Sukta 17
Sukta 5.17
Vasiṣṭha
Agni
Triṣṭubh (likely)
वसिष्ठांचे हे संक्षिप्त अग्निसूक्त सुबद्ध यज्ञाच्या माध्यमातून मर्त्य उपासकाला “अधिक सामर्थ्यवान” दिव्य सहाय्यकाच्या सान्निध्यात आणते आणि अग्नीची स्तुती रक्षक, मार्गदर्शक व वृद्धिदाता म्हणून करते. अग्नीचे तेजस्वी, विश्वात्मक प्रतिमांमध्ये चित्रण आहे—ज्वालांनी आवृत, प्रेरित वाणीने चालित—आणि कवी त्यांना विनवतो की इच्छित कल्याणाचे रक्षण करावे, कुशल-क्षेम द्यावे, तसेच संघर्षांत बळासाठी अधिक प्रज्वलित व्हावे.
Mantras
Mantra 1
आ यज्ञैर्देव मर्त्य इत्था तव्यांसमूतये । अग्निं कृते स्वध्वरे पूरुरीळीतावसे ॥
हे देवा! यज्ञांच्या द्वारा मर्त्य जन सहाय्यासाठी त्या अधिक सामर्थ्यवान् सत्तेजवळ येतो. आणि पूरु, सुयोग्य रीतीने घडविलेल्या स्वध्वर (सु-यज्ञ) मध्ये, रक्षणासाठी अग्नीची वारंवार स्तुती करतो.
Mantra 2
अस्य हि स्वयशस्तर आसा विधर्मन्मन्यसे । तं नाकं चित्रशोचिषं मन्द्रं परो मनीषया ॥
कारण, हे धर्म-विवेचक! तू त्याला स्वयशस्—स्वतः उद्भवलेला अधिक महिमावान्—असे मानतोस. त्या नाकाला स्पर्शणाऱ्या, चित्रशोचिष् (विविध ज्वाला) असलेल्या, मन्द्र (आनंददायक) अग्नीला प्रबुद्ध मनीषा परे स्थित मानते.
Mantra 3
अस्य वासा उ अर्चिषा य आयुक्त तुजा गिरा । दिवो न यस्य रेतसा बृहच्छोचन्त्यर्चयः ॥
त्याचे वसन ज्वालाच आहे; ‘तुजा गिरा’—प्रेरक वाणी—याने तो युक्त (जुता) होतो. आणि द्यौचे ‘रेतस्’ (बीज) जसे, तसेच त्याच्या विशाल ‘अर्चयः’ (किरण) प्रज्वलित होतात—दीप्त सारातून महान् प्रकाश प्रकटतो.
Mantra 4
अस्य क्रत्वा विचेतसो दस्मस्य वसु रथ आ । अधा विश्वासु हव्योऽग्निर्विक्षु प्र शस्यते ॥
त्या अद्भुत (दस्म) देवाच्या प्रज्ञामय क्रतु-शक्तीने रथावर वसु—कल्याणकारी धन—येते. मग हवनीय अग्नी सर्व विशांमध्ये (कुळे/जनसमुदायांत) प्रशंसिला जातो.
Mantra 5
नू न इद्धि वार्यमासा सचन्त सूरयः । ऊर्जो नपादभिष्टये पाहि शग्धि स्वस्तय उतैधि पृत्सु नो वृधे ॥
आता खरोखर सूर्यस्वरूप सूरीजन वरणीय कल्याणाशी संलग्न होतात. हे ऊर्जानपात, आमच्या अभिष्टासाठी रक्षण कर; आमच्या स्वस्तीसाठी बल दे; आणि युद्धांत आमच्या वृद्धीसाठी आमच्यात प्रज्वलित हो.
Frequently Asked Questions
It teaches that through a well-formed sacrifice one draws near to Agni, the powerful divine helper, who protects, guides the rite, and increases strength and well-being.
“Ūrjó napāt” means “Child of Energy,” highlighting Agni as the living force of vitality and power that can protect the worshipper’s aim and kindle strength within.
It is suitable for Agni worship at the start of a fire rite (morning/evening), recited with ghee offerings to seek protection, right progress of the ritual, and inner and outer strength.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.