Adhyaya 99

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि यत्र चक्रधरः स्थितः । दंडपाणिश्च देवेशि यत्रैकस्थानसंस्थितः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം, ഹേ മഹാദേവി, ചക്രധരൻ അധിഷ്ഠിതനായിരിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം; ഹേ ദേവേശി, അതേ സ്ഥലത്തിൽ തന്നെ ദണ്ഡപാണിയും ഏകസ്ഥാനമായി സ്ഥാപിതനാണ്.

Verse 2

चंद्रेशात्पूर्वदिग्भागे ।सोमेशादुत्तरेस्थितः । धनुषां पंचसंस्थाने गंधर्वेशात्समीपतः

ചന്ദ്രേശനിൽ നിന്ന് കിഴക്കുദിക്കുഭാഗത്തും, സോമേശന്റെ വടക്കിലും—അഞ്ചു ധനുസ്സിന്റെ അകലത്തിൽ—ഗന്ധർവേശന്റെ സമീപത്തും അത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।

Verse 3

उमाया नैरृते भागे ब्रह्मदेवर्षिसंस्थितः । तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि सर्वपातकनाशिनीम्

ഉമയുടെ നൈഋത്യ (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ഭാഗത്ത് ബ്രഹ്മദേവർഷി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു। ഇപ്പോൾ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉത്ഭവം പറയും—അത് സർവ്വപാപനാശിനിയാണ്।

Verse 4

पौंड्रको वासुदेवस्तु वाराणस्यां पुराऽभवत् । तेन श्रुतं पुराणं तु पठ्यमानं द्विजातिभिः

പുരാതനകാലത്ത് പൗണ്ഡ്രക വാസുദേവൻ വാരാണസിയിൽ വസിച്ചു. അവിടെ ദ്വിജന്മാർ പാരായണം ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന പുരാണം അവൻ ശ്രവിച്ചു।

Verse 5

कल्पादौ द्वापरांते तु क्षत्रियाणां निवेशने । अवतारं महाबाहुवासुदेवः करिष्यति

കൽപ്പാരംഭത്തിലും ദ്വാപരാന്തത്തിലും, ക്ഷത്രിയരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ മഹാബാഹു വാസുദേവൻ അവതാരം എടുക്കും।

Verse 6

स तु मूढमतिर्मेने अहं विष्णुरिति प्रिये । चिह्नानि धारयामास चक्रादीनि वरानने

എന്നാൽ അവൻ മോഹിതബുദ്ധിയോടെ, ഹേ പ്രിയേ, ‘ഞാനാണ് വിഷ്ണു’ എന്നു കരുതി. ഹേ സുന്ദരമുഖിയേ, ചക്രാദി ചിഹ്നങ്ങൾ ധരിക്കാൻ തുടങ്ങി।

Verse 7

स दूतं प्रेषयामास द्वारकायां महोदरम् । स गत्वा प्राह विष्णुं वै चक्रादीनि परित्यज

അവൻ മഹോദരൻ എന്ന ദൂതനെ ദ്വാരകയിലേക്കു അയച്ചു. അവൻ അവിടെ ചെന്നു വിഷ്ണുവിനോട്—“ചക്രാദി ആയുധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്ക” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 8

इत्याह पौंड्रको राजा नचेद्वधमवा प्स्यसि । ततश्च भगवान्विष्णुः प्राहास्य रुचिरं वचः

ഇങ്ങനെ പൗണ്ഡ്രകനായ രാജാവ് പറഞ്ഞു—“അല്ലെങ്കിൽ നീ നിശ്ചയമായി വധം പ്രാപിക്കും.” തുടർന്ന് ഭഗവാൻ വിഷ്ണു പുഞ്ചിരിയോടെ മനോഹരവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 9

वाच्यः स पौंड्रको राजा त्वया हंत वचो मम । गृहीतचक्र एवाहं काशीमागम्य ते पुरीम्

ആ പൗണ്ഡ്രക രാജാവിനോട് എന്റെ ഈ വാക്ക് പറയുക—“ഞാൻ ചക്രം കൈയിൽ ധരിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ കാശിയിലേക്കു വന്ന് നിന്റെ നഗരത്തിൽ എത്തും.”

Verse 10

संत्यक्ष्यामि ततश्चक्रं गदां चेमामसंशयम् । तद्ग्राह्यं भवता चक्रमन्यद्वा यत्तवेप्सितम्

പിന്നീട് ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ ഈ ചക്രവും ഈ ഗദയും ഉപേക്ഷിക്കും. ആ ചക്രം നീ സ്വീകരിക്കൂ—അല്ലെങ്കിൽ നിനക്കിഷ്ടമുള്ള മറ്റേതെങ്കിലും ആയുധം സ്വീകരിക്കൂ.

Verse 11

इत्युक्तेऽथ गते दूते संस्मृत्याऽभ्या गतं हरिः । गरुत्मन्तं समारुह्य त्वरितस्तत्पुरं ययौ

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദൂതൻ പോയശേഷം, ഹരി തന്റെ ലക്ഷ്യം സ്മരിച്ചു സന്നദ്ധനായി. തുടർന്ന് ഗരുഡനെ കയറി വേഗത്തിൽ ആ നഗരത്തിലേക്കു പോയി.

Verse 12

मित्रस्नेहात्ततस्तस्य काशिराजः सहानुगः । सर्वसैन्यपरीवारस्ततः पौंड्रमुपाययौ

അപ്പോൾ അവനോടുള്ള മിത്രസ്നേഹത്താൽ കാശിരാജൻ അനുചരന്മാരോടുകൂടി, സമസ്ത സൈന്യപരിവാരത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി, പൗണ്ഡ്രനെ സഹായിക്കുവാൻ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 13

ततो बलेन महता काशिराजबलेन च । पौंड्रको वासुदेवोऽसौ केशवाभिमुखो ययौ

പിന്നീട് തന്റെ മഹാബലത്തോടും കാശിരാജന്റെ ബലത്തോടും കൂടി, ‘വാസുദേവൻ’ എന്നു സ്വയം വിളിച്ച ആ പൗണ്ഡ്രകൻ കേശവനെ നേരിടാൻ മുന്നേറി।

Verse 14

तं ददर्श हरिर्दूराद्दुर्वारे स्यंदने स्थितम् । चक्रहस्तं गदाशार्ङ्गसंयुतं गरुडध्वजम्

ദൂരത്തിൽ നിന്ന് ഹരി അവനെ ദുര്ഭേദ്യമായ രഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതായി കണ്ടു—കയ്യിൽ ചക്രം, ഗദയും ശാർങ്ഗധനുസ്സും സഹിതം, ഗരുഡധ്വജം ധരിച്ചവനായി।

Verse 15

तं दृष्ट्वा भावगंभीरं जहास गरुडध्वजः । उवाच पौंड्रकं मूढमात्मचिह्नोपलक्षितम्

അവന്റെ ഗൗരവഭാവം കണ്ട ഗരുഡധ്വജധാരി ഭഗവാൻ ചിരിച്ചു; തന്റെ തന്നെ ചിഹ്നങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയ ആ മൂഢ പൗണ്ഡ്രകനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 16

पौंड्रकोक्तं त्वया यत्तु दूतवक्त्रेण मां प्रति । समुत्सृजेति चिह्नानि तच्च सर्वं त्यजाम्यहम्

ദൂതന്റെ മുഖേന നീ എന്നോടു പറഞ്ഞ പൗണ്ഡ്രകന്റെ വാക്ക്—‘ചിഹ്നങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്ക’—അത് എല്ലാം ഞാൻ ഇപ്പോൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു।

Verse 17

चक्रमेतत्समुत्सृष्टं गदेयं च विस र्जिता । गरुत्मानेष ते गत्वा समारोहतु वै ध्वजम्

ഇതാ ഈ ചക്രം അയക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഈ ഗദയും വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നിന്റെ ഈ ഗരുഡൻ ചെന്ന് നിന്റെ കൊടിയിൽ കയറട്ടെ.

Verse 18

इत्युच्चार्य विमुक्तेन चक्रेणासौ निपातितः । रथश्च गदया भग्नो गजाश्चा श्वाश्च चूर्णिताः

ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അയച്ച ചക്രത്താൽ അവൻ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു. ഗദയാൽ രഥം തകർക്കപ്പെടുകയും ആനകളും കുതിരകളും ചതച്ചരക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

Verse 19

ततो हाहाकृते लोके काशिनाथो महाबली । युयुधे वासुदेवेन मित्रदुःखेन दुःखितः

അപ്പോൾ ലോകം നിലവിളിക്കവേ, മിത്രത്തിന്റെ ദുഃഖത്താൽ ദുഃഖിതനായ മഹാബലിയായ കാശിരാജാവ് വാസുദേവനോട് യുദ്ധം ചെയ്തു.

Verse 20

ततः शार्ङ्गविनिर्मुक्तैश्छित्त्वा तस्य शरैः शिरः । काशीपुर्यां स चिक्षेप कुर्वंल्लोकस्य विस्मयम्

അനന്തരം ശാർങ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വിട്ട അമ്പുകളാൽ അവന്റെ തല അറുത്ത്, ലോകത്തിന് വിസ്മയമുണ്ടാക്കിക്കൊണ്ട് അദ്ദേഹം അത് കാശിപുരിയിലേക്ക് എറിഞ്ഞു.

Verse 21

हत्वा तु पौंड्रकं शौरिः काशिराजं च सानु गम् । पुनर्द्वारवतीं प्राप्तो मृगयाया गतो यथा

പൗണ്ഡ്രകനെയും അനുചരന്മാരോടുകൂടിയ കാശിരാജാവിനെയും കൊന്നിട്ട്, നായാട്ടിന് പോയി തിരിച്ചുവന്നാലെന്നപോലെ ശൗരി (കൃഷ്ണൻ) വീണ്ടും ദ്വാരകയിലെത്തി.

Verse 22

ततः काशिपतेः पुत्रः पितुर्दुःखेन दुःखितः । शंकरं तोषयामास स च तस्मै वरं ददौ

അപ്പോൾ കാശീപതിയുടെ പുത്രൻ പിതാവിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ ദുഃഖിതനായി ശങ്കരനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു; ശങ്കരൻ അവനു ഒരു വരം നൽകി।

Verse 23

स वव्रे भगवन्कृत्या पितुर्हंतुर्वधाय मे । समुत्तिष्ठतु कृष्णस्य त्वत्प्रसादात्सुरेश्वर

അവൻ വരം തിരഞ്ഞെടുത്തു—“ഭഗവൻ, സുരേശ്വരാ! നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ എന്റെ പിതൃഹന്താവായ കൃഷ്ണനെ വധിക്കുവാൻ ഒരു കൃത്യാ ഉദ്ഭവിക്കട്ടെ.”

Verse 24

एवं भविष्यतीत्युक्ते दक्षिणाग्नेस्तु मध्यतः । महाकृत्या समुत्तस्थौ प्रस्थिता द्वारकां प्रति

“അങ്ങനെ തന്നെയാകും” എന്ന് (ശിവൻ) അരുളിയപ്പോൾ ദക്ഷിണാഗ്നിയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന് മഹാകൃത്യാ ഉയർന്നു, ദ്വാരകയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു।

Verse 25

ज्वालामालाकरालां तां यादवा भयविह्वलाः । दृष्ट्वा जनार्द्दनं सर्वे शरणार्थमुपागताः

ജ്വാലാമാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ആ ഭയങ്കരിയെ കണ്ട യാദവർ ഭയവിഹ്വലരായി, എല്ലാവരും ശരണം തേടി ജനാർദ്ദനനോടടുത്തു।

Verse 26

ततः सुदर्शनं तस्या मुमोच गरुडध्वजः । वधाय सा ततो भग्ना चक्रतेजोऽभिपीडिता

അപ്പോൾ ഗരുഡധ്വജൻ (കൃഷ്ണൻ) അവളുടെ വധത്തിനായി സുദർശനചക്രം പ്രയോഗിച്ചു; ചക്രതേജസ്സാൽ പീഡിതയായി അവൾ ചിന്നഭിന്നമായി നശിച്ചു।

Verse 27

कृत्यामनुजगामाशु विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम् । कृत्या वाराणसीं प्राप्ता तस्याश्चक्रं तु पृष्ठतः

വിഷ്ണുവിന്റെ സുദർശനചക്രം കൃത്യയെ വേഗത്തിൽ പിന്തുടർന്നു. കൃത്യ വാരാണസിയിലെത്തി; ചക്രവും അവളുടെ പിന്നാലെ തന്നെ എത്തി.

Verse 28

ततः सा भयसंत्रस्ता शंकरं शरणं गता । सोमनाथं जगन्नाथं नान्यः शक्तो हि रक्षितुम्

അപ്പോൾ ഭയത്തിൽ വിറച്ച അവൾ ശങ്കരന്റെ ശരണം തേടി—സോമനാഥൻ, ജഗന്നാഥൻ; അവനെക്കൂടാതെ രക്ഷിക്കാൻ മറ്റാരും ശേഷിയുള്ളവരല്ല.

Verse 29

ततश्चक्रं वरैर्बाणैस्ताडयामास शंकरः । तच्च द्वारवतीं प्राप्तं शिवसायकमिश्रितम्

പിന്നീട് ശങ്കരൻ ശ്രേഷ്ഠമായ ബാണങ്ങളാൽ ആ ചക്രത്തെ പ്രഹരിച്ചു; അത് ശിവന്റെ ശായകങ്ങളുമായി കലർന്ന് ദ്വാരവതിയിലെത്തി.

Verse 30

तद्दृष्ट्वा शिवनामांकैस्ताडितं भगवान्हरिः । चक्रं शरैस्ततः कुद्धो गृहीत्वा च करेण तत् । जगाम तत्र यत्रास्ते सोमेशः कालभैरवः

ശിവനാമം അങ്കിതമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തന്റെ ചക്രം പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ട ഭഗവാൻ ഹരി ക്രുദ്ധനായി. ആ ചക്രം കൈയിൽ എടുത്ത്, സോമേശൻ—കാലഭൈരവൻ—വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.

Verse 31

स गत्वा रोष ताम्राक्षश्चक्रोद्यतकरः स्थितः । कृत्यां हंतुं मतिं चक्रे कालभैरवनिर्मिताम्

അവിടെ ചെന്നപ്പോൾ കോപത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, ചക്രം എറിയാൻ കൈ ഉയർത്തി നിന്നു; കാലഭൈരവൻ സൃഷ്ടിച്ച കൃത്യയെ നശിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.

Verse 32

दृष्टो देवैस्ततः सर्वैदंडपाणिगणेन च । देवानां प्रेक्षतां तत्र दण्डपाणिर्महागणः । चक्रोद्यतकरं दृष्ट्वा विष्णुं प्राहाब्जलोचनम्

അപ്പോൾ അവൻ സർവ്വദേവന്മാരാലും ദണ്ഡപാണിയുടെ ഗണങ്ങളാലും ദർശിക്കപ്പെട്ടു. ദേവന്മാർ നോക്കി നിൽക്കേ അവിടെ മഹാഗണനായ ദണ്ഡപാണി, ചക്രം എറിയാൻ കൈ ഉയർത്തിയ വിഷ്ണുവിനെ കണ്ടു, പദ്മനേത്രനായ പ്രഭുവോടു പറഞ്ഞു।

Verse 33

दंडपाणिरुवाच । मा क्रोधं कुरु देवेश कृत्यां प्रति जगत्प्रभो

ദണ്ഡപാണി പറഞ്ഞു— ഹേ ദേവേശാ, ഹേ ജഗത്പ്രഭോ, ഈ കൃത്യയെ സംബന്ധിച്ച് ക്രോധിക്കരുത്।

Verse 34

अमोघं युधि ते चक्रं कृत्या चापि च शांकरी । एवं चक्र विनिर्मुक्ते भवेत्कोधो हरे यदि । भविष्यति महद्दुःखं लोकानां संक्षयो हि वा

യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ ചക്രം അമോഘമാണ്; ഈ ശാങ്കരീ കൃത്യയും അത്യന്തം ഭീകരമാണ്. ഹേ ഹരി, ചക്രം വിട്ടിട്ടും ക്രോധം നിലനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, ലോകങ്ങൾക്ക് മഹാദുഃഖം ഉണ്ടാകും—അല്ലെങ്കിൽ നാശം തന്നെ സംഭവിക്കും।

Verse 35

न मोक्तव्यमतश्चक्र शृणु भूयो वचश्च नः । अत्र स्थाने नियुक्तोऽहं शंकरेण पुरा हरे

അതുകൊണ്ട് ചക്രം വിടരുത്; എന്റെ വാക്ക് വീണ്ടും കേൾക്കുക. ഹേ ഹരി, ഈ സ്ഥലത്തുതന്നെ മുമ്പ് ശങ്കരൻ എന്നെ നിയോഗിച്ചിരുന്നു।

Verse 36

पापिनां रक्षणार्थं वै विघ्नार्थं दुष्टचेतसाम् । तस्मात्त्वं मम सांनिध्ये तिष्ठ चक्रधरो हरे

സത്യമായും (എന്നെ) പാപികളെയും രക്ഷിക്കാനും ദുഷ്ടചിത്തർക്കു വിഘ്നമാകാനും നിയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഹേ ചക്രധര ഹരി, എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇവിടെ തന്നെ നിലകൊള്ളുക।

Verse 37

अत्र चक्रधरं देवं पूजयिष्यंति मानवाः । धूपमाल्योपहारैश्च नैवेद्यैर्विवि धैरपि

ഇവിടെ മനുഷ്യർ ചക്രധരനായ ദേവനെ ധൂപം, മാല, ഉപഹാരങ്ങൾ, നാനാവിധ നൈവേദ്യങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് പൂജിക്കും।

Verse 38

विष्णुरुवाच । एष एव निवृत्तोहं तव वाक्यांकुशेन वै । अत्र चक्रोद्यतकरः स्थास्ये तव समीपतः

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—നിന്റെ വാക്കുകളുടെ അങ്കുശം കൊണ്ടുതന്നെ ഞാൻ നിശ്ചയമായി പിന്മാറി. ഇവിടെ കൈയിൽ ചക്രം ഉയർത്തി ഞാൻ നിന്റെ സമീപത്ത് നിലകൊള്ളും।

Verse 39

एवं हि स्थितोदेवस्तत्र चक्रधरः प्रिये । दंडपाणिश्च भगवान्मम रूपी गणेश्वरः

പ്രിയേ, ഇങ്ങനെ അവിടെ ചക്രധരനായ ദേവൻ നിലകൊള്ളുന്നു; അതുപോലെ എന്റെ തന്നെ സ്വരൂപമായ ഭഗവാൻ ഗണേശ്വരൻ ദണ്ഡപാണിയും അവിടെ നില്ക്കുന്നു।

Verse 40

यस्तौ पूजयते भक्त्या दंडपाणिहरी क्रमात् । स पाप कंचुकैर्मुक्तो गच्छेच्छिवपुरं नरः

ഭക്തിയോടെ ക്രമമായി ദണ്ഡപാണിയെയും ഹരിയെയും പൂജിക്കുന്നവൻ പാപരൂപമായ കഞ്ചുകങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി ശിവപുരത്തിലേക്ക് പോകും।

Verse 41

माघे मासि चतुर्द्दश्यां कृष्णाष्टम्यां विशेषतः । गंधधूपोपहारैर्यः पूजयेद्दण्डनायकम् । तस्य क्षेत्रे निवसतो न विघ्नं जायते क्वचित्

മാഘമാസത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ചതുര്ദശിയും കൃഷ്ണാഷ്ടമിയും, ഗന്ധം, ധൂപം, ഉപഹാരങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ദണ്ഡനായകനെ പൂജിക്കുന്നവന്—ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ വസിക്കുമ്പോൾ എവിടെയും വിഘ്നം ഉണ്ടാകുകയില്ല।

Verse 42

एकादश्यां जिताहारो योऽर्चयेच्चक्रपाणिनम् । स मुक्तः पातकैः सर्वैर्याति विष्णोः सलोकताम्

ഏകാദശിയിൽ ആഹാരനിയമം പാലിച്ച് ചക്രപാണി ഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ, സർവ്വ പാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനായി വിഷ്ണുലോകത്തിൽ സാലോക്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 43

इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं चक्रपाणिनः । दण्डपाणिगणस्यापि श्रुतं पापौघनाशनम्

ഇങ്ങനെ സംക്ഷേപമായി ചക്രപാണിയുടെ മഹാത്മ്യം പ്രസ്താവിച്ചു; പാപപ്രവാഹം നശിപ്പിക്കുന്ന ദണ്ഡപാണി ഗണങ്ങളുടെ കഥയും കേൾക്കപ്പെട്ടു.