मेघनाद in the Ramcharitmanas

त्याचे सुख, संपत्ती, पुत्र, सैन्य आणि सहाय्यक, त्याची जय, प्रताप, बल, बुद्धी आणि महिमा, सगळे नित नवीन आणि वाढत गेले, जसे प्रत्येक लाभाने लोभ वाढतो. अतिबल कुंभकर्ण त्याचा भाऊ होता, ज्याच्यासारखा जगात कोणी प्रतिभट नव्हता. तो पान करून सहा…

मग त्याने पुन्हा मेघनादाला बोलावले, त्याला शिकवण दिली आणि त्याचे बल व वैर वाढवले. जे देव युद्धात धैर्यवान व बलवान आहेत, आणि ज्यांना लढण्याचा अभिमान आहे, त्यांना युद्धात जिंकून बांधलेले इथे आण. असा पुत्र उठला आणि पित्याच्या आज्ञेचे पालन…

इंद्रजीतला जे काही सांगितले, ते सगळे असे वाटते आधीच करून ठेवले होते. आधी ज्यांना आज्ञा दिली, त्यांचे चरित्र ऐका जे त्यांनी केले. भयंकर रूप असलेले सर्व पापी, राक्षसांचे समूह देवतांना त्रास देणारे होते. दानवांचा समूह उपद्रव करीत, मायेने अनेक…

पुत्राचा वध ऐकून लंकापती क्रोधित झाला आणि त्याने बलवान मेघनादाला पाठवले. हे पुत्रा, याला मारू नकोस, याला बांध. हा वानर पाहू आणि जाणून घेऊ की हा कोठून आला आहे. अतुलनीय योद्धा इंद्रजित निघाला, भावाच्या मृत्यूची वार्ता ऐकून त्याच्या ठायी…

त्याने ब्रह्मास्त्र साधले आणि वानराने मनात विचार केला - जर मी ब्रह्मबाणाचा मान न केला तर त्याची अपार महिमा नष्ट होईल.

त्याने ब्रह्मास्त्राने वानराला मारले, पण पडताच वानराने शत्रुसेनेचा संहार केला. त्याने पाहिले की वानर मूर्च्छित झाला आहे, नागपाशाने बांधून त्याला नेले. हे भवानी, ऐक, ज्याच्या नावाचा जप करून ज्ञानी पुरुष संसाराचे बंधन तोडतात. त्याच्या दूताचे…

मी तुझे दात तोडण्यास समर्थ आहे, पण रघुनाथांनी मला आज्ञा दिलेली नाही. मला इतका राग येत आहे की मी तुझे सर्व दहा मुख फोडून काढीन, नंतर लंकेला पकडून समुद्रात बुडवून टाकीन. तुझी लंका गूलराच्या फळासमान आहे, आणि तुम्ही सर्व असंख्य जंतू त्याच्या…

कोट्यांचे मेघनादासमान शूर योद्धे आनंदाने उठले. ते वानराच्या पायावर झपडले, पण ते हलले नाही, आणि पुन्हा डोके वाकवून बसले. वानराचे चरण भूमी सोडत नव्हते, ते पाहून शत्रूचा गर्व पळून गेला; जसा कोटी अडथळ्यांनी वेढले असूनही संताचे मन नीतीला सोडत…

भयभीत वानर पळू लागले, तरी हे उमा, ते शेवटी विजय मिळवणार होते. कोणी म्हणते, 'अंगद आणि हनुमान कुठे आहेत? नल, नील आणि बलवान द्विविद कुठे आहेत?' हनुमानाने ऐकले की त्याचेच सैन्य व्याकुळ झाले आहे. बलवान हनुमान पश्चिम दरवाज्यावर तैनात होता. तिथे…

वैर सोडून वैदेहीला परत करा. कृपानिधी जे भक्तांचे परम प्रिय आहेत, त्यांचे भजन करा. त्यांचे वचन रावणाला बाणासारखी लागली. 'जा, अभाग्या, आणि दुसरीकडे जाऊन तुझे तोंड काळे कर.' 'तू वृद्ध झालास, अन्यथा मी तुला ठार मारले असते. आता मला पुन्हा तुझे…

मेघनादाने ऐकले की वानर पुन्हा येऊन गडाला वेढा घातला आहे, तेव्हा वीराने किल्ल्यावरून उतरून नगारे वाजवत त्यांच्यासमोर चालले.

कुठे आहेत कौशलाचे दोन भाऊ, सर्व लोकांत प्रसिद्ध धनुर्धर? कुठे आहेत नल, नील, द्विविद, सुग्रीव, अंगद आणि बलाची सीमा हनुमान? कुठे आहे आपल्या भावाचा विश्वासघात करणारा विभीषण? आज सर्वांना आणि त्यालाही बळजबरी मारीन. असे म्हणून त्याने कठोर बाण…

त्याने प्रत्येकावर दहा दहा बाण मारले, आणि वानरवीर भूमीवर कोसळले. बलात धीर असलेला मेघनाद सिंहनाद करून गर्जला.

सेनेला संकटात पाहून पवनसुत हनुमान संतप्त काळासारखा धावला. त्याने लगेच एक भव्य पर्वतशिला उखडली आणि अतिशय रागाने मेघनादावर फेकली. ती येताना पाहून मेघनाद आकाशात गेला, त्याचा रथ, सारथी आणि घोडे सर्व अदृश्य झाले. हनुमानाने वारंवार आव्हान केले…

जखमी वीर कसे शोभत होते? किंसुकाच्या फुलांनी युक्त वृक्षाप्रमाणे। लक्ष्मण आणि मेघनाद, दोन्ही योद्धे, अतिशय क्रोधाने एकमेकांशी भिडले। एक दुसऱ्याला जिंकू शकत नव्हता; राक्षस छल, बळ आणि अनीतीने युद्ध करीत होता। तेव्हा अनंत म्हणजे लक्ष्मण…

मेघनादासारखे शंभर कोटी योद्धे त्याला उचलण्याचा प्रयत्न करीत राहिले। जगाचा आधार असलेला शेष कसा उचलला जाणार? ते सर्व लाजिरवाणे होऊन गेले।

दिवसाच्या शेवटी दोन्ही सेना परतल्या; युद्धात शूर योद्ध्यांना फार थकवा आला। रामाच्या कृपेने वानर सेनेचे बल वाढले, जसे गवत मिळाल्यावर अग्नी अत्यंत प्रज्वलित होते। राक्षस दिवस आणि रात्रीत क्षीण होत गेले, जसे स्वतःच्या तोंडून सांगितल्यावर…

मेघनाद मायामय रथावर बसून आकाशात गेला। त्याने भयंकर हसून गर्जना केली आणि वानर सेनेत भीती निर्माण झाली.

हे भवानी, रामाची सगुण चरित्रे तर्काने, बुद्धीच्या बळाने किंवा वाणीने ओळखता येत नाहीत. असे विचारून जे ज्ञानी व विरक्त आहेत, ते सर्व तर्क सोडून रामाचे भजन करतात. मेघनादाने सैन्य व्याकुल केले; मग तो प्रकट होऊन दुर्वचन बोलू लागला. जामवंताने…

मेघनादाची अचेतना दूर झाली; पित्याला पाहून त्याला अत्यंत लाज वाटली. त्वरेने तो एका मोठ्या पर्वताच्या गुहेत गेला; अजिंक्य होण्यासाठी असा यज्ञ करीन असे मनात ठरवले. येथे विभीषणाने मंत्र विचारला: ऐका, नाथ, तुमचे बळ अतुल आणि उदार आहे. मेघनाद…