Sukta 8
Rishi: Atharvanic tradition (rāṣṭra-hymn cycle; attribution varies)
Devata: Mitra-Varuṇa (and Vāyu, Agni) as sovereign stabilizers
Chandas: Mixed/triṣṭubh-like cadence (probable; longer pādas than anuṣṭubh)
AV 3.8 हे एक rāṣṭra-सूक्त आहे. मित्र–वरुण (आणि वायू, अग्नी हे सहकारी स्थैर्यदाते) यांच्या माध्यमातून राजकीय व्यवस्था ऋत (विश्व-नियम/कॉस्मिक कायदा) याच्याशी जुळवून राज्य “राहण्यायोग्य व वसलेले” करण्याचा याचा हेतू आहे. हे लोकांना एका समान केंद्राशी बांधते—विखुरणे थांबवते, सामूहिक संमतीचे आवाहन करते, आणि अधिक तीक्ष्ण ओळींमध्ये—निवडलेल्या नेत्याच्या मार्गाचे अनुसरण करण्यासाठी मन व हृदय यांना वळवते/बाध्य करते. त्यामुळे हे सूक्त विश्वात्मक वैधता (ऋतू, पृथ्वी, अग्नी) पासून सामाजिक ऐक्यापर्यंत, आणि शेवटी निष्ठेच्या दिशादर्शक नियंत्रणापर्यंत क्रमाने पुढे जाते.
Mantras
Mantra 1
राष्ट्रधारणम्। आ या॑तु मि॒त्र ऋ॒तुभिः॒ कल्प॑मानः संवे॒शय॑न् पृथि॒वीमु॒स्रिया॑भिः । अथा॒स्मभ्यं॒ वरु॑णो वा॒युर॒ग्निर्बृ॒हद् रा॒ष्ट्रं सं॑वे॒श्यंऽ दधातु
राष्ट्रधारण. ऋतूंशी जुळवून स्वतःला क्रमबद्ध करणारा मित्र येथे येवो; उषेसारख्या अरुण प्रकाशांनी पृथ्वीला वसाहतीस योग्य करून स्थिर करो. मग आमच्यासाठी वरुण, वायू आणि अग्नी—महान राष्ट्र, निवासास योग्य व सुस्थापित—स्थापन करो.
Mantra 2
धा॒ता रा॒तिः स॑वि॒तेदं जु॑षन्ता॒मिन्द्र॒स्त्वष्टा॒ प्रति॑ हर्यन्तु मे॒ वचः॑ । हु॒वे दे॒वीमदि॑तिं॒ शूर॑पुत्रां सजा॒तानां॑ मध्यमे॒ष्ठा यथासा॑नि
धाता, राति (दान/अनुग्रह) आणि सविता—हे स्वीकारून प्रसन्न होवोत; इंद्र व त्वष्टा माझ्या वचनास अनुमोदन देवोत. मी देवी अदितीला हाक देतो—शूराची कन्या—की माझ्या सहजातांमध्ये मी मध्यस्थानी, अग्रस्थ व प्रतिष्ठित राहावे.
Mantra 3
हु॒वे सोमं॑ सवि॒तारं॒ नमो॑भि॒र्विश्वा॑नादि॒त्याँ अ॒हमु॑त्तर॒त्वे। अ॒यम॒ग्निर्दी॑दायद् दी॒र्घमे॒व स॑जा॒तैरि॒द्धोऽप्र॑तिब्रुवद्भिः
नमस्कारांसह मी सोमाला, सवित्यास, आणि सर्व आदित्यांना—उत्तरत्‍व (श्रेष्ठता) मिळण्यासाठी—आवाहन करतो. हा अग्नी दीर्घकाळच प्रज्वलित राहो—सहजातांमध्ये प्रज्वलित, आणि ज्याला कोणीही प्रत्युत्तर देऊ शकणार नाही असा.
Mantra 4
इ॒हेद॑साथ॒ न प॒रो ग॑मा॒थेर्यो॑ गो॒पाः पु॑ष्ट॒पति॑र्व॒ आज॑त्। अ॒स्मै कामा॒योप॑ का॒मिनी॒र्विश्वे॑ वो दे॒वा उ॑प॒संय॑न्तु
इथेच, याच ठिकाणी थांबा; पलीकडे जाऊ नका. प्रेरक—आणि (त्याच वेळी) गो-रक्षक, पुष्टीचा स्वामी—तुमच्याकडे आला आहे. या पुरुषासाठी, अभिलषित फलासाठी, कामिनी/इष्ट शक्ती जवळ येवोत; आणि सर्व देवता तुमच्याकडे एकचित्ताने निकट एकत्र येवोत.
Mantra 5
सं वो॒ मनां॑सि॒ सं व्र॒ता समाकू॑तीर्नमामसि । अ॒मी ये विव्र॑ता॒ स्थन॒ तान् वः॒ सं न॑मयामसि
तुमची मने एक होवोत, तुमची व्रते एक होवोत, तुमचे सामूहिक संकल्प (समाकूती) एक होवोत—यांना आम्ही नमस्कार करून ऐक्यात स्थिर करतो. जे व्रतहीन, विस्कळीत, वेगळे उभे आहेत—त्यांनाही तुमच्या हितासाठी आम्ही नमवून ऐक्यात आणतो.
Mantra 6
अ॒हं गृ॑भ्णामि॒ मन॑सा॒ मनां॑सि॒ मम॑ चि॒त्तमनु॑ चि॒त्तेभि॒रेत॑ । मम॒ वशे॑षु॒ हृद॑यानि वः कृणोमि॒ मम॑ या॒तमनु॑वर्त्मान॒ एत॑
मी मनाने तुमची मने धरतो; माझ्या विचारामागे, तुमच्या विचारांसह तुम्ही चला. तुमची हृदये मी माझ्या वशात करतो; माझ्या मार्गाप्रमाणे, त्या पाऊलवाटेचा अनुसरण करून तुम्ही चला.
Frequently Asked Questions
It is used to stabilize and enlarge a community or kingdom—making the realm ‘settled,’ preventing people from drifting away, and drawing collective support (human and divine) into one loyal center.
Mitra represents agreement and social cohesion, while Varuṇa represents law (ṛta) and sovereign restraint. Together they model a realm where order is both harmonious and enforceable.
It contains both. Much of it is shānti/paustika—settling and prospering the polity—but the final mind-binding style verse can be read as an abhicārika edge used to compel wavering allegiance in times of crisis.
Ask anything about Sukta 8 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.