Rig Veda 10.49.8: Mandala 10, Sukta 49, Mantra 8

Sukta 10.49

Rishi: As RV 10.49

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अहं सप्तहा नहुषो नहुष्टरः प्राश्रावयं शवसा तुर्वशं यदुम् । अहं न्यन्यं सहसा सहस्करं नव व्राधतो नवतिं च वक्षयम् ॥

Recitation with translationRig Veda 10.49.8

Transliteration

ahaṃ saptá-hā́ náhuṣo náhuṣ-taraḥ práśrāvayaṃ śávasā turváśaṃ yáduṃ | ahaṃ ny-à̀nyaṃ sáhasā sáhaḥ-karaṃ náva vrā́dhato navatíṃ ca vakṣayam ||

Translation

मी सप्त-हंता आहे; नहुषापेक्षा अधिक बलवान. माझ्या पराक्रमाने मी तुर्वश व यदु यांना पुढे हाकलून दिले. आमच्याविरुद्ध बल करणाऱ्या त्या अन्य प्रतिशक्तीला मी सामर्थ्याने दाबून टाकतो; उपद्रव करणाऱ्यांपैकी नऊ आणि नव्याण्णवांना मी क्षीण करून पाडले.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सप्त-हा: slayer of seven
• सप्त-हा: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: सप्तन् + √हन् (हन् ‘to slay’) → -हा (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• नहुषः: Nahusha
• नहुषः: कर्तृ (समनाधिकरण/अप्पोज़िशन to अहम्)
• Type: Noun (proper name)
• Root: नहुष (प्रातिपदिक; नाम)

• नहुष्टरः: Nahushtara (a name/epithet)
• नहुष्टरः: कर्तृ (समनाधिकरण to अहम्)
• Type: Noun (proper name/epithet)
• Root: नहुष्टर (प्रातिपदिक; नाम/उपाधि)

• प्र-अश्रावयम्: I caused to be heard / proclaimed
• प्र-अश्रावयम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्र + √श्रु/श्रावय् (caus. of √श्रु ‘to hear’) → श्रावयति ‘to make hear, proclaim’

• शवसा: by might, with strength
• शवसा: करण
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• तुर्वशम्: Turvaśa
• तुर्वशम्: कर्म
• Type: Noun (proper name/tribal name)
• Root: तुर्वश (प्रातिपदिक; जन/नाम)

• यदुम्: Yadu
• यदुम्: कर्म
• Type: Noun (proper name/tribal name)
• Root: यदु (प्रातिपदिक; जन/नाम)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नि-अन्यम्: another (one) down/away
• नि-अन्यम्: कर्म
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: नि (उपसर्ग) + अन्य (प्रातिपदिक)

• सहसा: with force, by power
• सहसा: करण
• Type: Noun
• Root: सहस् (प्रातिपदिक)

• सहस्करम्: the force-wielding, mighty
• सहस्करम्: कर्म (विशेषणम् to नि-अन्यम्)
• Type: Adjective
• Root: सहस्कर (प्रातिपदिक; ‘power-doer/strong-doer’)

• नव: nine
• नव: विशेषण (संख्या)
• Type: Numeral
• Root: नव (संख्या)

• व्राधतः: of the hostile/obstructing (one)
• व्राधतः: सम्बन्ध (genitive: ‘of the hostile one’)
• Type: Participle (used as noun/adjective)
• Root: व्राधत् (प्रातिपदिक; pres. act. ptc. from √व्राध्/व्रध् ‘to be hostile/obstruct, act arrogantly’)

• नवतिम्: ninety
• नवतिम्: कर्म
• Type: Numeral (noun)
• Root: नवति (संख्या-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च

• वक्षयम्: I made (them) dwell / I settled / I led
• वक्षयम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वक्ष्/वक्षय् (वक्षयति ‘to cause to dwell/settle; to lead, bring to a place’; Vedic usage)