Adhyaya 199

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्य दक्षिणतः स्थितम् । सरस्वत्यास्तटे रम्ये देवं तत्र कृतस्मरम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി, തുടർന്ന് അതിന്റെ തെക്കുവശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സരസ്വതിയുടെ മനോഹര തീരത്ത്, കൃതസ്മരദേവൻ വിരാജിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം.

Verse 2

स्वयंभूतं महादेवि सर्वपापप्रणाशनम् । तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि यथा जातं महीतले

ഹേ മഹാദേവി, അത് സ്വയംഭൂവും സർവ്വപാപപ്രണാശകനുമാണ്. ഇനി അതിന്റെ ഉത്ഭവം ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു—അത് ഭൂമിയിൽ എങ്ങനെ ജനിച്ചു പ്രത്യക്ഷമായതെന്ന്.

Verse 3

पुरा कामो मया दग्धो यदा तत्र वरानने । तदा रतिः समागम्य विललाप सुदुःखिता

ഹേ വരാനനേ! പൂർവ്വകാലത്ത് ഞാൻ അവിടെ കാമദേവനെ ദഹിപ്പിച്ചപ്പോൾ, രതി എന്റെ അടുക്കൽ വന്ന് അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ വിലപിച്ചു।

Verse 4

तां तु शोकातुरां दृष्ट्वा तत्राहं करुणान्वितः । अवोचं मा रुदिष्वेति तव भर्ता पुनः शुभे । समुत्थास्यति कालेन मत्प्रसादान्न संशयः

അവളെ ശോകത്തിൽ ആകുലയായതായി കണ്ട ഞാൻ കരുണയോടെ അവിടെ പറഞ്ഞു—‘ഹേ ശുഭേ! കരയരുത്; എന്റെ പ്രസാദത്താൽ കാലം വന്നപ്പോൾ നിന്റെ ഭർത്താവ് വീണ്ടും ഉയിർത്തെഴുന്നേറും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।’

Verse 5

देव्युवाच । किमर्थं स पुरा दग्धः कामदेवस्त्वया विभो । कथमाप पुनर्जन्म विस्तरात्कथयस्व मे

ദേവി പറഞ്ഞു—ഹേ വിഭോ! പൂർവ്വകാലത്ത് നിങ്ങൾ കാമദേവനെ എന്തുകൊണ്ട് ദഹിപ്പിച്ചു? അവൻ പുനർജന്മം എങ്ങനെ നേടി? വിശദമായി പറയുക।

Verse 6

ईश्वर उवाच । दक्षः प्रजापतिः पूर्वं बभूव त्वत्पिता प्रिये । शतं सुतानां जज्ञेऽस्य गौरीणां दीर्घचक्षुषाम्

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രിയേ! പൂർവ്വകാലത്ത് പ്രജാപതി ദക്ഷൻ നിന്റെ പിതാവായിരുന്നു. അവനു ഗൗരവർണ്ണവും ദീർഘനേത്രങ്ങളും ഉള്ള നൂറു പുത്രിമാർ ജനിച്ചു।

Verse 7

ददौ त्वां प्रथमं मह्यं सतीनामेति कीर्तिताम् । ददौ दश च धर्माय श्रद्धा मेधा धृतिः क्षमा

അവൻ ആദ്യം നിന്നെ എനിക്ക് നൽകി—‘സതി’ എന്നു കീർത്തിക്കപ്പെട്ടവളായി. പിന്നെ ധർമ്മനു പത്തു പുത്രിമാരെ നൽകി—ശ്രദ്ധ, മേധ, ധൃതി, ക്ഷമ മുതലായവർ।

Verse 8

अनसूया शुचिर्लज्जा स्मृतिः शक्तिः श्रुतिस्तथा । द्वे भार्ये कामदेवाय रतिः प्रीतिस्तथैव च

അനസൂയ, ശുചി, ലജ്ജ, സ്മൃതി, ശക്തി, ശ്രുതി—ഇവർ (കന്യകൾ); കൂടാതെ കാമദേവനു രണ്ടു ഭാര്യമാർ ദത്തയായി—രതി എന്നും പ്രീതി എന്നും।

Verse 9

एकां स्वाहां ददौ वह्नेः पितॄणां च ततः स्वधाम् । सप्तविंशच्छशाङ्काय अश्विन्याद्याः प्रकीर्तिताः

ഒരു കന്യയായ സ്വാഹയെ അഗ്നിക്കു ദാനം ചെയ്തു; തുടർന്ന് പിതൃഗണങ്ങൾക്ക് സ്വധയെ നൽകി. പിന്നെ ചന്ദ്രനു ഇരുപത്തേഴു കന്യകളെ നൽകി—അശ്വിനി മുതലായ നക്ഷത്രനാമങ്ങളാൽ പ്രസിദ്ധർ।

Verse 10

तवापि विदिता देवि रेवत्यन्तास्तथा जने । कश्यपाय ददौ देवि स तु कन्यास्त्रयोदश

ദേവീ! രേവതി വരെ (നക്ഷത്രകന്യകൾ) നിനക്കും അറിയപ്പെട്ടവയും ജനങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധവുമാണ്. ദേവീ! കശ്യപനു അദ്ദേഹം പതിമൂന്ന് കന്യകളെ ദാനം ചെയ്തു।

Verse 11

अदितिश्च दितिश्चैव विनता कद्रुरेव च । सिंहिका सुप्रभा चैव उलूकी या वरानने

അദിതി, ദിതി; കൂടാതെ വിനത, കദ്രൂ; പിന്നെയും സിംഹിക, സുപ്രഭ, ഉലൂകീ—ഇവർ (കന്യകൾ), ഹേ സുന്ദരമുഖി।

Verse 12

अनुविद्धा सिता चैव ईर्ष्या हिंसा तथा परा । माया निष्कृतिसंयुक्ता दक्षः पूर्वं महामतिः

അനുവിദ്ധാ, സീത; കൂടാതെ ഈർഷ്യ, ഹിംസ, പരാ; നിഷ്കൃതിയോടു ചേർന്ന മായാ—ഇങ്ങനെ നാമങ്ങൾ കീര്ത്തിക്കപ്പെട്ടു. പുരാതനകാലത്ത് ദക്ഷൻ മഹാമതിയായിരുന്നു।

Verse 13

गौरी च सुप्रभा चैव वार्त्ता साध्वी सुमालिका । वरुणाय ददौ पञ्च तदाऽसौ पर्वतात्मजे

ഹേ പർവതാത്മജേ! ഗൗരീ, സുപ്രഭാ, വാർത്താ, സാധ്വീ, സുമാലികാ—ഈ അഞ്ചുപേരെയും അവൻ അന്ന് വരുണദേവനു സമർപ്പിച്ചു.

Verse 14

भद्रा च मदिरा चैव विद्या धन्या धना शुभा । ददौ पञ्च कुबेराय पत्न्यर्थं पर्वतात्मजे

ഹേ പർവതാത്മജേ! ഭദ്രാ, മദിരാ, വിദ്യാ, ധന്യാ, ധനാ-ശുഭാ—ഈ അഞ്ചുപേരെയും ഭാര്യകളായി കുബേരദേവനു അവൻ നൽകി.

Verse 15

जया च विजया चैव मधुस्पन्दा इरावती । सुप्रिया जनका कान्ता सुभद्रा धार्मिका शुभा

ജയാ, വിജയാ, മധുസ്പന്ദാ, ഇരാവതീ; കൂടാതെ സുപ്രിയാ, ജനകാ, കാന്താ, സുഭദ്രാ, ധാർമികാ, ശുഭാ—എന്നിവയാണ് നാമങ്ങൾ.

Verse 16

रुद्राणां प्रददौ कन्या दशानां धर्मवित्तदा । प्रभावती सुभद्रा च विमला निर्मलाऽनृता

ഹേ പർവതാത്മജേ! ധർമ്മവും സമ്പത്തും നല്കുന്ന പുത്രിമാരെ അവൻ പത്ത് രുദ്രന്മാർക്ക് നൽകി—പ്രഭാവതി, സുഭദ്ര, വിമല, നിർമല, അനൃതാ മുതലായവർ.

Verse 17

तीव्रा दक्षारुणा विद्या धारपाला च वर्चसा । आदित्यानां ददौ दक्षः कन्याद्वादशकं प्रिये

ഹേ പ്രിയേ! തീവ്രാ, ദക്ഷാരുണാ, വിദ്യാ, ധാരപാലാ, വർചസാ—ഇങ്ങനെ പേരുകളോടെ; ദക്ഷൻ ആദിത്യന്മാർക്ക് പന്ത്രണ്ട് പുത്രിമാരുടെ സമുച്ചയം നൽകി.

Verse 18

योगनिद्राभिभूतस्य संसर्पा सरमा गुहा । माला चंपा तथा ज्योत्स्ना स विश्वेभ्यश्च एव च

യോഗനിദ്രയാൽ ആവൃതനായ (അവനുവേണ്ടി) സംസർപാ, സരമാ, ഗുഹാ; കൂടാതെ മാലാ, ചമ്പാ, ജ്യോത്സ്നാ—ഇവരെയും അദ്ദേഹം വിശ്വേദേവന്മാർക്കും അർപ്പിച്ചു।

Verse 19

अश्विभ्यां द्वे तथा कन्ये सुवेषा भूषणा शुभा । एका कन्या तथा वायोर्दत्ता एताः प्रकीर्तिताः

അശ്വിനീകുമാരന്മാർക്ക് രണ്ടു കന്യകൾ—സുവേഷധാരിണികളും ശുഭാഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിതരുമായവർ—ദത്തമായി; കൂടാതെ ഒരു കന്യ വായുദേവനും നൽകി. ഇങ്ങനെ ഇവർ പ്രഖ്യാതരാണ്।

Verse 20

सावित्रीं ब्रह्मणे प्रादाल्लक्ष्मीं विष्णोर्महात्मनः । कस्यचित्त्वथ कालस्य स ईजे दक्षिणावता

അദ്ദേഹം സാവിത്രിയെ ബ്രഹ്മാവിന് ദാനം ചെയ്തു, ലക്ഷ്മിയെ മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന് അർപ്പിച്ചു. പിന്നെ കുറെ കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ദക്ഷിണാസമൃദ്ധമായ യജ്ഞം അദ്ദേഹം നടത്തി।

Verse 21

यज्ञेन पर्वतसुते हिमवन्ते महागिरौ । यज्ञवाटो ह्यभूत्तस्य सर्वकामसमृद्धिमान्

ഹേ പർവതസുതേ! ഹിമവാനെന്ന മഹാഗിരിയിൽ ആ യജ്ഞത്തിന്റെ ഫലമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ യജ്ഞവാടം സർവകാമസമൃദ്ധിയാൽ നിറഞ്ഞു।

Verse 22

तस्मिन्यज्ञे समायाता आदित्या वसव स्तथा । विश्वेदेवाश्च मरुतो लोकपालाश्च सर्वशः

ആ യജ്ഞത്തിലേക്ക് ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, വിശ്വേദേവന്മാർ, മരുത്തുകൾ, കൂടാതെ എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള ലോകപാലന്മാർ സമാഗമിച്ചു।

Verse 23

ब्रह्मा विष्णुः सहस्राक्षो वारुणो यम एव च । धनदश्च कुमारश्च तथा नद्यश्च सागराः

ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും, സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ), വരുണൻ, യമനും വന്നു. ധനദൻ (കുബേരൻ), കുമാരൻ (സ്കന്ദൻ) കൂടെ—നദികളും സമുദ്രങ്ങളും അവിടെ സന്നിഹിതമായി.

Verse 24

वाप्यः कूपास्तथा चैव तडागाः पल्वलानि च । सुपर्णश्चाथ ये नागाः सर्वे मूर्ता व्यवस्थिताः

വാപികൾ, കിണറുകൾ, തടാകങ്ങൾ, ചെറുകുളങ്ങളും; കൂടാതെ സുപർണൻ (ഗരുഡൻ)യും നാഗന്മാരും—എല്ലാവരും ദേഹധാരികളായി അവിടെ നിലകൊണ്ടു.

Verse 25

दानवाप्सरसश्चैव यक्षाः किन्नरगुह्यकाः । सानुगास्ते सभार्याश्च वेदवेदांगपारगाः

ദാനവരും അപ്സരസ്സുകളും, യക്ഷന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, ഗുഹ്യകരും വന്നു. അവർ അനുചരന്മാരോടും ഭാര്യമാരോടും കൂടി—വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതരായി—സന്നിഹിതരായി.

Verse 26

महर्षयो महाभागास्तथा देवर्षयश्च ये । ते भार्यासहितास्तत्र वसंति च वरानने

മഹാഭാഗന്മാരായ മഹർഷികളും ദേവർഷികളും—ഓ വരാനനേ—ഭാര്യകളോടുകൂടെ അവിടെ വസിക്കുന്നു.

Verse 27

कपालमालाभरणश्चिताभस्म बिभर्ति यः । अपवित्रतया शंभुर्नाहूतस्तु तथाविधः

കപാലമാല ധരിച്ച് ചിതാഭസ്മം വഹിക്കുന്ന ശംഭുവിനെ ‘അപവിത്രൻ’ എന്നു കരുതി, ആ രൂപത്തിൽ തന്നെ ക്ഷണിച്ചില്ല.

Verse 28

यतस्ततः समायाताः कैलासे पर्वतोत्तमे । अश्विन्याद्या भगिन्यस्तास्त्वां प्रतीदं वचोऽबुवन्

ഇവിടെയും അവിടെയും നിന്നു എല്ലാവരും പർവതോത്തമമായ കൈലാസത്തിൽ എത്തി ഒന്നിച്ചു. അശ്വിനി മുതലായ സഹോദരിമാർ നിന്നെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 29

किं तुष्टेव च कल्याणि तिष्ठसि त्वं सुमध्यमे । वयं च प्रस्थिताः सर्वाः पितुर्यज्ञे सभर्तृकाः

ഹേ കല്യാണി, ഹേ സുമധ്യമേ! നീ തൃപ്തയായതുപോലെ ഇവിടെ എന്തിന് നിൽക്കുന്നു? ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഭർത്താക്കളോടുകൂടെ പിതാവിന്റെ യജ്ഞത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 30

वयमाकारितास्तेन सुताः सर्वा यशस्विनि । न त्वामाहूतवान्दक्षस्त्रपते शंकराद्यतः

ഹേ യശസ്വിനി! ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അവന്റെ പുത്രിമാർ; അവൻ ഞങ്ങളെ എല്ലാവരെയും ക്ഷണിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ദക്ഷൻ നിന്നെ വിളിച്ചില്ല; ശങ്കരനെക്കുറിച്ച് അവൻ ലജ്ജിതനായി (വൈരഭാവത്തോടെയും) ഇരിക്കുന്നു.

Verse 31

तासां वचनमाकर्ण्य सती प्राह क्रुधान्विता । हा धिग्दक्ष दुराचार किं वदिष्ये महेश्वरम्

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സതി ക്രോധം നിറഞ്ഞ് പറഞ്ഞു—“ഹാ! ദുർആചാരിയായ ദക്ഷനെ ധിക്കരിക്കുന്നു! മഹേശ്വരനോട് ഞാൻ എന്ത് പറയും?”

Verse 32

कथं संदर्शये वक्त्रमित्युक्त्वाऽत्मानमात्मना । विससर्ज तपोयोगात्सस्मारान्यन्न किञ्चन

“ഞാൻ മുഖം എങ്ങനെ കാണിക്കും?” എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൾ സ്വന്തം ഇച്ഛാശക്തിയാൽ തപോയോഗത്തിലൂടെ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചു; പിന്നെ മറ്റൊന്നും അവൾക്ക് സ്മരണയായില്ല.

Verse 33

अथ दृष्ट्वा महादेवः सतीं प्राणैर्विना स्थिताम् । अवमानात्तथाऽत्मानं त्यक्त्वा मत्वा कपालिनम्

അപ്പോൾ മഹാദേവൻ സതിയെ പ്രാണശൂന്യയായി കിടക്കുന്നതു കണ്ടു, അപമാനം ഹൃദയത്തിൽ ധരിച്ചു; താനെ കപാലധാരിയെന്നു കരുതി ലോകിക ആത്മഗൗരവം ഉപേക്ഷിച്ചു।

Verse 34

गणान्संप्रेषयामास यज्ञविध्वंसनाय च । ते गताश्च गणा रौद्राः शतशोऽथ सहस्रशः

യജ്ഞം ധ്വംസിപ്പാൻ അദ്ദേഹം തന്റെ ഗണങ്ങളെ അയച്ചു; ആ രൗദ്ര ഗണങ്ങൾ നൂറുകളായി, ആയിരങ്ങളായി പുറപ്പെട്ടു।

Verse 35

विकृता विकृताकारा असंख्याता महाबलाः । रुद्रेण प्रेरितान्दृष्ट्वा वीरभद्रपुरोगमान्

അവർ വികൃതരും വികൃതാകാരരുമായ അസംഖ്യ മഹാബലികൾ—രുദ്രന്റെ പ്രേരണയാൽ, മുൻപിൽ വീരഭദ്രനെ നയകനാക്കി।

Verse 36

ततो देवगणाः सर्वे वसवः सह भास्करैः । विश्वेदेवाश्च साध्याश्च धनुर्हस्ता महाबलाः

പിന്നീട് എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും—ഭാസ്കരന്മാരോടുകൂടിയ വസുക്കൾ; വിശ്വേദേവരും സാധ്യരും—വില്ലുകൾ കൈയിൽ പിടിച്ച് മഹാബലികളായി പുറപ്പെട്ടു।

Verse 37

युद्धाय च विनिष्क्रान्ता मुञ्चन्तः सायकाञ्छितान् । ते समेत्य ततोऽन्योन्यं प्रमथा विबुधैः सह

അവർ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു, ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ അമ്പുകൾ വിട്ടു; തുടർന്ന് പ്രമഥഗണവും ദേവഗണവും പരസ്പരം ഏറ്റുമുട്ടി യുദ്ധം ചെയ്തു।

Verse 38

मुमुचुः शरवर्षाणि वारिधारां यथा घनाः । तेषां हस्ती गणेनाथ शूलेन हृदि भेदितः

മേഘങ്ങൾ മഴധാരകൾ ചൊരിയുന്നതുപോലെ അവർ അമ്പുവർഷം വിട്ടു. അപ്പോൾ അവരുടെ ഒരു ആന ഗണനാഥൻ ത്രിശൂലത്തോടെ ഹൃദയത്തിൽ കുത്തി ഭേദിച്ചു.

Verse 39

स तु तेन प्रहारेण विसंज्ञो निषसाद ह । अथ मुष्ट्या हतः कुम्भे नाग ऐरावणस्तदा

ആ പ്രഹാരത്താൽ അവൻ ബോധംകെട്ട് വീണു. അപ്പോൾ തന്നേ ആ നിമിഷത്തിൽ ഐരാവത ആനയുടെ കുംഭസ്ഥാനത്ത് മുഷ്ടിപ്രഹാരം പതിച്ചു.

Verse 40

सहसा स हतस्तेन वारणो भैरवान्रवान् । विनदञ्जवमास्थाय यज्ञवाटमुपाद्रवत्

പെട്ടെന്ന് അവന്റെ പ്രഹാരത്തിൽ ആ ആന ഭയങ്കരമായ ഗർജ്ജനങ്ങൾ മുഴക്കി. ഉച്ചത്തിൽ നാദിച്ച് വേഗം കൈവരിച്ചു യജ്ഞവാടത്തിലേക്ക് പാഞ്ഞു.

Verse 41

विश्वेदेवा निरुच्छ्वासाः कृता रौद्रैर्महाशरैः । चकर्ष स धनुष्येण वसुमान्बलवतरः

അവന്റെ രൗദ്രമായ മഹാശരങ്ങൾ കൊണ്ട് വിശ്വേദേവന്മാർ ശ്വാസം മുട്ടിയവരായി. അപ്പോൾ അത്യന്തം ബലവാനായ വസു ധനുസ്സിനെ പൂർണ്ണമായി വലിച്ചു കെട്ടി.

Verse 42

निस्तेजसस्तदादित्याः कृतास्तेन रणाजिरे । एतस्मिन्नन्तरे देवाः कृतास्तेन पराङ्मुखाः

യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവൻ ആദിത്യന്മാരുടെ തേജസ്സ് കവർന്നു അവരെ നിസ്തേജരാക്കി. അതേ സമയത്ത് ദേവന്മാരെയും അവൻ പരാങ്മുഖരാക്കി പിന്മാറാൻ നിർബന്ധിച്ചു.

Verse 43

ततस्ते शरणं जग्मुर्विष्णुं तत्र च संस्थितम् । ततः कोपसमाविष्टो विष्णुर्देवान्सवासवान्

അപ്പോൾ അവർ അവിടെ തന്നെയിരുന്ന ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. തുടർന്ന് ധർമ്മക്രോധത്തിൽ ആവിഷ്ടനായ വിഷ്ണു ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാരോട് അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 44

दृष्ट्वा विद्रावितान्सर्वान्मुमोचाशु सुदर्शनम् । तमापतन्तं वेगेन विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम्

എല്ലാവരും ഓടിപ്പോകുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഉടൻ സുദർശനചക്രം പ്രയോഗിച്ചു. വിഷ്ണുവിന്റെ സുദർശനചക്രം മഹാവേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവന്നു.

Verse 45

प्रसार्य वक्त्रं सहसा उदरस्थं चकार ह । तस्मिंश्चक्रे तदा ग्रस्ते अमोघे पर्वतात्मजे

അപ്പോൾ അവൻ പെട്ടെന്ന് വായ് വിരിച്ച് അതിനെ തന്റെ ഉദരത്തിൽ അടക്കി. പർവതജന്മനായവൻ ആ അമോഘചക്രം വിഴുങ്ങിയപ്പോൾ,

Verse 46

चुकोप भगवान्विष्णुः शार्ङ्गहस्तो ऽभ्यधावत । स हत्वा दशभिस्तीक्ष्णैर्नंदिं भृङ्गिं शतेन च

അപ്പോൾ ശാർങ്ഗധനുസ്സ് ധരിച്ച ഭഗവാൻ വിഷ്ണു ക്രോധിച്ച് മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു. പത്ത് തീക്ഷ്ണബാണങ്ങളാൽ നന്ദിയെ, നൂറ് ബാണങ്ങളാൽ ഭൃംഗിയെ അദ്ദേഹം വീഴ്ത്തി.

Verse 47

महाकालं सहस्रेण ह्ययुतेन गणाधिपम् । बाणानामयुतैर्भित्त्वा वीरभद्रमुपाद्रवत्

ആയിരം ബാണങ്ങളാൽ അദ്ദേഹം മഹാകാലനെ, പത്തായിരം ബാണങ്ങളാൽ ഗണാധിപനെ വേധിച്ചു. പിന്നെ അയുതങ്ങളായ ബാണങ്ങളാൽ തുളച്ച് വീരഭദ്രനിലേക്കു പാഞ്ഞു.

Verse 48

तं हत्वा गदया विष्णुर्विह्वलं रुधिरोक्षितम् । गृहीत्वा पादयोर्भूमौ निजघानातिरोषितः

ഗദയാൽ അവനെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തിയ വിഷ്ണു, രക്തത്തിൽ നനഞ്ഞ് വിഹ്വലനായവനെ കണ്ടു, അവന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ച് അതിക്രോധത്തോടെ ഭൂമിയിൽ അടിച്ചെറിഞ്ഞു।

Verse 49

हन्यमानस्य तस्याथ भूमौ चक्रं सुदर्शनम् । रुधिरोद्गारसंयुक्तं प्रहारमकरोन्न तु

അവനെ അടിക്കുമ്പോൾ സുദർശനചക്രം ഭൂമിയിൽ വീണു; രക്തപ്രവാഹം പുരണ്ടതിനാൽ അത് പ്രഹാരം ചെയ്തില്ല।

Verse 50

रुद्रलब्धवरो देवि वीरभद्रो गणेश्वरः । यन्न पञ्चत्वमापन्नो गदया पीडितोऽपि सः

ഹേ ദേവീ! രുദ്രനിൽ നിന്ന് വരം ലഭിച്ച ഗണേശ്വരൻ വീരഭദ്രൻ, ഗദയാൽ പീഡിതനായിട്ടും മരണത്തെ പ്രാപിച്ചില്ല।

Verse 51

पतितं वीक्ष्य तं सर्वे विष्णुतेजोबलार्दिताः । विद्रुताः सर्वतो याता यत्र देवो महेश्वरः

അവനെ വീണുകിടക്കുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, വിഷ്ണുവിന്റെ തേജോബലത്തിൽ അമർന്നു പോയ അവർ എല്ലാവരും എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി, മഹേശ്വരൻ ഉള്ളിടത്തേക്ക് ചെന്നു।

Verse 52

तस्मै सर्वं तथा वृत्तं समाचख्युः पराभवम् । विक्रमं वीरभद्रस्य ततः क्रुद्धो महेश्वरः

അവർ അവനോട് സംഭവിച്ചതെല്ലാം—പരാജയവും വീരഭദ്രന്റെ വിക്രമവും—വിവരിച്ചു പറഞ്ഞു; തുടർന്ന് മഹേശ്വരൻ ക്രുദ്ധനായി।

Verse 53

प्रगृह्य सहसा शूलं प्रस्थितः स्वगणैः सह । यज्ञवाटं तु दक्षस्य पराभवभवं ततः । विक्रमन्वीरभद्रेण यत्र विष्णुः स्वयं स्थितः

ഉടൻ ത്രിശൂലം പിടിച്ച് അദ്ദേഹം തന്റെ ഗണങ്ങളോടുകൂടെ പുറപ്പെട്ടു. ദക്ഷന്റെ യജ്ഞവാടത്തിലേക്ക്—അപമാനം ഉദ്ഭവിച്ച ആ സ്ഥലത്തേക്ക്—അവിടെ വീരഭദ്രൻ പരാക്രമം പ്രകടിപ്പിക്കുമ്പോൾ സ്വയം വിഷ്ണുവും അവിടെ സന്നിഹിതനായിരുന്നു।

Verse 54

तमायान्तं समालोक्य कोपयुक्तं महेश्वरम् । संग्रामे सोऽजयं मत्वा तत्रैवान्तरधीयत

ക്രോധം നിറഞ്ഞ മഹേശ്വരൻ വരുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, യുദ്ധത്തിൽ അവൻ അജേയനെന്ന് കരുതി, അവൻ അവിടെയേ അന്തർധാനം പ്രാപിച്ചു।

Verse 55

मरुद्भिः सार्धमिन्द्रोऽपि वसुभिः सह किन्नरैः । शिवः क्रोधपरीतात्मा ततश्चादर्शनं गतः

മരുത്തുകൾ, വസുക്കൾ, കിന്നരന്മാർ എന്നിവരോടുകൂടെ ഇന്ദ്രനും—ശിവന്റെ മനസ്സ് ക്രോധം മൂടിയപ്പോൾ—അപ്പോൾ ദർശനാതീതനായി അപ്രത്യക്ഷനായി।

Verse 56

केवलं ब्राह्मणास्तत्र स्थिताः सदसि भामिनि । ते दृष्ट्वा शंकरं प्राप्तं कोपसंरक्तलोचनम्

ഹേ സുന്ദരീ, അവിടെ സഭയിൽ ബ്രാഹ്മണന്മാർ മാത്രമേ നിലകൊണ്ടിരുന്നുള്ളൂ. ക്രോധത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ ശങ്കരൻ എത്തുന്നതു അവർ കണ്ടു।

Verse 57

होमं चक्रुस्ततो भीता रुद्रमंत्रैः समंततः । अन्ये त्राससमायुक्ताः पलायंते दिशो दश

അപ്പോൾ ഭീതരായി അവർ എല്ലാടവും രുദ്രമന്ത്രങ്ങളാൽ ഹോമം നടത്തി; മറ്റുള്ളവർ ഭയാകുലരായി പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടിപ്പോയി।

Verse 58

अथागत्य महादेवो दृष्ट्वा तान्ब्राह्मणोत्तमान् । अपश्यमानो विबुधांस्तत्र यज्ञं जघान सः

അപ്പോൾ മഹാദേവൻ അവിടെ എത്തി ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കണ്ടു; അവിടെ ദേവന്മാരെ കാണാതിരുന്നതിനാൽ ആ യജ്ഞം അദ്ദേഹം നശിപ്പിച്ചു।

Verse 59

स च मृगवपुर्भूत्वा प्रणष्टः शिवभीतितः । पृष्ठतस्तु धनुष्पाणिर्जगाम भगवाञ्छिवः । अद्यापि दृश्यते व्योम्नि तारारूपो महेश्वरि

ശിവഭയത്താൽ അവൻ മാൻരൂപം ധരിച്ചു ഓടി മറഞ്ഞു. അവന്റെ പിന്നാലെ ധനുസ്സു കൈയിൽ പിടിച്ച് ഭഗവാൻ ശിവൻ പോയി. ഹേ മഹേശ്വരി, അവൻ ഇന്നും ആകാശത്തിൽ നക്ഷത്രരൂപത്തിൽ ദൃശ്യമാകുന്നു।

Verse 199

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये दक्षयज्ञविध्वंसनोनाम नवनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിൽ, ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘ദക്ഷയജ്ഞവിധ്വംസനം’ എന്ന നൂറ്റി തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।