Adhyaya 261

Verse 1

नारद उवाच । कथं नित्या भगवती हरपत्नी यशस्विनी । योगसिद्धिं सुमहतीं प्राप मासचतुष्टये

നാരദൻ പറഞ്ഞു—നിത്യ മംഗളമയിയായ, യശസ്വിനിയായ, ഹരന്റെ പത്നിയായ ഭഗവതി നാലുമാസ വ്രതകാലത്ത് അതിമഹത്തായ യോഗസിദ്ധി എങ്ങനെ പ്രാപിച്ചു?

Verse 2

मन्त्रराजमिमं जप्त्वा द्वादशाक्षरसंभवम् । एतन्मे विस्तरेण त्वं कथयस्व यथातथम्

ദ്വാദശാക്ഷരത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ഈ മന്ത്രരാജം ജപിച്ച ശേഷം—ഇതു എനിക്ക് വിശദമായി, യഥാതഥമായി, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞു തരുക।

Verse 3

ब्रह्मोवाच । चातुर्मास्ये हरौ सुप्ते पार्वती नियतव्रता । मनसा कर्मणा वाचा हरिभक्तिपरायणा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ചാതുർമാസ്യത്തിൽ ഹരി ശയനസ്ഥനാണെന്ന് പറയപ്പെടുമ്പോൾ, നിയതവ്രതയായ പാർവതി മനസ്സാൽ, പ്രവൃത്തിയാൽ, വാക്കാൽ ഹരിഭക്തിയിലേ പരായണയായി നിലകൊണ്ടു।

Verse 4

चारुशृंगे पितुर्नित्यं तिष्ठंती तपसि स्थिता । देवद्विजाग्निगोऽश्वत्थातिथिपूजापरायणा

പിതാവിന്റെ ചാരുശൃംഗ പർവതത്തിൽ നിത്യമായി വസിച്ച്, തപസ്സിൽ സ്ഥാപിതയായ ആ ദേവി ദേവന്മാർ, ദ്വിജർ, അഗ്നി, പശുക്കൾ, അശ്വത്ഥവൃക്ഷം, അതിഥികൾ എന്നിവരുടെ പൂജയിൽ എപ്പോഴും പരായണയായി നിന്നു।

Verse 5

चातुर्मास्येऽथ संप्राप्ते विमले हरिवासरे । जजाप परमं मंत्रं यथादिष्टं पिनाकिना

അനന്തരം ചാതുര്മാസ്യം എത്തിയപ്പോൾ, നിർമലവും ശുഭവുമായ ഹരിവാസരത്തിൽ, പിനാകധാരി (ശിവൻ) നിർദേശിച്ചതുപോലെ അവൾ പരമമന്ത്രം ജപിച്ചു।

Verse 6

शंखचक्रधरो विष्णुश्चतुर्हस्तः किरीटधृक् । मेघश्यामोंऽबुजाक्षश्च सूर्यकोटिसमप्रभः

ശംഖചക്രധാരിയും ചതുര്ഭുജനും കിരീടധാരിയും ആയ വിഷ്ണു പ്രത്യക്ഷനായി—മേഘശ്യാമൻ, പദ്മാക്ഷൻ, കോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിമാൻ।

Verse 7

गरुडाधिष्ठितो हृष्टो वसन्व्याप्य जगत्त्रयम् । श्रीवत्सकौस्तुभयुतः पीतकौशेयवस्त्रकः

ഗരുഡാരൂഢനായി ഹൃഷ്ടനായി ത്രിലോകമൊട്ടാകെ വ്യാപിച്ചു വസിക്കുന്ന അദ്ദേഹം, ശ്രീവത്സചിഹ്നവും കൗസ്തുഭമണിയും ധരിച്ചു, പീത കൗശേയവസ്ത്രം അണിഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 8

सर्वाभरणशोभाभिरभिदीप्तमहावपुः । बभाषे पार्वतीं विष्णुः प्रसन्नवदनः शुभाम् । देवि तुष्टो ऽस्मि भद्रं ते कथयस्व तवेप्सितम्

സകലാഭരണങ്ങളുടെ ശോഭയാൽ ദീപ്തമായ മഹാരൂപം ധരിച്ച, പ്രസന്നവദനനായ വിഷ്ണു ശുഭയായ പാർവതിയോട് പറഞ്ഞു—“ദേവി, ഞാൻ തൃപ്തനാണ്; നിനക്ക് മംഗളം. നിനക്കിഷ്ടമുള്ളത് പറയുക।”

Verse 9

पार्वत्युवाच । तज्ज्ञानममलं देहि येन नावर्त्तनं भवेत् । इत्युक्तः स महाविष्णुः प्रत्युवाच हरप्रियाम्

പാർവതി പറഞ്ഞു—“പുനരാവർത്തനം (പുനർജന്മം) ഉണ്ടാകാതിരിക്കുവാൻ കാരണമാകുന്ന ആ നിർമലജ്ഞാനം എനിക്ക് ദാനം ചെയ്യുക।” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാവിഷ്ണു ഹരപ്രിയയോട് മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 10

स एव देवदेवेशस्तव वक्ष्यत्यसंशयम् । स एव भगवान्साक्षी देहांतरबहिःस्थितः

ദേവദേവേശ്വരനായ അവൻ തന്നേ നിനക്കു സംശയമില്ലാതെ പ്രസ്താവിക്കും. അവൻ തന്നേ ഭഗവാൻ സാക്ഷി; ദേഹത്തിനകത്തും ദേഹത്തിന് പുറത്തും നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 11

विश्वस्रष्टा च गोप्ता च पवित्राणां च पावनः । अनादिनिधनो धर्मो धर्मादीनां प्रभुर्हि सः

അവൻ തന്നേ വിശ്വസ്രഷ്ടാവും രക്ഷകനും; പവിത്രരെയും പാവനമാക്കുന്ന പാവനൻ. അവൻ തന്നേ അനാദി-അനന്തമായ ധർമ്മസ്വരൂപം; ധർമ്മാദികളുടെയെല്ലാം പ്രഭുവും അവൻ തന്നേ.

Verse 12

अक्षरत्रयसेव्यं यत्सकलं ब्रह्म एव सः । मूर्त्तामूर्त्तस्वरूपेण योऽजो जन्मधरो हि सः

ത്ര്യക്ഷരം (ഓം) കൊണ്ട് സേവിക്കപ്പെടുന്നവൻ തന്നേ സമ്പൂർണ്ണ ബ്രഹ്മം. അവൻ മൂർത്ത-അമൂർത്ത സ്വരൂപങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അജനായിട്ടും ലോകഹിതാർത്ഥം ജന്മം ധരിക്കുന്നു.

Verse 13

ममाधिकारो नैवास्ति वक्तुं तव न संशयः । इत्युक्त्वा भगवानीशो विरराम प्रहृष्टवान्

‘നിനക്കിത് പറയാനുള്ള അധികാരം എനിക്കില്ല—ഇതിൽ സംശയമില്ല.’ എന്നു പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ ഈശ്വരൻ ഹർഷത്തോടെ വിരമിച്ചു.

Verse 14

एतस्मिन्नंतरे शंभुर्गिरिजाश्रममभ्यगात् । सर्वभूत गणैर्युक्तो विमाने सार्वकामिके

അപ്പോൾ ശംഭു സർവ്വഭൂതഗണങ്ങളോടുകൂടി, സർവ്വകാമപ്രദമായ വിമാനത്തിൽ ഗിരിജയുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 15

तया वै भगवान्देवः पूजितः परमेश्वरः । सखीनामपि प्रत्यक्षमाश्चर्यं समजायत

അവളാൽ തന്നേ ഭഗവാൻ പരമേശ്വരൻ സമ്യകായി പൂജിക്കപ്പെട്ടു; അവളുടെ സഖിമാർക്കും പ്രത്യക്ഷമായി മഹത്തായ അത്ഭുതം സംഭവിച്ചു.

Verse 16

स्तुत्वाऽथ तं महादेवं विष्णुर्देहे लयं ययौ । अथोवाच महेशानः पार्वतीं परमेश्वरः

ആ മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ച ശേഷം വിഷ്ണു തന്റെ ദേഹത്തിൽ ലയിച്ചു; തുടർന്ന് പരമേശ്വരനായ മഹേശാനൻ പാർവതിയോട് അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 17

विमानवरमारुह्य तुष्टोऽहं तव सुव्रते । गत्वैकांतप्रदेशं ते कथये परमं महः

ഹേ സുവ്രതേ! ഈ ശ്രേഷ്ഠ വിമാനം കയറി വരിക; ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാണ്. നിന്നെ ഏകാന്തസ്ഥാനത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി പരമ പവിത്ര മഹിമ ഞാൻ പറയാം.

Verse 19

एवमुक्त्वा भगवतीं करे गृह्य मुदान्वितः । विमानवरमारोप्य लीलया प्रययौ तदा

ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്ത് ആനന്ദപരിപൂർണ്ണനായ പ്രഭു ദേവിയുടെ കൈ പിടിച്ചു, അവളെ ശ്രേഷ്ഠ വിമാനംമേൽ ഇരുത്തി, പിന്നെ ലീലാഭാവത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 21

दर्शन्यकर्णिकारांश्च कोविदारान्महाद्रुमान् । तालांस्तमालान्हिंतालान्प्रियंगून्पनसानपि

അവൻ (അവൾക്ക്) ദർശനീയമായ കർണികാര വൃക്ഷങ്ങളും, മഹത്തായ കോവിദാര മഹാവൃക്ഷങ്ങളും, കൂടാതെ താളം, തമാലം, ഹിന്താളം, പ്രിയംഗു ചെടികൾ, പനസ (ചക്ക) വൃക്ഷങ്ങളും കാണിച്ചു.

Verse 22

तिलकान्बकुलांश्चैव बहूनपि च पुष्पितान् । क्षेत्राणि कलनाभानि पिञ्जराणि विदर्शयन्

അവൻ (അവൾക്ക്) പുഷ്പിതമായ അനവധി തിലകവും ബകുലവും വൃക്ഷങ്ങൾ കാണിച്ചു; കൂടാതെ എവിടെയോ നീലാഭവും എവിടെയോ പിഞ്ചര-സ്വർണഛായയും തോന്നുന്ന വയലുകളും കാണിച്ചു।

Verse 23

ययौ देवनदीतीरे गतं शरवणं महत् । फुल्लकाशं स्वर्णमयं शरस्तंबगणान्वितम्

അവൻ ദേവനദിയുടെ തീരത്തേക്ക് ചെന്നു മഹത്തായ ശരവണവനത്തിലെത്തി—പുഷ്പിച്ച കാശപ്പുല്ലിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ ദീപ്തവും, സ്വർണമയ ശോഭയിൽ തിളങ്ങുന്നതും, നാളത്തണ്ടുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ സമൃദ്ധവുമായിരുന്നു।

Verse 24

हेम भूमिविभागस्थं वह्निकांतिमृगद्विजम् । तत्र तीरगतानां च मुनीनामूर्ध्वरेतसाम्

ആ വനം സ്വർണഭൂമിയുടെ വിസ്തൃതികളിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നു; അവിടെയുള്ള മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും അഗ്നിപോലെ കാന്തിയോടെ തിളങ്ങി. തീരത്ത് ഊർധ്വരേതസ്സുകളായ സംയമമുനിമാരും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 25

आश्रमान्स विमानाग्रे तिष्ठन्पत्न्यै प्रदर्शयत् । षट्कृत्तिकाश्च ददृशे पार्वती वनसन्निधौ

വിമാനത്തിന്റെ മുൻഭാഗത്ത് നിന്നുകൊണ്ട് അവൻ തന്റെ പത്നിക്ക് ആശ്രമങ്ങൾ കാണിച്ചു. വനസന്നിധിയിൽ പാർവതി ഷട്കൃത്തികകളെ ദർശിച്ചു।

Verse 26

स्नाताः स्वलंकृताश्चन्द्रपत्न्यस्ता विरजांबराः । ऊचुस्ता योजितकरा केऽयं पुत्राय गम्यते

സ്നാനം ചെയ്ത്, സുന്ദരമായി അലങ്കരിച്ച്, മലിനരഹിതമായ ദീപ്തവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച ചന്ദ്രപത്നിമാർ കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു: ‘ഞങ്ങളുടെ പുത്രന്റെ അടുക്കലേക്ക് കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്ന ഈയാൾ ആര്?’

Verse 27

तत्कथ्यतां महाभागे स च ते दर्शनं गतः

ഹേ മഹാഭാഗ്യവതീ, അത് വിശദമായി പറയുക; അവൻ നിശ്ചയമായും നിന്റെ ദർശനത്തിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 28

पार्वत्युवाच । मम भाग्यवशात्पुत्रः कथमुत्संगमाहरेत् । न ह्यभाग्यवशात्पुंसां क्वापि सौख्यं निरन्तरम्

പാർവതി പറഞ്ഞു—എന്റെ സൌഭാഗ്യബലത്താൽ എന്റെ പുത്രൻ എങ്ങനെ എന്റെ മടിയിൽ വരും? കാരണം ദുർഭാഗ്യന്മാർക്ക് എവിടെയും സ്ഥിരസുഖം ലഭ്യമല്ല.

Verse 29

सुतनाम्नाप्यहं दृष्ट्वा भवतीनां च दर्शनात् । किमर्थमिह संप्राप्ताः कथ्यतामविलंबितम्

‘എന്റെ പുത്രൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവനെ കണ്ടും, നിങ്ങളെല്ലാവരുടെയും ദർശനം ലഭിച്ചും—നിങ്ങൾ ഇവിടെ എന്തിനാണ് വന്നത്? വൈകാതെ പറയുക.

Verse 30

कृत्तिका ऊचुः । वयं तव सुतं न्यस्तं प्रदातुमिह सुन्दरि । चातुर्मास्ये रवौ स्नातुमागता देवनिम्नगाम्

കൃത്തികകൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സുന്ദരീ, ഞങ്ങളോട് ഏല്പിക്കപ്പെട്ട നിന്റെ പുത്രനെ തിരികെ നൽകാനാണ് ഞങ്ങൾ ഇവിടെ വന്നത്. ചാതുർമാസ്യകാലത്ത്, ഞായറാഴ്ച, ദേവനദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യാൻ ഞങ്ങൾ വന്നിരുന്നു.

Verse 31

पार्वत्युवाच । न हास्यावसरः सख्यः सत्यमेव हि कथ्यताम् । एकांतावसरे हास्यं जायते चेतरेतरम्

പാർവതി പറഞ്ഞു—ഹേ സഖികളേ, ഇത് പരിഹാസത്തിനുള്ള സമയം അല്ല; സത്യം മാത്രമേ പറയൂ. ഏകാന്ത അവസരത്തിൽ മാത്രമാണ് സഖികൾക്കിടയിൽ പരസ്പര ഹാസ്യം ഉദിക്കുന്നത്.

Verse 32

कृत्तिका ऊचुः । सत्यं वदामहे देवि तव त्रैलोक्यशोभिते । अस्य स्तंबसमूहस्य मध्यस्थं बालकं वृणु

കൃത്തികകൾ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവി, ത്രൈലോക്യശോഭിതേ! ഞങ്ങൾ സത്യം പറയുന്നു. ഈ നാളക്കൂട്ടത്തിന്റെ നടുവിൽ നിൽക്കുന്ന ബാലനെ നീ തിരഞ്ഞെടുക്കുക.

Verse 33

कृत्तिकानां वचः श्रुत्वा शंकिता पार्वती तदा । ददर्श बालं दीप्ताभं षण्मुखं दीप्तवर्चसम्

കൃത്തികകളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പാർവതി അപ്പോൾ അല്പം ശങ്കിതയായി; പിന്നെ അവൾ ഒരു ദീപ്തിമാന ബാലനെ കണ്ടു—ഷൺമുഖൻ, ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ്സോടെ പ്രകാശിക്കുന്നവൻ.

Verse 34

तडित्कोटिप्रतीकाशं रूपदिव्यश्रिया युतम् । वह्निपुत्रं च गांगेयं कार्तिकेयं महाबलम्

അവൻ കോടിക്കണക്കിന് മിന്നലിന്റെ പ്രകാശംപോലെ ദീപ്തൻ, ദിവ്യരൂപശ്രീയാൽ സമന്വിതൻ—വഹ്നിപുത്രൻ, ഗാംഗേയൻ, മഹാബലൻ കാർത്തികേയൻ.

Verse 35

सा वत्सेति गृहीत्वा तं कुमारं पाणिना मुदा । विमानमध्यमादाय कृत्वोत्संगे ह्युवाच ह

അവൾ ‘വത്സാ!’ എന്നു വിളിച്ച് ആനന്ദത്തോടെ ആ കുമാരനെ കൈയിൽ എടുത്ത്, നാളക്കൂട്ടത്തിന്റെ നടുവിൽ നിന്ന് ഉയർത്തി, മടിയിൽ ഇരുത്തി പറഞ്ഞു.

Verse 36

चिरंजीव चिरं नन्द चिरं नंदय बाधवान् । इत्युक्त्वा गाढमालिंग्य मूर्ध्नि चाघ्राय तं सुतम्

‘ചിരഞ്ജീവിയായിരിക്ക, ദീർഘകാലം ആനന്ദിക്ക, ദീർഘകാലം ബന്ധുക്കൾക്ക് ആനന്ദം നൽകുക’ എന്നു പറഞ്ഞു അവൾ മകനെ ഗാഢമായി ആലിംഗനം ചെയ്തു, അവന്റെ ശിരസ്സിനെ ചുംബിച്ചു (ഘ്രാണിച്ചു).

Verse 37

संहृष्टा परमोदारं भास्वरं हृष्टमानसम् । कार्तिकेयो महाप्रेम्णा प्रणिपत्य महेश्वरम्

അത്യന്തം ഹർഷിതനായി, ദീപ്തിമാനുമായ പരമോദാരനായ കാർത്തികേയൻ, ഉല്ലസിതഹൃദയത്തോടെ മഹാപ്രേമപൂർവ്വം മഹേശ്വരൻ (ശിവൻ) മുമ്പിൽ പ്രണിപാതം ചെയ്തു।

Verse 38

ततः प्रांजलिरव्यग्रः प्रहृष्टेनांतरात्मना । तद्विमानं ययौ शीघ्रं तीर्त्वा नदनदीपतीन्

അതിനുശേഷം അവൻ കൈകൂപ്പി, വ്യഗ്രതയില്ലാതെ, അന്തരാത്മയിൽ ഹർഷം നിറഞ്ഞവനായി, ആ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു നദി-നദാധിപന്മാരെ അതിക്രമിച്ചു।

Verse 39

जंबुद्वीपमतिक्रम्य लक्षयोजनमायतम् । ततः समुद्रं द्विगुणं लवणोदं तथैव च

ലക്ഷ യോജന വ്യാപ്തിയുള്ള ജംബൂദ്വീപം അതിക്രമിച്ച്, തുടർന്ന് അതിന്റെ ഇരട്ടവ്യാപ്തിയുള്ള സമുദ്രമായ ലവണോദം—ഉപ്പുനീർ സമുദ്രം—അവൻ എത്തി।

Verse 41

दिव्यलोकसमाक्रांतं दिव्यपर्वतसंकुलम् । इक्षूदाद्विगुणं द्वीपं तद्द्वीपाद्द्विगुणः पुनः

അത് ദിവ്യലോകങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും ദിവ്യപർവ്വതങ്ങളാൽ സങ്കുലവുമാണ്। ഇക്ഷു-സമുദ്രത്തിനു ശേഷം ഇരട്ടവ്യാപ്തിയുള്ള ഒരു ദ്വീപുണ്ട്; ആ ദ്വീപിനു ശേഷം വീണ്ടും ഇരട്ടവ്യാപ്തിയുള്ള മറ്റൊന്ന് ഉണ്ട്।

Verse 42

तमतिक्रम्य तत्सिन्धोर्दविगुणं क्रौंचसंज्ञितम् । ततोऽपि द्विगुणः सिन्धुः सुरोदो यक्षसेवितः

അതിനെ അതിക്രമിച്ചാൽ, ആ സമുദ്രത്തിന്റെ ഇരട്ടവ്യാപ്തിയുള്ള ‘ക്രൗഞ്ച’ എന്ന പ്രദേശമുണ്ട്। അതിനപ്പുറം വീണ്ടും ഇരട്ടവ്യാപ്തിയുള്ള ‘സുരോദ’ സമുദ്രം; അത് യക്ഷന്മാർ സേവിക്കുന്നതാണ്।

Verse 43

ततोऽपि द्विगुणं द्वीपं शाकद्वीपेतिसंज्ञितम् । अर्णवद्विगुणं तस्मादाज्यरूपं सुनिर्मितं

അതിന്നും അപ്പുറം അതിന്റെ ഇരട്ടിയോളം വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ‘ശാകദ്വീപം’ എന്ന ദ്വീപം പ്രസിദ്ധമാണ്. അതിന്നും അപ്പുറം ഇരട്ടിയളവുള്ള, ഘൃതസ്വഭാവമുള്ള, മനോഹരമായി നിർമ്മിതമായ സമുദ്രം ഉണ്ട്.

Verse 44

परमस्वादसंपूर्णं यत्र सिद्धाः समंततः । तस्माच्च द्विगुणं द्वीपं शाल्मलीवृक्षसंज्ञितम्

ആ ലോകം പരമ മാധുര്യത്തോടെ സമ്പൂർണ്ണമാണ്; അവിടെ എല്ലാദിക്കുകളിലും സിദ്ധന്മാർ വസിക്കുന്നു. അതിന് ശേഷം ഇരട്ടിവിസ്തീർണ്ണമുള്ള, ശാല്മലിവൃക്ഷനാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ ദ്വീപം ഉണ്ട്.

Verse 45

समुद्रो द्विगुणस्तत्र दधिमंडोदसंभवः । साध्या वसंति नियतं महत्तपसि संस्थिताः

അവിടെ സമുദ്രവും ഇരട്ടിയളവുള്ളതാണ്; അത് ദധിയും അതിന്റെ മണ്ടുസാരവും നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചതാണ്. അവിടെ സാധ്യന്മാർ നിത്യം വസിച്ച് മഹത്തപസ്സിൽ സ്ഥാപിതരായിരിക്കുന്നു.

Verse 47

ततोऽपि द्विगुणं द्वीपं प्लक्षनामेति विश्रुतम् । क्षीरोदो द्विगुणस्तत्र यत्रयत्रमहर्षयः । षडिमानि सुदिव्यानि भौमः स्वर्ग उदाहृतः । तत्र स्वर्णमयी भूमिस्तथा रजतसंयुता

അതിന്നും അപ്പുറം ഇരട്ടിവിസ്തീർണ്ണമുള്ള ‘പ്ലക്ഷ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ ദ്വീപം ഉണ്ട്. അവിടെ ക്ഷീരസമുദ്രവും ഇരട്ടിയളവുള്ളതാണ്; പല സ്ഥലങ്ങളിലും മഹർഷിമാർ വസിക്കുന്നു. ഈ ആറു അതിദിവ്യങ്ങൾ—ഭൂമിയിലെ സ്വർഗ്ഗമെന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെ ഭൂമി സ്വർണമയവും വെള്ളിയാൽ അലങ്കൃതവുമാണ്.

Verse 48

दृष्टवा मधूपलस्वादैः सर्वकामप्रदायका । यत्र स्त्रीपुरुषाणां च कल्पवृक्षा गृहे स्थिताः

അവിടെ തേൻ-ശർക്കര പോലെയുള്ള മാധുര്യമുള്ള (അദ്ഭുതങ്ങൾ) ഉണ്ട്; അവ സർവകാമങ്ങളും നൽകുന്നു. അവിടെ സ്ത്രീപുരുഷന്മാരുടെ വീടുകളിലുതന്നെ കല്പവൃക്ഷങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 49

वासांसि भूषणानां च समूहान्हर्षयंति च । एतानि दक्षचिह्नानि द्वीपानि मुनिसत्तम

അവിടെ വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണസമൂഹങ്ങളും പോലും ആനന്ദം പകരുന്നു. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഇവ ദക്ഷന്റെ ചിഹ്നങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയ, സുസംവിധിത ലക്ഷണങ്ങളുള്ള ദ്വീപങ്ങളാണ്.

Verse 51

तन्मध्ये सुमह्द्वीपं श्वेतं नाम सुनिश्चितम् । रम्यकः पर्वतस्तत्र शतशृंगोमितद्रुमः

അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ‘ശ്വേത’ എന്ന പേരിൽ നിശ്ചയമായി അറിയപ്പെടുന്ന മഹാദ്വീപം ഉണ്ട്. അവിടെ രമ്യക പർവ്വതം—നൂറു ശിഖരങ്ങളോടെയും അളവറ്റ വൃക്ഷസമൃദ്ധിയോടെയും നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 52

तस्य शृंगे महद्दिव्ये विमानं स्थापितं तदा । तदाऽमृतफलैर्वृक्षैः सेविते हेमवालुके

അതിന്റ മഹാദിവ്യ ശിഖരത്തിൽ അന്ന് ഒരു ദിവ്യ വിമാനം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. സ്വർണ്ണവാലുക നിറഞ്ഞ ആ സ്ഥലം അമൃതഫലം തരുന്ന വൃക്ഷങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചു.

Verse 53

क्षीरच्छेदेन विहृते शिलातलसुसंवृते । विविक्ते सर्वसुभगे मणिरत्नसमन्विते

ആ സ്ഥലം ക്ഷീരധാരപോലെ ദീപ്തമായ പ്രവാഹങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, മൃദുവായ ശിലാതലത്തിൽ നന്നായി മൂടപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു. അത് ഏകാന്തവും സർവ്വമംഗളകരവും മണിരത്നസമൃദ്ധവുമായിരുന്നു.

Verse 54

उमायै कथयामास देवदेवः पिनाकधृक् । कार्तिकेयोऽपि शुश्राव गुह्याद्गुह्यतरं महत्

അപ്പോൾ ദേവദേവനായ പിനാകധാരി ശിവൻ ഉമയോട് അത് വെളിപ്പെടുത്തി. കാർത്തികേയനും കേട്ടു—ഇത് ഗുഹ്യത്തിലും അതിഗുഹ്യമായ മഹോപദേശം.

Verse 55

प्रणवेन युतं साग्रं सरहस्यं श्रुतेः परम्

പ്രണവം (ഓം) ചേർന്ന, സർവ്വാംഗപരിപൂർണ്ണമായ ഇതു പരമരഹസ്യമാകുന്നു; ശ്രുതി-വേദത്തേക്കാളും അതീതമെന്നു പ്രസിദ്ധം.

Verse 57

ईश्वर उवाच । अक्षरत्रयसंयुक्तो मन्त्रोऽयं सकृदक्षरः । माघमासहितश्चायममाक्षोहेनश्चायममायो विश्वपावनः । विष्णुगम्यो विष्णु मध्यो मन्त्रत्रयसमन्वितः । तुरीयकलयाऽशेषब्रह्मांडगणसेवितः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഈ മന്ത്രം മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളാൽ സംയുക്തം; ഒരിക്കൽ ഉച്ചരിച്ചാലും അക്ഷയധ്വനിയാണ്. ഇത് മാഘമാസബന്ധിതം, അപരിമേയം, മായാരഹിതം, സർവ്വലോകപാവനകരം. ഇത് വിഷ്ണുഗമ്യം, വിഷ്ണുവിനെ മദ്ധ്യമായി ധരിക്കുന്നത്, മന്ത്രത്രയസമന്വിതം. തുരീയകലാശക്തിയാൽ അനന്തബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളിലെ എല്ലാ ഗണങ്ങളും ഇതിനെ സേവിക്കുന്നു.

Verse 59

ओंकारेति प्रियोक्तिस्ते महादुःखविनाशनः । तं पूर्वं प्रणवं ध्यात्वा ज्ञानरूपं सुखाश्रयम्

‘ഓംകാര’ എന്ന പ്രിയവാക്യം മഹാദുഃഖം നശിപ്പിക്കുന്നു. ആദ്യം ആ പ്രണവത്തെ ധ്യാനിക്കണം—ജ്ഞാനസ്വരൂപവും സുഖാശ്രയവും ആയതിനെ.

Verse 60

पद्मासनपरो भूत्वा संपूज्य ज्ञानलोचनः

പദ്മാസനത്തിൽ സ്ഥിരമായി ഇരുന്ന്, വിധിപൂർവ്വം പൂജ നടത്തി, ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയുള്ള সাধകൻ തുടർസാധനയിൽ പ്രവേശിക്കട്ടെ.

Verse 61

नेत्रे मुकुलिते कृत्वा शुरो करौ कृत्वा तु संहतौ । चेतसि ध्यानरूपेण चिंतयेच्छिवमंगलम्

കണ്ണുകൾ അടച്ച്, കൈകൾ ശാന്തമായി ചേർത്ത്, മനസ്സിൽ ധ്യാനരൂപേന ശിവനെ—മംഗളസ്വരൂപനെ—ചിന്തിക്കണം.

Verse 62

तडित्कोटिप्रतीकाशं सूर्यकोटिसमच्छविम् । चन्द्रलक्षसमच्छन्नं पुरुषं द्योतिताखिलम् १

ആ പരമപുരുഷനെ ധ്യാനിക്കണം—കോടി മിന്നലുകളെപ്പോലെ ദീപ്തൻ, കോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ തേജോമയൻ, ലക്ഷ ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ ശീതളകാന്തിയാൽ ആവൃതനായി സർവ്വജഗത്തെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവൻ।

Verse 63

मूर्त्तामूर्त्तवैराजं तं सदसद्रूप मव्यम् । चिंतयित्वा विराड्रूपं न भूयःस्तनपो भवेत् । चातुर्मास्ये सकृदपि ध्यानात्कल्मषसंक्षयः

അവ്യയനായ പ്രഭു ‘വിരാജ്’നെ ധ്യാനിക്കണം—അവൻ സാകാരനും നിരാകാരനും; സത്-അസത് രണ്ടും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സ്വഭാവൻ. അവന്റെ വിരാട് രൂപം ചിന്തിച്ചാൽ വീണ്ടും ദേഹധാരിയായ ജന്മമില്ല; ചാതുർമാസ്യത്തിൽ ഒരിക്കൽ ധ്യാനിച്ചാലും പാപക്ഷയം സംഭവിക്കും।

Verse 64

विलोकयेद्योऽघविनाशनाय क्षणं प्रभुर्जन्मशतोद्भवाय

പാപനാശത്തിന്റെ ഉദ്ദേശത്തോടെ പ്രഭുവിനെ ഒരു ക്ഷണമെങ്കിലും ദർശിക്കുന്നവൻ, അല്ലെങ്കിൽ നൂറു ജന്മങ്ങൾക്ക് ശേഷം മാത്രമേ ലഭിക്കാവുന്ന പുണ്യം നേടുന്നു।

Verse 261

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये ध्यानयोगोनामैकषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയിൽ, ആറാം ഭാഗമായ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വര ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ, ശേഷശായീ ഉപാഖ്യാനത്തിൽ, ബ്രഹ്മാ-നാരദ സംവാദത്തിൽ, ചാതുർമാസ്യ മാഹാത്മ്യപ്രസംഗത്തിൽ ‘ധ്യാനയോഗ’ എന്ന പേരുള്ള ഇരുനൂറ്റി അറുപത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 988

निष्कामैर्मुनिभिः सेव्यो महाविद्यादिसेवितः । नाभितः शिरसि व्याप्त अखण्डसुखदायकः

അവൻ നിഷ്കാമ മുനിമാർ സേവിക്കുന്നവനും മഹാവിദ്യകൾ മുതലായ ദിവ്യശക്തികൾ ഉപാസിക്കുന്നവനും ആകുന്നു. നാഭിയിൽ നിന്ന് ശിരസ്സുവരെ വ്യാപിച്ച് അവൻ അഖണ്ഡസുഖം നൽകുന്നു।