
Rishi: RV-derived
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī (short tri-pāda style; as preserved here)
ऋग्वेदातील इंद्र-स्तुतिसंग्रहातून घेतलेले हे लघु इंद्रसूक्त अथर्ववेदातील पौष्टिक प्रयोजनासाठी वापरले जाते: इंद्राच्या सख्यामुळे बक्षीस, अन्न आणि सामूहिक आनंदोत्सव अशी विपुल समृद्धी मिळावी म्हणून. तसेच हे विघ्नभेदक मंत्ररूपही आहे; इंद्राला ‘किल्ला/अडसर उघडून पहारा दूर करणारा’ असे वारंवार स्तवून, यजमानाचा मार्ग, विधी आणि उद्योगधंदा कोणत्याही अडथळ्याविना पुढे जावो अशी कामना करते.
Mantra 1
रे॒वती॑र्नः सध॒माद॒ इन्द्रे॑ सन्तु तु॒विवा॑जाः । क्षु॒मन्तो॒ याभि॒र्मदे॑म
इंद्रामध्ये आमच्यासाठी रे॒वती (समृद्धिदायिनी) सधमाद-आनंदमय संगती असोत—अनेक ‘वाज’ (विजय/बक्षीस) देणाऱ्या, पोषणाने परिपूर्ण—ज्यांद्वारे आम्ही हर्षित होऊ.
Mantra 2
आ घ त्वावा॒न् त्मना॒प्त स्तो॒तृभ्यो॑ धृष्णविया॒नः । ऋ॒णोरक्षं॒ न च॒क्र्योः
होय, इथे—स्वतः मिळवलेला, आत्मस्वामी होऊन—तू स्तोत्रकर्त्यांसाठी धैर्याने पुढे झेपावतोस. जसा रथाच्या चाकांचा अडसर सोडवतात, तसा तू रक्षणाचा अडथळा (रक्षा-दंड) उघडून टाकतोस.
Mantra 3
आ यद् दुवः॑ शतक्रत॒वा कामं॑ जरितॄ॒णाम्। ऋ॒णोरक्षं॒ न शची॑भिः
जेव्हा, हे शतक्रतु, स्तुती-पूजा गायकांच्या इच्छेनुसार तुला इथे ओढून आणते, तेव्हा तू आपल्या ‘शची’ (प्रबळ) शक्तींनी रक्षणाचा अडथळा उघडून टाकतोस.
For prosperity: gaining prize-like success (vāja) and nourishing plenty (kṣu), and for removing obstacles that block progress or results.
It is a vivid metaphor for releasing what is stuck—Indra breaks the ‘bar’ that restrains movement, so goals, journeys, and undertakings proceed smoothly.
No. A simple nourishment token (grain, milk, ghee, or food) fits the hymn’s prosperity theme; the core practice is recitation with intention and (optionally) a small offering or sharing of food.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.