Adhyaya 24

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ गुहामध्यनिवासिनी । देवी कात्यायनी यत्र शुंभदानवनाशिनी

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! തുടർന്ന് ഗുഹാമദ്ധ്യേ വസിക്കുന്ന, ശുംഭദാനവനാശിനിയായ ദേവി കാത്യായനി വിരാജിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം.

Verse 2

शुंभोनाम महादैत्यः पुराऽसीत्पृथिवीतले । तेन सर्वं जगद्व्याप्तं जित्वा देवान्रणाजिरे

പുരാതനകാലത്ത് ഭൂമിയിൽ ‘ശുംഭ’ എന്ന മഹാദൈത്യൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ദേവന്മാരെ ജയിച്ച് സമസ്ത ലോകത്തെയും അധീനപ്പെടുത്തി എല്ലാടവും വ്യാപിച്ചു ഭരിച്ചു.

Verse 3

स शंकरवराद्दैत्यो देवदानवरक्षसाम् । अवध्यो योषितं मुक्त्वा सर्वेषां प्राणिनां भुवि

ശങ്കരന്റെ (ശിവന്റെ) വരപ്രഭാവത്താൽ ആ ദൈത്യൻ ദേവന്മാർക്കും ദാനവർക്കും രാക്ഷസർക്കും—ഭൂമിയിലെ സർവ്വ ജീവികൾക്കും—സ്ത്രീയെ ഒഴികെ അവധ്യനായിരുന്നു.

Verse 4

ततो देवगणाः सर्वे गत्वाऽर्बुदमथाचलम् । तपस्तेपुर्वधार्थाय शुंभस्य जगतीपते । देवीमाराधयामासुर्व्यक्तरूपां सुरेश्वरीम्

അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും അർബുദപർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി. ജഗതീപതി ശുംഭന്റെ വധാർത്ഥം അവർ തപസ്സു ചെയ്തു, വ്യക്തരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷയായ സുരേശ്വരി ദേവിയെ ആരാധിച്ചു.

Verse 5

अथ तेषां प्रसन्ना सा दृष्टिगोचरमागता । अब्रवीद्वरदास्मीति ब्रूत किं करवाणि च

അപ്പോൾ അവൾ അവരിൽ പ്രസന്നയായി ദൃഷ്ടിഗോചരയായി വന്നു പറഞ്ഞു—“ഞാൻ വരദായിനി; പറയുക, ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം?”

Verse 6

देवा ऊचुः । सर्वं नोऽपहृतं देवि शुंभेन सुदुरात्मना । तं निषूदय कल्याणि सोवध्योन्यैः सदा रणे

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—“ദേവി, സുദുരാത്മനായ ശുംഭൻ ഞങ്ങളുടെ എല്ലാം അപഹരിച്ചു. കല്യാണി, അവനെ നിശ്ശേഷം നശിപ്പിക്കൂ; യുദ്ധത്തിൽ അവൻ എപ്പോഴും മറ്റുള്ളവർക്ക് അവധ്യനാണ്.”

Verse 7

त्वया संरक्षिता देवि पुरा बाष्कलितो वयम्

ഹേ ദേവി, മുമ്പ് ഞങ്ങൾ വീണു ദീനാവസ്ഥയിൽ ആയിരുന്നപ്പോൾ നീയേ ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചു.

Verse 9

स तया याचिते युद्धे ज्ञात्वा तां योषितं नृप । अवज्ञाय ततो दैत्यः प्रेषयामास दानवान्

ഹേ രാജാവേ, അവൾ യുദ്ധത്തിന് വെല്ലുവിളിച്ചപ്പോൾ, അവളൊരു സ്ത്രീയാണെന്നറിഞ്ഞ് ആ അസുരൻ അവളെ പുച്ഛിക്കുകയും ദാനവന്മാരെ അയക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 10

जीवग्राहेण दुष्टेयं गृह्यतां परुषस्वना । क्रियतां दारुणो दंडो मम वाक्यान्न संशयः

'പരുഷമായി സംസാരിക്കുന്ന ഈ ദുഷ്ടയെ ജീവനോടെ പിടികൂടുക. എന്റെ കല്പനപ്രകാരം ഇവൾക്ക് കഠിനമായ ശിക്ഷ നൽകുക, അതിൽ സംശയമില്ല' എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു.

Verse 11

अथ तस्य समादेशाद्दानवास्तां ततो द्रुतम् । गत्वा निर्भर्त्सयामासुर्वेष्टयित्वा दिशो दश

പിന്നീട് അവന്റെ കല്പനയനുസരിച്ച് ദാനവന്മാർ വേഗത്തിൽ ചെന്ന്, പത്തു ദിശകളിൽ നിന്നും അവളെ വളഞ്ഞ് അധിക്ഷേപിച്ചു.

Verse 12

ततोऽवलोकनाद्दैत्यास्तया ते भस्मसात्कृताः । ततः शुंभः प्रकुपितः स्वयमेव समाययौ

അപ്പോൾ അവളുടെ നോട്ടം കൊണ്ടുതന്നെ ആ അസുരന്മാർ ഭസ്മമായിത്തീർന്നു. അതിനുശേഷം ശുഭൻ കോപത്തോടെ സ്വയം അവിടെ എത്തി.

Verse 13

अब्रवीत्तिष्ठतिष्ठेति खङ्गमुद्यम्य भीषणः । सोऽपिदेव्या महाराज तथा चैवावलोकितः

ഭയങ്കരനായ അവൻ വാളുയർത്തി 'നിൽക്കൂ, നിൽക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു. ഹേ മഹാരാജാവേ, ദേവി അവനെയും അതുപോലെ തന്നെ നോക്കി.

Verse 14

अभवद्भस्मसात्सद्यः पतंग इव पावकम् । हते तस्मिंस्ततो दैत्याः शेषाः पार्थिवसत्तम । भित्त्वा रसातलं जग्मुः पातालं भयसंयुताः

അവൻ അഗ്നിയിൽ പതംഗംപോലെ ക്ഷണത്തിൽ ഭസ്മമായി. അവൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ, ശേഷിച്ച ദൈത്യർ ഭയാകുലരായി രസാതലം ഭേദിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങി.

Verse 15

ततो देवगणाः सर्वे तुष्टुवुस्तां सुरेश्वरीम् । अब्रुवंश्च वरं ब्रूहि यत्ते मनसि वर्त्तते

അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും ആ പരമ സുറേശ്വരിയെ സ്തുതിച്ചു. അവർ പറഞ്ഞു—“ദേവീ, നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആഗ്രഹം വരമായി പ്രസ്താവിക്കൂ.”

Verse 16

देव्युवाच । तत्रैव पर्वते स्थास्ये ह्यर्बुदेऽहं सुरोत्तमाः । अभीष्टः पर्वतोऽस्माकं सं सदाऽर्बुदसंज्ञितः

ദേവി പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവോത്തമന്മാരേ, ഞാൻ അവിടെയേ അർബുദപർവതത്തിൽ വസിക്കും. ഈ പർവതം ഞങ്ങൾക്ക് പ്രിയം; ഇത് എന്നും ‘അർബുദ’ എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടും.”

Verse 17

देवा ऊचुः । तत्रस्थां त्वां समालोक्य मर्त्त्या यांति त्रिविष्टपम् । विना यज्ञैस्तथा दानैः स्वर्गः संकीर्णतां गतः । नान्यत्कारणमस्तीह निषेधस्य सुरेश्वरि

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—“നീ അവിടെ വസിക്കുന്നതു കണ്ടാൽ മനുഷ്യർ യജ്ഞവും ദാനവും കൂടാതെ തന്നെ ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗം) പ്രാപിക്കുന്നു. സ്വർഗം തിരക്കാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഹേ സുറേശ്വരീ, ഈ നിരോധനത്തിന് മറ്റൊരു കാരണമില്ല.”

Verse 19

देवा ऊचुः । यद्येवं देवि तेऽभीष्टमेवं कुरु शुचिस्मिते । वयं त्वां तत्र द्रक्ष्यामः शुक्लाष्टम्यां सदा शुचेः

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—“ദേവീ, ഇത് തന്നെയാണ് നിന്റെ ഇഷ്ടമെങ്കിൽ, ഹേ ശുചിസ്മിതേ, അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യുക. ഹേ ശുദ്ധേ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ അവിടെ എപ്പോഴും ശുക്ലാഷ്ടമിയിൽ ദർശിക്കും.”

Verse 20

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्ताः सुरा देव्या प्रहृष्टास्त्रिदिवं ययुः । सापि देवी गिरौ तत्र गत्वा चैवार्बुदे नृप

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ദേവി ഇങ്ങനെ അരുളിയപ്പോൾ ദേവന്മാർ ആനന്ദത്തോടെ ത്രിദിവത്തിലേക്ക് (സ്വർഗത്തിലേക്ക്) പോയി. ആ ദേവിയും, ഹേ നൃപ, അവിടെ ആ പർവതത്തിലേക്ക് ചെന്നു അർബുദത്തിൽ വസിച്ചു.

Verse 21

गुहामध्यं समासाद्य नित्यं जगद्धिताय वै । विविक्ते न्यवसत्प्रीता दुर्ल्लभा सुरमानवैः

ഗുഹയുടെ മദ്ധ്യഭാഗത്തെത്തി, ലോകഹിതത്തിനായി നിത്യവും ഏകാന്തത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ അവൾ വസിച്ചു; ദേവന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും അവളുടെ സാക്ഷാത് ദർശനം ദുർലഭമായിരുന്നു.

Verse 22

यस्तां पश्यति राजेन्द्र शुक्लाष्टम्यां समाहितः । अभीष्टं स सदाप्नोति यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ശുക്ലാഷ്ടമിദിനത്തിൽ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ അവളെ ദർശിക്കുന്നവൻ, അത്യന്തം ദുർലഭമായാലും തന്റെ അഭീഷ്ടം എപ്പോഴും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 24

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे कात्यायनीमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्विंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ മൂന്നാം അർബുദഖണ്ഡത്തിൽ ‘കാത്യായനീമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന ഇരുപത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.