Sukta 123
Devata: Saumanasa (personified concord) with Agni Jātavedas as fetcher; communal ‘sadhásthaḥ’ as ritual addressees.
Chandas: Likely Anuṣṭubh (requires verification).
हे लघु सूक्त ‘सधस्थः’—एकाच आसनाचे सहकारी—अशा जमलेल्या समूहामध्ये सौमनस—सामायिक सद्भाव, एकमत आणि प्रसन्नचित्त सामंजस्य—याचे वितरण करून ते स्थिर करते. अग्नी जातवेदस हा सौमनसाचा “निधी” आणणारा दिव्य वाहक म्हणून कल्पिला आहे; देव आणि पितरांना ओळख व सामाजिक व्यवस्था यांची सातत्यपूर्ण परंपरा दृढ करण्यासाठी आवाहन केले आहे. शेवटच्या भागात उच्च लोकातून “राजस” (राजन्) मान्यता मागितली असून, समुदायावर कृपा स्थिर व्हावी आणि त्यांच्या पुण्यदायी देणग्या (पूर्त) मान्य व गौरविल्या जाव्यात अशी प्रार्थना आहे.
Mantras
Mantra 1
सौमनसम्। ए॒तं स॑धस्थाः॒ परि॑ वो ददामि॒ यं शे॑व॒धिमा॒वहा॑ज्जा॒तवे॑दाः । अ॒न्वा॒ग॒न्ता यज॑मानः स्व॒स्ति तं स्म॑ जानीत पर॒मे व्योऽमन्
सौमनस (सद्भाव)—हे एकाच आसनाचे सहकारीहो, हे मी तुम्हा सर्वांना सर्व बाजूंनी देतो/देते: जातवेदस् (अग्नी) इथे आणून ठेवलेला तो निधी/खजिना. त्याच्या मागोमाग यजमान कल्याणासह येतो; तेच, निश्चयाने, परम व्योमात ओळखा/स्वीकारा.
Mantra 2
जा॒नी॒त स्मै॑नं पर॒मे व्योऽम॒न् देवाः॒ सध॑स्था वि॒द लो॒कमत्र॑ । अ॒न्वा॒ग॒न्ता यज॑मानः स्व॒स्तीऽष्टापू॒र्तं स्म॑ कृणुता॒विर॑स्मै
हे देवांनो, परम व्योमात निश्चयाने यास जाणून मान्यता द्या; एकाच आसनाचे सहचर देवांनो, इथल्या लोकाचे ज्ञान घ्या. अनुगामी होऊन यजमान स्वस्तीत (येतो); त्याच्यासाठी यज्ञ व अष्टापूर्त (पुण्य-दान) यांचे फळ प्रत्यक्षपणे सिद्ध करा.
Mantra 3
देवाः॒ पित॑रः॒ पित॑रो॒ देवाः॑ । यो अस्मि॒ सो अ॑स्मि
देवच पितर आहेत, पितरच देव आहेत. मी जो आहे—तोच मी आहे.
Mantra 4
स प॑चामि॒ स द॑दामि॒ । स य॑जे॒ स द॒त्तान्मा यू॑षम्
तो (जसा)—तसाच मी शिजवतो; तो (जसा)—तसाच मी दान देतो. तो (जसा)—तसाच मी यजन करतो; त्या दानामुळे—तुम्ही मला रक्षण/मान्यता द्या.
Mantra 5
नाके॑ राज॑न् प्रति॑ तिष्ठ॒ तत्रै॒तत् प्रति॑ तिष्ठतु । वि॒द्धि पू॒र्तस्य॑ नो राज॒न्त्स दे॑व सु॒मना॑ भव
हे राजन्, स्वर्गाच्या शिखरावर समोर उभा राहा; तेथेच हेही समोर स्थिर राहो. हे राजन्, आमच्या ‘पूर्त’ (पुण्यदान/धर्मकर्म) याचे देय-प्राप्य ओळखून मान्य कर; हे देव, सुमना (कृपामय मन) हो.
Frequently Asked Questions
Saumanasa means pleasant-minded goodwill—shared concord that makes a group harmonious and cooperative. The hymn treats it like a ‘treasure’ that can be bestowed on everyone present.
By pairing gods (Devas) and ancestors (Pitṛs), the hymn anchors the present community in both cosmic authority and lineage continuity, strengthening legitimacy and social stability.
Not only. ‘Rājan’ can point to a literal king, but it also functions as a symbol of authoritative sanction; the hymn can be used by communities seeking favor, recognition of merit, and settled order.
Ask anything about Sukta 123 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.