Sukta 11
Rishi: Atharvanic tradition (often treated as Atharvan/Angiras-type domestic fertility lore; specific r̥ṣi not explicit in the supplied excerpt).
Devata: Pumsavana-śakti (generative potency); implicitly Prajāpati as procreative lord across the hymn.
Chandas: Anuṣṭubh (probable; AV domestic verses commonly in anuṣṭubh—requires metrical confirmation against full pada-count).
AV 6.11 हे संक्षिप्त पुंसवन (पुत्रप्राप्ती) मंत्र आहे. “पुत्रलाभ” साधण्यासाठी स्त्रियांमध्ये जननशक्तीचे संक्रमण करून ती स्थिर करतो. शमी–अश्वत्थ या वनस्पती-प्रतीकाला प्रजापतीच्या विधानाशी जोडतो आणि अनुमती व सिनीवाली या संमती-आणि-फलप्रद शक्तींना आवाहन करून गर्भफल पुरुष अपत्याकडे वळवतो.
Mantras
Mantra 1
पुंसवनम्। श॒मीम॑श्व॒त्थ आरू॑ढ॒स्तत्र॑ पुं॒सु॑व॑नं कृ॒तम्। तद् वै पु॒त्रस्य॒ वेद॑नं॒ तत् स्त्री॒ष्वा भ॑रामसि
पुंसवन. शमी (वृक्ष) अश्वत्थावर आरूढ आहे—तेथेच पुंसवन, म्हणजे पुरुष-संतान-जननाचा कर्मयोग सिद्ध झाला. तेच खरे पुत्र-प्राप्तीचे साधन; तीच शक्ती आम्ही स्त्रियांमध्ये आणून स्थापन करतो.
Mantra 2
पुं॒सि वै रेतो॑ भवति॒ तत् स्त्रि॒यामनु॑ षिच्यते । तद् वै पु॒त्रस्य॒ वेद॑नं॒ तत् प्र॒जाप॑तिरब्रवीत्
पुरुषामध्येच निश्चयाने रेत (बीज) असते; नंतर ते स्त्रीमध्ये सिञ्चित केले जाते. तेच खरे पुत्र-प्राप्तीचे साधन—असे प्रजापतीने सांगितले.
Mantra 3
प्र॒जाप॑ति॒रनु॑मतिः सिनीवा॒ल्यऽचीक्लृपत्। स्त्रषू॑यम॒न्यत्र॒ दध॒त् पुंमां॑समु दधदि॒ह
प्रजापती, अनुमती आणि सिनीवाली यांनी हे यथायोग्य ठरवले. स्त्रीत्व अन्यत्र ठेवून, येथे पुरुषत्व स्थापन करून ते त्याचा जन्म घडवतात.
Frequently Asked Questions
Its stated aim is pumsavana—installing generative potency so that conception results in a male child, described as the “winning of a son.”
They function as botanical carriers of fertility power: the hymn locates pumsavana efficacy in the image of Śamī ‘mounted upon’ Aśvattha, then ritually transfers that potency into the woman.
Anumati is the power of assent/permission and Sinīvālī is a fertility-and-pregnancy deity; together with Prajāpati they ‘set the rite in order,’ stabilizing conception and directing the desired outcome.
Ask anything about Sukta 11 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
