Atharva Veda 7.113.2: Kanda 7, Anuvaka 12, Sukta 113, Mantra 2

Sukta 113

Sanskrit (Devanagari)

तृ॒ष्टासि॑ तृष्टि॒का वि॒षा वि॑षात॒क्यऽसि । परि॑वृक्ता॒ यथास॑स्यृष॒भस्य॑ व॒शेव॑

Recitation with translationAtharva Veda 7.113.2

IAST Transliteration

tṛṣṭā́si tṛṣṭikā víṣā víṣātaky ási | pári-vṛktā yáthā ’sasya ṛṣabhásya vaśéva ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Keen-edged art thou, O Tṛṣṭikā; poison art thou, poison-bearing art thou: turned back and driven round, as a submissive cow before a bull, so be (the foe).

Translation

हे तृष्टिका, तू तीक्ष्णधार आहेस; तू विष आहेस, विषवाहिनी आहेस. जसा वृषभापुढे वश झालेली गाय उलटवून फिरवून हाकली जाते, तसाच (शत्रू) परत फिरवला जाऊन चक्राकार फिरवून दूर हाकला जावो.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तृष्टा: parched, dried up
• तृष्टा: कर्तृ (विशेषण-रूपेण संबोधन/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: तृष् (धातु) → तृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: (अस्ति-क्रिया; कर्ता = त्वम्)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• तृष्टिका: ‘Thirst/Parchedness’ (name of the affliction/demoness)
• तृष्टिका: कर्तृ/विधेय (नाम-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: तृष्टिका (प्रातिपदिक; तृष्-सम्बद्ध)

• विषा: poisons
• विषा: कर्म (निवार्य-वस्तु/दोष)
• Type: Noun
• Root: विष (प्रातिपदिक)

• विषातकी: Viṣātakī (name of a poison-affliction/poison-destroying power; lit. ‘poison-striker’)
• विषातकी: कर्तृ/विधेय (नाम-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: विषातकी (प्रातिपदिक; विष-घ्न/विष-सम्बद्ध)

• असि: you are
• असि: (अस्ति-क्रिया; कर्ता = त्वम्)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• परिवृक्ता: turned away, driven off, repelled
• परिवृक्ता: कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: परि-√वृत् (धातु) → परिवृक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• यथा: as, just as
• यथा: सम्बन्ध/उपमान-निर्देशक
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• असस्य: of the mouth
• असस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस (प्रातिपदिक; ‘अस’ = मुख/आस्य ‘mouth’ का वैदिक रूप/सम्बद्ध)

• ऋषभस्य: of the bull
• ऋषभस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ऋषभ (प्रातिपदिक)

• वशा: a cow (esp. a barren/‘vashā’ cow; a domestic term)
• वशा: कर्तृ (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: वशा (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: उपमा-द्योतक
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution not supplied in input)

Devata: Tṛṣṭikā (as poison and sharp force)

Chandas: Likely Anuṣṭubh (needs metrical verification)

Mantra Rasa

Primary: raudra

Secondary: bhayankara