Sukta 82
Rishi: Atharvanic tradition (as per anukramaṇī for 7.82)
Devata: Agni (primary), with ‘devatāḥ’ as attending gods
Chandas: Mixed/irregular (appears triṣṭubh-like in cadence; requires metrical verification against padapāṭha edition)
AV 7.82 हे समृद्धी वाढवणारे अग्नीस्तवन आहे. ते यज्ञालाच बळकटी देऊन धन—विशेषतः पशुधन, शर्यत/स्पर्धेतील बक्षिसांचे लाभ, आणि “मंगल संपत्ती”—यजमानाकडे स्थिर व्हावी असे घडवते. उषःकाल → सूर्य → दिवस या विश्वनियमित क्रमाशी (ऋताशी) यज्ञसिद्धी जोडून, देवतांनी यज्ञ “नेतृत्वाने” पुढे न्यावा अशी विनंती करते; आणि अग्नीला विपुल घृतधारा वाहत असताना, तो वाहक व ऋतस्थापक म्हणून उभा राहतो.
Mantras
Mantra 1
अग्निः। अ॒भ्यऽर्चत सुष्टु॒तिं गव्य॑मा॒जिम॒स्मासु॑ भ॒द्रा द्रवि॑णानि धत्त । इ॒मं य॒ज्ञं न॑यत दे॒वता॑ नो घृ॒तस्य॒ धारा॒ मधु॑मत् पवन्ताम्
अग्नीसाठी—सु-स्तुती उत्तम रीतीने गा; आमच्यात गव्य-पुरस्कार, युद्ध/शर्यतीतील लाभ, आणि कल्याणकारी द्रविण (धन) धरा. हे देवांनो, हा आमचा यज्ञ पुढे न्या; घृताच्या मधुमय धारा प्रवाहित होवोत.
Mantra 2
मय्यग्रे॑ अ॒ग्निं गृ॑ह्णामि स॒ह क्ष॒त्रेण॒ वर्च॑सा॒ बले॑न । मयि॑ प्र॒जां मय्यायु॑र्दधामि॒ स्वाहा॒ मय्य॒ग्निम्
माझ्यात, सर्वप्रथम, मी अग्नीला ग्रहण करतो/करते—क्षत्र (राजसत्ता), वर्चस् (तेज) आणि बल यांसह. माझ्यातच मी प्रजेला, माझ्यातच आयुष्याला स्थापन करतो/करते. स्वाहा! माझ्यातच अग्नी प्रतिष्ठित होवो.
Mantra 3
इ॒हैवाग्ने॒ अधि॑ धारया र॒यिं मा त्वा॒ नि क्र॒न् पूर्व॑चित्ता निका॒रिणः॑ । क्ष॒त्रेणा॑ग्ने सु॒यम॑मस्तु॒ तुभ्य॑मुपस॒त्ता व॑र्धतां ते॒ अनि॑ष्टृतः
इथेच, याच ठिकाणी, हे अग्ने, रयि (धन) दृढपणे धारण कर; पूर्वचित्त कपटी निका-रिण (घातक) तुला खाली पाडू नयेत. हे अग्ने, क्षत्रशक्तीने तुझ्यासाठी सुयम (सु-नियंत्रण) असो; तुझे उपसत्ता (सेवक/सहायक) वाढोत, अनिष्टृत (अक्षत, अहिंसित) राहोत.
Mantra 4
अन्व॒ग्निरु॒षसा॒मग्र॑मख्य॒दन्वहा॑नि प्रथ॒मो जा॒तवे॑दाः । अनु॒ सूर्य॑ उ॒षसो॒ अनु॑ र॒श्मीननु॒ द्यावा॑पृथि॒वी आ वि॑वेश
उषांच्या पाठोपाठ अग्नीने सर्वप्रथम आपला अग्रभाग प्रकट केला; दिवसांच्या पाठोपाठ जातवेदस् बळात प्रथमजन्मा झाला. सूर्याच्या पाठोपाठ, उषांच्या पाठोपाठ, त्याच्या किरणांच्या पाठोपाठ तो प्रविष्ट झाला—होय, द्यावा-पृथिवी (स्वर्ग व पृथ्वी) यांत तो व्यापून गेला.
Mantra 5
प्रत्य॒ग्निरु॒षसा॒मग्र॑मख्य॒त् प्रत्यहा॑नि प्रथ॒मो जा॒तवे॑दाः । प्रति॒ सूर्य॑स्य पुरु॒धा च॑ र॒श्मीन् प्रति॒ द्यावा॑पृथि॒वी आ त॑तान
उषांकडे अग्नीने आपला अग्रतम मुख दाखविला; दिवसांकडे जातवेदस् शक्तीत प्रथम होऊन उभा राहिला. सूर्याच्या बहुधा पसरलेल्या किरणांकडे तो पोहोचला; द्यावा-पृथिवीकडे तो स्वतःला विस्तारून ताणून गेला.
Mantra 6
घृ॒तं ते॑ अग्ने दि॒व्ये स॒धस्थे॑ घृ॒तेन॒ त्वां मनु॑र॒द्या समि॑न्धे । घृ॒तं ते॑ दे॒वीर्न॒प्त्य॑१आ व॑हन्तु घृ॒तं तुभ्यं॑ दुह्रतां॒ गावो॑ अग्ने
हे अग्ने, तुझ्या दिव्य सधस्थे (आकाशीय आसनात) तुझ्यासाठी घृत आहे; आज मनु घृताने तुला प्रज्वलित करतो. देवी नप्त्याः (वंशज कन्या) तुझ्यासाठी घृत वाहून आणोत; हे अग्ने, गायी तुझ्यासाठी घृताचे दुहन करोत.
Frequently Asked Questions
It is primarily a prosperity (paustika) hymn: it strengthens Agni and the sacrifice so that cattle-wealth, prize/victory gains, and auspicious riches accrue to the patron.
Ghṛta is the central oblation that feeds Agni; the hymn treats abundant, sweet-flowing ghee as the mechanism by which the yajña becomes effective and prosperity—especially dairy and cattle increase—manifests.
Dawn or early morning is especially fitting because the hymn links Agni with Uṣas and Sūrya; it is also appropriate at the beginning of an offering sequence when kindling and stabilizing the fire.
Ask anything about Sukta 82 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
