
Rishi: RV-source attribution required for precision (AV20 is RV-derived).
Devata: Indra (soma-recipient; giver of wealth and victory)
Chandas: Mixed/extended RV meter (multi-pāda structure; requires RV locus confirmation).
AV 20.67 हे ऋग्वेदातून आलेले सोमसूक्त असून योग्य रीतीने सोम पिळून अर्पण केल्यास समृद्धी व विजय हे स्वाभाविक फळ ठरतात, असे ते मांडते: सोमपिळणाऱ्यास सुरक्षित निवास, सतत वाढणारे धन आणि वैरभावी शक्तींचा पराभव प्राप्त होतो. विस्तारत जाणाऱ्या संपत्तीचा व रणयशाचा निर्णायक दाता म्हणून इंद्राचे आवाहन केले आहे; तर घृताहुती वहन करून यज्ञ सिद्ध करणारा समर्थ होतृ म्हणून अग्नी प्रकटतो. म्हणून या सूक्ताची शक्ती पौष्टिक (वृद्धी, स्थैर्य) आणि अपोत्रोपायिक ("द्वेष्टे"/शत्रूंना परावृत्त करणे) अशी दोन्ही असून, श्रौत सोमयागातील परस्पर-प्रतिदानाच्या यज्ञतर्कात ती गुंफलेली आहे.
Mantra 1
सव॒नोति॒ हि सु॒न्वन् क्षयं॒ परी॑णसः सुन्वा॒नो हि ष्मा॒ यज॒त्यव॒ द्विषो॑ दे॒वाना॒मव॒ द्विषः॑ । सु॒न्वा॒न इत् सि॑षासति स॒हस्रा॑ वा॒ज्यवृ॑तः । सु॒न्वा॒नायेन्द्रो॑ ददात्या॒भुवं॑ र॒यिं द॑दात्या॒भुव॑म्
कारण जो सोम पिळतो/निचोडतो, तो अभाव-रहित निवास (क्षय) मिळवतो; सोम पिळणारा खरोखर यज्ञ करतो—तो देवांचे द्वेष करणाऱ्यांना, होय, द्वेष करणाऱ्यांना दाबून टाकतो. सोम पिळणारा बक्षिसांनी चहूबाजूंनी वेढलेल्या सहस्र विजयांची इच्छा धरतो. सोम पिळणाऱ्यास इंद्र समृद्धी देणारे धन देतो—स्थिर व वाढणारे धन देतो.
Mantra 2
मो षु वो॑ अ॒स्मद॒भि तानि॒ पौंस्या॒ सना॑ भूवन् द्यु॒म्नानि॒ मोत जा॑रिषुर॒स्मत् पु॒रोत जा॑रिषुः । यद् व॑श्चि॒त्रं यु॒गेयु॑गे॒ नव्यं॒ घोषा॒दम॑र्त्यम्। अ॒स्मासु॒ तन्म॑रुतो॒ यच्च॑ दु॒ष्टृरं॑ दिधृ॒ता यच्च॑ दु॒ष्टर॑म्
तुमच्या त्या प्राचीन पौरुषशक्ती आमच्यावर उलटून येऊ नयेत; कीर्ती-दीप्ती तुमच्याच वाट्याला असो. त्या आम्हाला क्षीण करू नयेत, पूर्वीप्रमाणेही आम्हाला क्षीण करू नयेत. हे मरुतांनो, युगोयुग तुमचे जे अद्भुत, नित्य-नवीन, अमर—घोषातून जन्मलेले—बल आहे, ते आमच्यात स्थिर करा; जे दुर्जेय आहे आणि जे दुस्तर आहे—दोन्ही.
Mantra 3
अ॒ग्निं होता॑रं मन्ये॒ दास्व॑न्तं॒ वसुं॑ सू॒नुं सह॑सो जा॒तवे॑दसं॒ विप्रं॒ न जा॒तवे॑दसम्। य ऊ॒र्ध्वया॑ स्वध्व॒रो दे॒वो दे॒वाच्या॑ कृ॒पा। घृ॒तस्य॒ विभ्रा॑ष्टि॒मनु॑ वष्टि शो॒चिषा॒जुह्वा॑नस्य स॒र्पिषः॑
मी अग्नीला होतृ मानतो—दानशूर, निधिरूप, सहसाचा पुत्र, जातवेदस्—होय, प्रेरित जातवेदस्। जो ऊर्ध्व ज्वाळेसह, सुयज्ञाचा देव, देवांच्या कृपेने, आपल्या उज्ज्वल तेजाने, घृताच्या झळाळीचा पाठपुरावा करतो—त्या, जो जुहूने सर्पिष् (घृत/लोणी) आहुती अर्पितो.
Mantra 4
य॒ज्ञैः समि॑श्लाः॒ पृष॑तीभिरृ॒ष्टिभि॒र्यामं॑ छु॒भ्रासो॑ अ॒ञ्जिषु॑ प्रि॒या उ॒त। आ॒सद्या॑ ब॒र्हिर्भ॑रतस्य सूनवः पो॒त्रादा सोमं॑ पिबता दिवो नरः
यज्ञांशी मिश्रित, ठिपक्यांच्या घोडिणींनी व भाल्यांनी युक्त—उजळ, अलंकारांत प्रिय—तुम्ही जवळ या. हे भरताचे सूनवहो, भरताच्या पवित्र बर्हि (दर्भासन)ावर आसन घेऊन, हे दिव्य नरवीरांनो, पोतृ-स्थानाहून सोम प्या.
Mantra 5
आ व॑क्षि दे॒वां इ॒ह वि॑प्र॒ यक्षि॑ चो॒शन् हो॑त॒र्नि ष॑दा॒ योनि॑षु त्रि॒षु। प्रति॑ वीहि॒ प्रस्थि॑तं सो॒म्यं मधु॒ पिबाग्नी॑ध्रा॒त् तव॑ भा॒गस्य॑ तृष्णुहि
हे विप्र, देवांना इथे आण; आणि हे इच्छुक होतृ, यजन कर; नियत अशा तीन योनि (आसन)-स्थानी बस. पुढे ठेवलेला सोम्य मधुरस स्वीकार; अग्नीध्र-स्थानाहून प्या; आपल्या ठरलेल्या भागासाठी तृष्णा धरा.
Mantra 6
ए॒ष स्य ते॑ त॒न्वो नृम्ण॒वर्ध॑नः॒ सह॒ ओजः॑ प्र॒दिवि॑ बा॒ह्वोर्हि॒तः । तुभ्यं॑ सु॒तो म॑घवन् तुभ्य॒माभृ॑त॒स्त्वम॑स्य॒ ब्राह्म॑णा॒दा तृ॒पत् पि॑ब
हे निश्चयच तुझ्या तनूसाठी नृम्ण-वर्धक आहे—पराक्रम, बल—उच्च दिवीत स्थापिलेले, तुझ्या बाहूंमध्ये ठेवलेले. हे मघवन्, तुझ्यासाठीच हे पिळले आहे, तुझ्यासाठीच इथे आणले आहे; या ब्राह्मण (पवित्र उच्चार)ातून तृप्त हो; पूर्ण तृप्तीपर्यंत प्या.
Mantra 7
यमु॒ पूर्वमहु॑वे॒ तमि॒दं हु॑वे॒ सेदु॒ हव्यो॑ द॒दिर्यो नाम॒ पत्य॑ते । अ॒ध्व॒र्युभिः॒ प्रस्थि॑तं सो॒म्यं मधु॑ पो॒त्रात् सोमं॑ द्रविणोदः॒ पिब॑ ऋ॒तुभिः॑
ज्याला मी पूर्वी आवाहन केले, त्यालाच आता—त्यालाच—आवाहन करतो. तो हवनीय, दाता; ‘ददिर्य’ या नावाने तो स्वामी आहे. अध्वर्युंनी प्रस्तुत केलेले सोम्य मधुपान—पोत्राच्या स्थानातून आलेला सोम—हे द्रविणोद (धनदाता)! ऋतूंप्रमाणे तो पान कर.
For prosperity with stability—winning a secure dwelling and increasing wealth—while also repelling hostile forces, within a soma-offering framework to Indra.
Indra is the main recipient who grants wealth and victory when pleased by soma; Agni is praised as the Hotṛ/Jātavedas who carries ghee offerings and ensures the sacrifice succeeds.
It refers to wealth that grows and keeps expanding—prosperity that increases over time rather than being a one-time gain.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.