
Śubhāśubha-phalānukīrtana-varṇana
Ethical-Discourse (Afterlife Jurisprudence and Merit Economy)
വരാഹ–പൃഥിവി സംവാദപരിസരത്തിലുള്ള ഈ അധ്യായത്തിൽ ഋഷിപുത്രൻ പറഞ്ഞതായി യമനും ചിത്രഗുപ്തനും മനുഷ്യരുടെ കര്മങ്ങളെ വിലയിരുത്തുന്ന വിധം വിവരിക്കുന്നു। ലേഖ്യം (രേഖ) അടിസ്ഥാനമാക്കി പാപ–പുണ്യങ്ങളുടെ പൊതുഘോഷണം നടക്കുന്നു; സാമൂഹ്യവും കുടുംബധര്മവും ലംഘിക്കുന്നതുപോലുള്ള പ്രത്യേക കുറ്റങ്ങൾക്ക് നരകനിയോഗം പറയുന്നു। പ്രതിസന്ധിയിൽ ധര്മം കാത്തുനിൽക്കൽ, ദാനം, ബ്രാഹ്മണഹിതം, ഗോരക്ഷണം, രാജ്യം/സമുദായ സംരക്ഷണം, ധര്മയുദ്ധത്തിൽ വീരമരണം എന്നിവയ്ക്കു സ്വർഗം/അമരാവതിയിൽ ക്രമാനുസൃതമായ ഉത്തമഫലങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു। ഈ കര്മഫലന്യായം ഭൂമിയുടെ സ്ഥിരതയ്ക്കുള്ള സാമൂഹ്യനിയന്ത്രക ധര്മവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 1
अथ शुभाशुभफलानुकीर्तनवर्णनम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ इदमन्यत्पुरा विप्राः श्रूयतां तस्य भाषितम् ॥ यमस्य चित्रगुप्तस्य यच्च तत्र मया श्रुतम् ॥
ഇപ്പോൾ ശുഭാശുഭഫലങ്ങളുടെ അനുകീർത്തനവിവരണം ആരംഭിക്കുന്നു. ഋഷിപുത്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ, മറ്റൊരു പുരാതനവൃത്താന്തം കേൾക്കുവിൻ; യമനും ചിത്രഗുപ്തനും സംബന്ധിച്ച് അവിടെ പറഞ്ഞതും ഞാൻ കേട്ടതും ഞാൻ പറയുന്നു।
Verse 2
अयं तु भवतां यातु यातु स्वर्गं महीक्षिताम् ॥ अयं वृक्षस्त्वयं तिर्यगयं मोक्षं व्रजेन्नरः ॥
ഇവൻ നിങ്ങള്ക്ക് നിശ്ചയിച്ച വഴിയിലേക്കു പോകട്ടെ; ഇവൻ ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ സ്വർഗത്തിലേക്കു പോകട്ടെ. ഇവൻ വൃക്ഷമാകട്ടെ; ഇവൻ തിര്യക്-യോനി (മൃഗ) ആകട്ടെ; ഈ മനുഷ്യൻ മോക്ഷത്തിലേക്കു പ്രാപിക്കട്ടെ।
Verse 3
अयं नागो भवेत्शीघ्रमयं तु परमां गतिम् ॥ स्वपूर्वकान्पश्यतेऽयमात्मनस्तु पितामहान् ॥
ഇവൻ വേഗത്തിൽ നാഗൻ (സർപ്പദേവൻ) ആകും; എന്നാൽ ഇവൻ പരമഗതി പ്രാപിക്കും. ഇവൻ തന്റെ മുൻഗാമികളെ—സ്വവംശത്തിലെ പിതാമഹന്മാരെ—ദർശിക്കുന്നു।
Verse 4
क्लिश्यतो रुदतश्चैव वदतश्च पुनःपुनः ॥ स्वेन दोषेण सर्वे वा अक्षयं नरकंगताः ॥
കഷ്ടപ്പെട്ടു, കരഞ്ഞു, വീണ്ടും വീണ്ടും വിലപിച്ചു—സ്വദോഷം കൊണ്ടുതന്നെ—അവർ എല്ലാവരും അക്ഷയ നരകത്തിലേക്കു പോയിരിക്കുന്നു।
Verse 5
दारत्यागी त्वधर्मिष्ठः पुत्रपौत्रविवर्जितः ॥ क्षिप्तं वै रौरवे ह्येनं क्षपयन्तु महौजसः ॥
ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിച്ചവൻ, അത്യന്തം അധാർമ്മികൻ, പുത്രപൗത്രവിവർജിതൻ—ഇവനെ റൗരവ നരകത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; മഹൗജസ്സുള്ള ദൂതന്മാർ അവനെ അവിടെ ദണ്ഡഭോഗംകൊണ്ട് ക്ഷയിപ്പിക്കട്ടെ।
Verse 6
मुच्यतां त इमे सर्वे ह्यतीतानागतास्तथा ॥ मुच्यन्तामाशु मुच्यन्तां त एते पापवर्जिताः ॥
ഇവർ എല്ലാവരും—ഭൂതകാലത്തുള്ളവരും വരാനിരിക്കുന്നവരും—മോചിതരാകട്ടെ. വേഗം മോചിതരാകട്ടെ; പാപവിമുക്തരായ ഇവർ മോചിതരാകട്ടെ.
Verse 7
आगमे च विपत्तौ च सर्वधर्मानुपालकाः ॥ ते तु कल्पान्बहून्स्वर्ग उषित्वा ह्यनसूयकाः ॥
സൗഭാഗ്യത്തിലും വിപത്തിലും എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർ—അസൂയരഹിതർ—അനേകം കല്പങ്ങൾ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
Verse 8
बहुसुन्दरनार्यङ्के ह्याद्ये परमधार्मिकम् ॥ कलौ मानुषतां यातु धर्मस्येह निदर्शनम् ॥
ആദ്യാവസ്ഥയിൽ, അതിസുന്ദരിയായ സ്ത്രീയുടെ മടിയിലിരുന്നാലും അവൻ പരമധാർമ്മികൻ. കലിയുഗത്തിൽ ഇത് മനുഷ്യരൂപം പ്രാപിക്കട്ടെ—ഇവിടെ ധർമ്മത്തിന്റെ ദൃഷ്ടാന്തമാകട്ടെ.
Verse 9
त्रिविष्टपे परिक्लेशो वासो ह्यस्याक्षयो भवेत् ॥ अयमायोधने शत्रुं हत्वा तु निधनंगतः ॥
ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗം) ൽ ക്ലേശമുണ്ടെങ്കിലും അവന്റെ വാസം അക്ഷയമായിരിക്കും. ഈ മനുഷ്യൻ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുവിനെ വധിച്ച് നിശ്ചയമായി മരണത്തെ പ്രാപിച്ചു.
Verse 10
तत्र वैमानिको भूत्वा कल्पमेकं निवत्स्यति ॥ तथैवायं महाभागो धर्मात्मा धर्मवत्सलः ॥
അവിടെ വൈമാനികൻ (ദിവ്യ വിമാനം സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ) ആയി അവൻ ഒരു കല്പം വസിക്കും. അതുപോലെ ഈ മഹാഭാഗ്യൻ—ധർമ്മാത്മാവും ധർമ്മവത്സലനും—(ആദരണീയൻ).
Verse 11
बहुदानरतो नित्यं सर्वभूतानुकम्पकः ॥ एनं गन्धैश्च माल्यैश्च शीघ्रमेव प्रपूजय ॥
നിത്യവും മഹാദാനത്തിൽ രതനും സർവ്വഭൂതങ്ങളോടും കരുണയുള്ളവനുമായ അവനെ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളാലും മാലകളാലും शीഘ്രം പൂജിക്കുവിൻ।
Verse 12
अस्मै पूजा भवेद्देया मयादिष्टा महात्मने ॥ वीज्यतां चामरैरेष रथमस्मै प्रदीयताम् ॥
ഈ മഹാത്മാവിന് ഞാൻ നിർദേശിച്ചതുപോലെ പൂജ അർപ്പിക്കപ്പെടണം. അവനെ ചാമരങ്ങളാൽ വീശുക; അവന് ഒരു രഥം ദാനമായി നൽകുക।
Verse 13
प्रेतवासं समुत्सृज्य हीतो यातु त्रिविष्टपम् ॥ इन्द्रस्यार्द्धं भवेच्चैव देवदेवस्य धीमतः ॥
പ്രേതാവസ്ഥ ഉപേക്ഷിച്ച്, ആദരിക്കപ്പെട്ടവനായി അവൻ ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗ്ഗം) പ്രാപിക്കട്ടെ. ധീമാനായ ദേവദേവന്റെ അധീനത്തിൽ അവന് ഇന്ദ്രന്റെ ഐശ്വര്യ/അധികാരത്തിന്റെ അർദ്ധഭാഗവും ലഭിക്കട്ടെ।
Verse 14
शङ्खतूर्यनिनादेन तत्र वै विजयेन च ॥ तत्र वै पूजयित्वा च प्रायशो लभतां सुखम् ॥
അവിടെ ശംഖ-തൂര്യങ്ങളുടെ നിനാദത്തോടെയും വിജയത്തോടെയും കൂടി; അവിടെ പൂജ ചെയ്ത് അവൻ സാധാരണയായി സുഖം പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 15
अयं गच्छतु भद्रं चापीन्द्रदेशं दुरासदम् ॥ अनेन वै कीर्तिमता लोकः सर्वो ह्यलङ्कृतः ॥
ഈ മനുഷ്യൻ—മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ—പ്രാപിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ ഇന്ദ്രലോകത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ. ഈ കീർത്തിമാനാൽ സർവ്വലോകവും നിശ്ചയമായും അലങ്കൃതം (ഉന്നതം) ആയിരിക്കുന്നു।
Verse 16
गुणैश्च शतसङ्ख्याकैः शक्र एनं प्रतीक्षते ॥ तावत्स्थास्यति धर्मात्मा यावच्छक्रस्त्रिविष्टपे ॥
നൂറുകളായി എണ്ണപ്പെടുന്ന ഗുണങ്ങളാൽ സമന്വിതനായ അവനെ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) കാത്തിരിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രൻ ത്രിവിഷ്ടപത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നത്ര കാലം ധർമ്മാത്മാവ് അവിടെതന്നെ വസിക്കും.
Verse 17
तावत्स मोदते स्वर्गे यावद्धर्मोऽनुमीयते ॥ ततश्च्युतश्च कालेन मानुष्ये सुखमश्नुते ॥
അവന്റെ ധർമ്മം (പുണ്യം) അളക്കപ്പെട്ടു ക്ഷയിക്കുന്നത്ര കാലം അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു. പിന്നെ കാലക്രമത്തിൽ അവിടെ നിന്ന് ച്യുതനായി മനുഷ്യലോകത്തിൽ സുഖം അനുഭവിക്കുന്നു.
Verse 18
रत्नवेणुप्रदश्चैव सर्वधर्मैरलङ्कृतः ॥ अश्विनोर्नय लोकं तु सर्वसौख्यसमन्वितम् ॥
രത്നവേണു (രത്നം പതിപ്പിച്ച വംശി) ദാനം ചെയ്യുന്നവനായി, സർവ്വധർമ്മങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായി, അവനെ അശ്വിനികളുടെ ലോകത്തിലേക്ക് നയിക്കുവിൻ—അത് സർവ്വസൗഖ്യസമന്വിതമാണ്.
Verse 19
सर्वशक्त्या समेतॆन द्विजेभ्य उपपादिताः ॥ शुचीनां ब्राह्मणानाम् बह्वन्नदानं विशेषतः ॥
സ്വശക്തിയനുസരിച്ച് ദ്വിജന്മാർക്ക് അർപ്പിക്കണം; പ്രത്യേകിച്ച് ശുചികളായ ബ്രാഹ്മണർക്കു ധാരാളം അന്നദാനം നൽകുന്നത് വിശേഷമായി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 20
तेन कल्पं वसिष्यन्ति रुद्रकल्पा मनोरमाः ॥ तत्र कल्पं वसेद्गत्वा रुद्रलोकं न संशयः ॥
ആ പുണ്യഫലത്താൽ അവർ മനോഹരമായ രുദ്രസദൃശ ലോകങ്ങളിൽ ഒരു കല്പകാലം വസിക്കും. അവിടെ ചെന്നു ഒരു കല്പം വസിച്ചാൽ രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കുന്നു—സംശയമില്ല.
Verse 21
तेन दत्तं द्विजातिभ्यो मधुखण्डपुरःसरम् ॥ रसैश्च विविधैर्युक्तं सर्वगन्धमनोहरम् ॥
അവൻ ദ്വിജന്മാർക്കു തേൻ, കൽക്കണ്ടി മുതലായവ ദാനമായി നൽകി; അത് നാനാരസങ്ങളാൽ യുക്തവും സർവ്വസുഗന്ധങ്ങളാൽ മനോഹരവും ആയിരുന്നു।
Verse 22
तरुणी क्षीरसम्पन्ना गौः सुवर्णयुता शुभा ॥ सवत्सा हेमवासाश्च दत्ताऽनेन महात्मना ॥
ഈ മഹാത്മാവ് ക്ഷീരസമ്പന്നമായ, ശുഭമായ, സ്വർണ്ണസഹിതമായ യുവഗാവിനെ കിടാവോടുകൂടിയും സ്വർണ്ണവസ്ത്രങ്ങളോടുകൂടിയും ദാനമായി നൽകി।
Verse 23
अस्य लेख्यं मया दृष्टं तिस्रः कोट्यस्त्रिविष्टपे ॥ स्वर्गात्परिच्युतश्चापि ऋषीणां जायते कुले ॥
അവനെക്കുറിച്ചുള്ള രേഖ ഞാൻ കണ്ടിരിക്കുന്നു—ത്രിവിഷ്ടപത്തിൽ അവന് മൂന്നു കോടി (പുണ്യം) ഉണ്ട്; സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് പതിച്ചാലും അവൻ ഋഷികുലത്തിൽ ജനിക്കുന്നു।
Verse 24
सुवर्णस्य प्रदाता च त्रिदशेभ्यो निवेद्यताम् ॥ त्रिदशानभ्यनुज्ञाप्य यातु देवमुमापतिम् ॥
സ്വർണ്ണദാനം ചെയ്തവനെ ത്രിദശ ദേവന്മാർക്ക് അറിയിക്കണം; ദേവന്മാരുടെ അനുമതി നേടി ദിവ്യനായ ഉമാപതിയെ സമീപിക്കട്ടെ।
Verse 25
तत्रैष वै महातेजा यथेष्टं काममाप्नुयात् ॥ तत्रैवायमपि प्रेतगणभक्तो महातपाः ॥
അവിടെ ഈ മഹാതേജസ്വി ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു; അവിടെയേ ഈ മഹാതപസ്വിയും പ്രേതഗണഭക്തനായി നിലകൊള്ളുന്നു।
Verse 26
प्रयातु पितृभिः सार्द्धं तर्पिता येन पूर्वजाः ॥ दानव्रता दिवं यान्तु नानालोकनमस्कृताः ॥
യാരുടെ തർപ്പണത്താൽ പൂർവ്വജർ തൃപ്തരായോ, അവൻ പിതൃകളോടൊപ്പം പ്രയാണം ചെയ്യട്ടെ. ദാനവ്രതന്മാർ അനേകം ലോകങ്ങളുടെ നമസ്കാരങ്ങളാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ.
Verse 27
अयं भद्रो महाकामं सर्वभूतहिते रतः ॥ सर्वकामैरयं पूज्यः सर्वकामप्रदो नरः ॥
ഈ ഭദ്രപുരുഷൻ സർവ്വഭൂതഹിതത്തിൽ രതനാണ്; അതിനാൽ മഹാകാമത്തിന് യോഗ്യൻ. എല്ലാ ഇഷ്ടവസ്തുക്കളാലും ഇദ്ദേഹത്തെ പൂജിക്കണം; ഈ നരൻ സർവ്വകാമപ്രദൻ.
Verse 28
विविधैः कामभोगैस्तु सेव्यमानो नरोत्तमः ॥ अक्षयं चाजरं स्थानं पूज्यमानो महर्षिभिः ॥
വിവിധ കാമഭോഗങ്ങളാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്ന ആ നരോത്തമൻ, മഹർഷിമാർ പൂജിക്കുമ്പോൾ, അക്ഷയവും അജരവും ആയ സ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 29
ब्राह्मणार्थे गवार्थे वा राष्ट्रार्थे निधनङ्गतः ॥ शक्रस्य ह्यमरावत्यां निवेदयत मा चिरम् ॥
ബ്രാഹ്മണാർത്ഥത്തിന്നോ, ഗോവാർത്ഥത്തിന്നോ, രാഷ്ട്രാർത്ഥത്തിന്നോ വേണ്ടി മരണം പ്രാപിച്ചവനെ—അമരാവതിയിലെ ശക്രനോട് വൈകാതെ അറിയിക്കുവിൻ.
Verse 30
अयं यातु महाभागो देवदेवं सनातनम् ॥ अतिसृष्टः पुरा येन यथोक्ताः सुखदोहनाḥ ॥
ഈ മഹാഭാഗൻ ദേവദേവനായ സനാതനനിലേക്കു പോകട്ടെ—അവൻ പുരാകാലത്തിൽ യഥോക്തമായി സുഖദായകമായ വിധികളെ പ്രസിദ്ധമാക്കിയവൻ.
Verse 31
क्षितिप्रदो द्विजातिभ्यो ह्ययं यातु त्रिविष्टपम् ॥ तत्रैव तिष्ठताद्वीरो ब्रह्मलोके सहानुगः ॥
ദ്വിജന്മാർക്ക് ഭൂമിദാനം നൽകിയതിനാൽ ഇദ്ദേഹം ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗ്ഗം) പ്രാപിക്കട്ടെ. ആ വീരൻ അവിടെയേ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ അനുചരന്മാരോടുകൂടെ വസിക്കട്ടെ.
The text models an ethical economy in which actions are audited by Yama and Citragupta and yield differentiated outcomes: adharma leads to specific punitive realms, while dharma—especially generosity, protection of communal welfare, and steadfast conduct during adversity—produces graded heavenly residence and eventual auspicious rebirth.
No explicit tithi, nakṣatra, month, or seasonal timing is stated in the provided adhyāya segment; the emphasis is on categories of deeds (dāna, duty in crisis, righteous battle) rather than calendrical ritual scheduling.
Although it does not directly discuss landscapes or conservation, it frames Pṛthivī’s stability indirectly through dharma as social ecology: protecting cattle (go), supporting brāhmaṇas (knowledge/ritual economy), and safeguarding the polity (rāṣṭra) are presented as meritorious acts that sustain orderly human life on Earth.
The narrative references cosmological-administrative figures (Yama, Citragupta, Indra/Śakra, the Aśvins, Rudra, Umāpati/Śiva) and a generic ṛṣi lineage context (ṛṣiputra; rebirth in ṛṣi-kula), but no specific royal dynasty or named human genealogy is given in the provided text.