Sukta 71
Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution not supplied in input; to be filled from Śaunakīya Anukramaṇī).
Devata: Agni (as Hotar/purifier)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-adjacent (to be metrically verified against pada counts in critical text).
हे तीन ऋचांचे प्रायश्चित्त सूक्त होतृ व वैश्वानर अशा अग्नीला आवाहन करून, संशयास्पद परिस्थितीत खाल्लेले किंवा स्वीकारलेले अन्न व संपत्ती यांचे याज्ञिक रीतीने “पुनर्वर्गीकरण” व्हावे आणि ते जणू योग्य प्रकारे अर्पण केलेले (सুহुत) ठरावे, अशी प्रार्थना करते. प्रतिग्रह (स्वीकार) यामुळे, हुत/अहुत यांमुळे, तसेच अनृत (असत्य) यामुळे निर्माण होणारी नैतिक व विधीगत अशुद्धी येथे संबोधली जाते आणि त्या ग्रहणाचे रूपांतर शुभ, मधुर, हितकर पोषणात केले जाते. या सूक्ताची शक्ती अग्नीच्या शुद्धीकरण करणाऱ्या यज्ञाधिकारात आहे: अग्नीच्या क्षेत्राला स्पर्श करणारे द्रव्य विधीने शुद्ध व अंतःकरणाने सुरक्षित केले जाऊ शकते.
Mantras
Mantra 1
अन्नम्। यदन्न॒मद्मि॑ बहु॒धा विरू॑पं॒ हिर॑ण्य॒मश्व॑मु॒त गाम॒जामवि॑म्। यदे॒व किं च॑ प्रतिज॒ग्रहाह॑म॒ग्निष्टद्धोता॒ सुहु॑तं कृनोतु
अन्नाविषयी: मी जे काही अन्न खातो—बहुविध, नानारूप—सोने, घोडा, तसेच गाय, बकरी, मेंढी; आणि मी जे काही स्वीकारले आहे—होतृ अग्नी ते सर्व ‘सुहुत’ (भलीभांति अर्पिलेली आहुती) करून देओ.
Mantra 2
यन्मा॑ हु॒तमहु॑तमाज॒गाम॑ द॒त्तं पि॒तृभि॒रनु॑मतं मनु॒ष्यैः । यस्मा॑न्मे॒ मन॒ उदि॑व॒ रार॑जीत्य॒ग्निष्टद्धोता॒ सुहु॑तं कृणोतु
जे (वस्तु/फल) माझ्याकडे आले आहे—हुत किंवा अहुत, पितरांनी दिलेले व अनुमोदित, आणि मनुष्यांनी मान्य केलेले—ज्यामुळे माझे मन जणू वर उफाळून अस्वस्थ होते; ते अग्नी, होता, सुहुत—सुयोग्य आहुती—करो.
Mantra 3
यदन्न॒मद्म्यनृ॑तेन देवा दा॒स्यन्नदा॑स्यन्नु॒त सं॑गृ॒णामि॑ । वै॒श्वा॒न॒रस्य॑ मह॒तो म॑हि॒म्ना शि॒वं मह्यं॒ मधु॑मद॒स्त्वन्न॑म्
हे देवांनो, मी असत्याने अन्न खात असेन—देऊन किंवा न देऊन, तसेच गोळा करून आपले करतानाही—तर महान वैश्वानराच्या महिमाशक्तीने ते अन्न माझ्यासाठी शिव, मधुररसयुक्त आणि पुष्टिदायक होवो.
Frequently Asked Questions
It addresses the impurity or anxiety that can arise from eating food or accepting gifts whose ritual or ethical status feels doubtful, asking Agni to make the act ‘as if properly offered.’
Hotṛ is the offering-priest; invoking Agni as Hotṛ means Agni can correct the sacrificial status of what was taken, converting it into a ‘well-offered’ (suhuta) form.
Both: it is prāyaścitta (expiation) and also bhaisajya-adjacent, because it ends by blessing the food to become śiva (benign) and madhumat (pleasant/wholesome) through Vaiśvānara.
Ask anything about Sukta 71 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
