Sukta 23
Rishi: Atharvanic tradition (Krimi hymns; specific ṛṣi per anukramaṇī)
Devata: Dyāvā-Pṛthivī, Sarasvatī, Indra, Agni (as protectors and destroyers of krimi)
Chandas: Anuṣṭubh (mixed with Atharvanic cadence; tri-pāda structure in recitation practice)
अव ५.२३ हे क्रिमिघ्न (कृमी/परजीवीजन्य रोग नष्ट करणारे) भैषज्य सूक्त आहे. हे रुग्णाला दैवी, संरक्षणात्मक “विणी”त बांधते आणि मग क्रिमी जिथे जिथे लपलेला असेल—शरीरात, आजूबाजूला, तसेच अतिसूक्ष्म रूपांतही—सर्व ठिकाणी त्याचे तुकडे करून निर्मूलन करते. क्रिमीचा उपद्रव सर्वांगाने पकडणे (त्याची रूपे व ठिकाणे नामनिर्देश करून) आणि वाणीला चिरडणाऱ्या शस्त्रात रूपांतरित करणे—यात या सूक्ताची शक्ती आहे. द्यावा-पृथिवी, सरस्वती, इंद्र आणि अग्नी यांना रोगाला वेढून ठेवणारे रक्षक व संहारक म्हणून आवाहन केले आहे.
Kind of charm
Mantras
Mantra 1
क्रिमिघ्नम्। ओते॑ मे॒ द्यावा॑पृथि॒वी ओता॑ दे॒वी सर॑स्वती । ओतौ॑ म॒ इन्द्र॑श्चा॒ग्निश्च॒ क्रिमिं॑ जम्भयता॒मिति॑
(क्रिमिघ्न मंत्र:) माझ्या भोवती द्यावा-पृथिवी ओत (विणलेली) आहे; देवी सरस्वतीही ओतलेली आहे. माझ्या भोवती इंद्र व अग्नीही ओतलेले आहेत—ते कृमीला चिरडोत—इति (तथास्तु).
Mantra 2
अ॒स्येन्द्र॑ कुमा॒रस्य॒ क्रिमी॑न् धनपते जहि । ह॒ता विश्वा॒ अरा॑तय उ॒ग्रेण॒ वच॑सा॒ मम॑
हे इंद्रा, धनपते! या बालकाचे कृमी तू नष्ट कर. माझ्या उग्र वचनाने सर्व दुष्ट बाधा हत झाल्या आहेत.
Mantra 3
यो अ॒क्ष्यौऽपरि॒सर्प॑ति॒ यो नासे॑ परि॒सर्प॑ति । द॒तां यो मध्यं॒ गच्छ॑ति॒ तं क्रिमिं॑ जम्भयामसि
जो कृमी डोळ्यांत रेंगतो, जो नाकात रेंगतो; जो दातांच्या मधोमध जातो—त्या कृमीला आम्ही चिरडून टाकतो.
Mantra 4
सरू॑पौ॒ द्वौ विरू॑पौ॒ द्वौ कृ॒ष्णौ द्वौ रोहि॑तौ॒ द्वौ। ब॒भ्रुश्च॑ ब॒भ्रुक॑र्णश्च॒ गृध्रः॒ कोक॑श्च॒ ते ह॒ताः
दोन समरूप, दोन विरूप; दोन काळे, दोन तांबूस. भुरकट आणि भुरकट-कानाचा, गिधाड आणि घुबड—हे सर्व हत झाले आहेत.
Mantra 5
ये क्रिम॑यः शिति॒कक्षा॒ ये कृ॒ष्णाः शि॑ति॒बाह॑वः । ये के च॑ वि॒श्वरू॑पा॒स्तान् क्रिमी॑न् जम्भयामसि
जे कृमी श्वेत-पार्श्व (पांढऱ्या कक्षांचे) आहेत, जे कृमी कृष्ण असून ज्यांचे बाहू फिकट आहेत, आणि जे कोणतेही बहुरूपी आहेत—त्या सर्व कृमींना आम्ही चिरडून टाकतो.
Mantra 6
उत् पु॒रस्ता॒त् सूर्य॑ एति वि॒श्वदृ॑ष्टो अदृष्ट॒हा। दृ॒ष्टांश्च॒ घ्नन्न॒दॄष्टां॑श्च॒ सर्वां॑श्च प्रमृ॒णन् क्रिमी॑न्
पूर्वेकडून सूर्य उगवतो—सर्वदर्शी, अदृष्टाचा हंता. दृष्टालाही घात करीत, अदृष्टालाही घात करीत, आणि सर्व कृमींना चिरडून टाकीतो.
Mantra 7
येवा॑षासः॒ कष्क॑षास एज॒त्काः शि॑पवित्नु॒काः । दृ॒ष्टांश्च॑ ह॒न्यतां॑ क्रिमि॑रु॒तादृष्ट॑श्च हन्यताम्
येवाष, कष्कष, वळवळणारे (एजत्का) प्रकार, शिपवित्नुका—हे कृमी; दिसणारा कृमीही मारला जावो, आणि अदृश्यही मारला जावो.
Mantra 8
ह॒तो येवा॑षः॒ क्रिमी॑णां ह॒तो न॑दनि॒मोत। सर्वा॒न् नि म॑ष्म॒षाक॑रं दृ॒षदा॒ खल्वाँ॑ इव
कृमींमध्ये येवाष हत झाला आहे, नदनीही हत झाली आहे. त्या सर्वांना मी कुटून लगद्यासारखे करतो—उखळीत दृसद (दळणाचा दगड) जसा.
Mantra 9
त्रि॒शी॒र्षाणं॑ त्रिक॒कुदं॒ क्रिमिं॑ सा॒रङ्ग॒मर्जु॑नम्। शृ॒णाम्य॑स्य पृ॒ष्टीरपि॑ वृश्चामि॒ यच्छिरः॑
तीन डोकी, तीन कूब असलेला कृमी—ठिपकेदार (सारङ्ग), उजळ (अर्जुन)—त्याला मी चुरडून टाकतो. त्याच्या बरगड्या मोडतो; आणि त्याचे ते डोकेही छाटून टाकतो.
Mantra 10
अ॒त्रि॒वद् वः॑ क्रिमयो हन्मि कण्व॒वज्ज॑मदग्नि॒वत्। अ॒गस्त्य॑स्य॒ ब्रह्म॑णा॒ सं पि॑नष्म्य॒हं क्रिमी॑न्
अत्रीसारखा मी तुम्हांला, हे कृमीहो, मारतो; कण्वासारखा, जमदग्नीसारखा. अगस्त्याच्या ब्रह्माने (मंत्रबलाने) मी कृमींना पूर्णपणे चिरडून टाकतो—मी स्वतः.
Mantra 11
ह॒तो राजा॒ क्रिमी॑णामु॒तैषां॑ स्थ॒पति॑र्ह॒तः । ह॒तो ह॒तमा॑ता॒ क्रिमि॑र्ह॒तभ्रा॑ता ह॒तस्व॑सा
कृमींचा राजा मारला गेला, आणि त्यांचा गृहपति देखील मारला गेला. ज्याची माता मारली गेली, ज्याचा भाऊ मारला गेला, ज्याची बहीण मारली गेली—तो कृमीही मारला गेला.
Mantra 12
ह॒तासो॑ अस्य वे॒शसो॑ ह॒तासः॒ परि॑वेशसः । अथो॒ ये क्षु॑ल्ल॒का इ॑व॒ सर्वे॒ ते क्रिम॑यो ह॒ताः
याच्या आत वसलेलेही मारले गेले, आणि आजूबाजूला वसणारेही मारले गेले. तसेच जे जणू लहानलहान आहेत—ते सर्व कृमी मारले गेले.
Mantra 13
सर्वे॑षां च॒ क्रिमी॑णां॒ सर्वा॑सां च क्रि॒मीना॑म्। भि॒नद्म्यश्म॑ना॒ शिरो॒ दहा॑म्य॒ग्निना॒ मुख॑म्
सर्व कृमींचे—प्रत्येक कृमीचे—त्या सर्वांचे मी दगडाने शिर फोडतो; अग्नीने मुख दग्ध करतो.
Inside Sukta 23
How it unfolds
- How it opens
Begins by declaring a krimighna charm and ‘weaving’ the patient in the embrace of Dyāvā-Pṛthivī, Sarasvatī, Indra, and Agni as an all-around protective mesh.
- What it asks
That the gods crush (jambhay-) and eradicate the krimi in every seat—lodged within, surrounding outside, and in minute forms.
- Where its power lies
The hymn asserts efficacy through explicit anatomical/monstrous description (e.g., three-headed, three-humped) and performative violence—breaking ribs, cutting off the head—making speech itself the weapon.
- How it closes
Ends with comprehensive extermination formulas that leave no remainder: all krimis—great and small, inner and outer—are declared slain.
Famous verses
क्रिमिं जम्भयताम् (krimiṃ jambhayatām) / ‘let them crush the worm’त्रिशीर्षाणं त्रिककुदं (triśīrṣāṇaṃ trikakudaṃ)सर्वे ते क्रिमयो हताः (sarve te krimayo hatāḥ)Kind of hymn
Bhaisajya (Healing) / Krimi-ghna (anti-parasitic)
What it is for
To protect the afflicted person, identify the krimi in its various forms/locations, and destroy it completely—internally and externally—restoring bodily integrity and well-being.
Who it is for
Atharvanic healers (bhaiṣajikas), household ritualists treating family illness, and practitioners applying protective recitation for suspected parasitic/consumptive disorders.
Also used as
- Krimi-ghna (anti-parasitic)
- Shantika (protective pacification)
- Apotropaic expulsion
- Abhicarika-style coercion against disease-personification
The deity
A composite protective front: Heaven-and-Earth as the enclosing cosmic boundary, Sarasvatī as purifying and ordering sacred speech/waters, Indra as the crushing warrior force, and Agni as the burning purifier—together directed against krimi conceived as an animate, many-formed parasite/demon.
Powers of the deity
- Enclosure and shielding of the patient (‘woven around’ protection)
- Crushing and immobilizing hostile beings (Indra’s jambhana)
- Burning, purifying, and driving out impurities (Agni)
- Purification and restoration through sacred flow/word (Sarasvatī)
- Revealing and targeting hidden/ minute infestations by comprehensive naming
Why the deity is called
They are invoked to form an all-sides protective mesh around the patient and to execute the krimi—crush, sever, and eliminate it wherever it lodges, including subtle ‘small’ forms.
The seer
- Atharvanic seer (krimi-hymn tradition; specific ṛṣi as per anukramaṇī)Atharvan. Bhaiṣajya and apotropaic charms—especially krimi-ghna formulas that ‘bind’ protection around the patient and coerce/destroy disease-personifications through vivid naming and violent verbal imagery.
Other hymns of this seer
- AV 2.31 (Krimi-ghna)
- AV 5.23 (this hymn)
- AV 5.24 (Krimi/roga-related healing sequence, tradition-linked)
- AV 6.50 (Bhaiṣajya-type worm/disease expulsion, tradition-linked)
Preparing for the rite
- Seat the patient facing east or toward the household fire; establish a quiet, clean space.
- Perform ācamana and a brief sankalpa: removal of krimi and restoration of health.
- Optionally mark a protective boundary (pariṣecana/mental enclosure) around the patient, aligning with the hymn’s ‘woven’ imagery.
The rite
- Recite the sukta continuously over the patient, emphasizing the ‘ote/otā’ (woven-around) protection in the opening.
- During the dismemberment/destruction verses, gesture as if crushing/severing (symbolic jambhana and vṛścana) to ‘map’ the expulsion.
- Conclude by reciting the total-slaying statements (e.g., ‘sarve te krimayo hatāḥ’) as a sealing affirmation.
What it needs
- No fixed substance is required by the hymn’s core wording.
- Optional supports (practice-based): clean water for sprinkling; a thread/cord as a symbolic ‘weave’; a small fire or lamp to invoke Agni’s purifying aspect.
When
Performed at first detection of symptoms; also suitable at dawn or before meals (when ‘internal’ affliction is ritually addressed).
Amulets
- Optional protective thread/cord (to mirror ‘woven-around’ protection)
How it is prepared
If using a cord, tie or circle it around the patient (or wrist/waist) while reciting 5.23.1; optionally sprinkle clean water after the final extermination verses as a closing purification.
Frequently Asked Questions
Krimi refers to worms/parasites and, more broadly, a disease force imagined as a living, hiding, multiplying enemy that must be exposed and destroyed.
They form a complete therapeutic ecology: cosmic enclosure (Heaven–Earth), purifying order and speech/waters (Sarasvatī), crushing force (Indra), and burning purification/expulsion (Agni).
The hymn’s core operation is mantric—protection plus extermination through speech. In practice, it may be paired with water sprinkling or a protective thread, but no specific herb is mandated by the cited verses.
Ask anything about Sukta 23 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
