Adhyaya 76

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति भास्करत्रितयं शुभम् । यैस्तुष्टैस्त्रिषु लोकेषु मानवो मुक्तिमाप्नुयात्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെയേ ഭാസ്കരന്മാരുടെ മംഗളകരമായ ത്രയം നിലനിൽക്കുന്നു. അവർ പ്രസന്നരായാൽ മനുഷ്യൻ ത്രിലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 2

मुण्डीरं प्रथमं तत्र कालप्रियं तथापरम् । मूलस्थानं तृतीयं च सर्वव्याधिविनाशनम्

അവിടെ ഒന്നാമത് മുണ്ഡീരം, രണ്ടാമത് അതുപോലെ കാലപ്രിയം; മൂന്നാമത് മൂലസ്ഥാനം—അത് എല്ലാ രോഗങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 3

तत्र संक्रमते सूर्यो मुंडीरे रजनीक्षये । कालप्रिये च मध्याह्ने मूलस्थाने क्षपागमे

അവിടെ സൂര്യൻ മുണ്ഡീരത്തിൽ രാത്രിയുടെ അവസാനം, കാലപ്രിയത്തിൽ മധ്യാഹ്നത്തിൽ, മൂലസ്ഥാനത്തിൽ രാത്രിയുടെ ആഗമനത്തിൽ പ്രത്യേകമായി സംക്രമിക്കുന്നു.

Verse 4

तस्मिन्काले नरो भक्त्या पश्येदप्येकमेवच । कृतक्षणो नरो मोक्षं सत्यं याति न संशयः

ആ സമയത്ത് ഭക്തിയോടെ ഇവയിൽ ഒന്നിനെങ്കിലും ദർശിച്ചാൽ, അവന്റെ ആ ക്ഷണം സഫലമാകും; അവൻ നിശ്ചയമായും മോക്ഷം പ്രാപിക്കും—സംശയമില്ല.

Verse 5

ऋषय ऊचुः । मुंडीरः पूर्वदिग्भागे धरित्र्याः श्रूयते किल । मध्ये कालप्रियो देवो मूलस्थानं तदन्तरे

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഭൂമിയുടെ കിഴക്കൻ ദിക്കുഭാഗത്ത് മുണ്ടീരമെന്ന സ്ഥലം പ്രസിദ്ധമാണെന്ന് കേൾക്കുന്നു; മദ്ധ്യത്തിൽ കാലപ്രിയ ദേവൻ വിരാജിക്കുന്നു; ഇവയുടെ ഇടയിൽ മൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।

Verse 6

तत्कथं ते त्रयस्तत्र संजाताः सूत भास्कराः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वं नो ब्रूहि विस्तरात्

അപ്പോൾ, ഹേ സൂതാ! അവിടെ ആ മൂന്നു ഭാസ്കരന്മാർ എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിച്ചു? ഹാടകേശ്വര ക്ഷേത്രത്തിൽ സംഭവിച്ചതെല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയുക।

Verse 7

सूत उवाच । अस्ति सागरपर्यंते विटंकपुरमुत्तमम् । समुद्रवीचिसंसक्तप्रोच्चप्राकारमण्डनम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—സമുദ്രത്തിന്റെ അറ്റത്ത് വിറ്റങ്കപുരം എന്ന ഉത്തമ നഗരം ഉണ്ട്; സമുദ്രതരംഗങ്ങളുടെ സ്പർശം ലഭിച്ചും ഉയർന്ന പ്രാകാരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും ഇരിക്കുന്നു।

Verse 8

तत्राभूद्ब्राह्मणः कश्चित्कुष्ठव्याधिसमन्वितः । पूर्वकर्मविपाकेन यौवनेसमुपस्थिते

അവിടെ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ കുഷ്ഠരോഗബാധിതനായിരുന്നു. പൂർവകർമ്മവിപാകത്താൽ ആ വ്യാധി അവന്റെ യൗവനത്തിൽ തന്നെ വന്നെത്തി।

Verse 9

तस्य भार्याऽभवत्साध्वी कुलीना शीलमंडना । तथाभूतमपि प्रायः सा पश्यति यथा स्मरम्

അവന്റെ ഭാര്യ സാദ്ധ്വിയായിരുന്നു—കുലീനയും ശീലമെന്ന അലങ്കാരത്തോടെ ശോഭിതയും. അവൻ അങ്ങനെ ആയിട്ടും അവൾ അധികവും അവനെ പ്രിയതമനെപ്പോലെ തന്നെയായിരുന്നു നോക്കിയത്।

Verse 10

औषधानि विचित्राणि महार्घ्याण्यपि चाददे । तदर्थमुपलेपांश्च पथ्यानि विविधानि च

അവൾ നാനാവിധമായ വിചിത്ര ഔഷധങ്ങൾ, അത്യന്തം വിലയേറിയവയും വരെ, സമാഹരിച്ചു. അതിനായി ഔഷധലേപങ്ങളും പലവിധ പഥ്യക്രമങ്ങളും കൂടി ഒരുക്കി.

Verse 11

तथा भिषग्वरान्नित्यमानिनाय च सादरम् । तदर्थे न गुणस्तस्य तथापि स्याच्छरीरजः

അതുപോലെ അവൻ നിത്യം ആദരത്തോടെ ശ്രേഷ്ഠ വൈദ്യന്മാരെ കൊണ്ടുവന്നു. എങ്കിലും ആ ശ്രമത്തിൽ നിന്ന് യാതൊരു ഗുണവും ഉണ്ടായില്ല; ദേഹജന്യ രോഗം മാറാതെ തുടർന്നു.

Verse 12

यथायथा स गृह्णाति भेषजानि द्विजोत्तमाः । कुष्ठेन सर्वगात्रेषु व्याप्यते च तथातथा

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! അവൻ എത്ര എത്ര പ്രാവശ്യം ഔഷധങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചുവോ, അത്രത്തോളം കുഷ്ഠം അവന്റെ സർവ്വാംഗങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചു.

Verse 13

अथैवं वर्तमानस्य तस्य विप्रवरस्य च । गृहेऽतिथिः समायातः कश्चित्पांथः श्रमान्वितः

ഇങ്ങനെ കഴിയുന്ന ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിലേക്കു വഴിശ്രമത്തിൽ ക്ഷീണിച്ച ഒരു യാത്രക്കാരൻ അതിഥിയായി എത്തി.

Verse 14

अथ विप्रं गृहं प्राप्तं दृष्ट्वा तस्य सती प्रिया । अज्ञातमपिसद्भक्त्या सूपचारैरतोषयत्

വീട്ടിലെത്തിയ ആ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ സതീയായ പ്രിയ—അപരിചിതനായിരുന്നാലും—സത്യഭക്തിയോടെയും യോജിച്ച ഉപചാരങ്ങളോടെയും അവനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.

Verse 15

अथ तं स्नातमाचांतं कृताहारं द्विजोत्तमम् । विश्रान्तं शयने विप्रः प्रोवाच स गृहाधिपः

അപ്പോൾ ആ ദ്വിജോത്തമൻ സ്നാനം ചെയ്ത് ആചമനം നടത്തി, ആഹാരം കഴിച്ച് ശയ്യയിൽ വിശ്രമിച്ചു; തുടർന്ന് ഗൃഹസ്ഥ ബ്രാഹ്മണൻ അവനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 16

तेजोऽन्वितं यथा भानुं रूपौदार्यगुणान्वितम् । यौवने वर्तमानं च मूर्तं काममिवापरम्

അവൻ സൂര്യനെപ്പോലെ തേജസ്സുള്ളവൻ, രൂപ-ഔദാര്യ-ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നൻ; യൗവനത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, മറ്റൊരു മూర్తിമാൻ കാമദേവനെപ്പോലെ തോന്നി.

Verse 17

कुष्ठ्युवाच । कुत आगम्यते विप्र क्व यास्यसि वदाऽधुना । एवं लावण्ययुक्तोऽपि किमेकाकी यथार्तिभाक्

കുഷ്ഠി പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രാ, നീ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്, ഇപ്പോൾ എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? ഇത്തരമൊരു ലാവണ്യമുണ്ടായിട്ടും നീ എന്തുകൊണ്ട് ഒറ്റയ്ക്കാണ്, ദുഃഖഭാരമുള്ളവനെപ്പോലെ?

Verse 18

पथिक उवाच । अस्ति कान्तीपुरीनाम पुरंदरपुरी यथा । सुस्थितैः सेविता नित्यं जनैर्धर्मव्रतान्वितैः

പഥികൻ പറഞ്ഞു—‘കാന്തീപുരി’ എന്നൊരു നഗരം ഉണ്ട്, പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) നഗരത്തെപ്പോലെ; അവിടെ ധർമ്മവ്രതങ്ങളാൽ യുക്തമായ സ്ഥിരജനങ്ങൾ നിത്യവും വസിച്ച് സേവിക്കുന്നു.

Verse 19

तस्यामहं कृतावासो गृहस्थाश्रममावहन् । ग्रस्तः कुष्ठेन रौद्रेण यथा त्वं द्विजसत्तम

ഞാൻ അവിടെ വസിച്ച് ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം അനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു; എന്നാൽ ഭീകരമായ കുഷ്ഠം എന്നെ ഗ്രസിച്ചു—നിന്നെ ഗ്രസിച്ചതുപോലെ, ഹേ ദ്വിജസത്തമാ.

Verse 20

ततः श्रुतं मया तावत्पुराणे स्कान्दसंज्ञिते । भास्करत्रितयं भूमौ सर्वव्याधिविनाशनम्

അപ്പോൾ സ്കന്ദനാമക പുരാണത്തിൽ ഞാൻ കേട്ടു—ഭൂമിയിൽ ‘ഭാസ്കരത്രിതയം’ എന്ന തീർത്ഥം ഉണ്ടു; അത് എല്ലാ രോഗങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 21

ततो निर्वेदमापन्नो भेषजैः क्लेशितश्चिरम् । क्षारैश्चाम्लैः कषायैश्च कटुकैरथ तिक्तकैः

പിന്നീട് അവൻ ഔഷധങ്ങളാൽ ദീർഘകാലം പീഡിതനായി—ക്ഷാരം, അമ്ലം, കഷായം, കടു, തിക്തം തുടങ്ങിയ ചികിത്സകളാൽ ക്ലേശിതനായി—ഗാഢ നിർവേദത്തിലായി।

Verse 22

ततो विनिश्चयं चित्ते कृत्वा गृह्य धनं महत् । मुण्डीरस्वामिनं गत्वा स्थितस्तस्यैव सन्निधौ

പിന്നീട് ഹൃദയത്തിൽ ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്ത് മഹത്തായ ധനം കൈക്കൊണ്ട് മുണ്ഡീരസ്വാമിനെയടുത്ത് ചെന്നു, അവിടത്തെ സന്നിധിയിൽ തന്നെ പാർത്തു।

Verse 23

ततः प्रातः समुत्थाय नित्यं पश्यामि तं विभुम् । पूजयामि स्वशक्त्या च प्रणमामि ततः परम्

അതിനുശേഷം ഞാൻ പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് നിത്യവും ആ സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭുവിനെ ദർശിക്കുന്നു; എന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് പൂജിച്ച്, പിന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു।

Verse 24

सूर्यवारे विशेषेण निराहारो यतेन्द्रियः । करोमि जागरं रात्रौ गीतवादित्रनिःस्वनैः

പ്രത്യേകിച്ച് ഞായറാഴ്ച ഞാൻ നിരാഹാരനായി ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, ഗീത-ഭജനങ്ങളും വാദ്യങ്ങളുടെ നാദവും കൂടെ രാത്രി ജാഗരണം ചെയ്യുന്നു।

Verse 25

ततः संवत्सरस्यांते तं प्रणम्य दिनाधिपम् । कालप्रियं ततः पश्चाच्छ्रद्धया परया युतः

പിന്നീട് വർഷാന്ത്യത്തിൽ ആ ദിനാധിപനായ സൂര്യദേവനെ പ്രണാമം ചെയ്ത്, പരമശ്രദ്ധയോടെ യുക്തനായി തുടർന്ന് കാലപ്രിയ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 26

तेनैव विधिना विप्र तस्यापि दिवसेशितुः । पूजां करोमि मध्याह्ने श्रद्धा पूतेन चेतसा

ഹേ വിപ്രാ, അതേവിധം തന്നെയായി ഞാനും മധ്യാഹ്നത്തിൽ ദിനേശ്വരനായ സൂര്യദേവനെ പൂജിക്കുന്നു, ശ്രദ്ധയാൽ ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ।

Verse 27

ततोऽपि वत्सरस्यांते तं प्रणम्याथ शक्तितः । मूलस्थानं गतो देवमपरस्यां दिशि स्थितम्

പിന്നീട് മറ്റൊരു വർഷാന്ത്യത്തിൽ, കഴിയുന്നത്ര അവനെ പ്രണാമം ചെയ്ത്, പടിഞ്ഞാറുദിശയിൽ സ്ഥിതനായ ദേവന്റെ മൂലസ്ഥാനത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 28

तेनैव विधिना पूजा तस्यापि विहिता मया । संध्याकाले द्विजश्रेष्ठ यावत्संवत्सरं स्थितः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, അതേവിധം തന്നെയായി ഞാൻ സന്ധ്യാകാലത്ത് ആ ദേവനെയും പൂജിച്ചു; പിന്നെ പൂർണ്ണ ഒരു വർഷം അവിടെ തന്നെ പാർത്തു।

Verse 29

ततः संवत्सरस्यांते स्वप्ने मां भास्करोऽब्रवीत् । समेत्य प्रहसन्विप्रः संप्रहृष्टेन चेतसा

പിന്നീട് വർഷാന്ത്യത്തിൽ ഭാസ്കരൻ സ്വപ്നത്തിൽ എന്നോട് അരുളിച്ചെയ്തു; ആ ബ്രാഹ്മണൻ പുഞ്ചിരിയോടെ, അത്യന്തം ആനന്ദചിത്തത്തോടെ അടുത്തുവന്നു।

Verse 30

परितुष्टोऽस्मि ते विप्र कर्मणाऽनेन भक्तितः । ममाराधनजेनैव तस्मात्कुष्ठं प्रयातु ते

ഹേ വിപ്രാ! ഭക്തിയോടെ ചെയ്ത ഈ കര്‍മം കൊണ്ടു ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാകുന്നു. എന്റെ ആരാധനയിൽ നിന്നുയർന്ന ശക്തിയാൽ നിന്റെ കുഷ്ഠരോഗം അകലട്ടെ.

Verse 31

गच्छ शीघ्रं द्विजश्रेष्ठ श्रांतोऽसि निजमंदिरम् । पश्य बंधुजनं सर्वं सोत्कण्ठं तत्कृते स्थितम्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! വേഗം പോകുക; നീ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു—സ്വഗൃഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങുക. നിനക്കായി ആകാംക്ഷയോടെ നിൽക്കുന്ന ബന്ധുക്കളെയെല്ലാം കാണുക.

Verse 32

त्वया हृतं पुरा रुक्मं ब्राह्मणस्य महात्मनः । तेन कर्मविपाकेन कुष्ठव्याधिरुपस्थितः

നീ മുമ്പ് മഹാത്മാവായ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ സ്വർണം കവർന്നിരുന്നു. ആ കര്‍മവിപാകം കൊണ്ടാണ് നിനക്കു കുഷ്ഠവ്യാധി വന്നത്.

Verse 33

स मया नाशितस्तुभ्यं प्रहृष्टेनाधुना द्विज । एतज्ज्ञात्वा न कर्तव्यं सुवर्णहरणं पुनः

ഹേ ദ്വിജാ! സന്തോഷത്തോടെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്കായി ആ (വ്യാധി) നശിപ്പിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ് ഇനി സ്വർണഹരണം ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്.

Verse 34

दृश्यन्ते ये नरा लोके कुष्ठव्याधिसमाकुलाः । सुवर्णहरणं सर्वैस्तैः कृतं पापकर्मभिः

ലോകത്തിൽ കുഷ്ഠവ്യാധിയാൽ പീഡിതരായി കാണപ്പെടുന്നവർ എല്ലാവരും പാപകർമ്മികളാണ്; അവർ സ്വർണഹരണം ചെയ്തവരാണ്.

Verse 35

तस्माद्देयं यथाशक्त्या न स्तेयं कनकं बुधैः । इच्छद्भिः परमं सौख्यं स्वशरीरस्य शाश्वतम्

അതുകൊണ്ട് യഥാശക്തി ദാനം ചെയ്യണം; ജ്ഞാനികൾ സ്വർണം മോഷ്ടിക്കരുത്. സ്വന്തം ശരീരത്തിന് പരമമംഗലവും ശാശ്വതസുഖവും ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഇങ്ങനെ തന്നെ ആചരിക്കണം।

Verse 36

एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्ततश्चादर्शनं गतः । अहं च विस्मयाविष्टः प्रोत्थितः शयनाद्द्रुतम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് സഹസ്രാംശു (സൂര്യൻ) പിന്നെ ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് അദൃശനായി. ഞാനും വിസ്മയാവിഷ്ടനായി വേഗത്തിൽ ശയ്യയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു।

Verse 37

यावत्पश्यामि देहं स्वं कुष्ठव्याधिपरिच्युतम् । द्वादशार्कप्रभं दिव्यं यथा त्वं पश्यसे द्विज

അപ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ ദേഹത്തെ കുഷ്ഠരോഗത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തമായതായി കണ്ടു—ദിവ്യമായി, പന്ത്രണ്ട് സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തമായി—ഹേ ദ്വിജ, നീ കാണുന്നതുപോലെ തന്നെ।

Verse 38

तस्मात्त्वमपि विप्रेंद्र भक्त्या तद्भास्करत्रयम् । अनेन विधिना पश्य येन कुष्ठं प्रशाम्यति

അതുകൊണ്ട് ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, നീയും ഭക്തിയോടെ ആ ഭാസ്കരത്രയത്തെ ഇതേ വിധിയിൽ ദർശിക്ക; അതിനാൽ കുഷ്ഠം ശമിക്കുന്നു।

Verse 39

किमौषधैः किमाहांरैः कटुकैरपि योजितैः । सर्वव्याधिप्रणाशेशे स्थितेऽस्मिन्भास्करत्रये

ഔഷധങ്ങൾ എന്തിന്, കഠിന/കയ്പ് കലർന്ന ആഹാരപ്രയോഗങ്ങൾ എന്തിന്, സർവ്വവ്യാധിനാശത്തിൽ പരമേശനായ ഈ ഭാസ്കരത്രയം ഇവിടെ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ?

Verse 40

स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं तां पुरीं प्रति । गृहेऽद्य तव विश्रांतो यथा विप्र निजे गृहे

നിനക്കു മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ. ഇപ്പോൾ ഞാൻ ആ നഗരത്തേക്കു പോകുന്നു. ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഇന്ന് നിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ഞാൻ സ്വന്തം വീട്ടിൽ വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ വിശ്രമിച്ചു।

Verse 41

एवमुक्तः स पांथेन तेन विप्रः स कुष्ठभाक् । वीक्षांचक्रे ततो वक्त्रं स्वपत्न्या दुःखसंयुतः

ആ യാത്രക്കാരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കുഷ്ഠബാധിതനായ ആ ബ്രാഹ്മണൻ ദുഃഖഭാരത്തോടെ തന്റെ ഭാര്യയുടെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കി।

Verse 42

साऽब्रवीद्युक्तमुक्तं ते पांथेनानेन वल्लभ । तस्मात्तत्र द्रुतं गच्छ यत्र तद्भास्करत्रयम्

അവൾ പറഞ്ഞു—പ്രിയനേ, ഈ യാത്രക്കാരൻ പറഞ്ഞത് യുക്തമായതുതന്നെ. അതിനാൽ ഭാസ്കരത്രയം ഉള്ള ആ സ്ഥലത്തേക്ക് വേഗം പോകുക।

Verse 43

अहं त्वया समं तत्र शुश्रूषानिरता सती । गमिष्यामि न संदेहस्तस्माद्गच्छ द्रुतं विभो

ഞാനും നിനക്കൊപ്പം അവിടെ പോകും—ശുശ്രൂഷയിൽ നിരതയായ സതിയായി. സംശയമില്ല; അതിനാൽ, ഹേ മഹാനേ, വേഗം പോകുക।

Verse 44

एवमुक्तस्तया सोऽथ वित्तमादाय भूरिशः । प्रस्थितः कांतया सार्धं मुण्डीरस्वामिनं प्रति

അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ അവൻ ധാരാളം ധനം എടുത്തുകൊണ്ട്, പ്രിയയോടൊപ്പം മുണ്ഡീരസ്വാമിയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു।

Verse 45

प्रतिज्ञया गमिष्यामि द्रष्टुं तद्देवतात्रयम् । मुंडीरं कालनाथं च मूल स्थानं च भास्करम्

എന്റെ പ്രതിജ്ഞയനുസരിച്ച്, മുണ്ഡീരൻ, കാലനാഥൻ, മൂലസ്ഥാനത്തുള്ള ഭാസ്കരൻ എന്നീ മൂന്നു ദേവന്മാരെയും ദർശിക്കാൻ ഞാൻ പോകും.

Verse 46

ततः कृच्छ्रेण महता कुष्ठव्याधिसमाकुलः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे संप्राप्तः स द्विजोत्तमाः

പിന്നീട്, കുഷ്ഠരോഗത്താൽ വലഞ്ഞ ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ വളരെ കഷ്ടപ്പെട്ട് ഹാടകേശ്വര ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 47

तद्दृष्ट्वा सुमहत्क्षेत्रं तापसौघनिषेवितम् । निर्विण्णः कुष्ठरोगेण पथि श्रांतोऽब्रवीत्प्रियाम्

തപസ്വികളാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്ന ആ വിശാലമായ പുണ്യസ്ഥലം കണ്ട്, കുഷ്ഠരോഗത്താൽ തളർന്നവനും വഴിനടന്ന് ക്ഷീണിച്ചവനുമായ അദ്ദേഹം തന്റെ പ്രിയതമയോട് പറഞ്ഞു.

Verse 48

अहं निर्वेदमापन्नो रोगेणाथ बुभुक्षया । मुण्डीरस्वामिनं यावन्न शक्रोमि प्रसर्पितुम्

രോഗത്താലും വിശപ്പിനാലും ഞാൻ അങ്ങേയറ്റം നിരാശനായിരിക്കുന്നു. മുണ്ഡീരസ്വാമിയുടെ അടുത്തേക്ക് ഇഴഞ്ഞുചെല്ലാൻ പോലും എനിക്ക് കഴിയുന്നില്ല.

Verse 49

तस्मादत्रैव देहं स्वं विहास्यामि न संशयः । त्वं गच्छ स्वगृहं कांते सार्थमासाद्य शोभनम्

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇവിടെ വെച്ചുതന്നെ എന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല. പ്രിയേ, നീ നല്ലൊരു യാത്രാസംഘത്തോടൊപ്പം സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിപ്പോകുക.

Verse 50

पत्न्युवाच । अभुक्ते त्वयि नो भुक्तं कदाचित्कांत वै मया । एकांतेऽपि महाभाग न सुप्तं जाग्रति त्वयि

ഭാര്യ പറഞ്ഞു—പ്രിയനേ, നീ ഭക്ഷിക്കാത്തപ്പോൾ ഞാൻ ഒരിക്കലും ഭക്ഷിച്ചിട്ടില്ല. മഹാഭാഗനേ, ഏകാന്തത്തിലും നീ ജാഗരിതനായിരിക്കെ ഞാൻ ഒരിക്കലും നിദ്രിച്ചിട്ടില്ല.

Verse 51

तस्मादेतन्महाक्षेत्रं संप्राप्य त्वां व्यवस्थितम् । परलोकाय संत्यज्य कथं गच्छाम्यहं गृहम्

അതുകൊണ്ട് ഈ മഹാക്ഷേത്രത്തിലെത്തി, നീ പരലോകത്തിനായി ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നതു കണ്ടിട്ട്, നിന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ എങ്ങനെ വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങും?

Verse 52

दर्शयिष्ये मुखं तेषां त्वया हीना अहं कथम् । बांधवानां गुरूणां च अन्येषां सुदृदा मपि

നീ ഇല്ലാതെ ഞാൻ എങ്ങനെ മുഖം കാണിക്കും—ബന്ധുക്കൾക്കും ഗുരുക്കന്മാർക്കും, മറ്റുള്ള ദൃഢസ്നേഹികൾക്കും പോലും?

Verse 53

तस्मात्त्वया समं नाथ प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् । स्नेहपाशविनिर्बद्धा सत्येनात्मानमालभे

അതുകൊണ്ട്, ഹേ നാഥാ, ഞാൻ നിനക്കൊപ്പം ഹുതാശനത്തിൽ പ്രവേശിക്കും. സ്നേഹപാശത്തിൽ ബന്ധിതയായി, സത്യത്തോടെ ഞാൻ എന്റെ ആത്മാവിനെ അർപ്പിക്കുന്നു.

Verse 54

यावतस्तव संजाता उपवासा महामते । तावंतश्च तथास्माकं कथं गच्छामि तद्गृहम्

ഹേ മഹാമതേ, നിനക്കുണ്ടായ ഉപവാസങ്ങൾ എത്രയോ, അത്രയും എനിക്കും. അങ്ങനെ ഇരിക്കെ ഞാൻ ആ വീട്ടിലേക്കെങ്ങനെ പോകും?

Verse 55

एवं तस्या विदित्वा स निश्चयं ब्राह्मणस्तदा । चितिं कृत्वा तु दाहार्थं तया सार्धे ततोऽविशत्

അവളുടെ ദൃഢനിശ്ചയം അറിഞ്ഞ ആ ബ്രാഹ്മണൻ അപ്പോൾ ദഹനാർത്ഥം ചിത ഒരുക്കി, പിന്നെ അവളോടുകൂടെ അതിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 56

भास्करं मनसि ध्यात्वा यावदग्निं समाददे । तावत्पश्यति चाग्रस्थं सुदीप्तं पुरुषत्रयम्

മനസ്സിൽ ഭാസ്കരനെ ധ്യാനിച്ചു അഗ്നി എടുക്കാൻ പോകുമ്പോൾ, അവൻ മുന്നിൽ അത്യന്തം ദീപ്തിയുള്ള മൂന്ന് പുരുഷന്മാരെ കണ്ടു।

Verse 57

तद्दृष्ट्वा विस्मयाविष्टः क एते पुरुषास्त्रयः । न कदाचिन्मया दृष्टा ईदृक्तेजःसमन्विताः

അതു കണ്ടു അവൻ വിസ്മയാവിഷ്ടനായി—“ഈ മൂന്ന് പുരുഷന്മാർ ആരാണ്? ഇത്തരമൊരു തേജസ് ഞാൻ ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല” എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 58

पुरुषा ऊचुः । मा त्वं मृत्युपथं गच्छ कृत्वा वैराग्यमाकुलः । व्यावृत्य स्वगृहं गच्छ स्व भार्यासहितो द्विज

ആ പുരുഷന്മാർ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദ്വിജാ! വൈരാഗ്യത്തിന്റെ കലക്കത്തിൽ മരണപഥത്തിലേക്ക് പോകരുത്. തിരിഞ്ഞ് ഭാര്യയോടുകൂടെ സ്വന്തം വീട്ടിലേക്കു പോകുക।”

Verse 59

ब्राह्मण उवाच । प्रतिज्ञाय मया पूर्व गृहं मुक्तं निजं यतः । मुण्डीरस्वामिनं दृष्ट्वा तथाऽन्यं कालवल्लभम्

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ മുമ്പേ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് സ്വന്തം വീട് ഉപേക്ഷിച്ചു. മുണ്ഡീരസ്വാമിനെയും, മറ്റൊരു കാലവല്ലഭനെയും ദർശിച്ച ശേഷം।”

Verse 60

मूलस्थानं च कर्तव्यं ततः सस्यप्रभक्षणम् । सोऽहं तानविलोक्याथ कथं गच्छामि मन्दिरम् । भक्षयामि तथा सस्यं तेन त्यक्ष्यामि जीवितम्

ആദ്യം മൂലാഹാരവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം; പിന്നെ ധാന്യഭക്ഷണം. ഇപ്പോൾ നിങ്ങളെ കണ്ടിട്ട് ഞാൻ എങ്ങനെ എന്റെ വസതിയിലേക്കു മടങ്ങും? എങ്കിലും ധാന്യം കഴിച്ച് അതിനാൽ തന്നെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും.

Verse 61

पुरुषा ऊचुः । वयं ते भास्करा ब्रह्मंस्त्रयोऽत्रैव समागताः । त्वद्भक्त्याकृष्टमनसो ब्रूहि किं करवामहे

പുരുഷന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭാസ്കരാ! ഹേ പൂജ്യ ബ്രാഹ്മണാ! നിങ്ങളുടെ ഭക്തിയാൽ ആകർഷിതരായി ഞങ്ങൾ മൂന്നു ഭാസ്കരന്മാർ ഇവിടെ തന്നേ ഒന്നിച്ചുകൂടിയിരിക്കുന്നു. പറയുക, ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യണം?

Verse 62

ब्राह्मण उवाच । यदि यूयं समायाताः स्वयमेव ममांतिकम् । त्रयोऽपि भास्करा नाशमेष कुष्ठः प्रगच्छतु

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ സ്വയം എന്റെ അടുക്കൽ വന്നിരിക്കുന്നുവല്ലോ, ഹേ മൂന്നു ഭാസ്കരന്മാരേ; ഈ കുഷ്ഠരോഗം ഇപ്പോൾ നശിച്ച് അകന്നുപോകട്ടെ.

Verse 63

तथाऽत्रैव सदा स्थेयं क्षेत्रे युष्माभिरेव हि । सांनिध्यं त्रिषु लोकेषु गन्तव्यं च यथा पुरा

അതുപോലെ നിങ്ങൾ ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നേ എപ്പോഴും ഇവിടെ നിലകൊള്ളണം; കൂടാതെ മുൻപുപോലെ ത്രിലോകങ്ങളിലും നിങ്ങളുടെ ദിവ്യ സാന്നിധ്യം നൽകുവാൻ ഗമിക്കയും വേണം.

Verse 64

भास्करा ऊचुः । एवं विप्र करिष्यामः स्थास्यामो ऽत्र सदा वयम् । त्वं चापि रोगनिर्मुक्तः सुखं प्राप्स्यस्यनुत्तमम्

ഭാസ്കരന്മാർ പറഞ്ഞു—അങ്ങനെ തന്നേ, ഹേ വിപ്രാ; ഞങ്ങൾ അങ്ങനെ ചെയ്യും. ഞങ്ങൾ ഇവിടെ എപ്പോഴും വസിക്കും; നിങ്ങളും രോഗമുക്തനായി അനുത്തമ സുഖം പ്രാപിക്കും.

Verse 65

प्रासादत्रितयं तस्मादस्मदर्थं निरूपय । येन त्रिकालमासाद्य गच्छामः संनिधिं द्विज

അതുകൊണ്ട് ഹേ ദ്വിജാ! ഞങ്ങളുടെ നിമിത്തം മൂന്ന് പ്രാസാദങ്ങൾ (ക്ഷേത്രങ്ങൾ) നിശ്ചയിക്ക; ത്രികാലങ്ങളിലും അവിടെ എത്തി ഞങ്ങൾ പവിത്ര സാന്നിധ്യം പ്രസാദിക്കും.

Verse 66

एवमुक्त्वा तु ते सर्वे गताश्चाद्दर्शनं ततः । सोऽपि पश्यति कायं स्वं यावद्रोगविवर्जितम्

അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവർ എല്ലാവരും ദർശനത്തിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷരായി. പിന്നെ അവനും തന്റെ ശരീരം നോക്കി—അത് പൂർണ്ണമായി രോഗവിമുക്തമായിരുന്നു.

Verse 67

द्वादशार्क प्रतीकाशं सर्वलक्षणलक्षितम् । ततः प्रोवाच तां भार्यां विनयावनतां स्थिताम्

അവന്റെ ദേഹം പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു; എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും ലക്ഷിതം. പിന്നെ വിനയത്തോടെ നമിഞ്ഞുനിന്ന ഭാര്യയോട് അവൻ പറഞ്ഞു.

Verse 68

पश्य त्वं सुभ्रूर्मे गात्रं यादृग्रूपं पुनः स्थितम् । प्रसादाद्देवदेवस्य भास्करस्यांशुमालिनः

ഹേ സുഭ്രൂ! നോക്കുക, എന്റെ ശരീരം യഥാപൂർവരൂപത്തിൽ വീണ്ടും നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു—ദേവദേവൻ, കിരണമാലാധാരി ഭാസ്കരന്റെ പ്രസാദത്താൽ.

Verse 69

सोऽहमत्र स्थितो नित्यं पूजयिष्यामि भास्करम् । न यास्यामि पुनः सद्म सत्यमेतन्मयोदितम्

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇവിടെ നിത്യമായി നിലകൊണ്ട് ഭാസ്കരനെ പൂജിക്കും. ഞാൻ വീണ്ടും എന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല—ഇത് ഞാൻ പറഞ്ഞ സത്യവാക്യം.

Verse 72

त्रयाणामपि तेषां तु साध्वर्चाः शास्त्रसूचिताः । स्थापयामास सूर्याणां हस्तार्के सूर्यवासरे

ആ മൂന്നുപേരുടെയും ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം യഥോചിതമായ ആരാധന നടന്നു; ഹസ്ത നക്ഷത്രത്തിൽ, ഞായറാഴ്ച, സൂര്യപ്രതിമകൾ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു।

Verse 73

ततस्ताः पुष्पधूपाद्यैः समभ्यर्च्य चिरं द्विजः । त्रिसंध्यं क्रमशः प्राप्तो देहांते भास्करालयम्

പിന്നീട് ആ ദ്വിജൻ പുഷ്പം, ധൂപം മുതലായവകൊണ്ട് ദീർഘകാലം അവരെ ആരാധിച്ചു; ക്രമമായി ത്രിസന്ധ്യകൾ അനുഷ്ഠിച്ച്, ദേഹാന്തത്തിൽ ഭാസ്കരന്റെ ധാമം പ്രാപിച്ചു।

Verse 74

सूत उवाच । एवं ते तत्र संजातास्त्रयोऽपि द्विजसत्तमाः । भास्करा भक्तलोकस्य सर्वव्याधिविनाशकाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ഇങ്ങനെ അവിടെ ആ മൂന്നുപേരും ഭാസ്കരസ്വരൂപങ്ങളായി ഉദ്ഭവിച്ചു; ഭക്തജനങ്ങൾക്ക് സർവ്വവ്യാധിനാശകരായി മാറി।

Verse 75

यस्तान्पश्यति काले स्वे यथोक्ते सूरर्यवासरे । स वांछितांल्लभेत्कामान्दुर्लभानपि मानवैः

യഥോക്തവിധത്തിൽ, തനിക്കു യോജ്യമായ സമയത്ത്, ഞായറാഴ്ച അവരെ ദർശിക്കുന്നവൻ—മനുഷ്യർക്കു ദുർലഭമായാലും ഇഷ്ടകാമനകൾ പ്രാപിക്കുന്നു।