Adhyaya 18

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । पूजयेद्गणनाथं तं रुक्मिणं रुक्मभूषितम् । दुर्वाससं च कृष्णं च बलभद्रं च भक्तितः

ശ്രീ പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ഭക്തിയോടെ ആ ഗണനാഥനെയും, സ്വർണാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായ രുക്മിയെയും, കൂടാതെ ദുർവാസസിനെയും ശ്രീകൃഷ്ണനെയും ബലഭദ്രനെയും കൂടി ആരാധിക്കണം।

Verse 2

यजत्येको महायज्ञैः संपूर्णवरदक्षिणैः । एकः पश्यति देवेशं कृष्णं तुल्यफलौ हि तौ

ഒരാൾ സമ്പൂർണ്ണവും ശ്രേഷ്ഠവുമായ ദക്ഷിണകളോടെ മഹായജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുന്നു; മറ്റൊരാൾ ദേവേശനായ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ദർശിക്കുന്നു—ഇരുവരുടെയും ഫലം തുല്യമാണ്।

Verse 3

वापीकूपतडागानि करोत्येकः समाहितः । एकः पश्यति देवेशं कृष्णं तुल्यफलौ हि तौ

ഒരാൾ ഏകാഗ്രചിത്തനായി കിണറുകളും വാപികളും കുളങ്ങളും നിർമ്മിക്കുന്നു; മറ്റൊരാൾ ദേവേശനായ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ദർശിക്കുന്നു—ഇരുവരുടെയും ഫലം തുല്യമാണ്।

Verse 4

गोभूतिलहिरण्यादि ददात्येको दिनेदिने । एकः पश्यति देवेशं कृष्णं तुल्यफलौ हि तौ

ഒരാൾ ദിനംപ്രതി പശു, ഭൂമി, എള്ള്, സ്വർണം മുതലായവ ദാനം ചെയ്യുന്നു; മറ്റൊരാൾ ദേവേശനായ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ദർശിക്കുന്നു—ഇരുവരുടെയും ഫലം തുല്യമാണ്।

Verse 5

प्राणायामादिसंयुक्तो जपध्यानपरायणः । एकः पश्यति देवेशं कृष्णं तुल्यफलौ हि तौ

ഒരാൾ പ്രാണായാമം മുതലായ ശാസനകളോടെ ജപധ്യാനങ്ങളിൽ പരായണനായി നിലകൊള്ളുന്നു; മറ്റൊരാൾ ദേവേശനായ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ദർശിക്കുന്നു—ഇരുവരുടെയും ഫലം തുല്യമാണ്।

Verse 6

जाह्नव्यादिषु तीर्थेषु सुस्नात्वैकः समाहितः । एकः पश्यति देवेशं कृष्णं तुल्यफलौ हि तौ

ഒരാൾ ഏകാഗ്രചിത്തനായി ജാഹ്നവീ മുതലായ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ശുദ്ധമായി സ്നാനം ചെയ്യുന്നു; മറ്റൊരാൾ ദേവേശനായ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ദർശിക്കുന്നു—ഇരുവരുടെയും ഫലം തുല്യമാണ്.

Verse 7

त्रिभिर्विक्रमणैर्येन विक्रांतं भुवनत्रयम् । त्रिविक्रमं च तं दृष्ट्वा मुच्यते पातकत्रयात्

മൂന്നു മഹാവിക്രമ പാദചാരങ്ങളാൽ ത്രിഭുവനവും വ്യാപിച്ച ആ ത്രിവിക്രമനെ ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ത്രിവിധ പാപബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

Verse 8

ऋषय ऊचुः । कथं त्रैविक्रमी मृर्त्तिरागतेयं धरातले । कलान्यासाच्च कृष्णत्वं कदेयं प्राप्तवत्यथ

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഈ ത്രിവിക്രമമൂർത്തി ഭൂതലത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു? പിന്നെ ഏതു കലാന്യാസം മൂലം അത് കൃഷ്ണത്വം പ്രാപിച്ചു?

Verse 9

दैत्य संशयमस्माकं छेत्तुमर्हस्यशेषतः । दुर्वाससश्च कृष्णस्य संभवः कथ्यतामिति

ദൈത്യനെക്കുറിച്ചുള്ള ഞങ്ങളുടെ സംശയം നിങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി നീക്കണം; കൂടാതെ ദുര്വാസനും ശ്രീകൃഷ്ണനും ഉണ്ടായ സംഭവകഥയും പറയുക.

Verse 10

प्रह्लाद उवाच । तच्छ्रूयतां द्विजश्रेष्ठा यथा मूर्त्तिस्त्रिविक्रमी । दुर्वाससा समायुक्ता संभूता धरणीतले

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, കേൾക്കുക; ദുര്വാസനോടു ചേർന്ന ത്രിവിക്രമമൂർത്തി ഭൂതലത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവെന്ന്.

Verse 11

पूर्वं कृतयुगस्यांते बलिना च पुरंदरः । निर्जित्य भ्रंशितः स्थानात्तदर्थं मधुसूदनः

പൂർവ്വം കൃതയുഗാന്തത്തിൽ ബലിയുടെ കൈയ്യാൽ പുരന്ദരനായ ഇന്ദ്രൻ ജയിക്കപ്പെട്ടു സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനായി; ആ ഹേതുവാൽ ധർമ്മസ്ഥാപനാർത്ഥം മധുസൂദനൻ ഇടപെട്ടു।

Verse 12

कश्यपाद्वामनो जज्ञे ततोऽभूच्च त्रिविक्रमः । त्रिभिः क्रमैर्मितांल्लोकानाक्रम्य मधुहा हरिः

കശ്യപനിൽ നിന്ന് വാമനൻ ജനിച്ചു; പിന്നെ അവൻ തന്നേ ത്രിവിക്രമനായി. മധുഹാ ഹരി മൂന്നു പാദങ്ങളാൽ അളന്ന ലോകങ്ങളെ അതിക്രമിച്ച് വ്യാപിച്ചു।

Verse 13

बलिं चकार भगवान्पातालतलवासि नम् । भक्त्या त्वनन्यया कृष्णो दैत्येन परितोषितः

ഭഗവാൻ ബലിയെ പാതാളതലവാസിയാക്കി; എങ്കിലും ദൈത്യന്റെ അനന്യഭക്തിയിൽ കൃഷ്ണൻ പരിതോഷിതനായി പൂർണ്ണമായി തൃപ്തനായി।

Verse 14

स्वयं चैवाऽवसत्तत्र भक्त्या क्रीतो हरिस्तदा । अनुग्रहाय भगवान्द्वारपालो बभूव ह

അവിടെ തന്നെ ഹരി സ്വയം വസിച്ചു, ഭക്തിയാൽ ‘ക്രീതനായ’വനെന്നപോലെ. അനുഗ്രഹാർത്ഥം ഭഗവാൻ (ബലിയുടെ) ദ്വാരപാലനായി ഭവിച്ചു।

Verse 15

दुर्वासाश्चापि भगवानात्रेयो मुनिसत्तमः । अटंस्तीर्थानि मोक्षार्थं मुक्तिक्षेत्रमचिंतयत्

അത്രിപുത്രനും മുനിസത്തമനുമായ ഭഗവാൻ ദുർവാസയും മോക്ഷാർത്ഥം തീർത്ഥങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ഒരു മുക്തിക്ഷേത്രത്തെ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു।

Verse 16

एवं चितयमानः स ज्ञानदृष्ट्या महामुनिः । गोमत्या संगमो यत्र चक्रतीर्थेन भो द्विजाः

ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ മഹാമുനി ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയാൽ—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ—ഗോമതിയുടെ സംഗമം ചക്രതീർത്ഥത്തോടു ചേർന്നിരിക്കുന്ന സ്ഥലം ദർശിച്ചു.

Verse 17

तन्मुक्तिक्षेत्रमाज्ञाय गमनाय मतिं दधे । सोतीत्य नगरग्रामानुद्यानानि वनानि च

അത് മോക്ഷം നൽകുന്ന ക്ഷേത്രഭൂമിയെന്ന് അറിഞ്ഞ് അദ്ദേഹം യാത്രയ്ക്ക് മനസ്സുറപ്പിച്ചു. നഗരങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും ഉദ്യാനങ്ങളും വനങ്ങളും കടന്ന് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.

Verse 18

आनर्त्तविषयं प्राप्य दैत्यभूमिं विवेश ह । निःस्वाध्यायवषट्कारां वेदध्वनिविवर्ज्जिताम्

ആനർത്ത ദേശത്തെത്തിയ അദ്ദേഹം ദൈത്യർ ഭരിക്കുന്ന ഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ സ്വാധ്യായവും വഷട്കാരവും ഇല്ല, വേദധ്വനിയും കേൾക്കപ്പെടുന്നില്ല.

Verse 19

कुशेन दैत्यराजेन सेवितां पालितां तथा । बहुम्लेच्छ समाकीर्णामधर्मोपार्जकैर्जनैः

ആ ഭൂമി ദൈത്യരാജൻ കുശനാൽ സേവിക്കപ്പെടുകയും ഭരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു; അനേകം മ്ലേച്ഛരും അധർമ്മോപാർജകരായ ജനങ്ങളും നിറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 20

प्रत्यासन्नामिति ज्ञात्वा चक्रतीर्थमगाद्द्विजः । स्नात्वा च संगमे पुण्ये मोक्ष्येऽहं च कृताह्निकः

അടുത്താണെന്ന് അറിഞ്ഞ ആ ദ്വിജൻ ചക്രതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോയി. ‘പുണ്യസംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ആഹ്നികകർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, ഞാൻ മോചിതനാകും’ എന്ന് അദ്ദേഹം വിചാരിച്ചു.

Verse 21

इति कृत्वा स नियमं ययौ शीघ्रं मुनिस्तदा । स्नात्वा शीघ्रं प्रयास्यामि दैत्यभूमिं विहाय च

ഇപ്രകാരം നിശ്ചയിച്ചുകൊണ്ട് ആ മുനി വേഗത്തിൽ യാത്രയായി. 'സ്നാനം കഴിഞ്ഞ് ഈ അസുരഭൂമി ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ വേഗത്തിൽ പോകും' എന്ന് അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.

Verse 22

इत्येवं चिंतयन्मार्गे शीघ्रमेव जगाम सः । दृष्ट्वा च संगमं पुण्यं गोमत्या सागरस्य च

വഴിയിൽ ഇപ്രകാരം ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം വേഗത്തിൽ നടന്നു. ഗോമതീനദിയും സമുദ്രവും ചേരുന്ന പുണ്യസംഗമം അദ്ദേഹം ദർശിച്ചു.

Verse 23

निधाय वाससी तत्र मृदमालभ्य गोमयम् । शिखां च बद्ध्वा करयोः कृत्वा च नियतः कुशान्

അവിടെ വസ്ത്രങ്ങൾ മാറ്റിവെച്ച്, മണ്ണും ചാണകവും പൂശി, ശിഖ കെട്ടിവെച്ച്, വ്രതനിഷ്ഠയോടെ കൈകളിൽ ദർഭപ്പുല്ല് ധരിച്ചു.

Verse 24

यावत्स्नाति च विप्रोऽसौ दृष्टो दैत्यैर्दुरात्मभिः । ब्रुवंतः कोऽयमित्येवं हन्यतांहन्यतामिति

ആ ബ്രാഹ്മണൻ സ്നാനം ചെയ്യുമ്പോൾ ദുഷ്ടരായ അസുരന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടു. 'ഇവനാരാണ്?' എന്ന് ചോദിച്ചുകൊണ്ട് 'ഇവനെ കൊല്ലൂ, കൊല്ലൂ!' എന്ന് അവർ ആക്രോശിച്ചു.

Verse 25

अस्माभिः पालिते देशे कः स्नाति मनुजाधमः । ब्रुवंत इति जघ्नुस्ते जानुभिर्मुष्टिभिस्तथा

'ഞങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്ന ഈ ദേശത്ത് സ്നാനം ചെയ്യുന്ന ഈ നീചമനുഷ്യൻ ആരാണ്?' എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അവർ അദ്ദേഹത്തെ മുട്ടുകൊണ്ടും മുഷ്ടികൊണ്ടും മർദ്ദിച്ചു.

Verse 26

ब्राह्मणोऽहं न हंतव्यः श्रुत्वा चाऽतीव पीडितः । तं दृष्ट्वा हन्यमानं तु ब्राह्मणं तैर्दुरात्मभिः

“ഞാൻ ബ്രാഹ്മണൻ; എന്നെ കൊല്ലരുത്”—എന്ന് നിലവിളിച്ചിട്ടും അവൻ അത്യന്തം പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ആ ദുഷ്ടന്മാർ ആ ബ്രാഹ്മണനെ അടിക്കുന്നതു കണ്ടു…

Verse 27

निवारयामास च तान्रुरुर्नाम महासुरः । जगृहुस्तस्य वस्त्राणि कुशांस्ते चिक्षिपुर्जले

അപ്പോൾ ‘രുരു’ എന്ന മഹാസുരൻ അവരെ തടഞ്ഞു. അവർ അവന്റെ വസ്ത്രങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്തു; ആ ദുഷ്ടർ കുശപ്പുല്ല് വെള്ളത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു.

Verse 28

चकर्षुश्चरणौ गृह्य शपंतो दुष्टचेतसः । पदे गृहीत्वा तमृषिं नीत्वा सीम्नि व्यसर्जयन्

ദുഷ്ടചിത്തർ ശപിച്ചുകൊണ്ട് അവന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ച് വലിച്ചിഴച്ചു. ആ ഋഷിയെ കാലിൽ പിടിച്ച് അതിരിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി അവിടെ ഉപേക്ഷിച്ചു.

Verse 29

तं तदा मूर्छितप्रायं दृष्ट्वोचुः कुपिताश्च ते । अत्रागतो यदि पुनर्हनिष्यामो न संशयः । आनर्त्तविषयांस्तान्वै दृष्ट्वा तत्र जलाशयम्

അവനെ അപ്പോൾ മൂർച്ചയിലേക്കെത്തുന്നതുപോലെ കണ്ട അവർ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു—“ഇവൻ വീണ്ടും ഇവിടെ വന്നാൽ ഞങ്ങൾ അവനെ കൊല്ലും; സംശയമില്ല.” തുടർന്ന് അവൻ ആനർത്തദേശവും അവിടെയുള്ള ജലാശയവും കണ്ടു…

Verse 30

प्राणसंशयमापन्नस्ततश्चिंतापरोऽभवत् । शप्येहं यदि दैतेयांस्तपसः किं व्ययेन मे

ജീവൻ അപകടത്തിലായപ്പോൾ അവൻ ആഴത്തിലുള്ള ചിന്തയിൽ മുങ്ങി—“ഞാൻ ഈ ദൈത്യരെ ശപിച്ചാൽ, കോപത്തിൽ എന്റെ തപസ്സ് ചെലവായി പോയാൽ അതിന്റെ പ്രയോജനം എന്ത്?”

Verse 31

अथवा नियमभ्रष्टस्त्यक्ष्ये चेदं कलेवरम् । मम पक्षं च कः कुर्य्यात्को मे दास्यति जीवितम्

അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ വ്രതനിയമങ്ങളിൽ നിന്ന് തെറ്റിപ്പോയാൽ, ഈ ദേഹമുതൽ തന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചേക്കാം. അപ്പോൾ എന്റെ പക്ഷം ആരെടുക്കും, എനിക്ക് ജീവൻ ആരുതരും?

Verse 32

चक्रतीर्थे च कः स्नानं कारयिष्यति मामिह । को वा दैत्यगणानेताञ्छक्तो जेतुं महामृधे । तं विना पुण्डरीकाक्षं भक्तानामभयप्रदम्

ഇവിടെ ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ എനിക്ക് സ്നാനം നടത്തിത്തരുന്നത് ആര്? അല്ലെങ്കിൽ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഈ ദൈത്യസംഘങ്ങളെ ജയിക്കാൻ ആര്‍ക്കാകും—ഭക്തർക്കു അഭയം നൽകുന്ന പുണ്ഡരീകാക്ഷനെ കൂടാതെ?

Verse 33

ब्रह्मादीनां च नेतारं शरणागतवत्सलम् । चक्रहस्तं विना मेद्य कोन्यः शर्म्मप्रदो भवेत्

ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരുടെയും നേതാവായ, ശരണാഗതവത്സലനായ, ചക്രഹസ്തനായ പ്രഭുവിനെ കൂടാതെ—എനിക്ക് ശാന്തിയും ക്ഷേമവും നൽകാൻ മറ്റാരുണ്ട്?

Verse 34

इति ध्यात्वा च सुचिरं ज्ञात्वा पातालवासि नम् । आत्रेयो विष्णुशरणं जगाम धरणीतलम्

ഇങ്ങനെ ദീർഘനേരം ധ്യാനിച്ച്, പാതാളവാസിയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, ആത്രേയൻ വിഷ്ണുവിൽ ശരണം പ്രാപിച്ച് ഭൂതലത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 35

उपवासैः कृशो दीनो भूतलं प्रविवेश ह । स दैत्त्यराजभवनं गन्धर्वाप्सरसावृतम्

ഉപവാസങ്ങളാൽ ക്ഷീണിച്ച് ദീനനായി അവൻ ഭൂതലത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. തുടർന്ന് ഗന്ധർവ-അപ്സരസ്സുകൾ ചുറ്റിയ ദൈത്യരാജന്റെ ഭവനത്തിലെത്തി.

Verse 36

शोभितं सुरमुख्येन विष्णुना प्रभविष्णुना । दुर्वासाः प्रविवेशाथ प्रहृष्टेनांतरात्मना

ദേവമുഖ്യനും പ്രഭയിൽ ദീപ്തനുമായ വിഷ്ണുവാൽ ശോഭിതമായ ആ സ്ഥലത്തിലേക്ക് ദുർവാസ മഹർഷി ഹർഷഭരിതമായ അന്തഃകരണത്തോടെ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 37

दुर्वाससमथायांतं दृष्ट्वा दैत्यपतिस्तदा । प्रत्युत्थायार्हयांचक्रे स्वासने संन्यवेशयत्

ദുർവാസ മഹർഷി വരുന്നതു കണ്ട ദൈത്യപതി ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ്, യഥോചിതമായി ആദരിച്ചു, തന്റെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി।

Verse 38

मधुपर्कं च गां चैव दत्त्वार्घ्यं पार्श्वतः स्थितः । प्रोवाच प्रणतो ब्रह्मन्कथमत्रागतो भवान्

മധുപർക്കം, പശു, അർഘ്യം എന്നിവ അർപ്പിച്ച് സമീപത്ത് വിനയത്തോടെ നിന്നു പ്രണാമം ചെയ്ത് പറഞ്ഞു—“ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, നിങ്ങൾ ഇവിടെ എങ്ങനെ വന്നത്?”

Verse 39

सुखोपविष्टः स ऋषिस्तत्रापश्यत्त्रिविक्रमम् । दैत्येन्द्रद्वारदेशे तु तिष्ठन्तमकुतोभयम्

സുഖമായി ഇരുന്ന ആ ഋഷി അവിടെ ത്രിവിക്രമനെ കണ്ടു—ദൈത്യേന്ദ്രന്റെ ദ്വാരപ്രദേശത്ത് യാതൊരു ഭയവും ഇല്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നവനെ।

Verse 40

तं दृष्ट्वा देवदेवेशं श्रीवत्सांकं चतुर्भुजम् । रुरोद स ऋषिश्रेष्ठस्त्राहित्राहीत्युवाच च

ദേവദേവേശനും ശ്രീവത്സചിഹ്നധാരിയും ചതുര്ഭുജനുമായ പ്രഭുവിനെ കണ്ടപ്പോൾ ആ ഋഷിശ്രേഷ്ഠൻ കരഞ്ഞ്—“ത്രാഹി ത്രാഹി, എന്നെ രക്ഷിക്കേണമേ!” എന്നു വിളിച്ചു।

Verse 41

संसारभयभीतानां दुःखितानां जनार्दन । शत्रुभिः परिभूतानां शरणं भव केशव

ഹേ ജനാർദന! സംസാരഭയത്തിൽ ഭീതരായവർക്കും ദുഃഖിതർക്കും ശത്രുക്കളാൽ പീഡിതർക്കും—ശരണം ആകണമേ, ഹേ കേശവ।

Verse 42

मम दुःखाभितप्तस्य शत्रुभिः कर्षितस्य च । पराभूतस्य दीनस्य क्षुधया पीडितस्य च

എന്നാൽ ഞാൻ—ദുഃഖത്തിൽ ദഹിച്ചവൻ, ശത്രുക്കൾ വലിച്ചിഴച്ചവൻ, പരാജിതനും ദീനനും, ക്ഷുധയാൽ പീഡിതനും—

Verse 43

अपूर्णनियमस्याऽथ क्लेशितत्य च दानवैः । ब्रह्मण्यदेव विप्रस्य शरणं भव केशव

എന്നെക്കുറിച്ചും—നിയമങ്ങൾ അപൂർണ്ണമായവനും ദാനവന്മാർ മൂലം ക്ലേശിതനുമായവനും—ഹേ ബ്രാഹ്മണ്യദേവാ! ഈ വിപ്രന് ശരണം ആകണമേ, ഹേ കേശവ।

Verse 44

इत्युक्त्वा दर्शयामास शरीरं दैत्यताडितम् । तद्ब्राह्मणावमानं च दृष्ट्वा चुक्रोध वामनः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദൈത്യന്മാർ അടിച്ചുതകർത്ത തന്റെ ശരീരം അവൻ കാണിച്ചു. ആ ബ്രാഹ്മണനോടുള്ള അപമാനം കണ്ട വാമനൻ ക്രുദ്ധനായി.

Verse 45

केनापमानितो ब्रह्मन्नियमः केन खण्डितः । कथयस्व महाभाग धर्मपाले मयि स्थिते

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! നിന്റെ നിയമം ആരാൽ അപമാനിക്കപ്പെട്ടു, ആരാൽ അത് ഭംഗപ്പെട്ടു? ഹേ മഹാഭാഗാ, പറയുക; ധർമ്മപാലകനായ ഞാൻ ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 46

दुर्वासा उवाच । मुक्तितीर्थमहं ज्ञात्वा ज्ञानेन मधुसूदन । चक्रतीर्थं गतः स्नातुं यात्रायां हर्षसंयुतः

ദുർവാസാ പറഞ്ഞു—ഹേ മധുസൂദന! മുക്തിതീർത്ഥത്തെ യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനത്തോടെ അറിഞ്ഞ്, യാത്രയിൽ ഹർഷസഹിതനായി ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യാൻ ഞാൻ പോയി।

Verse 47

अकृतस्नान एवाऽहं दृष्टो दैत्यैर्दुरासदैः । गले गृहीतः कृष्णाहं मुष्टिभिस्ताडितस्तथा

ഞാൻ ഇനിയും സ്നാനം ചെയ്തിരുന്നില്ല; അപ്പോൾ തന്നെ ജയിക്കാനാകാത്ത ദൈത്യർ എന്നെ കണ്ടു. ഹേ കൃഷ്ണാ! അവർ എന്റെ കഴുത്ത് പിടിച്ച് മുഷ്ടികളാൽ അടിച്ചു।

Verse 48

बलाद्गृहीत्वा वासांसि कुशांश्चैवाक्षतैः सह । जले क्षिप्त्वा चरणयोर्गृहीत्वा मां समाकृषन्

അവർ ബലമായി എന്റെ വസ്ത്രങ്ങളും അക്ഷതസഹിതമായ കുശയും പിടിച്ചെടുത്തു വെള്ളത്തിൽ എറിഞ്ഞു; പിന്നെ എന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ച് എന്നെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയി।

Verse 49

सीमांते मां तु प्रक्षिप्य प्रोचुस्ते दानवाधमाः । हनिष्यामो यदि पुनरागंतासि न संशयः

സീമാന്തത്തിൽ എന്നെ തള്ളിവിട്ട് ആ അധമ ദാനവർ പറഞ്ഞു—നീ വീണ്ടും വന്നാൽ ഞങ്ങൾ നിന്നെ കൊല്ലും; സംശയമില്ല।

Verse 50

स्नातोऽहं चक्रतीर्थे तु करिष्ये भोजनं विभो । तस्मात्स्नापय गोविंद नियमं सफलं कुरु

ഹേ വിഭോ! ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഞാൻ ഭോജനം കഴിക്കും. അതിനാൽ ഹേ ഗോവിന്ദാ! എന്നെ സ്നാനിപ്പിച്ച് എന്റെ നിയമവ്രതം ഫലപ്രദമാക്കുക।

Verse 51

तव प्रसादात्स्नात्वाऽहं भुक्त्वा च प्रीतमानसः । प्रतिज्ञां सफलां कृत्वा विचरिष्ये महीमिमाम्

നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ സ്നാനം ചെയ്ത്, സന്തോഷഹൃദയത്തോടെ ഭോജനം കഴിക്കും. എന്റെ പ്രതിജ്ഞ സഫലമാക്കി ഞാൻ വീണ്ടും ഈ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കും.