Sukta 121
Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī attribution varies).
Devata: Varuṇa (as lord of pāśa) and the abstract powers of duṣvapnya/durita to be expelled.
Chandas: Triṣṭubh-like (edition-dependent).
हा चार ऋचांचा सूक्त विमोचन व प्रायश्चित्ताची प्रार्थना आहे. अपराध, शपथभंग व बंधन यांमुळे निर्माण झालेल्या दोषबंधनरूप वरुणाच्या न्यायपाशांना सैल करावे, तसेच दुष्वप्न्य (वाईट स्वप्ने) आणि दुरित (अपशकुन/दुर्दैव) दूर करावे, अशी विनंती यात आहे. अशुभ बंध दूर करून ऋत/धर्माची योग्य व्यवस्था पुनःस्थापित व्हावी, त्यामुळे आरोग्य, जीवनाच्या “मार्गां”वर अडथळारहित गती, आणि सुकृत-लोकाकडे (पुण्याने प्राप्त होणाऱ्या लोकाकडे) सुरक्षित प्रवास साधावा, हा याचा हेतू आहे.
Mantras
Mantra 1
सुकृतलोकप्राप्तिः वि॒षाणा॒ पाशा॒न् वि ष्याध्य॒स्मद् य उ॑त्त॒मा अ॑ध॒मा वा॑रु॒णा ये। दु॒ष्वप्न्यं॑ दुरि॒तं नि ष्वा॒स्मदथ॑ गच्छेम सुकृ॒तस्य॑ लो॒कम्
हे वरुणाचे पाश—उच्च असोत वा नीच—आमच्यापासून सुटून वेगळे होऊन सैल व्हा. दुष्ट स्वप्न आणि दुरित/अनिष्टता आमच्यापासून खाली उतरवून दूर करा; मग आम्ही सुकृताच्या लोकाला प्राप्त होऊ.
Mantra 2
यद् दारु॑णि ब॒ध्यसे॒ यच्च॒ रज्ज्वां॒ यद् भूम्यां॑ ब॒ध्यसे॒ यच्च॑ वा॒चा। अ॒यं तस्मा॒द् गार्ह॑पत्यो नो अ॒ग्निरुदिन्न॑याति सुकृ॒तस्य॑ लो॒कम्
तू ज्या-ज्या बंधनाने बांधला आहेस—लाकडात, किंवा दोरीत; जमिनीवर बांधला आहेस, किंवा वाणी/शपथाने बांधला आहेस—त्या सर्वांतून आमचा हा गार्हपत्य अग्नी तुला वर उचलून बाहेर काढतो आणि सुकृताच्या (पुण्याच्या) लोकाकडे नेतो.
Mantra 3
उद॑गातां॒ भग॑वती वि॒चृतौ॒ नाम॒ तार॑के । प्रेहामृत॑स्य यच्छतां॒ प्रैतु॑ बद्धक॒मोच॑नम्
वर जावोत त्या दोन भगवती (कल्याणकारिणी)—‘विचृतौ’ नावाच्या, हे तारके (तारक-मार्गदर्शकांनो)! इथेच अमृतत्व द्या; बांधलेल्या जनाचे मोचन पुढे जाऊन बाहेर पडो.
Mantra 4
वि जि॑हीष्व लो॒कं कृ॑णु ब॒न्धान्मु॑ञ्चासि॒ बद्ध॑कम्। योन्या॑ इव॒ प्रच्यु॑तो॒ गर्भः॑ प॒थः सर्वां॒ अनु॑ क्षिय
झटकून टाक, आणि आपला लोक निर्माण कर; बंधनांतून तू बांधलेल्याला मुक्त करतोस. जसा योनीतून घसरून गर्भ बाहेर येतो, तसा तू सर्व मार्गांवर क्रमाने पुढे जा आणि स्थिर हो.
Frequently Asked Questions
It is a ritual-moral image of binding: Varuṇa, guardian of ṛta, ‘binds’ those under fault, fear, illness-omen, or broken vow. The hymn asks that binding to be loosened and lifted away.
Both. It treats duṣvapnya (evil dreams) and durita (misfortune) as real afflictions that can cling to a person, and it seeks release that restores health, luck, and clear life-direction.
Recite the verses after washing (especially after a bad dream), untie a small knot while reciting the unbinding lines, and make a gesture of casting away at the duṣvapnya/durita portion, ending with a forward step to symbolize restored freedom.
Ask anything about Sukta 121 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.