Adhyaya 232

Verse 1

ऋषय ऊचुः । प्रसुप्ते देवदेवेशे शंखचक्रगदाधरे । यच्चान्यदपि कर्तव्यं नियमो व्रतमेव वा

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ശംഖചക്രഗദാധാരിയായ ദേവദേവേശ്വരൻ ശയനത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ മറ്റെന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്? ഏത് നിയമം, ഏത് വ്രതം ആചരിക്കണം?

Verse 2

होमो वाथ जपो वाथ दानं वा तद्वदस्व नः । सूत उवाच । यः कश्चिन्नियमो विप्राः प्रसुप्ते गरुडध्वजे

അത് ഹോമമാണോ ജപമാണോ ദാനമാണോ—ഞങ്ങളോട് പറയുക. സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഗരുഡധ്വജനായ ഭഗവാൻ യോഗനിദ്രയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ ഏതു നിയമം ആചരിച്ചാലും—

Verse 3

अनंतफलदः स स्यादित्युवाच पितामहः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कश्चिद्बाह्यो विजानता

അത് അനന്തഫലം നൽകുന്നതാകുന്നു—എന്ന് പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു. അതിനാൽ ജ്ഞാനി സർവ്വശ്രമത്തോടെയും ഏതെങ്കിലും ബാഹ്യ (ദൃശ്യ) നിയമം നിർബന്ധമായി ആചരിക്കണം.

Verse 4

नियमो वा जपो होमः स्वाध्यायो व्रतमेव वा । कर्तव्यं ब्राह्मणश्रेष्ठास्तुष्ट्यर्थं चक्रपाणिनः

നിയമമോ ജപമോ ഹോമമോ സ്വാധ്യായമോ വ്രതമോ—ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ—ചക്രപാണിയായ ഭഗവാന്റെ തൃപ്തിക്കായി ഇവയൊക്കെയും ചെയ്യേണ്ടതാണ്.

Verse 5

चतुरो वार्षिकान्मासानेकभक्तेन यो नयेत् । वासुदेवं समुद्दिश्य स धनी जायते नरः

വാസുദേവനെ ഉദ്ദേശിച്ച് വർഷാകാലത്തിലെ നാല് മാസങ്ങൾ ‘ഏകഭക്ത’ (ദിവസത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം) നിയമത്തോടെ കഴിക്കുന്നവൻ ധനവാനാകുന്നു.

Verse 6

नक्षत्रैर्भोंजनं कुर्याद्यः प्रसुप्ते जनार्दने । स धनी रूपसंपन्नः सुमतिश्च प्रजायते

ജനാർദനൻ യോഗനിദ്രയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ നക്ഷത്രാനുസരിച്ച് ഭക്ഷണം ചെയ്യുന്നവൻ ധനവാനും രൂപസമ്പന്നനും സുമതി (സദ്ബുദ്ധി) ഉള്ളവനുമായി ജനിക്കുന്നു.

Verse 7

एकांतरोपवासैश्च यो नयेद्द्विजसत्तमाः । चतुरो वार्षिकान्मासान्वैकुंठे स सदा वसेत्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! നാലുമാസം ഒരുദിവസം ഉപവാസവും ഒരുദിവസം ഭോജനവും എന്ന ഏകാന്തരോപ്പവാസം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ സദാ വൈകുണ്ഠത്തിൽ വസിക്കും.

Verse 8

षष्ठान्नकालभोजी स्याद्यः प्रसुप्ते जनार्दने । राजसूयाश्वमेधाभ्यां स कृत्स्नं फलमाप्नुयात्

ജനാർദനൻ യോഗനിദ്രയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ദിനത്തിന്റെ ഷഷ്ഠകാലത്തിൽ മാത്രം ഭോജനം ചെയ്യുന്നവൻ രാജസൂയവും അശ്വമേധവും—ഇരുവിന്റെയും പൂർണ്ണഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 9

त्रिरात्रोपोषितो यस्तु चतुर्मासान्सदा नयेत् । न स भूयोऽपि जायेत संसारेऽत्र कथंचन

മൂന്നു രാത്രികൾ ഉപവസിച്ച് ശേഷം വിധിപൂർവ്വം ചാതുർമാസ്യവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ ഈ സംസാരത്തിൽ എങ്ങനെയും വീണ്ടും ജനിക്കുകയില്ല.

Verse 10

सायंप्रातः परो भूत्वा चतुर्मासान्सदा नयेत् । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य स फलं लभते नरः

സന്ധ്യയും പ്രഭാതവും വിശേഷ ശുദ്ധിനിഷ്ഠയോടെ കഴിഞ്ഞ് നിരന്തരം ചാതുർമാസ്യവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ അഗ്നിഷ്ടോമയജ്ഞഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 11

अयाचितं चरेद्यस्तु प्रसुप्ते मधुसूदने । न विच्छेदो भवेत्तस्य कदाचित्सह बंधुभिः

മധുസൂദനൻ യോഗനിദ്രയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, യാചിക്കാതെ ലഭിക്കുന്നതിൽ ജീവിക്കുന്നവന് ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ഒരിക്കലും വേർപാട് സംഭവിക്കുകയില്ല.

Verse 12

तैलाभ्यंगं च यो जह्याद्घृताभ्यंगं विशेषतः । चतुरो वार्षिकान्मासान्स स्वर्गे भोगभाग्भवेत्

ചാതുര്മാസ്യത്തിലെ നാല് മാസങ്ങളിൽ തൈലാഭ്യംഗവും, പ്രത്യേകിച്ച് ഘൃതാഭ്യംഗവും ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ സ്വർഗത്തിൽ ദിവ്യഭോഗങ്ങളുടെ പങ്കാളിയാകും।

Verse 13

ब्रह्मचर्येण यो मासांश्चतुरोऽपि नयेन्नरः । विमानवरमारूढः स स्वर्गे स्वेच्छया वसेत्

ബ്രഹ്മചര്യത്തോടെ നാല് മാസങ്ങളും കഴിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ഉത്തമ വിമാനം കയറി സ്വർഗത്തിൽ സ്വേച്ഛയായി വസിക്കും।

Verse 14

यः स्नानं चतुरो मासान्कुरुते तैलवर्जितम् । मधुमांसपरित्यागी स भवेन्मुक्तिभाक्सदा

നാല് മാസങ്ങൾ തൈലം ഒഴിവാക്കി സ്നാനം ചെയ്ത്, തേനും മാംസവും ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ എപ്പോഴും മുക്തിയുടെ ഭാഗ്യവാൻ ആകുന്നു।

Verse 16

न स पापेन लिप्येत संवत्सरकृते पुनः । एतत्प्राह द्विजश्रेष्ठा मनुः स्वायंभुवो वचः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! അവൻ വീണ്ടും ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞാലും പാപം കൊണ്ട് മലിനനാകുകയില്ല; ഇത് സ്വായംഭുവ മനു അരുളിച്ചെയ്ത ഉപദേശവചനമാണ്।

Verse 17

शाके संक्रमते ब्रह्मा श्रावणे मासि संस्थिते । दध्नि भाद्रपदे विष्णुः क्षीरे चाश्वयुजे हरः

ശ്രാവണ മാസത്തിൽ ശാകങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മാവ് സംക്രമിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു; ഭാദ്രപദത്തിൽ തൈരിൽ വിഷ്ണു സ്ഥിതനാകുന്നു; ആശ്വയുജത്തിൽ പാലിൽ ഹരൻ (ശിവൻ) വസിക്കുന്നു।

Verse 18

वर्जयेच्छ्रावणे शाकं दधि भाद्रपदे च यः । क्षीरमाश्वयुजे मासि कार्तिके च सदामिषम्

അതുകൊണ്ട് ശ്രാവണമാസത്തിൽ ശാകം (ഇലക്കറികൾ) ഒഴിവാക്കണം, ഭാദ്രപദത്തിൽ തൈര്‍ ഉപേക്ഷിക്കണം; ആശ്വയുജത്തിൽ പാൽ വിട്ടൊഴിയണം, കാർത്തികത്തിൽ പൂർണ്ണമായി മാംസം വर्जിക്കണം.

Verse 19

यः कांस्यं वर्जयेन्मर्त्यः प्रसुप्ते गरुडध्वजे । स फलं प्राप्नुयात्कृत्स्नं वाजपेयातिरात्रयोः

ഗരുഡധ്വജനായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു യോഗനിദ്രയിൽ ലീനനായിരിക്കുമ്പോൾ, ഏതു മർത്ത്യൻ കാംസ്യം (കാഞ്ചുപാത്രങ്ങൾ) ഉപയോഗം വర్జിക്കുമോ, അവൻ വാജപേയവും അതിരാത്രവും എന്ന യാഗങ്ങളുടെ സമ്പൂർണ്ണ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 20

अक्षारलवणाशी च यो भवेद्ब्राह्मणोत्तमः । तस्यापि सकलाः पूर्ताः प्रभवंति सदा ततः

ക്ഷാരവും ലവണവും ഉള്ള ആഹാരം ഒഴിവാക്കി ജീവിക്കുന്ന ആ ബ്രാഹ്മണോത്തമന്‍, ആ നിയമത്തിന്റെ ബലത്താൽ ‘പൂർത്ത’ കർമ്മങ്ങളുടെ സകല പുണ്യഫലങ്ങളും സദാ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.

Verse 21

यो होमं चतुरो मासान्प्रकरोति तिलाक्षतैः । स्वाहांतैर्वैष्णवैर्मंत्रैर्न स रोगेण युज्यते

ആരു നാലുമാസം എള്ളും അക്ഷതവും കൊണ്ട്, ‘സ്വാഹാ’യോടെ അവസാനിക്കുന്ന വൈഷ്ണവ മന്ത്രങ്ങളാൽ ഹോമം നടത്തുമോ, അവൻ രോഗബാധയിലാകുകയില്ല.

Verse 22

यो जपेत्पौरुषं सूक्तं स्नात्वा विष्णोः स्थितोऽग्रतः । मतिस्तस्य विवर्धेत शुक्लपक्षे यथोडुराट्

സ്നാനം ചെയ്ത് ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നുകൊണ്ട് പൗരുഷ സൂക്തം ജപിക്കുന്നവന്റെ ബുദ്ധി, ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ വളരുന്ന ചന്ദ്രനെപ്പോലെ നിരന്തരം വർദ്ധിക്കുന്നു.

Verse 23

शतमष्टोत्तरं यावत्फलहस्तः प्रदक्षिणाम् । करोति विष्णोर्मौनेन न स पापेन लिप्यते

കയ്യിൽ ഫലം പിടിച്ച് മൗനം പാലിച്ച് ശ്രീവിഷ്ണുവിനെ 108 പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവൻ പാപം കൊണ്ടു മലിനനാകുകയില്ല।

Verse 24

मिष्टान्नं ब्राह्मणेंद्राणां यो ददाति स्वशक्तितः । विशेषात्कार्तिके मासि सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्

സ്വശക്തിയനുസരിച്ച് ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് മിഷ്ടാന്നം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—വിശേഷിച്ച് കാർത്തിക മാസത്തിൽ—അഗ്നിഷ്ടോമ യാഗഫലം പ്രാപിക്കും।

Verse 25

यः स्वाध्यायं चतुर्वेदैर्विष्णोरायतने चरेत् । चतुरो वार्षिकान्मासान्स विद्वान्सर्वदा भवेत्

ഓരോ വർഷവും നാലു മാസം ശ്രീവിഷ്ണുവിന്റെ ആലയത്തിൽ നാലു വേദങ്ങളുടെ സ്വാധ്യായം ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും പണ്ഡിതനാകും।

Verse 26

नृत्यगीतादिकं यश्च कुर्याद्विष्णोः सदा गृहे । अप्सरसोऽस्य कुर्वंति पुरतः स्वर्गतस्य च

ശ്രീവിഷ്ണുവിന്റെ ഗൃഹം/ആലയത്തിൽ നിത്യം നൃത്തഗീതാദികൾ ചെയ്യുന്നവന്റെ മുമ്പിൽ, അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലെത്തിയാലും, അപ്സരസ്സുകൾ സന്നിഹിതരാകും।

Verse 27

यस्तु रात्रिदिनं विप्रो नृत्यगीतादिकं ददेत् । चतुरो वार्षिकान्मासान्स गन्धर्वत्वमाप्नुयात्

ഓരോ വർഷവും നാലു മാസം രാവും പകലും നൃത്തഗീതാദികൾ അർപ്പിച്ച് ഒരുക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ഗന്ധർവത്വം പ്രാപിക്കും।

Verse 28

एते च नियमाः सर्वे शक्यंते यदि भो द्विजाः । कर्तुं च चतुरो मासानेकस्मिन्वाऽपि कार्त्तिके

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഈ എല്ലാ നിയമങ്ങളും അനുഷ്ഠിക്കാൻ കഴിയുന്നുവെങ്കിൽ, അവയെ നാലുമാസം—അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞത് കാർത്തികമാസമാത്രമെങ്കിലും—നിശ്ചയമായി ആചരിക്കണം।

Verse 29

तथापि चैव कर्तव्यं लोकद्वयमभीप्सता । कार्तिक्यां ब्राह्मणश्रेष्ठा वैष्णवैः पुरुषैरिह

എങ്കിലും, ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഇഹപരലോകസിദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്ന വൈഷ്ണവപുരുഷന്മാർ കാർത്തികമാസത്തിൽ ഇവിടെ ഈ നിയമം നിർബന്ധമായി അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 30

कांस्यं मांसं क्षुरं क्षौद्रं पुनर्भोजनमैथुने । कार्तिके वर्जयेद्यस्तु य एतान्ब्राह्मणः सदा

കാർത്തികമാസം മുഴുവൻ എപ്പോഴും കാംസ്യപാത്രപ്രയോഗം (സംയമാർത്ഥം) ഒഴിവാക്കി, മാംസം, ക്ഷൗരകർമ്മം (മുടി/താടി മുറിക്കൽ), തേൻ, പുനർഭോജനം (ഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം വീണ്ടും ഭക്ഷിക്കൽ), മൈഥുനം എന്നിവ വर्जിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ—അവനേ നിയമാനുസൃത സംയമം ആചരിക്കുന്നു।

Verse 31

पूर्वोक्तानां तु सर्वेषां नियमानां फलं लभेत्

ഇങ്ങനെ അവൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞ എല്ലാ നിയമങ്ങളുടെയും ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 32

अथ यः कार्तिके मासि प्रासादस्योपरि द्विजाः । जलशाय्याख्यदेवस्य कलशे दीपकं ददेत् । पूर्वोक्तनियमानां च स षण्णां फलभाग्भवेत्

ഇപ്പോൾ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, കാർത്തികമാസത്തിൽ ജലശായീ എന്ന ദേവന്റെ ക്ഷേത്രശിഖരത്തിലെ കലശത്തിൽ ദീപം അർപ്പിക്കുന്നവൻ, മുമ്പ് പറഞ്ഞ ആറു നിയമങ്ങളുടെ ഫലത്തിന് അർഹനാകുന്നു।

Verse 33

यद्यदिष्टतमं किंचि त्सुप्राप्यं चैव यद्भवेत् । नियमस्तस्य कर्तव्यश्चातुर्मास्ये शुभार्थिभिः

ഏത് അത്യന്തം ഇഷ്ടമോ, ഏത് ദുർലഭമോ—അത് പ്രാപിക്കുവാൻ മംഗളാർത്ഥികൾ ചാതുർമാസ്യത്തിൽ അതിനനുസൃതമായ നിയമം നിർബന്ധമായി ആചരിക്കണം।

Verse 34

नियमे च कृते दद्याद्ब्राह्मणाय तदेव हि । नियमस्तु कृतो यस्य स्वशक्त्या स्यात्फलं ततः

നിയമം പൂർത്തിയായാൽ അതേ വ്രതദാനം ബ്രാഹ്മണനു നൽകണം. ആരാണ് സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് നിയമം ആചരിച്ചതോ, അവനു ഫലവും അതനുസരിച്ചേ ലഭിക്കൂ।

Verse 35

यो विना नियमं मर्त्यो व्रतं वा जाप्यमेव वा । चतुर्मासान्नयेन्मूर्खो जीवन्नपि मृतो हि सः

നിയമമില്ലാതെ—വ്രതമോ ജപമോ ഇല്ലാതെ—ചാതുർമാസത്തിലെ നാലു പുണ്യമാസങ്ങൾ കഴിക്കുന്ന മൂഢൻ, ജീവിച്ചിരുന്നാലും സത്യത്തിൽ മരിച്ചവനോടു തുല്യൻ।

Verse 36

यथा काक यवाः प्रोक्ता यथारण्यास्तिलोद्भवाः । नाममात्रप्रसिद्धाश्च तथा ते मानवा भुवि

‘കാകയവം’ എന്നു പറയുന്നതുപോലെയും, കാട്ടിൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്ന എള്ള് പേരിനാൽ മാത്രം അറിയപ്പെടുന്നതുപോലെയും—അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ഇത്തരക്കാർ ഭൂമിയിൽ പേരിനാൽ മാത്രം പ്രസിദ്ധർ.

Verse 37

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्यो यत्नेन कार्तिके । एकोऽपि नियमः कश्चित्सुसूक्ष्मोऽपि द्विजोत्तमाः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, പ്രത്യേകിച്ച് കാർത്തികത്തിൽ, പൂർണ്ണശ്രമത്തോടെ—അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായാലും ഒരു നിയമമെങ്കിലും നിർബന്ധമായി ആചരിക്കണം।

Verse 38

एतद्वः सर्वमाख्यातं चातुर्मासीसमुद्भवम् । व्रतानां नियमानां च माहात्म्यं विस्तराद्द्विजाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ചാതുര്മാസ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഉദ്ഭവിക്കുന്ന വ്രതങ്ങളുടെയും നിയമങ്ങളുടെയും മഹാത്മ്യം ഞാൻ നിങ്ങളോട് വിശദമായി സമഗ്രമായി പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 39

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं पठेद्वापि समाहितः । चातुर्मासी कृतात्पापात्सोऽपि मुक्तिमवाप्नुयात्

ആർ നിത്യം ഇതു ശ്രവിക്കുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നു, അവൻ ചാതുര്മാസ്യകാലത്ത് ചെയ്ത പാപങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും വിമുക്തനായി മോക്ഷം പ്രാപിക്കും।

Verse 232

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये जलशाय्युपाख्याने चातुर्मास्यव्रतनियमवर्णनंनाम द्वात्रिंशदुत्तरद्विशतमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠമായ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ജലശായ്യു ഉപാഖ്യാനാന്തർഗതമായി “ചാതുര്മാസ്യവ്രതനിയമവർണനം” എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുനൂറ്റിമുപ്പത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।