The Account of the Lalitā Hymn, the Protective Armor (Kavaca), and the Thousand Names (Sahasranāma)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथासामावृतिस्थानां शक्तीनां समयेन च । नाम्नां सहस्रं वक्ष्यामि गुरुध्यानपुरः सरम् ॥ १ ॥

सनत्कुमार म्हणाले—आता मी या शक्तींच्या आवरण-स्थानांसह व समय-नियमांसह, गुरु-ध्यान पूर्वक, त्यांच्या सहस्र नामांचे यथाक्रम वर्णन करीन।

Verse 2

नाथा नव प्रकाशाद्याः सुभगांताः प्रकीर्तिताः । भूम्यादीनिशिवांतानि विद्धि तत्त्वानि नारद ॥ २ ॥

प्रकाशापासून आरंभ करून सुभगा पर्यंत नऊ नाथ सांगितले आहेत. हे नारद! भूमी इत्यादीपासून शिवापर्यंतची तत्त्वे जाण।

Verse 3

गुरुजन्मादिपर्वाणि दर्शान्तानि च सप्त वै । एतानि प्राहमनोवृत्त्या चिंतयेत्साधकोत्तमः ॥ ३ ॥

गुरुजन्मादी पर्वांपासून दर्शा-विधीपर्यंत ही सात पवित्र आचरणे आहेत. उत्तम साधकाने मनाची संयत वृत्ती ठेवून अंतःकरणात त्यांचे चिंतन करावे.

Verse 4

गुरुस्तोत्रं जपेच्चापि तद्गतेनांतरात्मना । नमस्ते नाथ भगवञ्शिवाय गुरुरूपिणे ॥ ४ ॥

अंतरात्मा त्यांच्यात एकरूप करून गुरुस्तोत्राचाही जप करावा. हे नाथ, हे भगवन् शिव—गुरुरूपाने प्रकट होणाऱ्या तुला नमस्कार असो.

Verse 5

विद्यावतारसंसिद्ध्यै स्वौकृतानेकविग्रह । नवाय नवरूपाय परमार्थैकरूपिणे ॥ ५ ॥

विद्येच्या अवतारास सिद्ध करणाऱ्या, स्वेच्छेने अनेक विग्रह धारण करणाऱ्या; नित्य नव, नित्य नवरूप, परमार्थात एकरूप अशा तुला नमस्कार.

Verse 6

सर्वाज्ञानतमोभेदभानवे चिद्धनाय ते । स्वतंत्राय दयाक्लृप्तविग्रहाय शिवात्मने ॥ ६ ॥

सर्व अज्ञानरूपी तमाचा भेद करणाऱ्या सूर्याला, चैतन्यधनाला, स्वतंत्र प्रभूला; दयेमुळे विग्रह धारण करणाऱ्या शिवात्म्याला नमस्कार.

Verse 7

परतंत्राय भक्तानां भव्यानां भव्यरूपिणे । विवेकिनां विवेकाय विमर्शाय विमर्शिनाम् ॥ ७ ॥

भक्तांसाठी परतंत्र होणाऱ्या; भव्य जनांसाठी भव्यरूप असणाऱ्या; विवेकींसाठी विवेक आणि विमर्श करणाऱ्यांसाठी विमर्श असणाऱ्या तुला नमस्कार.

Verse 8

प्रकाशानां प्रकाशाय ज्ञानिनां ज्ञानरूपिणे । पुरस्तात्पार्श्वयोः पृष्ठे नमः कुर्यामुपर्यधः ॥ ८ ॥

सर्व प्रकाशांचा प्रकाश, ज्ञानीजनांच्या ज्ञानस्वरूप प्रभूला नमस्कार। माझ्या पुढे, दोन्ही बाजूंनी, मागे, वर आणि खाली—सर्व दिशांना मी वंदन करतो।

Verse 9

सदा मञ्चित्तसदने विधेहि भवदासनम् । इति स्तुत्वा गुरुं भक्त्या परां देवीं विचिंतयेत् ॥ ९ ॥

‘माझ्या चित्त-मंदिरात सदैव आपले आसन स्थापन करा।’ असे भक्तिभावाने गुरूची स्तुती करून, नंतर परम देवीचे चिंतन करावे।

Verse 10

गणेशग्रहनक्षत्रयोगिनीराशिरूपिणीम् । देवीं मंत्रमयीं नौमि मातृकापीठरूपिणीम् ॥ १० ॥

गणेश, ग्रह, नक्षत्र, योगिनी व राशिरूपिणी देवीला मी नमस्कार करतो; जी मंत्रमयी असून मातृकांच्या पवित्र पीठरूपाने प्रकट होते।

Verse 11

प्रणमामि महादेवीं मातृकां परमेश्वरीम् । कालहृल्लोहोलोल्लोहकलानाशनकारिणीम् ॥ ११ ॥

मी महादेवी—मातृका, परमेश्वरी—ला प्रणाम करतो; ‘कालहृत्, लोहो, लोल्लोह’ अशा उग्र ध्वनींनी सूचित अशुभ कला व क्लेशांचा नाश करणारी ती आहे।

Verse 12

यदक्षरै कमात्रेऽपि संसिद्धे स्पर्द्धते नरः । रवितार्क्ष्येंदुकन्दर्पैः शंकरानलविष्णुभिः ॥ १२ ॥

एकच मात्रा-परिमित अक्षरही सिद्ध झाले, तर मनुष्य सूर्य, तार्क्ष्य (गरुड), चंद्र, कंदर्प, शंकर, अग्नी आणि विष्णू यांच्याशीही सामर्थ्यात स्पर्धा करू शकतो।

Verse 13

यदक्षरशशिज्योत्स्नामंडितं भुवनत्रयम् । वन्दे सर्वेश्वरीं देवीं महाश्रीसिद्धमातृकाम् ॥ १३ ॥

जिच्या अक्षरांनी चंद्रज्योत्स्नेसारखे त्रिभुवन अलंकृत झाले आहे, त्या सर्वेश्वरी देवी महाश्री सिद्धमातृकेस मी वंदन करतो।

Verse 14

यदक्षरमहासूत्रप्रोतमेतज्जगत्त्रयम् । ब्रह्यांडादिकटाहांतं तां वन्दे सिद्धमातृकाम् ॥ १४ ॥

जिच्या अविनाशी अक्षरांच्या महासूत्रात ब्रह्मांडापासून सृष्टी-कटाहाच्या काठापर्यंत हे त्रिजगत् गुंफले आहे, त्या सिद्धमातृकेस मी वंदन करतो।

Verse 15

यदेकादशमाधारं बीजं कोणत्रयोद्भवम् । ब्रह्यांडादिकटाहांतं जगदद्यापि दृश्यते ॥ १५ ॥

आजही हे जगत् त्या बीजतत्त्वस्वरूपानेच दिसते—जे अकरा आधारांवर स्थित, त्रिकोण-त्रयातून उद्भवलेले, आणि ब्रह्मांड-कटाहाच्या काठापर्यंत विस्तारलेले आहे।

Verse 16

अकचादिटतोन्नद्धपयशाक्षरवर्गिणीम् । ज्येष्ठांगबाहुहृत्कंठकटिपादनिवासिनीम् ॥ १६ ॥

ती ‘अ’ पासून, पुढे ‘क’ इत्यादी क्रमाने अक्षरवर्गांत गुंफलेली—तेजस्वी अक्षरमाळेसारखी; आणि देह, बाहू, हृदय, कंठ, कटि व चरण या श्रेष्ठ अंगांत वास करते।

Verse 17

नौमीकाराक्षरोद्धारां सारात्सारां परात्पराम् । प्रणमामि महादेवीं परमानंदरूपिणीम् ॥ १७ ॥

‘नौमी’कार या पवित्र अक्षरातून प्रकट होणारी, सारात्सार, परात्परा, आणि परमानंदरूपिणी महादेवीला मी प्रणाम करतो।

Verse 18

अथापि यस्या जानंति न मनागपि देवताः । केयं कस्मात्क्व केनेति सरूपारूपभावनाम् ॥ १८ ॥

तथापि देवतांनाही तिचे किंचितही ज्ञान नाही—ती कोण, कुठून उत्पन्न, कुठे वास करते आणि कोणामुळे प्रकट होते; ती देवी साकार-निराकार अशा दोन्ही भावांनी ध्येय आहे।

Verse 19

वंदे तामहमक्षय्यां क्षकाराक्षररूपिणीम् । देवीं कुलकलोल्लोलप्रोल्लसन्तीं शिवां पराम् ॥ १९ ॥

मी त्या अक्षय देवीला वंदन करतो, जिनचे स्वरूप ‘क्ष’ हे अक्षर आहे; जी पराशिवा, कुलसमूहांच्या कल्लोळ-लहरींत उफाळून तेजस्वीपणे प्रोल्लसित होते।

Verse 20

वर्गानुक्रमयोगेन यस्याख्योमाष्टकं स्थितम् । वन्दे तामष्टवर्गोत्थमहासिद्ध्यादिकेश्वरीम् ॥ २० ॥

मी त्या परम देवीला वंदन करतो—महासिद्धी इत्यादींची अधीश्वरी—जी अष्टवर्गातून उद्भवली असून वर्णवर्गांच्या अनुक्रमयोगाने ज्यांच्यात ‘ॐ’चे अष्टक प्रतिष्ठित आहे।

Verse 21

कामपूर्णजकाराख्य सुपीठांतर्न्निवासिनीम् । चतुराज्ञाकोशभूतां नौमि श्रीत्रिपुरामहम् ॥ २१ ॥

मी श्रीत्रिपुरेला नमस्कार करतो—जी ‘कामपूर्ण-जकार’ नावाच्या श्रेष्ठ पीठाच्या अंतःस्थानी वास करते, आणि जी चतुराज्ञा-कोशांची साक्षात् मूर्ती आहे।

Verse 22

एतत्स्तोत्रं तु नित्यानां यः पठेत्सुसमाहितः । पूजादौ तस्य सर्वाता वरदाः स्युर्न संशयः ॥ २२ ॥

जो नित्य एकाग्रचित्ताने—पूजा इत्यादी वेळी—हे स्तोत्र पठण करतो, त्याला सर्व वरदाते देव प्रसन्न होऊन वर देतील; यात संशय नाही।

Verse 23

अथ ते कवचं देव्या वक्ष्ये नवरतात्मकम् । येन देवासुरनरजयी स्यात्साधकः सदा ॥ २३ ॥

आता मी तुला देवीचे नवरत्नमय कवच सांगतो; ज्याच्या प्रभावाने साधक सदैव देव, असुर व मनुष्यांवर विजय मिळवितो.

Verse 24

सर्वतः सर्वदात्मानं ललिता पातु सर्वगा । कामेशी पुरतः पातु भगमाली त्वनंतरम् ॥ २४ ॥

सर्वत्र व्याप्त, सर्वदा सर्वात्मरूपा ललिता माझे सर्व बाजूंनी रक्षण करो. माझ्या समोर कामेशी रक्षण करो, आणि तदनंतर भगमाली रक्षण करो.

Verse 25

दिशं पातु तथा दक्षपार्श्वं मे पातु सर्वदा । नित्यक्लिन्नाथं भेरुण्डादिशं मे पातु कौणपीम् ॥ २५ ॥

दिशांचे रक्षण होवो आणि माझा उजवा पार्श्व सदैव सुरक्षित राहो. नित्यक्लिन्नाथ माझे रक्षण करो, आणि भेरुण्डाधिष्ठित दिशेत कौणपी माझे रक्षण करो.

Verse 26

तथैव पश्चिमं भागं रक्षताद्वह्निवासिनी । महावज्रेश्वरी नित्या वायव्ये मां सदावतु ॥ २६ ॥

तसेच पश्चिम भागाचे रक्षण वह्निवासिनी करो. वायव्य दिशेत नित्य महावज्रेश्वरी सदैव माझे रक्षण करो.

Verse 27

वामपार्श्वं सदा पातु इतीमेलरिता ततः । माहेश्वरी दिशं पातु त्वरितं सिद्धिदायिनी ॥ २७ ॥

मग ‘माझा डावा पार्श्व सदैव सुरक्षित राहो’ असे मंत्र उच्चारून प्रार्थना करावी: ‘त्वरित सिद्धी देणारी माहेश्वरी दिशा रक्षो.’

Verse 28

पातु मामूर्ध्वतः शश्चद्दैवताकुलसुंदरी । अधो नीलपताकाख्या विजया सर्वतश्च माम् ॥ २८ ॥

वरून देवसमूहांनी वेढलेली सदा-मंगलमयी सुंदरी देवी माझे रक्षण करो; खाली ‘नीलपताका’ नावाने प्रसिद्ध विजया माझे रक्षण करो; आणि ती सर्व बाजूंनी मला सदैव सुरक्षित ठेवो।

Verse 29

करोतु मे मंगलानि सर्वदा सर्वमंगला । देहंद्रियमनः प्राणाञ्ज्वालामालिनिविग्रहा ॥ २९ ॥

सर्वमंगला देवी माझ्यासाठी सदैव मंगल करो—ज्यांचा विग्रह ज्वालांच्या माळेने वेढलेला आहे, आणि ज्या देह, इंद्रिये, मन व प्राण यांची अधिष्ठात्री आहेत।

Verse 30

पालयत्वनिशं चित्ता चित्तं मे सर्वदावतु । कामात्क्रोधात्तथा लोभान्मोहान्मानान्मदादपि ॥ ३० ॥

सतत जागृत चित्ता माझे रक्षण करो; माझे चित्त सदैव सुरक्षित राहो—काम, क्रोध, लोभ, मोह, मान आणि मद-अहंकारापासूनही।

Verse 31

पापान्मां सर्वतः शोकात्संक्षयात्सर्वतः सदा । असत्यात्क्रूरचिंतातोहिंसातश्चौरतस्तथा । स्तैमित्याच्च सदा पांतु प्रेरयंत्यः शुभं प्रति ॥ ३१ ॥

त्या मला सर्व बाजूंनी सदैव वाचवोत—पापापासून, शोकापासून आणि सर्व प्रकारच्या क्षय-पतनापासून; असत्य, क्रूर विचार, हिंसा, चोरी तसेच आळस-स्तब्धतेपासूनही; आणि मला सतत शुभाकडे प्रेरित करोत।

Verse 32

नित्याः षोडश मां पांतु गजारूढाः स्वशक्तिभिः । तथा हयसमारूढाः पांतु मां सर्वतः सदा ॥ ३२ ॥

स्वशक्तींनी युक्त, गजारूढ सोळा नित्याः माझे रक्षण करोत; तसेच अश्वारूढ देवी-शक्तीही सर्व बाजूंनी सदैव माझे रक्षण करोत।

Verse 33

सिंहारूढास्तथा पांतु पांतु ऋक्षगता अपि । रथारूढाश्च मां पांतु सर्वतः सर्वदा रणे ॥ ३३ ॥

सिंहावर आरूढ दिव्य शक्ती माझे रक्षण करो; अस्वलावर स्थित शक्तीही रक्षण करो. रथावर आरूढ शक्तीही—रणात सर्वदा सर्व बाजूंनी माझे रक्षण करो॥

Verse 34

तार्क्ष्यारूढाश्च मां पांतु तथा व्योमगताश्च ताः । भूतगाः सर्वगाः पांतु पांतु देव्यश्च सर्वदा ॥ ३४ ॥

तार्क्ष्य (गरुड)ावर आरूढ देव्या माझे रक्षण करो; तसेच आकाशात विचरणाऱ्या देव्याही. भूतांमध्ये गमन करणाऱ्या व सर्वत्र व्याप्त शक्ती माझे रक्षण करो; देव्या सर्वदा माझे रक्षण करो॥

Verse 35

भूतप्रेतपिशाचाश्च परकृत्यादिकान् गदान् । द्रावयंतु स्वशक्तीनां भूषणैरायुधैर्मम ॥ ३५ ॥

भूत, प्रेत आणि पिशाच—परकृत्यादीपासून उत्पन्न होणारे रोग माझ्या स्वशक्तींच्या भूषणां व आयुधांनी दूर पळवोत॥

Verse 36

गजाश्वद्वीपिपंचास्यतार्क्ष्यारूढाखिलायुधाः । असंख्याः शक्तयो देव्यः पांतु मां सर्वतः सदा ॥ ३६ ॥

हत्ती, घोडा, द्वीपी (बिबट्या), सिंहमुख रूपे व तार्क्ष्य (गरुड)ावर आरूढ, सर्व आयुधांनी युक्त अशा असंख्य देवी-शक्ती—सर्वदा सर्व बाजूंनी माझे रक्षण करो॥

Verse 37

सायं प्रातर्जपन्नित्याकवचं सर्वरक्षकम् । कदाचिन्नाशुभं पश्येत्सर्वदानंदमास्थितः ॥ ३७ ॥

जो नित्य सायंकाळी व पहाटे हे सर्वरक्षक कवच जपतो, तो कधीही अशुभ पाहत नाही; तो सदैव आनंदात स्थित राहून सुरक्षित राहतो॥

Verse 38

इत्येतत्कवचं प्रोक्तं ललितायाः शुभावहम् । यस्य शंधारणान्मर्त्यो निर्भयो विजयी सुखी ॥ ३८ ॥

अशा रीतीने ललितेचे हे कवच सांगितले आहे, जे अत्यंत शुभफलदायी आहे। याचे धारण केल्याने मनुष्य निर्भय, विजयी व सुखी होतो।

Verse 39

अथ नाम्नां सहस्रं ते वक्ष्ये सावरणार्चनम् । षोडशानामपि मुने स्वस्वक्रमगतात्मकम् ॥ ३९ ॥

आता मी तुला सहस्र नामे आणि आवरण-अर्चनेची विधी सांगतो। हे मुने, सोळाहींचेही त्यांच्या-त्यांच्या क्रमाने स्थित स्वरूप मी निवेदन करीन।

Verse 40

ललिता चापि वा कामेश्वरी च भगमालिनी । नित्यक्लिन्ना च भेरुंडा कीर्तिता वह्निवासिनी ॥ ४० ॥

ती ललिता, कामेश्वरी व भगमालिनी या नावांनीही स्तुत आहे। नित्यक्लिन्ना व भेरुंडा अशीही ओळखली जाते आणि वह्निवासिनी—अग्निनिवासिनी—म्हणूनही कीर्तित आहे।

Verse 41

वज्रेश्वरी तथा दूती त्वरिता कुलसुंदरी । नित्या संवित्तथा नीलपताका विजयाह्वया ॥ ४१ ॥

ती वज्रेश्वरी, दूती, त्वरिता, कुलसुंदरी; नित्या, संवित्, नीलपताका आणि विजयाह्वया अशा नावांनीही पूजिली जाते।

Verse 42

सर्वमंगलिका चापि ज्वालामालिनिसंज्ञिता । चित्रा चेति क्रमान्नित्याः षोडशपीष्टविग्रहाः ॥ ४२ ॥

तसेच सर्वमंगलिका, ज्वालामालिनी संज्ञिता आणि चित्रा—अशा क्रमाने या नित्याः सोळा आहेत, ज्या पीष्ट-विग्रह (अनुष्ठाननिर्मित रूप) म्हणून प्रतिष्ठित आहेत।

Verse 43

कुरुकुल्ला च वाराही द्वे एते चेष्टविग्रहे । वशिनी चापि कामेशी मोहिनी विमलारुणा ॥ ४३ ॥

कुरुकुल्ला आणि वाराही—ही दोन्ही चेष्टा व क्रियाशक्तीच्या अधिष्ठात्री रूपे; तसेच वशिनी, कामेशी, मोहिनी आणि विमलारुणा आहेत।

Verse 44

तपिनी च तथा सर्वेश्वरी चाप्यथ कौलिनी । मुद्राणंतनुरिष्वर्णरूपा चापार्णविग्रहा ॥ ४४ ॥

ती तपिनी आहे, तसेच सर्वेश्वरी आणि कौलिनीही; ती पवित्र मुद्रांची साक्षात् तनु आहे; सुवर्णप्रभेने दीप्त ईश्वरस्वरूपा, आणि जिचे देह अपार सागरासमान आहे।

Verse 45

पाशवर्णशरीरा चाकुर्वर्णसुवपुर्द्धरा । त्रिखंडा स्थापनी सन्निरोधनी चावगुंठनी ॥ ४५ ॥

तिचे शरीर पाशवर्ण (तांबूसदृश-भुरे) आहे आणि तिचे सुंदर रूप तेजस्वी वर्णाचे आहे; ती त्रिखंडा—स्थापनी, सन्निरोधनी आणि अवगुंठनी (आवरण करणारी)ही तीच आहे।

Verse 46

सन्निधानेषु चापाख्या तथा पाशांकुशाभिधा । नमस्कृतिस्तथा संक्षोभणी विद्रावणी तथा ॥ ४६ ॥

सन्निधानकर्मात ‘चाप’ नावाची विधी आहे; तसेच ‘पाश’ व ‘अंकुश’ नावाच्या विधीही आहेत। ‘नमस्कृति’, ‘संक्षोभणी’ आणि ‘विद्रावणी’ही (विधी) सांगितल्या आहेत।

Verse 47

आकर्षणी च विख्याता तथैवावे शकारिणी । उन्मादिनी महापूर्वा कुशाथो खेचरी मता ॥ ४७ ॥

‘आकर्षणी’ही विख्यात आहे, तसेच ‘आवेशकाऱिणी’ही; ‘उन्मादिनी’, अतिप्राचीन ‘महापूर्वा’, ‘कुशाथा’ आणि ‘खेचरी’—असे मानले जाते।

Verse 48

बीजा शक्त्युत्थापना च स्थूलसूक्ष्मपराभिधा । अणिमा लघिमा चैव महिमा गरिमा तथा ॥ ४८ ॥

बीजा व शक्त्युत्थापना या सिद्धी, तसेच स्थूल, सूक्ष्म व परा अशी नामांकित शक्ती; आणि अणिमा, लघिमा, महिमा व गरिमा ह्याही (कथिल्या आहेत)।

Verse 49

प्राप्तिः प्रकामिता चापि चेशिता वशिता तथा । भुक्तिः सिद्धिस्तथैवेच्छा सिद्धिरूपा च कीर्तिता ॥ ४९ ॥

प्राप्ती, प्रकामिता, ईशिता व वशिता; तसेच भुक्ती व सिद्धी—आणि इच्छासिद्धीही—ही सर्व सिद्धीचीच रूपे म्हणून कीर्तिली आहेत।

Verse 50

ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्णवी तथा । वाराहींद्राणी चामुंडा महालक्ष्मीस्वरूपिणी ॥ ५० ॥

ब्राह्मी, माहेश्वरी, कौमारी व वैष्णवी; वाराही, इंद्राणी आणि चामुंडा—हे सर्व महालक्ष्मीचेच स्वरूप आहे।

Verse 51

कामा बुद्धिरहंकारशब्दस्पर्शस्वरूपिणी । रूपरूपा रसाह्वा च गंधवित्तधृतिस्तथा ॥ ५१ ॥

ती काम, बुद्धी व अहंकारस्वरूपिणी आहे; तसेच शब्द व स्पर्शतत्त्वमयी आहे। ती रूपाचीही रूपा, ‘रस’ म्हणून ख्यात; आणि गंध, वित्त (चेतना) व धृतीही तीच आहे।

Verse 52

नाभबीजामृताख्या च स्मृतिदेहात्मरूपिणी । कुसुमा मेखला चापि मदना मदनातुरा ॥ ५२ ॥

ती ‘नाभबीजामृता’ या नावानेही प्रसिद्ध आहे; स्मृती, देह व आत्मा असे रूप धारण करते। ती कुसुमा व मेखला देखील; मदना आणि मदनाने व्याकुळही तीच आहे।

Verse 53

रेखा संवेगिनी चैव ह्यंकुशा मालिनीति च । संक्षोभिणी तथा विद्राविण्याकर्षणरूपिणी ॥ ५३ ॥

त्या ‘रेखा’, ‘संवेगिनी’, ‘अंकुशा’ आणि ‘मालिनी’ म्हणून ओळखल्या जातात; तसेच ‘संक्षोभिणी’, ‘विद्राविणी’ आणि ‘आकर्षणरूपिणी’ही आहेत।

Verse 54

आह्लादिनीति च प्रोक्ता तथा समोहिनीति च । स्तंभिनीजंभिनीचैव वशंकर्यथ रंजिनी ॥ ५४ ॥

ती ‘आह्लादिनी’ (आनंद देणारी) तसेच ‘समोहिनी’ (मोह घालणारी) म्हणून कथिली आहे; आणि ‘स्तंभिनी’, ‘जंभिनी’, ‘वशंकरी’ व ‘रंजिनी’ही आहे।

Verse 55

उन्मादिनी तथैवार्थसाधिनीति प्रकीर्तिता । संपत्तिपूर्णा सा मंत्रमयी द्वंद्वक्षयंकरी ॥ ५५ ॥

ती ‘उन्मादिनी’ तसेच ‘अर्थसाधिनी’ म्हणून प्रकीर्तित आहे; संपत्तीने परिपूर्ण, ती मंत्रमयी असून द्वंद्वांचा क्षय करणारी आहे।

Verse 56

सिद्धिः संपत्प्रदाचैव प्रियमंगलकारिणी । कामप्रदा निगदिता तथा दुःखविमोचिनी ॥ ५६ ॥

ती सिद्धी व संपत्ती देणारी, प्रिय व मंगल करणारी, इच्छित कामना प्रदान करणारी आणि दुःखातून मुक्त करणारी म्हणून सांगितली आहे।

Verse 57

मृत्युप्रशमनीचैव तथा विघ्ननिवारिणी । अंगसुंदरिका चैव तथा सौभाग्यदायिनी ॥ ५७ ॥

ती मृत्यूचे प्रशमन करणारी व विघ्न निवारण करणारी; अंगसौंदर्य देणारी आणि सौभाग्य प्रदान करणारीही आहे।

Verse 58

ज्ञानैश्वर्यप्रदा ज्ञानमयी चैव च पंचमी । विंध्यवासनका घोरस्वरूपा पापहारिणी ॥ ५८ ॥

पंचमी ज्ञान व आध्यात्मिक ऐश्वर्य देणारी, स्वयं ज्ञानमयी आहे। विंध्यात वास करणारी, घोर स्वरूपाची, ती पापांचे हरण करते।

Verse 59

तथानंदमयी रक्षा रूपेप्सितफलप्रदा । जयिनी विमला चाथ कामेशी वज्रिणी भगा ॥ ५९ ॥

तशीच ती आनंदमयी, रक्षा-रूपिणी; रूप-सौंदर्यादि विषयांत इच्छित फल देणारी आहे। ती जयिनी, विमला; तसेच कामेशी, वज्रिणी आणि भगा म्हणूनही ओळखली जाते।

Verse 60

त्रैलोक्यमोहना स्थाना सर्वाशापरिपूरणी । सर्वसक्षोभणगता सौभाग्यप्रदसंस्थिता ॥ ६० ॥

ती त्रैलोक्याला मोहित करणारे स्थान, सर्व आशा पूर्ण करणारी; सर्वांना क्षोभित करणारी शक्ति, आणि सौभाग्य देणारी म्हणून दृढ प्रतिष्ठित आहे।

Verse 61

सर्वार्थसाधकागारा सर्वरोगहरास्थिता । सर्वरक्षाकरास्थाना सर्वसिद्धिप्रदस्थिता ॥ ६१ ॥

ती सर्वार्थ साधणारे आगार आहे; सर्व रोग हरून नेणारी म्हणून स्थित आहे। सर्वरक्षा देणाऱ्या स्थानात प्रतिष्ठित असून, सर्व सिद्धी देणारी म्हणूनही स्थित आहे।

Verse 62

सर्वानंदमयाधारबिंदुस्थानशिवात्मिका । प्रकृष्टा च तथा गुप्ता ज्ञेया गुप्ततरापि च ॥ ६२ ॥

ती सर्वानंदमय आधार, बिंदू व स्थानात स्थित शिवात्मिका आहे। ती परम उत्कृष्ट असून गुप्तही आहे; तिला अधिक गुप्ततर रहस्यरूपे जाणावे।

Verse 63

संप्रदायस्वरूपा च कुलकौलनिगर्भगा । रहस्यापरापरप्राकृत्तथैवातिरहस्यका ॥ ६३ ॥

ही संप्रदायस्वरूपिणी असून कुल व कौल परंपरेत अंतर्निहित आहे. तिला ‘रहस्य’, ‘पर-अपर’, ‘प्राकृत-रूप’ तसेच ‘अतिरहस्य’ अशा प्रकारे उपदेशिले जाते.

Verse 64

त्रिपुरा त्रिपुरेशी च तथैव पुरवासिनी । श्रीमालिनी च सिद्धान्ता महात्रिपुरसुंदरी ॥ ६४ ॥

ती त्रिपुरा आहे; ती त्रिपुरेशी—तीन पुरांची अधीश्वरी—आहे; तसेच पुरवासिनी—पावन पुरीत वास करणारी—आहे. ती श्रीमालिनी—श्रीने अलंकृत; ती सिद्धान्ता—स्थापित मताचा सार; आणि ती महात्रिपुरसुंदरी—त्रिलोकीची परमसुंदरी—आहे.

Verse 65

नवरत्नमयद्वीपनवखंडविराजिता । कल्पकोद्यानसंस्था च ऋतुरूपेंद्रियार्चका ॥ ६५ ॥

ती नवरत्नमय द्वीपांसारख्या नव खंडांनी विराजमान आहे. ती कल्पवृक्षांच्या उद्यानांत वसते, आणि ऋतुरूप धारण करून इंद्रियांद्वारे पूजिली जाते.

Verse 66

कालमुद्रा मातृकाख्या रत्नदेशोपदेशिका । तत्त्वाग्रहगाभिधा मूर्तिस्तथैव विषयद्विपा ॥ ६६ ॥

तसेच ‘कालमुद्रा’, ‘मातृका’, ‘रत्नदेशोपदेशिका’, ‘तत्त्वाग्रहगा’ अशी नावे असलेल्या (साधना) सांगितल्या आहेत; आणि त्याचप्रमाणे ‘मूर्ति’ व ‘विषयद्विपा’ही आहेत.

Verse 67

देशकालाकारशब्दरूपा संगीतयोगिनी । समस्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनिचक्रयुक् ॥ ६७ ॥

ती देश, काळ, आकार, शब्द आणि रूप म्हणून देहधारिणी आहे; ती संगीतमयी योगिनी आहे. ती गुप्त व प्रकट अशा सर्व सिद्ध-योगिनींच्या चक्राशी संयुक्त आहे.

Verse 68

वह्निसूर्येन्दुभूताह्वा तथात्माष्टाक्षराह्वया । पंचधार्यास्वरूपा च नानाव्रतसमाह्वया ॥ ६८ ॥

त्या अग्नी, सूर्य, चंद्र व भूततत्त्व यांच्या नावांनी ओळखल्या जातात; तसेच ‘आत्मा’ आणि अष्टाक्षरी मंत्र या नावांनीही प्रसिद्ध आहेत. त्या ‘पंचधार्य’ स्वरूप असून विविध व्रतांनुसार अनेक नावांनी कथिल्या जातात.

Verse 69

निषिद्धाचाररहिता सिद्धचिह्नस्वरूपिणी । चतुर्द्धा कूर्मभागस्था नित्याद्यर्चास्वरूपिणी ॥ ६९ ॥

ती निषिद्ध आचारापासून रहित आणि सिद्धीची चिन्हे धारण करणारी स्वरूपिणी आहे. कूर्मभागाच्या चतुर्विध विभागांत स्थित राहून ती नित्यादी अर्चना-विधींचेच स्वरूप होते.

Verse 70

दमनादिसमभ्यर्चा षट्कर्मसिद्धिदायिनी । तिथिवारपृथग्द्रव्यसमर्चनशुभावहा ॥ ७० ॥

दमनादी द्रव्यांनी केलेली सम्यक् अर्चना षट्कर्मांची सिद्धी देते. तिथी व वारानुसार वेगवेगळ्या द्रव्यांनी केलेले पूजन शुभ फल देणारे ठरते.

Verse 71

वायोश्यनंगकुसुमा तथैवानंगमेखला । अनंगमदनानंगमदनातुरसाह्वया ॥ ७१ ॥

ती ‘वायोश्यनंगकुसुमा’ तसेच ‘अनंगमेखला’ म्हणून ओळखली जाते; आणि ‘अनंगमदना’, ‘अनंगमदनातुरा’ व ‘साह्वया’ या नावांनीही प्रसिद्ध आहे.

Verse 72

मददेगिनीका चैव तथा भुवनपालिनी । शशिलेखा समुद्दिष्टा गतिलेखाह्वया मता ॥ ७२ ॥

ती ‘मददेगिनीका’ तसेच ‘भुवनपालिनी’ म्हणूनही कथिली जाते. तिला ‘शशिलेखा’ असे म्हटले आहे आणि ‘गतिलेखा’ या नावानेही ती मान्य आहे.

Verse 73

श्रद्धा प्रीति रतिश्चैव धृतिः कांतिर्मनोरमा । मनोहरा समाख्याता तथैव हि मनोरथा ॥ ७३ ॥

श्रद्धा, प्रीती, रती, धृती, कांती आणि मनोरमा—ह्यांनाही ‘मनोहरा’ असेच म्हणतात; तसेच ‘मनोरथा’ही.

Verse 74

मदनोन्मादिनी चैव मोदिनी शंखिनी तथा । शोषिणी चैव शंकारी सिंजिनी सुभगा तथा ॥ ७४ ॥

ती मदनोन्मादिनी, मोदिनी, शंखिनी; शोषिणी, कल्याणरूप शंकारी; सिंजिनी आणि सुभगा अशी वर्णिली आहे.

Verse 75

पूषाचेद्वासुमनसा रतिः प्रीतिर्धृतिस्तथा । ऋद्धिः सौम्या मरीचिश्च तथैव ह्यंशुमालिनी ॥ ७५ ॥

देवता पूषा असल्यास वासुमनसा, रती, प्रीती, धृती; तसेच ऋद्धी, सौम्या, मरीची आणि अंशुमालिनी—या त्यांच्या शक्ती/सहचारिणी म्हटल्या आहेत.

Verse 76

शशिनी चांगिरा छाया तथा संपूर्णमंडला । तुष्टिस्तथामृताख्या च डाकिनी साथ लोकपा ॥ ७६ ॥

शशिनी, आंगिरा, छाया, संपूर्णमंडला; तुष्टी, ‘अमृता’ नावाने प्रसिद्ध; डाकिनी आणि लोकपाल—हेही येथे मोजले आहेत.

Verse 77

बटुकेभास्वरूपा च दुर्गा क्षेत्रेशरूपिणी । कामराजस्वरूपा च तथा मन्मथरूपिणी ॥ ७७ ॥

ती बटुकेभ (भैरव) स्वरूप आहे; दुर्गा आहे, जी क्षेत्रेश (पवित्र क्षेत्राचा अधिपती) रूपाने प्रकटते. ती कामराजस्वरूप आणि मन्मथस्वरूपही आहे.

Verse 78

कंदर्प्परूपिणी चैव तथा मकरकेतना । मनोभवस्वरूपा च भारती वर्णरूपिणी ॥ ७८ ॥

ती कंदर्परूपिणी तसेच मकरकेतुध्वजधारिणी आहे; मनोभव—मनातून उत्पन्न होणाऱ्या कामनेचेच स्वरूप आहे, आणि भारती (सरस्वती) वर्ण-अक्षरांची मूर्ती आहे।

Verse 79

मदना मोहिनी लीला जंभिनी चोद्यमा शुभा । ह्लादिनी द्राविणी प्रीती रती रक्ता मनोरमा ॥ ७९ ॥

ती मदना, मोहिनी, लीला, जंभिनी, चोद्यमा व शुभा आहे; तसेच ह्लादिनी, द्राविणी, प्रीती, रती, रक्ता आणि मनोरमा आहे।

Verse 80

सर्वोन्मादा सर्वमुखा ह्यभंगा चामितोद्यमा । अनल्पाव्यक्तविभवा विविधाक्षोभविग्रहा ॥ ८० ॥

ती सर्व उन्मादांची जननी, सर्वमुखी, अभंग व अमित-उद्यमा आहे; तिची विभूती अपार असूनही अव्यक्त आहे, आणि तिचा विग्रह विविध प्रकारच्या अक्षोभ्य महिमेने युक्त आहे।

Verse 81

रागशक्तिर्द्वेषशक्तिस्तथा शब्दादिरूपिणी । नित्या निरंजना क्लिन्ना क्लेदेनी मदनातुरा ॥ ८१ ॥

ती रागशक्ती व द्वेषशक्ती आहे, तसेच शब्दादि विषयांच्या रूपानेही प्रकट होते. ती नित्या, निरंजन; तरीही क्लिन्न होऊन आसक्तीचा क्लेद निर्माण करते, आणि मदनाने आतुर होते।

Verse 82

मदद्रवा द्राविणी च द्रविणी चैति कीर्तिता । मदाविला मंगला च मन्मथानी मनस्विनी ॥ ८२ ॥

ती मदद्रवा, द्राविणी व द्रविणी या नावांनी कीर्तिली जाते; तसेच मदाविला, मंगला, मन्मथानी व मनस्विनी असेही तिला म्हणतात।

Verse 83

मोहा मोदा मानमयी माया मंदा मितावती । विजया विमला चैव शुभा विश्वा तथैव च ॥ ८३ ॥

मोहा (मोह), मोदा (आनंद), मानमयी (अहंकार-शक्ती), माया (भ्रम), मंदा (जडता), मितावती (संयम), विजया (विजय), विमला (निर्मळता), शुभा (मंगल), तसेच विश्वा (सर्वव्यापकता)—ही नावेही सांगितली आहेत।

Verse 84

विभूतिर्विनता चैव विविधा विनता क्रमात् । कमला कामिनी चैव किराता कीर्तिरूपिणी ॥ ८४ ॥

ती विभूती म्हणून, तसेच विनता म्हणून ओळखली जाते; पुढे क्रमाने विविधा आणि पुन्हा विनता; तसेच कमला व कामिनी; आणि किराता—जी कीर्तिरूपिणी आहे।

Verse 85

कुट्टिनी च समुद्दिष्टा तथैव कुलसुंदरी । कल्याणी कालकोला च डाकिनी शाकिनी तथा ॥ ८५ ॥

कुट्टिनी असेही सांगितले आहे, तसेच कुलसुंदरी; कल्याणी, कालकोला, आणि तसेच डाकिनी व शाकिनी।

Verse 86

लाकिनी काकिनी चैव राकिनी काकिनी तथा । इच्छाज्ञाना क्रियाख्या चाप्यायुधाष्टकधारिणी ॥ ८६ ॥

लाकिनी व काकिनी, तसेच राकिनी व काकिनीही; या शक्ती इच्छा, ज्ञान आणि क्रिया या नावांनी ओळखल्या जातात, आणि प्रत्येक अष्ट-आयुध धारण करणारी असे वर्णन आहे।

Verse 87

कपर्दिनी समुद्दिष्टा तथैव कुलसुंदरी । ज्वालिनी विस्फुलिंगा च मंगला सुमनोहरा ॥ ८७ ॥

ती कपर्दिनी म्हणून उद्‌घोषित आहे, तसेच कुलसुंदरी; ज्वालिनी व विस्फुलिंगा; मंगला—मंगलमयी—आणि सुमनोहरा, जी मन मोहून घेते।

Verse 88

कनका किनवा विद्या विविधा च प्रकीर्तिता । मेषा वृषाह्वया चैव मिथुना कर्कटा तथा ॥ ८८ ॥

ही ज्योतिषविद्या अनेक प्रकारांनी प्रकीर्तित आहे—‘कनका’ किंवा ‘किनवा’ अशा नामभेदांनी, विविध ज्ञानरूपाने; आणि मेष, वृषभ, मिथुन तसेच कर्कट या राशीही सांगितल्या आहेत।

Verse 89

सिंहा कन्या तुला कीटा चापा च मकरा तथा । कुम्भा मीना च सारा च सर्वभक्षा तथैव च ॥ ८९ ॥

सिंह, कन्या, तुला, कीट (वृश्चिक), चाप (धनु), मकर; कुम्भ व मीन—तसेच ‘सारा’ आणि ‘सर्वभक्षा’ हे वर्गही—अशा श्रेणी सांगितल्या आहेत।

Verse 90

विश्वात्मा विविधोद्भूतचित्ररूपा च कीर्तिता । निःसपत्ना निरातंका याचनाचिंत्यवैभवा ॥ ९० ॥

ती विश्वात्मा म्हणून कीर्तिली आहे, विविध उद्भवांतून प्रकट झालेल्या अद्भुत-चित्ररूपांनी युक्त। ती निःसपत्न, निरातंक असून, याचनेच्या पलीकडील अचिंत्य वैभवाने संपन्न आहे।

Verse 91

रक्ता चैव ततः प्रोक्ताविद्याप्राप्तिस्वरूपिणी । हृल्लेखा क्लेदिनी क्लिन्ना क्षोभिणी मदनातुरा ॥ ९१ ॥

त्यानंतर ती ‘रक्ता’ म्हणून सांगितली—विद्याप्राप्तीचे स्वरूप; तसेच ‘हृल्लेखा’, ‘क्लेदिनी’, ‘क्लिन्ना’, ‘क्षोभिणी’ आणि ‘मदनातुरा’ या नामांनीही कीर्तिली आहे।

Verse 92

निपंदना रागवती तथैव मदनावती । मेखला द्राविणी वेगवती चैव प्रकीर्तिता ॥ ९२ ॥

‘निपंदना’, ‘रागवती’ तसेच ‘मदनावती’; आणि ‘मेखला’, ‘द्राविणी’, ‘वेगवती’—ही नावेही येथे प्रकीर्तित झाली आहेत।

Verse 93

कमला कामिनी कल्पा कला च कलिताद्भुता । किरता च तथा काला कदना कौशिका तथा ॥ ९३ ॥

ती कमला, कामिनी, कल्पा व कला—तसेच कलिताद्भुता; तसेच किराता व काली; कदना आणि कौशिका अशीही कीर्तित आहे.

Verse 94

कंबुवादनिका चैव कातरा कपटा तथा । कीर्तिश्चापि कुमारी च कुंकुमा परिकीर्तिता ॥ ९४ ॥

ती ‘कंबुवादनिका’ तसेच ‘कातरा’ व ‘कपटा’; आणि ‘कीर्ती’, ‘कुमारी’ व ‘कुंकुमा’—अशीही येथे परिकीर्तित आहे.

Verse 95

भञ्जिनी वेगिनी नागा चपला पेशला सती । रतिः श्रद्धा भोगलोला मदोन्मत्ता मनस्विनी ॥ ९५ ॥

ती भञ्जिनी, वेगिनी, नागा, चपला, पेशला, सती; तसेच रती, श्रद्धा, भोगलोला, मदोन्मत्ता आणि मनस्विनी आहे.

Verse 96

विह्वला कर्षिणी लोला तथा मदनमालिनी । विनोदा कौतुका पुण्या पुराणा परिकीर्तिता ॥ ९६ ॥

ती विह्वला, कर्षिणी, लोला व मदनमालिनी; तसेच विनोदा, कौतुका, पुण्या व पुराणा—अशी परिकीर्तित आहे.

Verse 97

वागीशी वरदा विश्वा विभवाविघ्नकारिणी । बीजविघ्नहरा विद्या सुमुखी सुंदरी तथा ॥ ९७ ॥

ती वाणीची अधीश्वरी, वरदायिनी, सर्वव्यापी आहे; ती विभव देऊन विघ्नांचा नाश करते. ती बीजरूप विघ्नहारी, स्वयं विद्या, सुमुखी व सुंदरीही आहे.

Verse 98

सारा च सुमना चैव तथा प्रोक्ता सरस्वती । समया सर्वगा विद्धा शिवा वाणी च कीर्तिता ॥ ९८ ॥

ती ‘सारा’ व ‘सुमना’ अशीही कथिली आहे आणि ‘सरस्वती’ म्हणूनही घोषित आहे. ती ‘समया’ व सर्वव्यापी ‘सर्वगा’ म्हणून ओळखली जाते; ‘शिवा’ आणि ‘वाणी’ (पावन वाक्) म्हणूनही कीर्तिली आहे.

Verse 99

दूरसिद्धा तथा प्रोक्ताथो विग्रहवती मता । नादा मनोन्मनी प्राणप्रतिष्ठारुणवैभवा ॥ ९९ ॥

ती ‘दूरसिद्धा’ अशीही कथिली आहे आणि ‘विग्रहवती’ (प्रकट रूपयुक्त) अशी मानली आहे. ती ‘नादा’, ‘मनोन्मनी’, ‘प्राणप्रतिष्ठा’ आणि ‘अरुणवैभवा’—अशा नामांनी वर्णिली आहे.

Verse 100

प्राणापाना समाना च व्यानोदाना च कीर्तिता । नागा कूर्मा तच कृकला देवदत्ता धनञ्जया ॥ १०० ॥

प्राण, अपान, समान, व्यान आणि उदान—हे पाच मुख्य प्राणवायू म्हणून कीर्तिले आहेत. तसेच नाग, कूर्म, कृकल, देवदत्त आणि धनंजय—हे पाच उपप्राणही सांगितले आहेत.

Verse 101

फट्कारी किंकराराध्या जया च विजया तथा । हुंकारी खेटचरी चंडाछेदिनी क्षपिणी तथा ॥ १०१ ॥

ती ‘फट्कारी’ (फट्-शब्दाने आवाहिता) आहे; किंकरांनी (सेवकांनी) आराध्य आहे; आणि ‘जया’ व ‘विजया’ आहे. ती ‘हुंकारी’ (हुं-शब्दाने आवाहिता) आहे; ‘खेटचरी’ (आकाशगामिनी) आहे; ‘चंडाछेदिनी’ (उग्राचा छेद करणारी) आणि ‘क्षपिणी’ (संहारिणी)ही आहे.

Verse 102

स्त्रीहुंकारी क्षेमकारी चतुरक्षररूपिणी । श्रीविद्यामतवर्णांगी काली याम्या नृपार्णका ॥ १०२ ॥

ती स्त्री-रूप ‘हुंकारी’ शक्ति आहे; क्षेम-कल्याण करणारी आहे; आणि चतुराक्षर मंत्रस्वरूपिणी आहे. ती श्रीविद्या-स्वभावाची, वर्णांनी अंगयुक्त आहे; ती ‘काली’, ‘याम्या’ आणि ‘नृपार्णका’ या नावांनीही कथिली आहे.

Verse 103

भाषा सरस्वती वाणी संस्कृता परा । बहुरूपा चित्तरूपा रम्यानंदा च कौतुका ॥ १०३ ॥

वाणी ही सरस्वतीस्वरूप आहे—संस्कृत परा वाणी; ती बहुरूपी, चित्त-रूपिणी, रम्य, आनंददायिनी आणि कौतुक उत्पन्न करणारी आहे।

Verse 104

त्रयाख्या परमात्माख्याप्यमेयविभवा तथा । वाक्स्वरूपा बिंदुसर्गरूपा विश्वात्मिका तथा ॥ १०४ ॥

ती ‘त्रया’ म्हणून प्रसिद्ध, ‘परमात्मा’ असेही कथिली—जिची विभूती अमेय आहे। ती वाक्स्वरूपा, बिंदुसर्गरूपा आणि विश्वात्मिका आहे।

Verse 105

तथा त्रैपुरकंदाख्या ज्ञात्रादित्रिविधात्मिका । आयुर्लक्ष्मीकीर्तिभोगसौंदर्यारोग्यदायिका ॥ १०५ ॥

तसेच ‘त्रैपुरकंद’ नावाची (विद्या) ज्ञाता इत्यादी त्रिविधस्वरूप आहे; ती आयुष्य, लक्ष्मी, कीर्ती, भोग, सौंदर्य आणि आरोग्य देते।

Verse 106

ऐहिकामुष्मिकज्ञानमयी च परिकीर्तिता । जीवाख्या विजयाख्या च तथैव विश्वविन्मयी ॥ १०६ ॥

ही ऐहिक व आमुष्मिक—दोन्ही ज्ञानमयी असे सांगितले आहे. तिला ‘जीव’, ‘विजया’ आणि ‘विश्वविन्मयी’ असेही म्हणतात।

Verse 107

हृदादिविद्या रूपादिभानुरूपाः जगदूपुः । विश्वमो हनिका चैव त्रिपुरामृतसंज्ञिका ॥ १०७ ॥

हृदादि नावाच्या विद्या, सूर्यादि रूपांशी अनुरूप भानुरूपिणी; तसेच ‘जगदूपु’, ‘विश्वमो’, ‘हनिका’ आणि ‘त्रिपुरामृत’ संज्ञक (विद्या)—या सर्वांची गणना होते।

Verse 108

सर्वाप्यायनरूपा च मोहिनी क्षोभणी तथा । क्लेदिनी च समाख्याता तथैव च महोदया ॥ १०८ ॥

ती सर्वपोषण व परिपूरणस्वरूपिणी आहे; ती मोहिनी व क्षोभिणीही आहे. ती ‘क्लेदिनी’ म्हणून प्रसिद्ध असून तसेच ‘महोदया’—महासमृद्धी देणारी—आहे.

Verse 109

संपत्करी हलक्षार्णा सीमामातृतनू रतिः । प्रीतिर्मनोभवा वापि प्रोक्ता वाराधिपा तथा ॥ १०९ ॥

ती ‘संपत्करी’—समृद्धी देणारी; ‘हलक्षार्णा’—अक्षररूपिणी; ‘सीमामातृतनू’—सीमेची मातृतनू—अशी आहे. ती ‘रति’, ‘प्रीति’, ‘मनोभवा’ आणि ‘वाराधिपा’—जलांची अधीश्वरी—अशीही सांगितली आहे.

Verse 110

त्रिकूटा चापि षट्कूटा पंचकूटा विशुद्धगा । अनाहत गता चैव मणिपूरकसंस्थिता ॥ ११० ॥

ती ‘त्रिकूटा’, ‘षट्कूटा’ आणि ‘पंचकूटा’ अशीही ओळखली जाते. ती विशुद्ध-चक्रात गमन करते, अनाहत-चक्रात प्रवेश करते आणि मणिपूरकात प्रतिष्ठित होते.

Verse 111

स्वाधिष्ठानसमासीनाधारस्थाज्ञासमास्थिता । षट्त्रिंशत्कूटरूपा च पंचाशन्मिथुनात्मिका ॥ १११ ॥

ती स्वाधिष्ठानात आसनस्थ, आधार (मूलाधार) मध्ये स्थित आणि आज्ञाशक्तीत दृढ प्रतिष्ठित आहे. ती छत्तीस कूटांच्या रूपाची व पन्नास युग्म-तत्त्वांनी युक्त आत्मस्वरूपिणी आहे.

Verse 112

पादुकादिकसिद्धीशा तथा विजयदायिनी । कामरूपप्रदा वेतालरूपा च पिशाचिका ॥ ११२ ॥

ती पादुका इत्यादींशी संबंधित सिद्धींची अधीश्वरी असून विजय देणारी आहे. ती इच्छित रूप धारण करण्याची शक्ती देते; ती वेतालरूपा व पिशाचिकारूपाही प्रकट होते.

Verse 113

विचित्रा विभ्रमा हंसी भीषणी जनरंजिका । विशाला मदना तुष्टा कालकंठी महाभया ॥ ११३ ॥

ती विचित्र व विभ्रमरूपिणी, हंसासारखी; भीषण असूनही जनरंजिका आहे। ती विशाल, मदन-प्रेरिणी व तुष्टा; काळ्या कंठाची आणि अतिभयंकरी आहे।

Verse 114

माहेंद्री शंखिनी चैंद्री मंगला वटवासिनी । मेखला सकला लक्ष्मीर्मालिनीविश्वनायिका ॥ ११४ ॥

ती माहेंद्री, शंखिनी, ऐंद्री, मंगला, वटवृक्षवासिनी; मेखला, सकला, लक्ष्मी, मालिनी आणि विश्वनायिका आहे।

Verse 115

सुलोचना सुशोभा च कामदा च विलासिनी । कामेश्वरी नंदिनी च स्वर्णरेखा मनोहरा ॥ ११५ ॥

ती सुलोचना, अतिशय शोभायुक्त, कामदा व विलासिनी; कामेश्वरी, नंदिनी, स्वर्णरेखायुक्त आणि मनोहर आहे।

Verse 116

प्रमोदा रागिणी सिद्धा पद्मिनी च रतिप्रिया । कल्याणदा कलादक्षा ततश्च सुरसुन्दरी ॥ ११६ ॥

त्या प्रमोदा, रागिणी, सिद्धा, पद्मिनी आणि रतिप्रिया; कल्याणदा, कलादक्षा आणि पुढे सुरसुंदरी आहेत।

Verse 117

विभ्रमा वाहका वीरा विकला कोरकाकविः । सिंहनादा महानादा सुग्रीवा मर्कटा शठा ॥ ११७ ॥

विभ्रमा, वाहका, वीरा, विकला, कोरकाकवी; सिंहनादा, महानादा, सुग्रीवा, मर्कटा आणि शठा—ही येथे सांगितलेली नावे आहेत।

Verse 118

बिडालाक्षा बिडालास्या कुमारी खेचरी भवा । मयूरा मंगला भीमा द्विपवक्त्रा खरानना ॥ ११८ ॥

ती मांजर-नेत्री, मांजर-मुखी, कुमारी, आकाशात संचार करणारी खेचरी, आणि भवाऽ आहे। ती मयूरसदृश, मंगलमयी, भीषण, द्विमुखी व गाढव-मुखी अशी वर्णिली आहे।

Verse 119

मातंगी च निशाचारा वृषग्राहा वृकानना । सैरिभास्या गजमुखा पशुवक्त्रा मृगानना ॥ ११९ ॥

आणि ती मातंगी, रात्रिचारी, वृष-ग्राहिणी, लांडगा-मुखी; म्हशीसारखी वाणी असलेली; गजमुखी; पशु-मुखी व मृग-मुखी अशीही वर्णिली आहे।

Verse 120

क्षोभका मणिभद्रा च क्रीडका सिंहचक्रका । महोदरा स्थूलशिखा विकृतास्या वरानना ॥ १२० ॥

ती क्षोभका, मणिभद्रा व क्रीडका; सिंहचक्रका; महोदरा; स्थूलशिखा; विकृतास्या आणि वरानना—अशी नावे येथे कथिली आहेत।

Verse 121

चपला कुक्कुटास्या च पाविनी मदनालसा । मनोहरा दीर्घजंघा स्थूलदन्ता दशानना ॥ १२१ ॥

ती चपला, कोंबडा-मुखी, पाविनी आणि मदनाने आलसलेली आहे। ती मनोहर, दीर्घजंघा, स्थूलदंता व दशानना अशीही आहे।

Verse 122

सुमुखा पंडिता क्रुद्धा वराहास्या सटामुखा । कपटा कौतुका काला किंकरा कितवा खला ॥ १२२ ॥

ती सुमुखी व पंडितेसारखी भासते, तरी क्रुद्धा आहे; वराह-मुखी व वृष-मुखी आहे। ती कपटी, कौतुकी, काळी, किंकरी, जुगारी व खल अशीही म्हटली आहे।

Verse 123

भक्षका भयदा सिद्धा सर्वगा च प्रकीर्तिता । जया च विजया दुर्गा भद्रा भद्रकरी तथा ॥ १२३ ॥

ती भक्षका, भयदा, सिद्धा व सर्वगा अशी प्रकीर्तित आहे; तसेच जया, विजया, दुर्गा, भद्रा आणि भद्रकरी म्हणूनही ओळखली जाते।

Verse 124

अम्बिका वामदेवी च महामायास्वरूपिणी । विदारिका विश्वमयी विश्वा विश्वविभंजिता ॥ १२४ ॥

ती अम्बिका व वामदेवी, महामायेचे स्वरूप आहे; ती विदारिका—साऱ्या विश्वात व्यापलेली; तीच विश्व आहे आणि विश्वाला अनेक रूपांनी विभागणारी शक्तीही तीच आहे।

Verse 125

वीरा विक्षोभिणी विद्या विनोदा बीजविग्रहा । वीतशोका विषग्रीवा विपुला विजयप्रदा ॥ १२५ ॥

ती विद्या वीरा आहे, अंतःक्षोभ दूर करणारी, मनाला आनंद देणारी, आणि सर्व सिद्धींचे बीजस्वरूप आहे। ती शोकविरहित, विषग्रीवा (विष निवारण करणारी), विपुला व विजयप्रदा आहे।

Verse 126

विभवा विविधा विप्रा तथैव परिकीर्तिता । मनोहरा मंगली च मदोत्सिक्ता मनस्विनी ॥ १२६ ॥

ती विभवा, विविधा व विप्रा अशीही प्रकीर्तित आहे; तसेच परिकीर्तिता, मनोहरा, मंगली, मदोत्सिक्ता आणि मनस्विनी म्हणूनही कथिली आहे।

Verse 127

मानिनी मधुरा माया मोहिनी च तथा स्मृता । भद्रा भवानी भव्या च विशालाक्षी शुचिस्मिता ॥ १२७ ॥

ती मानिनी, मधुरा, माया व मोहिनी अशी स्मरली जाते; तसेच भद्रा, भवानी, भव्या, विशालाक्षी आणि शुचिस्मिता अशीही आहे।

Verse 128

ककुभा कमला कल्पा कलाथो पूरणी तथा । नित्या चाप्यमृता चैव जीविता च तथा दया ॥ १२८ ॥

ती ककुभा, कमला, कल्पा, कलाथा तसेच पूरणी म्हणून प्रसिद्ध आहे; ती नित्या, अमृता, जीविता आणि दया (करुणा)ही आहे।

Verse 129

अशोका ह्यमला पूर्णा पूर्णा भाग्योद्यता तथा । विवेका विभवा विश्वा वितता च प्रकीर्तिता ॥ १२९ ॥

ती अशोका, अमला आणि पूर्णा—सर्वथा पूर्ण—तसेच भाग्यवती व सदैव उद्यत अशी सांगितली आहे; ती विवेका, विभवा, विश्वा आणि वितता म्हणूनही प्रकीर्तित आहे।

Verse 130

कामिनी खेचरी गर्वा पुराणापरमेश्वरी । गौरी शिवा ह्यमेया च विमला विजया परा ॥ १३० ॥

ती कामिनी, खेचरी आणि गर्वा आहे; पुराणांत वर्णिलेली परमेश्वरी आहे। ती गौरी, शिवा, अमेया, विमला, विजया आणि परा आहे।

Verse 131

पवित्रा पद्मिनी विद्या विश्वेशी शिववल्लभा । अशेषरूपा ह्यानंदांबुजाक्षी चाप्यनिंदिता ॥ १३१ ॥

ती पवित्रा व पद्मिनी आहे; तीच विद्या आहे। ती विश्वेशी, शिववल्लभा; ती अशेषरूपा, आनंदमयी, कमलाक्षी आणि अनिंदिता आहे।

Verse 132

वरदा वाक्यदा वाणी विविधा वेदविग्रहा । विद्या वागीश्वरी सत्या संयता च सरस्वती ॥ १३२ ॥

सरस्वती वरदा, योग्य वाणी देणारी आहे; ती विविधरूप वाणी, वेदांची साकार मूर्ती आहे। ती विद्या, वागीश्वरी, सत्या आणि संयता आहे।

Verse 133

निर्मलानन्दरूपा च ह्यमृता मनिदा तथा । पूषा चैव तथा पुष्टिस्तुष्टिश्चापि रतिर्धृतिः ॥ १३३ ॥

ती निर्मळ आनंदस्वरूपा, अमृता, मणिदा आहे; तसेच पूषा (पोषण करणारी), पुष्टी, तुष्टी, रती आणि धृतीही तीच आहे।

Verse 134

शशिनी चैद्रिका कांतिज्योत्स्ना श्रीः प्रीतिरंगगदा । पूर्णा पूर्णामृता कामदायिनीन्दुकलात्मिका ॥ १३४ ॥

ती शशिनी, चैद्रिका, कांतिमय चंद्रज्योत्स्ना आहे; ती श्री व प्रीती, गदाधारिणीही आहे। ती पूर्णा, पूर्णामृता, कामदायिनी आणि चंद्रकलांची आत्मा आहे।

Verse 135

तपिनी तापिनी धूम्रा मरीचिर्ज्वालिनी रुचिः । सुषुम्णा भोगदा विश्वा बाधिनी धारिणी क्षमा ॥ १३५ ॥

ती तपिनी, तापिनी, धूम्रा, मरीचि, ज्वालिनी, रुची, सुषुम्णा, भोगदा, विश्वा, बाधिनी, धारिणी आणि क्षमा—अशा क्रमाने तिच्या दिव्य शक्ती आहेत।

Verse 136

धूम्रार्चिरूष्मा ज्वलिनी ज्वालिनी विस्फुलिंगिनी । सुश्रीः स्वरूपा कपिला हव्यकव्यवहा तथा ॥ १३६ ॥

ती धूम्रार्चि, ऊष्मा, ज्वलिनी, ज्वालिनी, विस्फुलिंगिनी; सुश्री, स्वरूपा, कपिला—आणि देवांचे हव्य व पितरांचे कव्य वहन करणारी आहे।

Verse 137

घस्मरा विश्वकवला लोलाक्षी लोलजिह्विका । सर्वभक्षा सहस्राक्षी निःसंगा च गतिप्रिया ॥ १३७ ॥

ती घस्मरा, संपूर्ण विश्व गिळून टाकणारी; तिचे डोळे चंचल, जिभही लोल. ती सर्वभक्षा, सहस्राक्षी, निःसंगा आणि अखंड गतिप्रिया आहे।

Verse 138

अर्चित्याचाप्रमेया च पूर्णरूपा दुरासदा । सर्वा संसिद्धिरूपा च पावनीत्येकरूपिणी ॥ १३८ ॥

ती पूज्य, अपरिमेय, पूर्णरूपिणी व दुर्गम आहे। ती सर्व सिद्धींचे स्वरूप, पावन करणारी आणि एकरस तत्त्वस्वरूपिणी आहे।

Verse 139

तथा यामलवेधाख्या शाक्ते वेदस्वरूपिणी । तथा शांभववेधा च भावनासिद्धिसृचिनी ॥ १३९ ॥

तसेच शाक्त परंपरेत ‘यामल-वेध’ नावाची विधी आहे, जी वेदस्वरूपिणी मानली जाते. तसेच ‘शांभव-वेध’ आहे, जो भावनासाधनेने सिद्धी घडवितो।

Verse 140

वह्निरूपा तथा दस्रा ह्यमाविघ्ना भुजंगमा । षण्मुखा रविरूपा च माता दुर्गा दिशा तथा ॥ १४० ॥

ती अग्निरूपा आहे; ती बल व आरोग्य देणारी (दस्रा) आहे; ती निश्चयच विघ्ननाशिनी आहे; ती भुजंग-शक्तिरूपाने वास करते. ती षण्मुखी, रविरूपा; ती माता दुर्गा आणि दिशांची अधिष्ठात्री शक्तीही आहे।

Verse 141

धनदा केशवा चापि यमी चैव हरा शशा । अश्विनी च यमी वह्नि रूपा धात्रीति कीर्तिता ॥ १४१ ॥

ती धनदा, केशवा, यमी, हरा, शशा, अश्विनी, यमी, वह्निरूपा आणि धात्री—या नावांनीही कीर्तिली जाते।

Verse 142

चंद्रा शिवादितिर्जीवा सर्पिणी पितृरूपिणी । अर्यम्णा च भगा सूर्या त्वाष्ट्रिमारुतिसंज्ञिका ॥ १४२ ॥

ती चंद्रा, शिवा, अदिति, जीवा, सर्पिणी व पितृरूपिणी अशी कहलाते; तसेच अर्यम्णा, भगा, सूर्या, त्वाष्ट्रि आणि मारुती या नावांनीही ओळखली जाते।

Verse 143

इंद्राग्निरूपा मित्रा चापींद्राणी निर्ऋतिर्जला । वैश्वदेवी हरितभूर्वासवी वरुणा जया ॥ १४३ ॥

ती देवी इंद्र-अग्निरूपा आहे; ती मित्रा आहे; ती इंद्राणी, निर्ऋति आणि जला (जलमयी)ही आहे. ती वैश्वदेवी, हरितभू, वासवी, वरुणा आणि जया (विजय) आहे.

Verse 144

अहिर्बुध्न्या पूषणी च तथा कारस्करामला । उदुंबरा जंबुका च खदिरा कृष्णारूपिणी ॥ १४४ ॥

अहिर्बुध्न्या, पूषणी आणि कारस्करामला; तसेच उदुंबरा, जंबुका व खदिरा—या सर्व कृष्णारूपिणी (कृष्ण-स्वरूपा) शक्ती मानल्या आहेत.

Verse 145

वंशा च पिप्पला नागा रोहिणा च पलाशका । पक्षका च तथाम्बष्ठा बिल्वाचार्जुनरूपिणी ॥ १४५ ॥

त्या वंशा, पिप्पला, नागा, रोहिणा व पलाशका म्हणून ओळखल्या जातात; तसेच पक्षका व अम्बष्ठा—ज्या बिल्व व अर्जुन वृक्षरूपाने प्रकटतात.

Verse 146

विकंकता च ककुभा सरला चापि सर्जिका । वंजुला पनसार्का च शमी हलिप्रियाम्रका ॥ १४६ ॥

तसेच विकंकता, ककुभा, सरला व सर्जिका; आणि वंजुला, पनसा, अर्का, शमी, हलिप्रिया व आम्रका ही (पवित्र नावे) आहेत.

Verse 147

निम्बा मधूकसंज्ञा चाप्यश्वत्था च गजाह्वया । नागिनी सर्पिणी चैव शुनी चापि बिडालिकी ॥ १४७ ॥

निम्बाला मधूका असेही म्हणतात, आणि अश्वत्थाला गजाह्वया। तसेच नागिनीला सर्पिणी, आणि शुनीला बिडालिकी असेही संबोधतात.

Verse 148

छागी मार्जारिका मूषी वृषभा माहिषी तथा । शार्दूली सैरिभी व्याघ्री हरिणी च मृगी शुनी ॥ १४८ ॥

छागी, मार्जारिका (मांजरी), मूषी; वृषभा व माहिषी; शार्दूली, सैरिभी, व्याघ्री; हरिणी, मृगी आणि शुनी—असे हे रूपे सांगितली आहेत.

Verse 149

कपिरूपा च गोघंटा वानरी च नराश्विनी । नगा गौर्हस्तिनी चेति तथा षट्चक्रवासिनी ॥ १४९ ॥

ती कपिरूपा असून ‘गोघंटा’ म्हणून ओळखली जाते; वानरी व नराश्विनी; तसेच नगा, गौर आणि हस्तिनी—अशी ती षट्चक्रांत वास करणारी अधिष्ठात्री आहे.

Verse 150

त्रिखंडा तीरपालाख्या भ्रामणी द्रविणी तथा । सोमा सूर्या तिथिर्वारा योगार्क्षा करणात्मिका ॥ १५० ॥

काळ त्रिखंडा म्हणून वर्णिला आहे; तो ‘तीरपाल’ (सीमा-रक्षक) या नावानेही प्रसिद्ध; तो सर्वांना भ्रमण घडवितो व द्रविणी (धनदायिनी) आहे. चंद्र-सूर्याच्या आधारे—तिथी, वार, योग, नक्षत्र आणि करणस्वरूपाने—तो मोजला जातो.

Verse 151

यक्षिणी तारणा व्योमशब्दाद्याप्रांणिनी च धीः । क्रोधिनी स्तंभिनी चंडोञ्चंडा ब्राह्यादिरूपिणी ॥ १५१ ॥

यक्षिणी, तारणा, व्योमशब्दा; तसेच आप्रांणिनी व धी; क्रोधिनी व स्तंभिनी; चंडा व अतिचंडा—या शक्ती ब्राह्मी इत्यादी रूपे धारण करतात.

Verse 152

सिंहस्था व्याघ्रगा चैव गजाश्वगरुडस्थिता । भौमाप्या तैजसीवायुरूपिणी नाभसा तथा ॥ १५२ ॥

ती सिंहावर आरूढ आहे; व्याघ्रावर गमन करते; गज, अश्व आणि गरुडावरही स्थित आहे. ती पृथ्वी-जल, अग्नी-वायु तसेच आकाश (नाभस) अशी रूपे धारण करते.

Verse 153

एकावक्त्रा चतुर्वक्त्रा नवक्त्रा कलानना । पंचविंशतिवक्त्रा च षड्विंशद्वदना तथा ॥ १५३ ॥

ती एकमुखी, चतुर्मुखी, नवमुखी आणि कलामूर्ती अशी वर्णिली आहे; तसेच पंचवीस मुखांची व सव्वीस मुखांचीही।

Verse 154

ऊनपंचाशदास्या च चतुःषष्टि मुखा तथा । एकाशीतिमुखा चैव शताननसमन्विता ॥ १५४ ॥

कधी ती एकोणपन्नास मुखांची, कधी चौसष्ट मुखांची; कधी एक्याऐंशी मुखांची, तर कधी शंभर मुखांनी युक्त अशी सांगितली आहे.

Verse 155

स्थूलरूपा सूक्ष्मरूपा तेजोविग्रहधारिणी । वृणावृत्तिस्वरूपा च नाथावृत्तिस्वरूपिणी ॥ १५५ ॥

ती स्थूलरूपही धारण करते आणि सूक्ष्मरूपही; तिचे देह तेजोमय प्रकाशस्वरूप आहे. ती ‘वृणा-वृत्ती’ची स्वभावरूपा आणि ‘नाथ-वृत्ती’चीही स्वभावरूपिणी आहे.

Verse 156

तत्त्वावृत्तिस्वरूपापि नित्यावृत्तिवपुर्द्धरा ॥ १५६ ॥

ती ‘तत्त्वावृत्ती’ची स्वभावरूपा असली तरी, नित्य प्रवृत्तीत रत ‘नित्यावृत्ती’चे वपु धारण करते.

Verse 157

अंगावृत्तिस्वरूपा चाप्यायुधावृत्तिरूपिणी । गुरुपंक्तिस्वरूपा च विद्यावृत्तितनुस्तथा ॥ १५७ ॥

ती अंगसाधनेची ‘अंगावृत्ती’स्वरूपा आणि आयुधसाधनेची ‘आयुधावृत्ती’रूपिणी आहे; ती गुरुपरंपरेची मूर्ती असून तिचे तन ‘विद्यावृत्ती’—ज्ञानशक्तीच आहे.

Verse 158

ब्रह्माद्यावृत्तिरूपा च परा पश्यतिका तथा । मध्यमा वैखरी शीर्षकण्ठताल्वोष्ठदन्तगा ॥ १५८ ॥

ब्रह्मादि आद्य स्पंदनधारेच्या स्वरूपात ‘परा’ वाणी सांगितली आहे; तसेच ‘पश्यंती’ही आहे. पुढे ‘मध्यमा’ व ‘वैखरी’ येतात; वैखरी शिर, कंठ, तालू, ओठ व दात यांद्वारे व्यक्त होते.

Verse 159

जिह्वामूलगता नासागतोरः स्थलगामिनी । पदवाक्यस्वरूपा च वेदभाषास्वरूपिणी ॥ १५९ ॥

वाणी जिभेच्या मुळातून उत्पन्न होऊन नासिका व उरःप्रदेशाच्या मार्गाने जाऊन उच्चारणस्थानी बाहेर व्यक्त होते. ती पद व वाक्यरूप धारण करते आणि वेदभाषेचेच स्वरूप आहे.

Verse 160

सेकाख्या वीक्षणाख्या चोपदेशाख्या तथैव च । व्याकुलाक्षरसंकेता गायत्री प्रणवादिका ॥ १६० ॥

प्रणव ‘ॐ’ पासून आरंभणारी गायत्री ‘सेका’, ‘वीक्षणा’ व ‘उपदेशा’ अशा तांत्रिक पद्धतींनीही निर्दिष्ट होते; तसेच अक्षरांच्या विशेष, गुंतागुंतीच्या संकेत-विन्यासानेही ओळखली जाते.

Verse 161

जपहोमार्चनध्यानयंत्रतर्पणरूपिणी । सिद्धसारस्वता मृत्युंजया च त्रिपुरा तथा ॥ १६१ ॥

ती जप, होम, अर्चन, ध्यान, यंत्र व तर्पण या रूपांनी साकार होते. ती ‘सिद्ध-सारस्वता’, ‘मृत्युंजया’ आणि ‘त्रिपुरा’ या नावांनीही ओळखली जाते.

Verse 162

गारुडा चान्नपूर्णा चाप्यश्वरूढा नवात्मिका । गौरी च देवी हृदया लक्षदा च मतंगिनी ॥ १६२ ॥

ती ‘गारुडा’, ‘अन्नपूर्णा’, ‘अश्वरूढा’, ‘नवात्मिका’, ‘गौरी’, ‘देवी’, ‘हृदया’, ‘लक्षदा’ आणि ‘मतंगिनी’—अशा नामरूपांनीही पूज्य आहे.

Verse 163

निष्कत्रयपदा चेष्टा वादिनी च प्रकीर्तिता । राजलक्ष्मीर्महालक्ष्मीः सिद्धलक्ष्मीर्गवानना ॥ १६३ ॥

ती निष्कत्रयपदा, चेष्टा आणि वादिनी म्हणून कीर्तिलाभ पावली आहे। ती राजलक्ष्मी, महालक्ष्मी, सिद्धलक्ष्मी तसेच गवानना म्हणूनही प्रसिद्ध आहे॥१६३॥

Verse 164

इत्येवं ललितादेव्या दिव्यं नामसहस्रकम् । सर्वार्थसिद्धिदं प्रोक्तं चतुर्वर्गफलप्रदम् ॥ १६४ ॥

अशा प्रकारे देवी ललितेचे हे दिव्य नामसहस्र सांगितले गेले आहे; ते सर्वार्थसिद्धी देणारे आणि धर्म-अर्थ-काम-मोक्ष या चतुर्वर्गाचे फळ प्रदान करणारे आहे॥१६४॥

Verse 165

एतन्नित्यमुषःकाले यो जपेच्छुद्धमानसः । स योगी ब्रह्मविज्ज्ञानी शिवयोगी तथात्मवित् ॥ १६५ ॥

जो शुद्ध मनाने दररोज उषःकाळी याचा जप करतो, तो योगी, ब्रह्मज्ञ, शिवयोगी आणि आत्मविद् होतो॥१६५॥

Verse 166

द्विरावृत्त्या प्रजपतो ह्यायुरारोग्यसंपदः । लोकानुरंजनं नारीनृपावर्जनकर्म च ॥ १६६ ॥

जो याचा दोनदा आवर्तन करून जप करतो, त्याला आयुष्य, आरोग्य व संपत्ती मिळते; तसेच लोकानुरंजन, स्त्री-आकर्षण आणि नृप-आवर्जन (राजांना वश/प्रभावित करण्याचे) कर्मही सिद्ध होते॥१६६॥

Verse 167

अपृथक्त्वेन सिद्ध्यंति साधकस्यास्य निश्चितम् । त्रिरावृत्त्यास्य वै पुंसो विश्वं भूयाद्वशेऽखिलम् ॥ १६७ ॥

निश्चितच या साधकाच्या सिद्धी अपृथक्त्वाने—देवीशी अभेदभावाने—संपन्न होतात. आणि याने तीनदा आवर्तन केल्यास समग्र विश्व त्या पुरुषाच्या वशात येते॥१६७॥

Verse 168

चतुरावृत्तितश्चास्य समीहितमनारतम् । फलत्येव प्रयोगार्हो लोकरक्षाकरो भवेत् ॥ १६८ ॥

चार आवृत्तीने जप केल्यास साधकाचे अभिष्ट फल अखंड व निश्चयाने सिद्ध होते. हा प्रयोग विधीयुक्त ठरून लोकांचे रक्षण करणारा होतो.

Verse 169

पंचावृत्त्या नरा नार्यो नृपा देवाश्च जंतवः । भजंत्येनं साधकं च देव्यामाहितचेतसः ॥ १६९ ॥

पाच आवृत्तीने पुरुष-स्त्रिया, राजे, देव आणि सर्व जीव त्याचे भजन करतात; आणि साधकही देवीमध्ये चित्त स्थिर करून भक्तिपूर्वक उपासना प्राप्त करतो.

Verse 170

षडावृत्त्या तन्मयः स्यात्साधकश्चास्य सिद्धयः । अचिरेणैव देवीनां प्रसादात्संभवंति च ॥ १७० ॥

सहा आवृत्तीने साधक तन्मय होतो, आणि त्याच्यासाठी सिद्धीही प्रकट होतात—देवींंच्या कृपेने लवकरच.

Verse 171

सप्तावृत्त्यारिरोगादिकृत्यापस्मारनाशनम् । अष्टावृत्त्या नरो भूपान्निग्रहानुग्रहक्षमः ॥ १७१ ॥

सात आवृत्तीने शत्रुरोग, कृत्या व अपस्मार यांचा नाश होतो. आठ आवृत्तीने मनुष्य राजदंड व राजअनुग्रह—दोन्ही सहन व प्राप्त करण्यास समर्थ होतो.

Verse 172

नवावृत्त्या मन्मथाभो विक्षोभयति भूतलम् । दशावृत्त्या पठेन्नित्यं वाग्लक्ष्मीकांतिसिद्धये ॥ १७२ ॥

नऊ आवृत्तीने साधक मन्मथासारखा तेजस्वी होऊन पृथ्वीही कंपित करतो. दहा आवृत्तीने वाणी, लक्ष्मी व कांती-सिद्धीसाठी नित्य पठण करावे.

Verse 173

रुद्रावृत्त्याखिलर्द्धिश्च तदायत्तं जगद्भवेत् । अर्कावृत्त्या सिद्धिभिः स्याद्दिग्भिर्मर्त्यो हरोपमः ॥ १७३ ॥

रुद्रवृत्तीचे अनुष्ठान केल्याने सर्व समृद्धी प्राप्त होते आणि जग त्याच्या अधीन होते. अर्कवृत्तीने मनुष्य सिद्धींनी युक्त होऊन दिशांवर अधिकार मिळवून हर (शिव) समान होतो.

Verse 174

विश्वावृत्त्या तु विजयी सर्वतः स्यात्सुखी नरः । शक्रावृत्त्याखिलेष्टाप्तिः सर्वतो मंगलं भवेत् ॥ १७४ ॥

विश्वावृत्तीचे अनुष्ठान केल्याने मनुष्य सर्वत्र विजयी व सर्वथा सुखी होतो. शक्रावृत्तीने सर्व इष्टांची प्राप्ती होते आणि सर्व बाजूंनी मंगल घडते.

Verse 175

तिथ्यावृत्त्याखिलानिष्टानयन्तादाप्नुयान्नरः । षोडशावृत्तितो भूयान्नरः साक्षान्महेश्वरः ॥ १७५ ॥

तिथिवृत्तीचे अनुष्ठान केल्याने मनुष्य सर्व अनिष्ट दूर करून इष्ट फल प्राप्त करतो. ते सोळा वेळा केल्यास तो अत्यंत उन्नत होतो—जणू साक्षात् महेश्वरच.

Verse 176

विश्वं स्रष्टुं पालयितुं संहतु च क्षमो भवेत् । मंडलं मासमात्रं वा यो जपेद्यद्यदाशयः ॥ १७६ ॥

जो आपल्या अंतःकरणातील संकल्पानुसार पूर्ण मण्डलकाल किंवा केवळ एक महिना जप करतो, तो विश्वाची सृष्टी, पालन व संहार करण्यासही समर्थ होतो.

Verse 177

तत्तदेवाप्नुयात्सत्यं शिवस्य वचनं यथा । इत्येतत्कथितं विप्र नित्यावृत्त्यर्चनाश्रितम् ॥ १७७ ॥

शिवाच्या वचनाप्रमाणे हे सत्य आहे की साधकास नेमके तेच फल प्राप्त होते. हे विप्र, नित्य जप व अर्चना यांवर आधारलेले हे कथन केले आहे.

Verse 178

नाम्नां सहस्रं मनसोऽभीष्टसंपादनक्षमम् ॥ १७८ ॥

पावन सहस्र नाम मनातील अभिष्ट हेतू सिद्ध करण्यास समर्थ व फलदायी आहे।

Verse 179

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे ललितास्तोत्र कवचसहस्रनामकथनं नामैकोननवतितमोऽध्यायाः ॥ ८९ ॥

अशा रीतीने श्री बृहन्नारदीय पुराणाच्या पूर्वभागातील बृहदुपाख्यानाच्या तृतीयपादात ‘ललिता-स्तोत्र, कवच व सहस्रनाम-कथन’ नावाचा एकोणनव्वदावा अध्याय समाप्त झाला।