Sukta 46
Rishi: Atharvanic amulet tradition (ṛṣi not securely fixed for this short maṇi-hymn unit)
Devata: Prajāpati / Astṛta-maṇi (object-deity)
Chandas: Mixed; largely yajus-like with mantra-prose cadence
AV 19.46 हे अस्तृत-मणि या व्यक्तिरूप रक्षक ताईताचे अभिमंत्रण करून तो अंगावर बांधण्यासाठीचे संक्षिप्त मणि-विद्या सूक्त आहे. “अस्तृत तुझी सर्व बाजूंनी रक्षा करो” अशा पुनःपुन्हा येणाऱ्या मुद्रण-वाक्यांनी अखंड संरक्षण-परिघ स्थापन केला जातो; तसेच आयुः (दीर्घायुष्य), वर्चस् (तेज), ओजस् (वीर्य), बल (शक्ती) आणि सामाजिक उन्नती/अधिकार यांचे दानही होते. या सूक्तात त्याच ताईतावर प्रजापतीची विश्वमान्यता, इंद्राच्या वर्मणासारखे युद्ध-आवरण, आणि सवितृकडून भाग्य-स्थापन करणारे सामर्थ्यवर्धक अधिष्ठान अशी त्रिस्तरीय अधिकृतता आरोपित केली आहे.
Mantras
Mantra 1
अस्तृतमणिः। प्र॒जाप॑तिष्ट्वा बध्नात् प्रथ॒ममस्तृ॑तं वी॒र्याय॒ कम्। तत् ते॑ बध्ना॒म्यायु॑षे॒ वर्च॑स॒ ओज॑से च॒ बला॑य॒ चास्तृ॑तस्त्वा॒भि र॑क्षतु
अस्तृत-मणी: प्रजापती तुला बांधो—सर्वप्रथम ‘अस्तृत’—वीर्यासाठी, ‘क’ (Ka) साठी. तेच मी तुझ्यासाठी बांधतो—आयुष्यासाठी, वर्चस् साठी, ओजासाठी आणि बलासाठी; अस्तृत तुझे सर्व बाजूंनी रक्षण करो.
Mantra 2
ऊ॒र्ध्वस्ति॑ष्ठतु॒ रक्ष॒न्नप्र॑माद॒मस्तृ॑ते॒मं मा त्वा॑ दभन् प॒णयो॑ यातु॒धानाः॑ । इन्द्र॑ इव॒ दस्यू॒नव॑ धूनुष्व पृतन्य॒तः सर्वां॒छत्रू॒न् वि ष॑ह॒स्वास्तृ॑तस्त्वा॒भि र॑क्षतु
हे अस्तृत! तू उर्ध्व उभा राहून रक्षण कर; प्रमाद न करता सावध राहा. पणी आणि यातुधान मला फसवून/दाबून टाकू नयेत. इंद्राप्रमाणे दस्यूंना झटकून खाली पाड; जे लढत आहेत त्यांच्यातील सर्व शत्रूंना झाडून दूर कर; त्यांना विभक्त करून पराभूत कर. अस्तृत तुझी सर्व बाजूंनी रक्षा करो.
Mantra 3
श॒तं च॒ न प्र॒हर॑न्तो नि॒घ्नन्तो॒ न त॑स्ति॒रे। तस्मि॒न्निन्द्रः॒ पर्य॑दत्त॒ चक्षुः॑ प्रा॒णमथो॒ बल॒मस्तृ॑तस्त्वा॒भि र॑क्षतु
शंभर प्रहार करणारे, शंभर घात करणारेही टिकू शकले नाहीत; जिंकू शकले नाहीत. तेथे इंद्राने दृष्टी (चक्षु), प्राण आणि पुढे बल प्रदान केले. अस्तृत तुझी सर्व बाजूंनी रक्षा करो.
Mantra 4
इन्द्र॑स्य त्वा॒ वर्म॑णा॒ परि॑ धापयामो॒ यो दे॒वाना॑मधिरा॒जो ब॒भूव॑ । पुन॑स्त्वा दे॒वाः प्र ण॑यन्तु॒ सर्वेऽस्तृ॑तस्त्वा॒भि र॑क्षतु
इंद्राच्या कवचाने आम्ही तुला सर्व बाजूंनी वेढतो आणि ते तुझ्यावर धारण करवितो—तोच देवांचा अधिराज झाला. पुन्हा सर्व देव तुला पुढे नेवोत; अष्टृत तुला सर्व बाजूंनी रक्षो.
Mantra 5
अ॒स्मिन् म॒णावेक॑शतं वी॒र्याणि स॒हस्रं॑ प्रा॒णा अ॑स्मि॒न्नस्तृ॑ते । व्या॒घ्रः शत्रू॑न॒भि ति॑ष्ठ॒ सर्वा॒न् यस्त्वा॑ पृत॒न्यादध॑रः॒ सो अ॒स्त्वस्तृ॑तस्त्वा॒भि र॑क्षतु
या मणीत एकशे-एक वीर्यशक्ती आहेत; या अष्टृतात सहस्र प्राण आहेत. व्याघ्राप्रमाणे तू सर्व शत्रूंविरुद्ध उभा राहा; जो कोणी तुझ्याशी युद्ध/विरोध करील—तो अधम ठरो. अष्टृत तुला सर्व बाजूंनी रक्षो.
Mantra 6
घृ॒तादुल्लु॑प्तो॒ मधु॑मा॒न् पय॑स्वान्त्स॒हस्र॑प्राणः श॒तयो॑निर्वयो॒धाः । श॒म्भूश्च॑ मयो॒भूश्चोर्ज॑स्वांश्च॒ पय॑स्वां॒श्चास्तृ॑तस्त्वा॒भि र॑क्षतु
घृताने अभ्यक्त, मधुमय, दुग्धसमृद्ध—सहस्रप्राण, शतयोनी, बलदायक. शंभू व मयोभू, पोषणबलाने युक्त व दुग्धसमृद्ध—अष्टृत तुला सर्व बाजूंनी रक्षो.
Mantra 7
यथा॒ त्वमु॑त्त॒रोऽसो॑ असप॒त्नः स॑पत्न॒हा। स॒जा॒ताना॑मसद् व॒शी तथा॑ त्वा सवि॒ता क॑र॒दस्तृ॑तस्त्वा॒भि र॑क्षतु
जसा तू सर्वांत श्रेष्ठ आहेस—निर्वैर, प्रतिस्पर्ध्यांचा संहार करणारा—तसाच आपल्या समकक्षांमध्ये तू अधिपती हो; अशा प्रकारे सविता तुला तसे करो. अष्टृत (Aṣṭṛta) तुझे सर्व बाजूंनी रक्षण करो.
Frequently Asked Questions
It is a protective amulet-power treated as a living guardian. The hymn consecrates it and binds it onto a person so it continuously protects and strengthens them.
It asks for long life (āyus), radiance/authority (varcas), vigor (ojas), strength (bala), and protection on all sides, including the defeat of rivals (asapatna, sapatnahā).
A ritual specialist or householder binds a corded amulet onto the recipient while reciting the verses, especially the repeated seal “may Astṛta guard thee round about,” to establish an ongoing protective ‘armor.’
Ask anything about Sukta 46 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.