Sukta 53
Rishi: As per RV source of AV 20.53 (attribution follows the borrowed Rigvedic hymn; edition-dependent).
Devata: Indra (Soma-exhilarated).
Chandas: Triṣṭubh.
हे संक्षिप्त त्रिष्टुभ् स्तोत्र सोमरसाने उन्मत्त झालेल्या इंद्राला—अप्रतिहत, दुर्गभेदक शक्ती म्हणून—आवाहन करते. एकदा हाक दिल्यावर त्याला कोणी थांबवू शकत नाही किंवा विलंब लावू शकत नाही. सोमपानाच्या वेळी इंद्राची युद्धतत्परता आणि त्याची अडवता न येणारी भ्रमंती स्मरून, हे सूक्त अडथळे फोडण्याचे प्रतिमान ठरते: “दुर्गे” फोडणारी तीच शक्ती पठणकर्त्याच्या यश, संरक्षण आणि विजयास आड येणारे विघ्न-प्रतिबंध भेदून टाकण्यासाठी वळवली जाते.
Mantras
Mantra 1
क ईं॑ वेद सु॒ते सचा॒ पिब॑न्तं॒ कद् वयो॑ दधे । अ॒यं यः पुरो॑ विभि॒नत्त्योज॑सा मन्दा॒नः शि॒प्र्यन्ध॑सः
सोम-सुतासह संगतीने पित असलेल्या त्याला खरे कोण जाणते—त्याने कोणते प्राणबळ धारण केले आहे? हाच तो, जो ओजाने पुरे (दुर्ग) फोडतो; हे शिप्रिन्, सोमरसाने उन्मत्त होऊन.
Mantra 2
दा॒ना मृ॒गो न वा॑र॒णः पु॑रु॒त्रा च॒रथं॑ दधे । नकि॑ष्ट्वा॒ नि य॑म॒दा सु॒ते ग॑मो म॒हाश्च॑र॒स्योज॑सा
दानशूर—मृगासारखा, हत्तीप्रमाणे—त्याने अनेक ठिकाणी आपले संचार ठरविले आहे. सोम-सुताच्या वेळी तुझ्या गमनाला कोणीही आळा घालू शकत नाही; हे महान, तू ओजाने संचार करतोस.
Mantra 3
य उ॒ग्रः सन्ननि॑ष्टृत स्थि॒रो रणा॑य॒ संस्कृ॑तः । यदि॑ स्तो॒तुर्म॒घवा॑ शृ॒णव॒द्धवं॒ नेन्द्रो॑ योष॒त्या ग॑मत्
जो उग्र आहे, न डगमगणारा, स्थिर—रणासाठी सुसज्ज; जर दाता (मघवा) स्तोत्याची हाक ऐकेल, तर इंद्र प्रसन्न अनुग्रहासह येण्यात चुकत नाही.
Frequently Asked Questions
It names Indra’s classic deed—breaking enemy strongholds—but in Atharvanic use it also functions as an analogy for breaking any ‘fort-like’ obstruction: delays, resistance, fear, or entrenched opposition.
Its primary tone is Paustika: it strengthens success, advantage, and effective power. It also has protective (rakṣā) force because it frames obstacles as adversarial and calls Indra’s battle-readiness.
The hymn’s imagery is Soma-centered, but later practice often uses a respectful substitute libation. The key is the logic of the verses: praise + ‘pressed Soma’ context = Indra’s heightened, unhindered arrival and obstacle-breaking power.
Ask anything about Sukta 53 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.