Rig Veda 2.16.5: Mandala 2, Sukta 16, Mantra 5

Sukta 2.16

Rishi: Gṛtsamada Bhārgava

Devata: Indra (with Soma as the offering substance foregrounded)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify with Anukramaṇī)

Samhita Patha (Devanagari)

वृष्णः कोशः पवते मध्व ऊर्मिर्वृषभान्नाय वृषभाय पातवे । वृषणाध्वर्यू वृषभासो अद्रयो वृषणं सोमं वृषभाय सुष्वति ॥

Recitation with translationRig Veda 2.16.5

Transliteration

vṛ́ṣṇaḥ kóśaḥ pavate mádhva ūŕmir vṛṣabhā́n nā́ya vṛṣabhā́ya pātáve | vṛ́ṣaṇādhvaryū vṛṣabhā́so ádrayo vṛ́ṣaṇaṃ sómaṃ vṛṣabhā́ya suṣvati ||

Translation

वृष्णाचा कोश (पात्र) प्रवाहित होतो; मधुरसाची ऊर्मी वृषभासाठी अन्नरूपाने, वृषभाच्या पानासाठी वाहते. वृषण अध्वर्यु आणि वृषभसदृश अद्रि (पेषण-दगड) वृषभासाठी वृषण सोम पिळतात.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वृष्णः: of the bull / of the mighty one
• वृष्णः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• कोशः: the vessel, cask (container)
• कोशः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कोश (प्रातिपदिक)

• पवते: flows, streams, is purified
• पवते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पू (धातु) [पवते]

• मध्वः: of sweetness / of honey (mead)
• मध्वः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• ऊर्मिः: wave, surge
• ऊर्मिः: कर्तृ (apposition to the flowing one)
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि (प्रातिपदिक)

• वृषभान्नाय: for the bull’s food / for the bull as nourishment
• वृषभान्नाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वृषभ + अन्न (समास-प्रातिपदिक)

• वृषभाय: for the bull (i.e., Indra)
• वृषभाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• पातवे: to drink
• पातवे: प्रयोजन (purpose)
• Type: Verbal noun (infinitival dative)
• Root: पा (धातु) → पातृ/पातु (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• वृषणा: with the mighty (one)
• वृषणा: करण (with/through the mighty one)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• अध्वर्यू: the two Adhvaryu priests
• अध्वर्यू: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अध्वर्यु (प्रातिपदिक)

• वृषभासः: bull-like, vigorous (ones)
• वृषभासः: कर्तृ (apposition)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• अद्रयः: press-stones
• अद्रयः: कर्तृ (apposition)
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)

• वृषणम्: the mighty one
• वृषणम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: कर्म (in apposition to वृषणम्)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• वृषभाय: for the bull (Indra)
• वृषभाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• सुष्वति: presses out well, expresses (Soma)
• सुष्वति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सु + षु/सु (धातु) [सुष्वति]