Sukta 84
Rishi: Atharvanic seer(s) for Agni-protection material (variable by anukramaṇī)
Devata: Agni (as kṣatrabhṛt, Jātavedas)
Chandas: Mixed/triṣṭubh tendency (requires metrical verification)
ही तीन मंत्रांची लहान सूक्ती रक्षण–उपचारक मंत्र म्हणून, क्षत्रभृत् (सार्वभौम संरक्षण धारण करणारा) रूपातील अग्नीला प्रज्वलित करून घराभोवती संरक्षणवर्तुळ उभे करते; रोग मुक्त करून, प्राणाधार (गय) व मालमत्ता सुरक्षित ठेवण्याची विनंती करते. पुढे ती इंद्राच्या क्षत्र व ओजाचा आधार घेऊन शत्रुत्वकारी शक्तींना परतवते आणि विस्तीर्ण, सुरक्षित अवकाश निर्माण करते; शेवटी शत्रूंच्या उग्र हकालपट्टीचे जिवंत चित्रण येते. अशा रीतीने अग्नीची शुद्ध करणारी परिघरचना आणि इंद्राची युद्धजन्य साफसफाई मिळून, रोग व धोक्यापासून मुक्त असे संरक्षित गृहक्षेत्र प्रस्थापित होते.
Mantras
Mantra 1
क्षत्रभृदग्निः। अ॒ना॒धृ॒ष्यो जा॒तवे॑दा॒ अम॑र्त्यो वि॒राड॑ग्ने क्षत्र॒भृद् दी॑दिही॒ह। विश्वा॒ अमी॑वाः प्रमु॒ञ्चन् मानु॑षीभिः शि॒वाभि॑र॒द्य परि॑ पाहि नो॒ गय॑म्
अग्नी हा क्षत्राचा धारक आहे. हे अनाधृष्य जातवेद, अमर्त्य, विराट्—हे क्षत्रभृत् अग्ने, इथेच प्रज्वलित हो. मनुष्यांसाठी शिव (कल्याणकारी) उपायांनी सर्व व्याधी सोडवून, आज आमच्या घराचे व संपत्तीचे चहूबाजूंनी रक्षण कर.
Mantra 2
इन्द्र॑ क्ष॒त्रम॒भि वा॒ममोजोऽजा॑यथा वृषभ चर्षणी॒नाम्। अपा॑नुदो॒ जन॑ममित्रा॒यन्त॑मु॒रुं दे॒वेभ्यो॑ अकृणोरु लो॒कम्
हे इंद्रा! वांछित क्षत्रासाठी, उत्तम ओजासाठी तू जन्मलास—हे जनांचा वृषभा. शत्रुभावाने पुढे येणाऱ्या शत्रुजनांना परत ढकलून, देवांसाठी तू विस्तीर्ण लोक (सुरक्षित आश्रय) निर्माण केलास.
Mantra 3
मृ॒गो न भी॒मः कु॑च॒रो गि॑रि॒ष्ठाः प॑रा॒वत॒ आ ज॑गम्या॒त् पर॑स्याः । सृ॒कं सं॒शाय॑ प॒विमि॑न्द्र ति॒ग्मं वि शत्रू॑न् ताढि॒ वि मृघो॑ नुदस्व
भयानक मृगासारखा—भटकणारा, पर्वतस्थानी राहणारा—तो दूरवरून, परच्या पारातूनही, इथे येवो. हे इंद्रा, जबडा घट्ट करून, तीक्ष्ण पवि (धार) धारदार करून, शत्रूंना फाडून मार; मृगासारखे त्यांना दूर हुसकावून लाव.
Frequently Asked Questions
To kindle Agni’s protective sovereignty around the home so diseases are released and the household’s life-support and goods are guarded, while Indra drives away hostile forces.
Agni provides an inner, purifying perimeter (encircling protection and disease-release), and Indra provides outer, forceful defense (repelling enemies and securing a wide safe space).
No. The primary ‘substance’ is a steady household fire; simple water-sprinkling and (optionally) a small ghee offering or hearth-ash boundary mark are sufficient for the protective intent.
Ask anything about Sukta 84 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.