Sukta 13
Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution for AV 1.13 commonly places it in Atharvan/Angiras milieu; verse-level r̥ṣi not securely isolable here)
Devata: Tapas-bearing ‘Nāpāt’ (a fiery/ascetic power addressed as a personal agent; often interpreted in the orbit of Agni-like potency)
Chandas: Anuṣṭubh (4 pādas of ~8 syllables; with Vedic metrical flexibility)
AV 1.13 हे एक लघु, प्रसन्नतादायक वैद्य–संरक्षण सूक्त आहे. यात संकेंद्रित व संभाव्यतः धोकादायक तपस् (अग्निसदृश उष्ण तपश्चर्याशक्ती) याला “प्रवतो नापात्” या वैयक्तिक शक्तीस्वरूपात, तसेच शस्त्रासारख्या ‘क्षेपक’ (मिसाइल) रूपासह संबोधले आहे. वारंवार नमस् (नमः) अर्पण करून आणि तिच्या गूढ विश्वासनाचे स्तवन करून ही शक्ती शांत केली जाते; आणि ती देहस्वास्थ्य, गृहसुरक्षा व बालसंरक्षण यांसाठी अनुकूल दिशेने वळवली जाते.
Mantras
Mantra 1
विद्युत्। नम॑स्ते अस्तु वि॒द्युते॒ नम॑स्ते स्तनयि॒त्नवे । नम॑स्ते अ॒स्त्वश्म॑ने॒ येना॑ दू॒डाशे॒ अस्य॑सि
हे विद्युत् (विज)! तुला नमस्कार असो; हे स्तनयित्नु (गर्जन/वज्रध्वनी करणारा)! तुला नमस्कार असो. हे अश्मन् (दगड/वज्र-शिला)! तुला नमस्कार असो—ज्याने तू या दूडाश (dūḍāśa) वर आपला आघात फेकतोस.
Mantra 2
नम॑स्ते प्रवतो नपा॒द्यत॒स्तपः॑ स॒मूह॑सि । मृ॒डया॑ नस्त॒नूभ्यो॒ मय॑स्तो॒केभ्य॑स्कृधि
हे प्रवतांचा पुत्रा, तुला नमस्कार—ज्यामुळे तू आपले तप (तेज) एकवटतोस. आमच्या देहांवर कृपा कर; आमच्या बालकांस कल्याण कर, आम्हांस हानी करू नकोस.
Mantra 3
प्रव॑तो नपा॒न्नम॑ ए॒वास्तु॒ तुभ्यं॒ नम॑स्ते हे॒तये॒ तपु॑षे च कृण्मः । वि॒द्म ते॒ धाम॑ पर॒मं गुहा॒ यत् स॑मु॒द्रे अ॒न्तर्नि॑हि॑तासि॒ नाभिः॑
हे प्रवतांचा पुत्रा! तुला नमस्कार—होय, तुलाच नमस्कार असो. तुझ्या हेतु (क्षेपास्त्र) ला आणि तुझ्या तप्त उष्णतेला आम्ही नमस्कार करतो. तुझे परम धाम आम्हाला माहीत आहे—जे गुहा-रूप गुप्त स्थानी आहे; समुद्राच्या अंतरी तू नाभि (केंद्र) रूपाने निहित आहेस.
Mantra 4
यां त्वा॑ दे॒वा असृ॑जन्त॒ विश्व॒ इषुं॑ कृण्वा॒ना अस॑नाय धृ॒ष्णुम्। सा नो॑ मृड वि॒दथे॑ गृणा॒ना तस्यै॑ ते॒ नमो॑ अस्तु देवि
हे देवी! जिची निर्मिती सर्व देवांनी केली—असनाय (प्रहार/वध) करण्यासाठी धृष्ट, फेकण्यायोग्य ‘इषु’ (बाण/प्रक्षेप्य) म्हणून तुला घडवून पाठविले—ती तू आमच्यावर कृपा कर. विधी/यज्ञात आम्ही तुझे स्तवन करीत असताना तू प्रसन्न हो. त्या देवीला—तुलाच—नमस्कार; हे देवी, तुला नमो नमः.
Frequently Asked Questions
He is a personified fiery potency—an ‘offspring’ associated with slopes/descents—who gathers tapas (burning heat). The hymn treats him as powerful and potentially dangerous unless honored and pacified.
It asks for mṛḍa (gracious relief) for the body (tanū) and welfare for children/offspring (toka), while ensuring the deity’s heat and weapon-force do not strike the household.
No specific substances are mentioned in the hymn. It primarily works through reverent namas, praise, and the redirection of ‘tapas’ and ‘missile’ power into protection; optional clean water may be used symbolically but is not required.
Ask anything about Sukta 13 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
