Shukla Yajur Veda — Adhyaya 27, Mantra 36
Rishi: Unspecified in VS ritual framing; ultimately Ṛgvedic provenance.
Devata: Indra
Chandas: Tr̥ṣṭubh/Jagatī mixture possible; requires metrical verification
Samhita Patha (Devanagari)
न त्वावाँ॑२ अ॒न्यो दि॒व्यो न पार्थि॑वो॒ न जा॒तो न ज॑निष्यते । अ॒श्वा॒यन्तो॑ मघवन्निन्द्र वा॒जिनो॑ ग॒व्यन्त॑स्त्वा हवामहे ॥
Transliteration
ná tvāvā́m̐2 anyó divyó ná pārthivó ná jātó ná janiṣyate | aśvāyánto maghavann indra vājíno gavyántas tvā havāmahe ||
Translation
हे मघवन् इंद्रा! तुझ्यासारखा दुसरा कोणी नाही—न दिव्य, न पार्थिव; कोणी जन्मला नाही, आणि जन्मणारही नाही. अश्वांची इच्छा धरून, वाज (विजय-धन) मागून, आणि गायींच्या अभिलाषेने आम्ही तुला हाक देतो.
Padapatha (Word Analysis)
न । त्वा॒-वाँ॒ । अ॒न्यः । दि॒व्यः । न । पा॒र्थि॒वः । न । जा॒तः । न । ज॒नि॒ष्य॒ते॒ । अ॒श्व॒-आ॒यन्तः । म॒घ॒व॒न् । इ॒न्द्र॒ । वा॒जिनः॑ । ग॒वि॒-आ॒यन्तः । त्वा॒ । ह॒वा॒म॒हे॒ ।
Word by Word
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
त्वावान्one like you; equal to you
त्वावान्:
Kartā (वाक्ये ‘अन्यः’ इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootत्वावत् (प्रातिपदिक) ← त्वम्
अन्यःanother (person)
अन्यः:
Kartā (अस्ति-लोपे ‘अन्यः [अस्ति]’)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
दिव्यःheavenly; divine
दिव्यः:
Kartā (अन्यः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक) ← दिव्
नnor
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
पार्थिवःearthly; terrestrial
पार्थिवः:
Kartā (अन्यः इत्यस्य विशेषणम्; ‘पार्थिवो [अन्यः]’)
TypeAdjective
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक) ← पृथिवी
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
जातःborn; arisen
जातः:
Kartā (अस्ति-लोपे ‘[कोऽपि] जातः [अस्ति]’)
TypeVerb (past participle)
Root√जन्
नnor
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
जनिष्यतेwill be born; will arise
जनिष्यते:
Kartā (अस्ति-लोपे ‘[कोऽपि] जनिष्यते’)
TypeVerb
Root√जन्
अश्वायन्तःseeking horses
अश्वायन्तः:
Kartā (हवामहे इत्यस्य)
TypeAdjective (participle)
Rootअश्वायन्त् (प्रातिपदिक) ← अश्व + √इ (इच्छार्थे/गत्यर्थे) (यन्त्-प्रत्यय; ‘अश्वान् इच्छन्तः/अन्वेषन्तः’)
मघवन्O bountiful one
मघवन्:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वाजिनःprize-seeking; vigorous (men)
वाजिनः:
Kartā (हवामहे इत्यस्य; अश्वायन्तः इत्यस्य सहविशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
गव्यन्तःseeking cattle
गव्यन्तः:
Kartā (हवामहे इत्यस्य)
TypeAdjective (participle)
Rootगव्यन्त् (प्रातिपदिक) ← गो + √इ (इच्छार्थे/गत्यर्थे) (यन्त्-प्रत्यय; ‘गावः इच्छन्तः/अन्वेषन्तः’)
त्वाyou
त्वा:
Karma (हवामहे)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हवामहेwe invoke; we call upon
हवामहे:
Kartā (वयं)
TypeVerb
Root√ह्वा
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes