
Sukta 10.176
Sūkta to the R̥bhus (artisan divinities); exact r̥ṣi attribution varies by Anukramaṇī—confirm per edition.
R̥bhus (and their ‘sons’/powers).
Likely Triṣṭubh (verify per edition).
हे संक्षिप्त सूक्त दिव्य कारागीर-शक्ती असलेल्या ऋभूंना आणि त्यांच्या “पुत्रां”ना (त्यांच्या शक्ती/प्रभावांना) आवाहन करते—जे महान कार्याचा विस्तार करून त्याला परिपूर्ण करतात; पृथ्वीला माता-गाय मानून तिच्याकडून पोषण घेतात. पुढे ते यज्ञकर्माच्या कर्तृत्वाकडे वळते: देवांचा शोध घेणारा होतृ आणि अग्नी—सुयोग्य रीतीने चालविलेल्या रथासारखे गतिमान—रक्षणासाठी आपल्यात “घडविले” जातात आणि जीवनाला अमर उगमाकडे विस्तारतात.
Mantra 1
प्र सूनव ऋभूणां बृहन्नवन्त वृजना । क्षामा ये विश्वधायसोऽश्नन्धेनुं न मातरम् ॥
ऋभूंच्या पुत्रांनो, पुढे चला; हे कर्मशीलांनो, त्या महान कार्याचा विस्तार करा. जे सर्वथा सर्वांना धारण करता, तुम्ही माता-गायीप्रमाणे पृथ्वी-धेनूचे पोषण ग्रहण करा.
Mantra 2
प्र देवं देव्या धिया भरता जातवेदसम् । हव्या नो वक्षदानुषक् ॥
देव्य धियेने देवाला पुढे आणा—सर्व जन्म जाणणाऱ्या जातवेदसाला. तो आमची हव्ये अनुक्रमे वहन करो आणि पोहोचवो.
Mantra 3
अयमु ष्य प्र देवयुर्होता यज्ञाय नीयते । रथो न योरभीवृतो घृणीवाञ्चेतति त्मना ॥
हा देवयु (देव-शोधक) होता यज्ञासाठी पुढे नेला जातो. जसा मार्गात नीट वेढलेला रथ, तसा तो घृणिवान् (दीप्तिमान्, तेजस्वी) होऊन आपल्या त्मना (अंतःस्वभाव/स्वचेतना)नेच चालतो.
Mantra 4
अयमग्निरुरुष्यत्यमृतादिव जन्मनः । सहसश्चित्सहीयान्देवो जीवातवे कृतः ॥
हा अग्नी अमृतजन्य जन्मातून जणू उत्पन्न होऊन आपल्या अस्तित्वाचे रक्षण करतो व त्याचा विस्तार करतो. बळापेक्षाही अधिक बळवान असा हा देव, आपल्यात जीवातवे (जगण्यासाठी, जीवनशक्तीसाठी) घडविला गेला आहे.
The R̥bhus are divine artisan powers associated with skill, renewal, and perfecting forms—especially the sacrificial work—so it becomes effective and world-sustaining.
The chariot image suggests disciplined direction and protected movement: the priestly power advances the rite steadily, “radiant with ardour,” guided by inner awareness rather than randomness.
It means the fire-principle is not only external flame; it is also an inner power of clarity and protection that widens life toward an immortal grounding (amṛta).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.