Adhyaya 9

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । केदारमिति विख्यातं सर्वपापहरं नृणाम्

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! തുടർന്ന് ത്രിലോകപ്രസിദ്ധമായ ‘കേദാരം’ എന്ന തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അത് മനുഷ്യരുടെ സർവ്വപാപങ്ങളും ഹരിക്കുന്നു.

Verse 2

यत्र मन्दाकिनी पुण्या सरस्वत्या समागता । तत्र स्नातो नरो राजन्मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

പുണ്യമായ മന്ദാകിനി സരസ്വതിയുമായി സംഗമിക്കുന്നിടത്ത്, ഹേ രാജൻ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ്വകല്മഷങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകുന്നു.

Verse 3

शृणु राजन्यथावृत्तमितिहास पुरातनम् । ऋषिभिर्बहुधा गीतमर्बुदे पर्वतोत्तमे

ഹേ രാജൻ! സംഭവിച്ചതുപോലെ തന്നെയുള്ള ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം കേൾക്കുക; പർവ്വതോത്തമമായ അർബുദത്തിൽ ഋഷിമാർ ഇതിനെ പലവിധമായി പാടിയിരിക്കുന്നു.

Verse 4

अजपालो नृपश्रेष्ठः सूर्यवंशसमुद्भवः । सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं स पाति नात्र संशयः

അജപാലൻ നൃപശ്രേഷ്ഠൻ, സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ചവൻ; അവൻ സപ്തദ്വീപങ്ങളുള്ള ഭൂമിയെ ഭരിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 5

न हस्तिनो न पादाता न चाश्वास्तस्य भूपतेः । न रथाश्च महाराज न कोशाश्च तथाविधाः

ആ ഭൂപതിക്ക് ആനകളില്ല, പാദാതിസൈന്യമില്ല, കുതിരകളും ഇല്ല; ഹേ മഹാരാജാ, രഥങ്ങളുമില്ല, പതിവുപോലുള്ള കോശസമ്പത്തും ഇല്ല.

Verse 6

न गृह्णाति करं राजन्प्रजाभ्योथाधिकं नृप । राज्यं स ईदृशं चक्रे सर्वलोकहिते रतः

ഹേ രാജൻ! ആ നൃപൻ പ്രജകളിൽ നിന്ന് അതികമായ നികുതി സ്വീകരിച്ചില്ല. സർവ്വലോകഹിതത്തിൽ രതനായി അവൻ അത്തരം ധർമ്മമയ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 7

जातापराधो भूपृष्ठे जायते चेत्कथंचन । तं गत्वा निग्रहं तस्य चक्रुः शस्त्राणि तत्क्षणात्

ഭൂമിയുടെ മേൽപ്പുറത്ത് എപ്പോഴെങ്കിലും ഒരു കുറ്റവാളി ഉദിച്ചാൽ, രാജാവിന്റെ ശസ്ത്രധാരികളായ സൈന്യം അവന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു തൽക്ഷണം അവനെ നിയന്ത്രിച്ച് ശിക്ഷിച്ചു.

Verse 8

एवमस्य नरेन्द्रस्य वर्त्तमानस्य भूतले । सुखेन रमते लोको राज्ये निहतकंटके

ഇങ്ങനെ ആ നരേന്ദ്രൻ ഭൂമിയിൽ ഭരിക്കുമ്പോൾ, രാജ്യത്തിലെ കണ്ഠകങ്ങൾ—കുറ്റവാളികളും ഉപദ്രവങ്ങളും—നശിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ജനങ്ങൾ സുഖത്തോടെ ജീവിച്ചു.

Verse 9

कामं वर्षति पर्जन्यः सस्यानि रसवंति च । गावः प्रभूतदुग्धाश्च विद्यमाने नराधिपे

ഇത്തരം നരാധിപൻ ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോൾ മേഘങ്ങൾ യഥാകാലം ഇഷ്ടപ്രകാരം മഴ പെയ്യുന്നു; വിളകൾ രസസമ്പന്നമാകുന്നു; പശുക്കൾ ധാരാളം പാൽ നൽകുന്നു.

Verse 10

केनचित्त्वथ कालेन वसिष्ठो भगवान्मुनिः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तस्य गेहमुपागतः

പിന്നീട് കുറച്ച് കാലത്തിന് ശേഷം, തീർത്ഥയാത്രയുടെ അവസരത്തിൽ ഭഗവാൻ മുനി വസിഷ്ഠൻ അവന്റെ ഗൃഹത്തിലെത്തി.

Verse 11

तं दृष्ट्वा पूजयामास शास्त्रदृष्टेन वर्त्मना । प्रत्युत्थानाभिवादाभ्यामर्घ्यपाद्यादिभिस्तथा

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം ആദരിച്ചു—എഴുന്നേറ്റ് സ്വീകരിച്ചു, നമസ്കരിച്ചു, അർഘ്യം, പാദ്യം മുതലായ അതിഥിസത്കാരകർമ്മങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു।

Verse 12

एवं संपूजितस्तेन भक्त्या परमया नृप । सुखोपविष्टो विश्रांतो वसिष्ठो मुनिसत्तमः । राजर्षीणां कथाश्चक्रे देवर्षीणां तथैव च

ഇങ്ങനെ പരമഭക്തിയോടെ പൂജിക്കപ്പെട്ട മുനിശ്രേഷ്ഠൻ വസിഷ്ഠൻ സുഖമായി ഇരുന്ന് വിശ്രമം നേടി, രാജർഷിമാരുടെയും ദേവർഷിമാരുടെയും കഥകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 13

ततः कथावसाने तु कस्मिंश्चिन्नृपसत्तम । पप्रच्छ विनयोपेतस्तं मुनिं शंसितव्रतम्

പിന്നീട് കഥ അവസാനിച്ചപ്പോൾ, വിനയത്തോടെ കൂടിയ ശ്രേഷ്ഠരാജാവ് വ്രതപ്രശസ്തനായ ആ മുനിയെ ചോദ്യം ചെയ്തു।

Verse 14

अजपाल उवाच । अतीतानागतं विप्र वर्त्तमानं तथैव च । त्वं वेत्सि सकलं ब्रह्मंस्तपश्चर्याप्रभावतः

അജപാലൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രാ! നീ ഭൂതം, ഭാവി, വർത്തമാനം എല്ലാം അറിയുന്നു; ഹേ ബ്രഹ്മൻ! തപശ്ചര്യയുടെ പ്രഭാവത്താൽ നീ സർവ്വവും അറിയുന്നവൻ।

Verse 15

कौतुकं हृदि मे जातं वर्त्तते मुनिपुंगव । प्रसादः क्रियतां मह्यं कथयस्व प्रसादतः

ഹേ മുനിപുംഗവാ! എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ആഴമുള്ള കൗതുകം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു; എനിക്കു പ്രസാദം ചെയ്യുക, അനുഗ്രഹത്തോടെ ദയവായി പറയുക।

Verse 16

वसिष्ठ उवाच । ब्रूहि पार्थिवशार्दूल यत्ते मनसि वर्त्तते । कथयिष्यामि तत्सर्वं यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജസിംഹമേ! നിന്റെ മനസ്സിൽ ഉള്ളതു പറയുക. അതി ദുർലഭമായാലും അതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു വിശദമായി പറയും.

Verse 17

राजोवाच । केन कर्मविपाकेन ममैतद्राज्यमुत्तमम् । निष्कण्टकं सदा क्षेमं सर्वकामसमन्वितम्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഏത് കർമ്മവിപാകം കൊണ്ടാണ് എനിക്ക് ഈ ഉത്തമരാജ്യം ലഭിച്ചത്? ഇത് എപ്പോഴും കണ്ഠകരഹിതം, സദാ ക്ഷേമ-മംഗളമയം, സർവകാമസിദ്ധിയാൽ സമന്വിതം.

Verse 18

न दीनो न च दुःखार्त्तो व्याधिग्रस्तो न कोऽपि च । विद्यते मम राज्ये च न दरिद्रो महामुने

എന്റെ രാജ്യത്തിൽ ആരും ദീനനല്ല, ദുഃഖാർത്തനല്ല, രോഗബാധിതനും ഇല്ല; ഹേ മഹാമുനേ, എന്റെ രാജ്യത്തിൽ ദരിദ്രനും ഒരുവനുമില്ല.

Verse 19

नारीयं मम साध्वी च प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । मच्चित्ता मद्गतप्राणा नित्यं मम हिते रता । अनया चिंतितं ब्रह्मन्सर्वं विस्तरतो वद

ഈ എന്റെ സാധ്വീ സ്ത്രീ—ഭാര്യ—എനിക്ക് പ്രാണങ്ങളെക്കാളും പ്രിയമാണ്. അവളുടെ ചിത്തം എന്നിലേയ്ക്ക് നിബദ്ധം, അവളുടെ പ്രാണം എന്നിലേയ്ക്ക് അർപ്പിതം, അവൾ നിത്യവും എന്റെ ഹിതത്തിൽ രതയാണ്. ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, അവൾ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചതെല്ലാം വിശദമായി പറയുക.

Verse 20

किं दानस्य प्रभावेन व्रतयागस्य वा मुने । तपसो वा मुनिश्रेष्ठ व्रतस्य नियमस्य च

ഹേ മുനേ! ഇത് ദാനത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താലോ, വ്രത-യാഗങ്ങളുടെ ഫലത്താലോ? അല്ലെങ്കിൽ ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, തപസ്സിനാലോ, വ്രത-നിയമങ്ങളുടെ അനുഷ്ഠാനത്താലോ?

Verse 21

जन्मान्तरकृतं पुण्यं परं कौतूहलं हि मे । कथयस्व प्रसादेन विस्तरेण द्विजोत्तम

മുൻജന്മത്തിൽ ഞാൻ ചെയ്ത പുണ്യം എനിക്കു മഹത്തായ കൗതുകമാണ്. ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, പ്രസാദത്തോടെ അതു വിശദമായി പൂർണ്ണമായി പറയുക।

Verse 22

वसिष्ठ उवाच । शृणु सर्वं महीपाल विस्तरेण च कथ्यते । न च मन्युस्त्वया कार्यो न च व्रीडा महामते

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹീപാലാ, എല്ലാം ശ്രവിക്ക; എല്ലാം വിശദമായി പറയപ്പെടും. ഹേ മഹാമതേ, കോപവും വേണ്ട, ലജ്ജയും വേണ്ട।

Verse 23

अन्यदेहांतरे राजञ्छूद्रजातिसमुद्भवः । शूद्रजातिरियं साध्वी तव पत्नी ह्यभूत्पुरा

ഹേ രാജാവേ, മറ്റൊരു ദേഹത്തിൽ നീ ശൂദ്രജാതിയിൽ ജനിച്ചു; ഈ സാദ്വി—നിന്റെ ഭാര്യ—യും പൂർവകാലത്ത് ശൂദ്രജന്മയായിരുന്നു।

Verse 24

केनचित्त्वथ कालेन दुर्भिक्षे समुपस्थिते । अन्नक्षयान्महाराज सर्व लोकः क्षुधार्दितः

പിന്നീട് ഒരു സമയത്ത് ദുര്ഭിക്ഷം സംഭവിച്ചു. ഹേ മഹാരാജാ, അന്നക്ഷയം മൂലം സർവ്വജനവും ക്ഷുധയാൽ പീഡിതരായി।

Verse 25

ततस्त्वं भार्यया सार्द्धमन्यदेशांतरे गतः । समारुह्य च कृच्छ्रेण कस्मिंश्चिद्गिरिनिर्झरे

അപ്പോൾ നീ ഭാര്യയോടുകൂടെ മറ്റൊരു ദേശത്തേക്ക് പോയി; മഹാ കഷ്ടത്തോടെ ഏതോ ഒരു ഗിരിനിർഝരത്തിലേക്ക് കയറി എത്തി।

Verse 26

त्वया दृष्टं मनोहारि शुभं पंकजकाननम् । तत्र स्नात्वा पयः पीत्वा पितृदेवाः प्रतर्पिताः

നീ അവിടെ മനോഹരവും ശുഭവും ആയ പദ്മവനം ദർശിച്ചു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ആ ജലം പാനം ചെയ്ത് പിതൃദേവന്മാരെ തർപ്പണത്തോടെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.

Verse 27

मनसा चिंतितं ह्येतत्पद्मान्यादाय करोम्यहम् । विक्रयं येन चाहारो भवेन्मम च सर्वथा

അവൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു—“ഈ പദ്മങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു വിറ്റാൽ, എനിക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും ആഹാരം ലഭിക്കും.”

Verse 28

ततः पद्मानि भूरीणि गृहीत्वा भार्यया सह । गतो यत्र जनो भूरि गतः पार्थिवसत्तम

അതിനുശേഷം അവൻ ധാരാളം പദ്മങ്ങൾ എടുത്ത് ഭാര്യയോടുകൂടെ, അനേകം പേർ കൂടിച്ചേർന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി, ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ.

Verse 29

न केऽपि प्रति गृह्णंति लोका दुर्भिक्षपीडिताः । भ्रमितस्त्वं च सर्वत्र श्रांतो वैराग्यमागतः

എന്നാൽ ക്ഷാമം പീഡിപ്പിച്ച ജനങ്ങൾ ആരും അവ സ്വീകരിച്ചില്ല. എല്ലായിടത്തും അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ് നീ ക്ഷീണിച്ചു, വൈരാഗ്യത്തിലേക്ക് എത്തി.

Verse 30

ततो दिनावसाने तु गुहामेकां समाश्रितः । भूमौ पद्मानि निक्षिप्य क्षुधाविष्टः प्रसुप्तवान्

പിന്നീട് ദിനാവസാനത്തിൽ അവൻ ഒരു ഗുഹയെ ആശ്രയിച്ചു. പദ്മങ്ങൾ നിലത്ത് വെച്ച്, വിശപ്പാൽ വ്യാകുലനായി അവൻ ഉറങ്ങിപ്പോയി.

Verse 31

एतस्मिन्नेव काले तु कर्णयोस्ते समागतः । पठतां द्विजमुख्यानां ध्वनिर्वेदपुराणयोः

അന്നേ സമയത്ത് നിന്റെ ചെവികളിലേക്കു വേദപുരാണങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യുന്ന ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരുടെ പവിത്രധ്വനി എത്തി.

Verse 32

तं श्रुत्वा सहसोत्थाय ज्ञात्वा जागरणं ततः । पद्मान्यादाय तत्रैव सभार्यः शिवमंदिरे

അത് കേട്ട ഉടനെ അവൻ എഴുന്നേറ്റു; അത് രാത്രിജാഗരണമെന്നു മനസ്സിലാക്കി, താമരപ്പൂക്കൾ എടുത്ത് ഭാര്യയോടുകൂടെ അവിടത്തെ ശിവമന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 33

तत्र नागवती वेश्या शिवरात्रिपरायणा । केदारे परया भक्त्या करोति निशि जागरम्

അവിടെ നാഗവതി എന്നൊരു വേശ്യ ശിവരാത്രിയിൽ പരായണയായി, കേദാരത്തിൽ പരമഭക്തിയോടെ രാത്രിജാഗരണം അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 34

तस्याः पार्श्वे स्थिता दासी त्वया पृष्टा नरेश्वर । देवस्य पुरतो बाले किमर्थं रात्रिजागरम्

ഹേ നരേശ്വരാ, അവളുടെ അരികിൽ നിന്ന ദാസിയോട് നീ ചോദിച്ചു—“ബാലേ, ദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ ഈ രാത്രിജാഗരണം എന്തിനാണ്?”

Verse 35

तयोक्तं शिवरात्र्यां वै वेश्येयं वरवर्णिनी । कुरुते नागवती नाम रात्रौ भक्त्या च जागरम्

അവൾ പറഞ്ഞു—“ശിവരാത്രിയിൽ ഈ സുന്ദരവർണ്ണയായ വേശ്യ, നാഗവതി എന്ന പേരുള്ളവൾ, രാത്രിയിൽ ഭക്തിയോടെ ജാഗരണം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.”

Verse 36

यः श्रद्धाभक्तिसंयुक्तः कुरुते रात्रिजागरम् । पूजयित्वा महादेवं स याति परमं पदम्

ശ്രദ്ധയും ഭക്തിയും ചേർന്ന് രാത്രിജാഗരണം നടത്തി മഹാദേവനെ പൂജിക്കുന്നവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 37

कृत्वोपवासं पद्मैर्य्यः पूजयेत्त्र्यंबकं नरः । स याति रुद्रसालोक्यं सेव्यमानो ऽप्सरोगणैः

ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് പദ്മപുഷ്പങ്ങളാൽ ത്ര്യമ്പകനെ (ശിവനെ) പൂജിക്കുന്നവൻ രുദ്രസാലോക്യം പ്രാപിച്ച് അപ്സരാഗണങ്ങൾ സേവിക്കുന്നവനാകുന്നു।

Verse 38

सकामो लभते कामान्देवैरपि सुदुर्ल्लभान् । स त्वं पद्मानि मे देहि कांचनं च पलत्रयम् । एतेषां मूल्यमादाय प्राणाधारं समाचर

സകാമമായി പൂജിക്കുന്നവനും ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ നേടുന്നു. അതിനാൽ എനിക്ക് ആ പദ്മങ്ങൾ തരിക; മൂന്നു പലം തൂക്കമുള്ള സ്വർണ്ണവും തരിക; അവയുടെ വില വാങ്ങി ജീവികോപാധി നടത്തുക।

Verse 39

ततस्त्वं भार्यया चोक्तो गृह्यमाणे च कांचने । न ग्राह्यं मूल्यमेतेषां त्वया नाथ कथंचन

പിന്നീട് നീ സ്വർണം സ്വീകരിക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ ഭാര്യ പറഞ്ഞു—“നാഥാ, ഇവയുടെ വില നീ ഒരിക്കലും സ്വീകരിക്കരുത്.”

Verse 40

उपवासो बलाज्जातो ह्यन्नाभावाद्वयोरपि । पद्मैरेभिर्हरः पूज्यो द्वाभ्यामेवाद्य निश्चयम्

ഞങ്ങൾ ഇരുവർക്കും അന്നമില്ലായ്മ മൂലം നിർബന്ധിതമായി ഈ ഉപവാസം സംഭവിച്ചു. അതിനാൽ ഇന്ന് തീർച്ചയായും ഈ പദ്മങ്ങളാൽ തന്നെ ഞങ്ങൾ ഇരുവരും ഹരനെ (ശിവനെ) പൂജിക്കാം।

Verse 41

इदं त्वयाऽद्य कर्त्तव्यं त्याज्यमस्यास्तु कांचनम् । भार्याया वचनं श्रुत्वा तैः पद्मैः पूजितः शिवः

“ഇതു നീ ഇന്നേ ചെയ്യേണ്ടത്; ഈ സ്വർണം ഉപേക്ഷിക്കണം.” ഭാര്യയുടെ വാക്ക് കേട്ട് അവൻ ആ പദ്മങ്ങളാൽ ശിവനെ പൂജിച്ചു.

Verse 42

श्रद्धया च सभार्येण जागरं च शिवाग्रतः । कृतं त्वया महाराज भार्यया शिवमंदिरे

ശ്രദ്ധയോടെ ഭാര്യയോടുകൂടെ നീ ശിവന്റെ സന്നിധിയിൽ ജാഗരണം നടത്തി; മഹാരാജാ, ശിവമന്ദിരത്തിൽ ഭാര്യയോടുകൂടെ ഇതു നീ ചെയ്തു.

Verse 43

पुराणश्रवणं जातं तत्र पार्थिवसत्तम । शिवरात्र्यां महाराज पद्मैस्तु पूजितः शिवः

അവിടെ, രാജശ്രേഷ്ഠനേ, പുരാണശ്രവണം നടന്നു; ശിവരാത്രിയിൽ, മഹാരാജാ, പദ്മങ്ങളാൽ ശിവനെ പൂജിച്ചു.

Verse 44

केदारस्याग्रतो भक्त्या रात्रौ जागरणं तथा । कृतं त्वया महाराज एकाग्रेण च चेतसा

കേദാരന്റെ സന്നിധിയിൽ ഭക്തിയോടെ നീ രാത്രിജാഗരണവും നടത്തി; മഹാരാജാ, ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ നീ അതു ചെയ്തു.

Verse 46

ततः कालांतरेणैव कालधर्मं गतो भवान् । भार्येयं च त्वया सार्धं संप्रविष्टा हुताशनम्

പിന്നീട് കുറച്ചു കാലത്തിന് ശേഷം നീ കാലധർമ്മം പ്രാപിച്ചു (ദേഹത്യാഗം ചെയ്തു); ഈ ഭാര്യയും നിന്നോടൊപ്പം ഹുതാശനമായ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 47

ततो जाता महाराज दशार्णाधिपतेः सुता । वैदेहे नगरे राजा जातस्त्वं पार्थिवोत्तम

അതിനുശേഷം, ഹേ മഹാരാജാ, ദശാർണാധിപതിക്കൊരു പുത്രി ജനിച്ചു; കൂടാതെ, ഹേ രാജോത്തമാ, വിദേഹ നഗരത്തിൽ നീ രാജാവായി ജനിച്ചു।

Verse 48

अजपाल इति ख्यातो नाम्ना च धरणीतले । सर्वेषां प्राणिनां त्वं च वल्लभो नृपसत्तम

ഭൂമിയിൽ നീ ‘അജപാല’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധൻ; കൂടാതെ, ഹേ നൃപസത്തമാ, നീ സർവ്വ ജീവികൾക്കും പ്രിയൻ।

Verse 49

एतस्मात्कारणाज्जाता भार्येयं प्राणसंमता । भूयोऽपि तव संजाता यन्मां त्वं परिपृच्छसि

ഈ കാരണത്താൽ തന്നെയാണ് പ്രാണസമപ്രിയയായ ഈ ഭാര്യ ജനിച്ചത്; നീ എന്നോടു ചോദിക്കുന്നതുപോലെ, അവൾ വീണ്ടും നിനക്കൊപ്പം ബന്ധപ്പെട്ടു।

Verse 50

तस्य देवस्य माहात्म्यात्केदारस्य महीपतेः । राज्यं ते सुखदं नृणां तथा निहतकण्टकम्

ഹേ മഹീപതേ, ആ ദേവനായ കേടാരന്റെ മഹാത്മ്യത്താൽ നിന്റെ രാജ്യം ജനങ്ങൾക്ക് സുഖദമായി; അതിലെ കണ്ഠകങ്ങൾ—കഷ്ടങ്ങളും ശത്രുക്കളും—നശിച്ചു।

Verse 51

प्राप्तं त्वया महाराज केदारस्य प्रसादतः । येन त्वं सैन्यहीनोऽपि पृथिवीं परिरक्षसि

ഹേ മഹാരാജാ, കേടാരന്റെ പ്രസാദത്താൽ തന്നെയാണ് ഇതെല്ലാം നിനക്കു ലഭിച്ചത്; അതിനാൽ നീ സൈന്യമില്ലാതെയും ഭൂമിയെ പരിരക്ഷിക്കുന്നു।

Verse 52

पुलस्त्य उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स राजा विस्मयान्वितः । गमनाय मतिं चक्रे केदारं प्रति भूमिपः

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് വിസ്മയത്തോടെ നിറഞ്ഞു. അപ്പോൾ ആ ഭൂപതി കേദാരത്തിലേക്കു പോകാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു.

Verse 53

स गत्वा पर्वते रम्ये पूजयित्वा च तं विभुम् । शिवरात्रिपरः सम्यग्वर्षेवर्षे बभूव ह

അവൻ മനോഹരമായ പർവതത്തിലേക്ക് ചെന്നു ആ വിഭു പ്രഭുവിനെ പൂജിച്ചു. പിന്നെ ശിവരാത്രിവ്രതത്തിൽ നിഷ്ഠനായി, വർഷംതോറും ശരിയായി ആചരിച്ചു.

Verse 54

पुत्रं राज्ये च संस्थाप्य ततोऽर्बुदमथागमत् । प्राप्तो मुक्तिं ततो भूयः सभार्यस्तत्प्रभावतः

അവൻ പുത്രനെ രാജസ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിച്ച് പിന്നെ അർബുദത്തിലേക്ക് വന്നു. തുടർന്ന് ആ (കേദാര)ത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ഭാര്യയോടുകൂടെ മോക്ഷം പ്രാപിച്ചു.

Verse 55

एतत्ते सर्वमाख्यातं केदारस्य महीपते । माहात्म्यं शुभदं नृणां सर्व पापप्रणाशनम्

ഹേ മഹീപതേ! കേദാരത്തിന്റെ ഈ സമസ്ത മഹാത്മ്യം നിനക്കു വിശദമായി പറഞ്ഞു—ഇത് മനുഷ്യർക്കു മംഗളപ്രദവും സർവ്വപാപനാശകവും ആകുന്നു.

Verse 56

माघफाल्गुनयोर्मध्ये कृष्णपक्षे चतुर्दशी । शिवरात्रिरिति ख्याता भूतलेऽस्मिन्महामते

ഹേ മഹാമതേ! മാഘ-ഫാൽഗുണങ്ങളുടെ ഇടയിൽ വരുന്ന കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശി തിഥി ഈ ഭൂതലത്തിൽ ‘ശിവരാത്രി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 57

तस्यां तु सर्वथा राजन्यात्रां तस्य समाचरेत् । केदारस्य महाराज प्रकुर्यात्पूजनं नृप

ഹേ രാജാവേ, ആ ശിവരാത്രിയിൽ നിർബന്ധമായി തീർത്ഥയാത്ര ആചരിക്കണം; കൂടാതെ ഹേ മഹാരാജാവേ, ഹേ നൃപാ, കേദാരനാഥനെ പൂജിക്കണം।

Verse 58

माघकृष्णचतुर्दश्यां यः कुर्यात्तत्र जागरम् । कृतोपवासो नृपते शिवलोकं स गच्छति

ഹേ നൃപതേ, മാഘമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ അവിടെ ഉപവാസത്തോടെ ജാഗരണം ചെയ്യുന്നവൻ ശിവലോകം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 59

स्नात्वा गंगासरस्वत्योः संगमे सर्वकामदे । ये प्रपश्यन्ति केदारं ते यास्यंति परां गतिम्

ഗംഗയും സരസ്വതിയും സംഗമിക്കുന്ന, സർവകാമദമായ ആ സ്ഥലത്ത് സ്നാനം ചെയ്ത് കേദാരനാഥനെ ദർശിക്കുന്നവർ പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 60

कुण्डे केदारसंज्ञे यः प्रपिबेद्विमलं जलम् । सप्तपूर्वान्सप्त परान्पूर्वजांस्तारयेत्तु सः

കേദാരസഞ്ജ്ഞയായ കുളത്തിൽ നിന്നുള്ള നിർമലജലം ആരെങ്കിലും പാനം ചെയ്താൽ, അവൻ തന്റെ പിതൃപുരുഷന്മാരെ—ഏഴ് തലമുറ മുൻപും ഏഴ് തലമുറ പിന്നെയും—തരിക്കും।

Verse 61

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं भक्त्या परमया नृप । सोऽपि पापैर्विमुच्येत केदारस्य प्रभावतः

ഹേ നൃപാ, ഇതു നിത്യം പരമഭക്തിയോടെ ശ്രവിക്കുന്നവനും കേദാരത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും।