Atharva Veda 2.20.3: Kanda 2, Anuvaka 2, Sukta 20, Mantra 3

Sukta 20

Sanskrit (Devanagari)

वायो॒ यत् ते॒ऽर्चिस्तेन॒ तं प्रत्य॑र्च॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः

Sanskrit recitationAtharva Veda 2.20.3

IAST Transliteration

vā́yo yát te ’rcís ténā táṃ práty àrca yó ’smā́n dvéṣṭi yáṃ vayáṃ dvíṣmaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

O Vāyu, with that flame of thine, shine thou back upon him—who hateth us, whom we do hate.

Translation

हे वायू! तुझ्या त्या अग्निकिरणाने (अर्चिस्)—प्रतिउज्ज्वल होऊन त्याच्यावरच प्रकाश टाक—जो आमचा द्वेष करतो, आणि ज्याचा आम्ही द्वेष करतो.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वायो: O Vāyu (Wind-god)
• वायो: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)

• यत्: that which
• यत्: कर्म (अन्तर्निहित: ‘यत्…’ = ‘that which’)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (स्वामित्व)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अर्चिः: flame, ray, brilliance
• अर्चिः: कर्तृ (अस्ति-लोपे: ‘ते अर्चिः’ = ‘your flame/ray is’)
• Type: Noun
• Root: अर्चिस् (प्रातिपदिक)

• तेन: with that
• तेन: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रति: towards, against
• प्रति: दिशा/सम्बन्ध (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• अर्च: worship/shine upon (you should direct your flame)
• अर्च: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्मान्: us
• अस्मान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• द्वेष्टि: hates
• द्वेष्टि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: द्विष् (धातु)

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• द्विष्मः: hate
• द्विष्मः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: द्विष् (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī for this hymn; commonly treated as Atharvan/Āṅgirasa milieu)

Devata: Vāyu (as fiery-radiant counterforce; wind as bearer of tejas)

Chandas: Anuṣṭubh (approx.; metrical confirmation depends on pada-counting with saṃhitā sandhi resolution)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: adbhuta