Rig Veda 10.96.8: Mandala 10, Sukta 96, Mantra 8

Sukta 10.96

Rishi: Not specified in provided text; hymn RV 10.96 is an Indra-stuti (late maṇḍala).

Devata: Indra with the Haris (Haripā)

Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

हरिश्मशारुर्हरिकेश आयसस्तुरस्पेये यो हरिपा अवर्धत । अर्वद्भिर्यो हरिभिर्वाजिनीवसुरति विश्वा दुरिता पारिषद्धरी ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.96.8

Transliteration

háriśmaśārur hárikeśa āyásas túraspeye yó haripā́ ávardhata | árvadbhi r yó háribhir vājínīvasur áti víśvā duritā́ pā́riṣad hárī ||

Translation

तांबूस दाढी, तांबूस केश, अयस (धातू)सारखा दृढ, वेगाने पान करणारा—तो हरिपा (हरिंचा अधिपती) बलात वाढला आहे. जो अश्वांबरोबर आणि हरि-शक्तींनी युक्त, वाजिनीवसु (बल-समृद्धीने संपन्न) होऊन, आम्हाला सर्व दुरितांच्या पलीकडे नेतो—ते दोन्ही हरी आम्हाला सुरक्षित पार पाडोत.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• हरिश्मशारुः: the tawny(-maned) one with bristling/pointed beard (epithet)
• हरिश्मशारुः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: हरि-श्मशारु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)

• हरिकेशः: tawny-haired
• हरिकेशः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: हरि-केश (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)

• आयसः: of iron; iron(-strong)
• आयसः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: आयस (प्रातिपदिक)

• तुरस्पेये: swift-drinking / quickly imbibing (Soma)
• तुरस्पेये: Kartā
• Type: Adjective
• Root: तुरस्पेय (प्रातिपदिक; य-प्रत्ययान्त, ‘तुरस्’ + पेय)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हरिपाः: the tawny-drinker; Soma-drinker
• हरिपाः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: हरि-पा (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय)

• अवर्धत: grew; increased
• अवर्धत: —
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धते/वर्धति)

• अर्वद्भिः: with steeds
• अर्वद्भिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अर्वत् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हरिभिः: with tawny (horses)
• हरिभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• वाजिनीवसुः: he whose wealth is winning-power/steeds; possessor of prize-winning riches
• वाजिनीवसुः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाजिनी-वसु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)

• अति: over; beyond
• अति: —
• Type: Indeclinable
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय)

• विश्वा: all
• विश्वा: Karma
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• दुरितानि: misfortunes; sins; hardships
• दुरितानि: Karma
• Type: Noun
• Root: दुरित (प्रातिपदिक)

• पारिषत्: overcame; pressed down; carried across
• पारिषत्: —
• Type: Verb
• Root: √पॄ/√पॄष्? (वैदिक रूप: परि+√सद् ‘to sit/press down’ > ‘to overcome’ is also attested; here traditional: परि+√सद्)

• हरी: the tawny one (Indra/horse-epithet)
• हरी: Kartā
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)