Sukta 40
Rishi: Atharvanic tradition (often anonymous/Angiras-type in AV counter-sorcery hymns)
Devata: Agni Jātavedas; with Soma invoked as supporting power; directions as operative field
Chandas: Anuṣṭubh (predominant in AV protective formulae; verse is anuṣṭubh-like)
AV 4.40 हे दिशांवर आधारलेले प्रतिअभिचारिक (अपोत्रोपायिक) सूक्त आहे: कोणत्याही दिशेतून येणारी शत्रूची आहुती, जादूटोणा/विचक्राफ्ट ओळखून ती जबरदस्तीने उलटी परत पाठवते. सर्व विधींचा साक्षी व सर्वज्ञ असा अग्नी जातवेदस याला उद्देशून, हल्लेखोरांना ‘दूर’ (पराञ्चः) वळवते, परत येणाऱ्या प्रतिबलाने (प्रत्यग्) त्यांना हादरवते, आणि प्रतिसर (बंधन/ताईत) याने संरक्षण घट्ट सील करते. दिशां व उपदिशांमध्ये धोका ‘अवकाशात’ नकाशित करून, अग्नी, पवित्र तेज/शक्ती आणि प्रत्यक्ष रक्षाबंध यांच्या साहाय्याने तो निष्प्रभ करणे—हीच या सूक्ताची शक्ती; सोमाला सहाय्यक शक्ती म्हणून आवाहन केले आहे.
Mantras
Mantra 1
शत्रुनाशनम्। ये पु॒रस्ता॒ज्जुह्व॑ति जातवेदः॒ प्राच्या॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। अ॒ग्निमृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
शत्रुनाशनासाठी. हे जातवेदस्! जो कोणी पुढील बाजूने आहुती देतो—जो पूर्व दिशेकडून आमच्यावर हल्ला करतो—ऋतुक्रमाने अग्नीला ग्रहण करून ते पराङ्मुख होवोत व थरथर कापोत; प्रत्यग्-प्रयोगाने, प्रतिसर (प्रतिमंत्र/रक्षाबंध) याने मी त्यांना घाव घालून पाडतो.
Mantra 2
ये द॑क्षिण॒तो जुह्व॑ति जातवेदो॒ दक्षि॑णाया दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। य॒ममृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
हे जातवेदस्! जो कोणी दक्षिणेकडून आहुती देतो—जो दक्षिण दिशेकडून आमच्यावर हल्ला करतो—ऋतुक्रमाने यमाला ग्रहण करून ते पराङ्मुख होवोत व थरथर कापोत; प्रत्यग्-प्रयोगाने, प्रतिसर (प्रतिमंत्र/रक्षाबंध) याने मी त्यांना घाव घालून पाडतो.
Mantra 3
ये प॒श्चाज्जुह्व॑ति जातवेदः प्र॒तीच्या॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। वरु॑णमृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
हे जातवेदस्! जे मागून जुहूती देतात, जे पश्चिम दिशेकडून आमच्यावर अभिदास (हानी/आक्रमण) करतात—ते ऋत (नियम) प्रमाणे वरुणाला सोबत घेऊन पराङ्मुख होवोत व थरथर कापोत. प्रत्यग्-परिवर्तन (उलटा फेर) आणि प्रतिसर (प्रतिरक्षा/प्रतिमंत्र) यांद्वारे मी त्यांना पराभूत करतो.
Mantra 4
य उ॑त्तर॒तो जुह्व॑ति जातवेद॒ उदी॑च्या दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। सोम॑मृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
हे जातवेदस्! जो उत्तर दिशेकडून आहुती देतो—उत्तर दिशा आम्हांवर आक्रमण करतात. सोमाला दृढ आधार (ऋत्वा) करून ते पराङ्मुख होऊन थरथरू देत; प्रत्यग्-प्रतिबलाने, प्रतिसर (pratisara) याच्या द्वारा, मी त्यांना परास्त करतो.
Mantra 5
ये॒३धस्ता॒ज्जुह्व॑ति जातवेदो ध्रु॒वाया॑ दि॒शोऽभिदास॑न्त्य॒स्मान्। भूमि॑मृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
हे जातवेदस्! जो खालून आहुती देतो—ध्रुव (अचल) दिशा आम्हांवर आक्रमण करतात. भूमीला दृढ आधार (ऋत्वा) करून ते पराङ्मुख होऊन थरथरू देत; प्रत्यग्-प्रतिबलाने, प्रतिसर (pratisara) याच्या द्वारा, मी त्यांना परास्त करतो.
Mantra 6
ये॒३ऽन्तरि॑क्षा॒ज्जुह्व॑ति जातवेदो व्य॒ध्वाया॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। वा॒युमृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
हे जातवेदस्! जो अंतरिक्षातून आहुती देतो—भटकणाऱ्या दिशा आमच्यावर हल्ला करतात. वायूला ‘ऋत्वा’ (प्रभावी आधार/उपाय) करून ते पराङ्मुख होऊन थरथरू देत; प्रत्यग्-बलाने, प्रतिसर (रक्षण-ताईत) याने मी त्यांना पराभूत करतो.
Mantra 7
य उ॒परि॑ष्टा॒ज्जुह्व॑ति जातवेद ऊ॒र्ध्वाया॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। सूर्य॑मृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
हे जातवेदस्! जो वरून आहुती देतो—ऊर्ध्व दिशा आमच्यावर हल्ला करतात. सूर्याला ‘ऋत्वा’ (प्रभावी आधार/उपाय) करून ते पराङ्मुख होऊन थरथरू देत; प्रत्यग्-बलाने, प्रतिसर याने मी त्यांना पराभूत करतो.
Mantra 8
ये दि॒शाम॑न्तर्दे॒शेभ्यो॒ जुह्व॑ति जातवेदः सर्वा॑भ्यो दि॒ग्भ्योऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। ब्रह्म॒र्त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
हे जातवेदः! दिशांच्या मधल्या प्रदेशांतून जो आहुती देतो—सर्व दिशांतून ते आमच्यावर हल्ला करतात. ब्रह्माला ‘ऋत्वा’ (प्रभावी आधार/उपाय) करून ते पराङ्मुख होऊन थरथरू देत; प्रत्यग्-बलाने, प्रतिसर याने मी त्यांना पराभूत करतो.
Frequently Asked Questions
It is meant to repel and reverse hostile rites, curses, or occult offerings believed to be sent from particular directions (north, west, etc.) or from in-between directions.
The hymn treats harm as arriving through spatial channels; by naming each quarter and sealing it, the practitioner closes the pathways through which the attack is thought to travel.
A pratisara is a protective binding—often a consecrated cord or amulet—used as a physical ‘seal’ that supports the mantra’s reversal and warding effect.
Ask anything about Sukta 40 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.