Sukta 23
Rishi: Anukramaṇī attribution uncertain for this enumerative segment (often treated as liturgical formulae rather than seer-specific); consult Śaunaka Anukramaṇī for 19.23.
Devata: Ṛc (the verse) as a personified liturgical power; indirectly Agni as carrier via svāhā.
Chandas: Not a metrical verse; a yajus-like formula (prose/short liturgical utterance).
AVŚ 19.23 हा मुख्यतः ‘स्वाहा’‑सूत्रांची एक गणनात्मक मालिका आहे. ती विशिष्ट ऋच्/छंद‑एककांना (उदा., चार‑पाद, आठ‑पाद समूह) दिल्या जाणाऱ्या आहुतींचे ‘अनुक्रमण’ करून, काहीही राहू नये किंवा चुकीच्या ठिकाणी जाऊ नये यासाठी यज्ञातील विधी‑हिशेब/नोंद ठेवण्याचे काम करते. या सूक्ताची शक्ती ऋच्‌लाच व्यक्तिरूप, स्वीकारण्याजोगी सामर्थ्य म्हणून मानण्यात आहे: योग्य नावाने निर्देशित केलेले पद्य‑समूहच योग्य ग्राही ठरतात; आणि ‘स्वाहा’ने सूचित झालेला अग्नी आहुती वाहून नेतो. हा विभाग शेवटी (19.23.30) ब्रह्मन्‌ची अतुलनीय, सर्वोच्च प्रधानता घोषित करणाऱ्या दृढ धर्ममुद्रेने संपतो; त्यामुळे विधी पवित्र सार्वभौमत्वात आधारून स्थिर होतो.
Mantras
Mantra 1
आ॒थ॒र्व॒णानां चतुरृ॒चेभ्यः॒ स्वाहा॑
अथर्वणिक चार-ऋचांचे सूक्त-समूहांसाठी स्वाहा.
Mantra 2
प॒ञ्च॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
पाच-ऋचांचे सूक्त-समूहांसाठी स्वाहा.
Mantra 3
ष॒ळृ॒चेभ्यः॒ स्वाहा॑
सहा-ऋचांचे सूक्त-समूहांसाठी स्वाहा.
Mantra 4
स॒प्त॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
सप्त ऋचांनी युक्त (सप्तर्च) स्तोत्रसमूहांना स्वाहा.
Mantra 5
अ॒ष्ट॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
अष्टर्च (आठ ऋचांचा स्तोत्र-समूह) यांस—स्वाहा.
Mantra 6
न॒व॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
नवर्च (नऊ ऋचांचा स्तोत्र-समूह) यांस—स्वाहा.
Mantra 7
द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
दशर्च (दहा ऋचांचा स्तोत्र-समूह) यांस—स्वाहा.
Mantra 8
ए॒का॒द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
एकादश ऋचांच्या (एकादशर्च) समुच्चयास—स्वाहा!
Mantra 9
द्वा॒द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
द्वादश ऋचांच्या (द्वादशर्च) समुच्चयास—स्वाहा!
Mantra 10
त्र॒यो॒द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
तेरा ऋचांसाठी आहुती—स्वाहा।
Mantra 11
च॒तु॒र्द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
चौदा ऋचांसाठी आहुती—स्वाहा।
Mantra 12
प॒ञ्च॒द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
पंधरा ऋचांसाठी आहुती—स्वाहा।
Mantra 13
षो॒ड॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
षोडश ऋचांसाठी आहुती—स्वाहा.
Mantra 14
स॒प्त॒द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
सप्तदश ऋचांसाठी आहुती—स्वाहा.
Mantra 15
अ॒ष्टा॒द॒श॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
अठरा ऋचांसाठी आहुती—स्वाहा.
Mantra 16
ए॒को॒न॒विं॒श॒तिः स्वाहा॑
एकोणीससाठी आहुती—स्वाहा.
Mantra 17
विं॒श॒तिः स्वाहा॑
वीस (विंशति) यांस—स्वाहा.
Mantra 18
म॒ह॒त्का॒ण्डाय॒ स्वाहा॑
महत्-कांडास—स्वाहा.
Mantra 19
तृ॒चेभ्यः॒ स्वाहा॑
तृचांना—स्वाहा.
Mantra 20
ए॒क॒र्चेभ्यः॒ स्वाहा॑
एक-ऋच् (एकर्च) यांसाठी—स्वाहा.
Mantra 21
क्षु॒द्रेभ्यः॒ स्वाहा॑
क्षुद्र (लघु/अल्प) यांसाठी—स्वाहा.
Mantra 22
ए॒का॒नृ॒चेभ्यः॒ स्वाहा॑
एकानृचांसाठी स्वाहा।
Mantra 23
रो॒हि॒तेभ्यः॒ स्वाहा॑
रोहितांसाठी स्वाहा।
Mantra 24
सू॒र्याभ्यां॒ स्वाहा॑
दोन सूर्यांसाठी स्वाहा।
Mantra 25
व्रा॒त्याभ्यां॒ स्वाहा॑
दोन व्रात्यांना स्वाहा.
Mantra 26
प्रा॒जा॒प॒त्याभ्यां॒ स्वाहा॑
दोन प्राजापत्यांना स्वाहा.
Mantra 27
वि॒षा॒स॒ह्यै स्वाहा॑
विषावर मात करणाऱ्या शक्तीस स्वाहा.
Mantra 28
म॒ङ्ग॒लि॒केभ्यः॒ स्वाहा॑
मंगलकारी देवतांस स्वाहा.
Mantra 29
ब्र॒ह्मणे॒ स्वाहा॑
ब्रह्मन् (पवित्र शक्ति)स स्वाहा.
Mantra 30
ब्रह्म॑ज्येष्ठा॒ संभृ॑ता वी॒र्याऽणि॒ ब्रह्माग्रे॒ ज्येष्ठं॒ दिव॒मा त॑तान । भू॒तानां॑ ब्र॒ह्मा प्र॑थ॒मोत जज्ञे॒ तेना॑र्हति॒ ब्रह्म॑णा॒ स्पर्धि॑तुं॒ कः
ब्रह्मन् सर्वांत ज्येष्ठ आहे; सर्व वीर्ये (शक्ती) संचित आहेत. आदिमध्ये ज्येष्ठ असलेल्या ब्रह्मन्‌नेच स्वर्ग (दिव) विस्तारला. भूतांमध्ये (समस्त सत्तांमध्ये) ब्रह्मा प्रथम जन्मला; त्या ब्रह्मन्‌शी—ब्रह्मन्‌च्या बळाने—स्पर्धा करण्यास योग्य कोण आहे?
Frequently Asked Questions
It functions as ritual indexing: each named verse-set is treated as a specific recipient, so the offering is correctly allocated and no portion is lost through miscount or omission.
The immediate recipient is the Ṛc/verse-set as a personified liturgical power; svāhā implies Agni as the carrier who conveys the oblation to that designated recipient.
The closing mantra acts as a seal: it grounds the rite in the unsurpassable primacy of Brahman/Brahmā, protecting the ritual’s authority and efficacy against rival claims or instability.
Ask anything about Sukta 23 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
