इंद्र in the Ramcharitmanas

पुन्हा दुष्टांच्या समूहाला हृदयाने वंदन करतो, जे कारण नसतानाही आपल्या हितचिंतकांचेही विरोधी होतात। दुसऱ्यांचे हित ही त्यांची हानी, दुसऱ्यांचा लाभ हे त्यांचे अहित; दुसऱ्यांच्या नाशात आनंद मानतात आणि दुसऱ्यांच्या समृद्धीत दुःखी राहतात। हरि…

माझे बोलणे ऐकून उपाय करा, ईश्वर मदत करतील आणि कार्य सिद्ध होईल। सती, जिने दक्षाच्या यज्ञात आपले देह सोडला, ती हिमालयाच्या घरी जन्मली आहे। तिने शंभूला पती म्हणून मिळवण्यासाठी तप केले आहे, आणि शिव सर्व त्यागून समाधीत बसले आहेत. जरी हे अतिशय…

हिमालयात एक गुहा अतिशय पवित्र होती, आणि तिच्या जवळ सुरसरी गंगा सुंदर वाहत होती. आश्रम परम पवित्र आणि सुंदर होता, तो पाहून देवर्षी नारदांचे मन अतिशय प्रसन्न झाले. पर्वत, नदी आणि वनाचे विभाग पाहता पाहता रमापती विष्णूच्या चरणांवर त्यांचा…

ज्याप्रमाणे एखादा मूर्ख कुत्रा मृगराजास पाहून तोंडात शुष्क हाड घेऊन भीतीने पळून जातो, की सिंह ते हिरकवून घेईल, त्याप्रमाणे देवाधिपती इंद्र याने लाज बाळगली नाही.

नारदाच्या मनात काही राग उत्पन्न झाला नाही; त्यांनी प्रिय वचने बोलून कामाला समाधान केले. मुनीच्या चरणांना शिर ठेवून आज्ञा घेऊन, मदन त्यावेळी आपल्या सहकार्यांसह निघून गेला. मुनीची सुशीलता आणि आपले कृत्य, सर्व देवराजाच्या सभेत जाऊन वर्णन…

त्यांना वर देऊन ब्रह्मदेव निघून गेले, आणि ते सर्व आनंदित होऊन आपापल्या घरी आले. मायाच्या कन्येचे नाव मंदोदरी होते, जी अत्यंत सुंदर आणि स्त्रियांमध्ये श्रेष्ठ होती. त्याच मायाने तिला आणून रावणाला दिले, हे जाणून की तो राक्षसांचा स्वामी होईल.…

तेथे अनेक राक्षस योद्धे राहत होते, पण देवांनी युद्धात त्या सर्वांचा वध केला. आता इंद्राने पाठवलेले यक्षराजाचे कोट्यावधी रक्षक तेथे राहू लागले. कुठेतरी दशाननाला याची बातमी मिळाली; त्याने सैन्य दलबद्ध करून जाऊन गडाला वेढा घातला. भयंकर योद्धे…

राजा वसिष्ठांच्या सोबत तसे शोभत होते, जसे देवांचे गुरू बृहस्पतींच्या सोबत इंद्र शोभतो. कुलाची रीत आणि वेदांचे विधान पाळून, सर्व प्रकारे सर्व काही योग्यरित्या जमले असे पाहून राजा संतुष्ट झाले. रामाचे स्मरण करून आणि गुरूंची आज्ञा घेऊन…

ज्या उत्तम घोड्यावर राम स्वार होते, त्याचे सौंदर्य सरस्वतीही पूर्णपणे वर्णन करू शकत नाही. शंकर रामाच्या रूपाने अनुरक्त झाले, आणि त्यांचे पंधरा डोळे त्यांना अत्यंत प्रिय वाटले. जेव्हा हरि प्रेमाने रामाला पाहतात, तेव्हा लक्ष्मीसह लक्ष्मीपती…

धूपाच्या धुराने आकाश काळे झाले, जणू सावन महिन्याचे घनघमंडी ढग जमले. देव स्वर्गाच्या झाडांच्या फुलांच्या माळा पाडू लागले, जणू बगळ्यांच्या रांगोळ्या मनाला भुलवत आहेत. दरवाज्यांवरील सुंदर मणिमय तोरणे अशी वाटत होती, जणू इंद्राचे धनुष्य सजवले…

प्रभू झोपले आहे हे जाणून लक्ष्मण उठले आणि कोमल शब्द बोलून सचिवाला झोपण्यास सांगितले. थोड्या दूर बाण आणि धनुष्य सजवून ते वीरासनात बसून जागण्यास लागले. गुहाने विश्वासू पहारेकऱ्यांना बोलावून अतिशय प्रेमाने त्यांना एकेका ठिकाणी उभारले. ते…

तेथे नानाविध वस्त्रे, उशाच गाद्या होत्या, कोमल, निर्मळ व सुंदर, दुधाच्या फेनासारख्या श्वेत। त्या पलंगावर सीता आणि राम रात्री झोपत, आणि आपल्या सौंदर्याने रती आणि कामदेवाचा गर्व हरण करत। तेच सीता आणि राम आता गवताच्या पलंगावर झोपले आहेत…

मी पाहिले आहे माझ्या पित्याच्या घराचे वैभव आणि विलास, जेथे राजांचे रत्नजडित मुकुट त्यांच्या चरणपीठावर जमतात. असे माझ्या पित्याचे घर सुखांचे भांडार आहे, पण प्रियतमाशिवाय मनाला आवडत नाही, अगदी केव्हाही नाही. माझे सासरे चक्रवर्ती कोसलराज…

राम लक्ष्मण आणि सीता यांच्यासह पर्णकुटीत शोभत होते, जसे इंद्र सची आणि जयंत यांच्यासह अमरपुरात निवास करतो।

तो तपस्वी दयनीय आहे जो तप सोडून भोगांमध्ये आनंद घेतो. दयनीय आहे तो हेळकारणी करणारा आणि निरर्थक क्रोध करणारा, जो आई, वडील, गुरु आणि बांधवांचा विरोधी आहे. सर्व प्रकारे दयनीय आहे तो जो दुसऱ्यांचा अपकार करतो, जो फक्त आपले शरीर पाळतो आणि अतिशय…

जे योग्य-अयोग्य विचार सोडून पित्याच्या आज्ञेचे पालन करतात, ते सुख आणि कीर्तीचे भाजन होतात आणि अमरांचे स्वामी इंद्राच्या दरबारात वास्तव्य करतात।

कुशा गवताच्या सुंदर पलंगाला पाहून भरताने त्याची प्रदक्षिणा केली आणि प्रणाम केले. त्यांनी पायांच्या ठशांची धूळ डोळ्यांना लावली; त्यांच्या प्रेमाची अधिकता सांगता येत नाही. त्यांनी दोन-चार सुवर्ण बिंदू पाहिले आणि त्यांना सीता समजून मस्तकावर…

पती हाच देव समजणाऱ्या, सज्जन स्त्रियांमधील रत्न, सीतेची गवताची पलंग पाहून माझे हृदय फुटून तुटत नाही, ते निश्चितच वज्रापेक्षा कठोर आहे.

जेव्हा भरताने मुनींचा प्रभाव पाहिला, तेव्हा लोकपतींचे सर्व लोक त्याला लहान वाटले. सुखांचा समूह वर्णन करता येत नाही; तो पाहून ज्ञानी लोकही वैराग्य विसरतात. आसन, शय्या, सुंदर वस्त्रे आणि छत्र्या; वन, उपवन, नाना प्रकारचे पक्षी आणि हरीण होते.…

मार्गात असंख्य जड आणि चेतन जीव होते, ज्यांच्यावर प्रभूने दृष्टी टाकली होती आणि ज्यांनी प्रभूला पाहिले होते। ते सर्व परम पदाला योग्य झाले, आणि भरताच्या दर्शनाने त्यांचा भवरोग नाहीसा झाला। ही गोष्ट भरतासाठी मोठी नाही, ज्यांना राम आपल्या मनात…