Adhyaya 156

Verse 1

सूत उवाच । एवं सम्बोधिता तेन सा भार्या विजने गता । कन्याप्रदानस्य रुचिः संजाता तदनन्तरम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ അവൻ ഉപദേശിച്ചതിനാൽ ആ ഭാര്യ ഏകാന്തസ്ഥാനത്തേക്ക് പോയി; അതിനുശേഷം അവൾക്കു കന്യാപ്രദാനം (വിവാഹാർത്ഥം) ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹം ഉദിച്ചു।

Verse 2

ततः स पादौ प्रक्षाल्य मणिभद्रस्य सत्वरम् । उदकं साक्षतं हस्ते कन्यादानकृते ददौ

അതിനുശേഷം അവൻ വേഗത്തിൽ മണിഭദ്രന്റെ പാദങ്ങൾ പ്രക്ഷാളനം ചെയ്ത്, കന്യാദാനാർത്ഥം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈയിൽ അക്ഷതസഹിതമായ ഉദകം അർപ്പിച്ചു।

Verse 3

सोऽपि हस्तकृते तोये तं क्षत्रियमुवाच ह । अद्यैव कुरु मे शीघ्रं विवाहं कन्यया सह

അവനും (മണിഭദ്രൻ) കൈയിൽ വെച്ച ജലം സ്വീകരിച്ച് ആ ക്ഷത്രിയനോട് പറഞ്ഞു: “ഇന്നുതന്നെ വേഗത്തിൽ ആ കന്യയോടുകൂടെ എന്റെ വിവാഹം നടത്തുക।”

Verse 4

यस्मादिच्छामि संस्थातुं तेन ते गृहमागतः । क्षत्रिय उवाच । नात्र नक्षत्रमर्हं तु न किंचिद्भगदैवतम्

“വിവാഹം നിശ്ചയിക്കുവാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതിനാൽ, അതേ കാരണത്താൽ നിന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്കു വന്നിരിക്കുന്നു.” ക്ഷത്രിയൻ പറഞ്ഞു—“എന്നാൽ ഇവിടെ യോജ്യമായ നക്ഷത്രമില്ല; ഭഗദൈവത്യമായ ശുഭദൈവലക്ഷണവും ഒന്നുമില്ല.”

Verse 5

विवाहस्य न वारस्तु प्रसुप्ते मधुसूदने । अस्मिन्काले तु संप्राप्ते या कन्या परिणीयते

മധുസൂദനൻ (വിഷ്ണു) ശയനകാലത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ വിവാഹത്തിന് യോജ്യമായ സമയം ഇല്ല; എങ്കിലും അത്തരം സമയത്ത് ഒരു കന്യയെ വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചാൽ,

Verse 6

सा च संवत्सरान्मध्ये ध्रुवं वैधव्यमाप्नुयात् । एवं दैवज्ञमुख्यानां श्रुतं प्रवदतां मया

അവൾ തീർച്ചയായും ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ വൈധവ്യം പ്രാപിക്കും. പ്രമുഖ ദൈവജ്ഞ-പുരോഹിതന്മാരുടെ വാക്കായി ഞാൻ കേട്ടതുകൊണ്ട് അതാണ് ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നത്.

Verse 7

तस्माच्छुभे तु संप्राप्ते नक्षत्रे भगदैवते । त्वं विवाहय मे कन्यां प्रोत्थिते मधुसूदने । येन क्षेमंकरी ते स्यात्तथा पुत्रप्रपौत्रिणी

അതുകൊണ്ട് ഭഗദൈവത്യമായ ശുഭ നക്ഷത്രം വന്നപ്പോൾ, മധുസൂദനൻ (വിഷ്ണു) ഉണർന്നപ്പോൾ, എന്റെ കന്യയുടെ വിവാഹം നീ നടത്തുക—അവൾ ക്ഷേമകരിണിയാകുകയും പുത്ര-പ്രപൗത്രസമ്പത്താൽ അനുഗ്രഹിതയാകുകയും ചെയ്യട്ടെ.

Verse 8

मणिभद्र उवाच । नक्षत्रं वह्निदैवत्यं प्रसुप्तो मधुसूदनः

മണിഭദ്രൻ പറഞ്ഞു—“നക്ഷത്രം വഹ്നിദൈവത്യമാണ്; മധുസൂദനൻ (വിഷ്ണു) ശയനാവസ്ഥയിലാണ്.”

Verse 9

सांप्रतं वत्सरांतोऽयं विवाहे विहिते सति । कामाग्निरुत्थितः काये सांप्रतं मां प्रबाधते

ഇപ്പോൾ വർഷാവസാനമായിരിക്കുന്നു, വിവാഹവും നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എന്റെ ശരീരത്തിൽ കാമാഗ്നി ഉണർന്ന് ഇപ്പോൾ എന്നെ വേദനിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 10

तस्मात्कुरु प्रसादं मे कन्याविवहितेन तु । तव वित्तं प्रदास्यामि सुखी येन भविष्यसि

അതിനാൽ, പെൺകുട്ടിയെ വിവാഹം ചെയ്തുതന്ന് എന്നോട് കരുണ കാണിക്കുക. ഞാൻ നിനക്ക് സമ്പത്ത് നൽകാം, അതുകൊണ്ട് നീ സന്തുഷ്ടനാകും.

Verse 11

सूत उवाच । तस्माच्च वित्तलोभेन क्षत्रियो द्विजसत्तमाः । विवाहं कारयामास तत्क्षणादेव स द्विजाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു: "ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ, ആ ക്ഷത്രിയൻ ധനത്തോടുള്ള അത്യാഗ്രഹം കാരണം ആ നിമിഷം തന്നെ വിവാഹം നടത്തി."

Verse 12

ददौ कन्यां सुदुःखार्तामश्रुपूर्णेक्षणां स्थिताम् । सन्निधौ वह्निविप्राणां तदा तेन विवाहिता

അതീവ ദുഃഖിതയും കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളുള്ളവളുമായ ആ കന്യകയെ അവൻ നൽകി. അഗ്നിയുടെയും ബ്രാഹ്മണരുടെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ അപ്പോൾ അവളുടെ വിവാഹം നടന്നു.

Verse 13

नीत्वा निजगृहं पश्चात्कामधर्मे नियोजिता । अनिच्छंतीमपि सतीं तामतीव निरर्गलः

പിന്നീട് അവളെ സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി കാമകാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുത്തി. ആ പതിവ്രതയ്ക്ക് താൽപ്പര്യമില്ലാതിരുന്നിട്ടും, അവൻ അവളോട് അങ്ങേയറ്റം അനിയന്ത്രിതമായി പെരുമാറി.

Verse 14

सोऽपि निष्कामतां प्राप्य निर्भर्त्स्य च मुहुर्मुहुः । भाषिकाभिरनेकाभिस्तापयित्वा च भामिनीम्

അവനും നിഷ്കാമത പ്രാപിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും അവളെ ശാസിച്ചു; അനേകം കഠിനവാക്കുകളാൽ ആ കാമിനിയെ ദുഃഖിപ്പിച്ചു।

Verse 15

शांतिं नीता ततस्तेन प्रत्यूषे समुपस्थिते । भृत्यवर्गः समस्तोऽपि ततो निःसारितो गृहात्

പിന്നീട് അവൻ അവളെ മൗനമായി ശാന്തിയിലാക്കി; പുലർച്ചെ വന്നപ്പോൾ വീട്ടിലെ മുഴുവൻ ഭൃത്യവർഗ്ഗത്തെയും പുറത്താക്കി।

Verse 16

इर्ष्याधर्मं समास्थाय परमं द्विजसत्तमाः । एक एव कृतस्तेन द्वारपालो नपुंसकः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! അസൂയജന്യ അധർമ്മം ആശ്രയിച്ച് അവൻ ഒരേയൊരു ദ്വാരപാലനെ നിയമിച്ചു—ഒരു നപുംസകനെ।

Verse 17

प्रोक्तं न च त्वया देयः प्रवेशोऽत्र गृहे मम । भृत्यस्य भिक्षुकस्यैव वृद्धस्य व्रतिनस्तथा

അവൻ കല്പിച്ചു—‘എന്റെ ഈ വീട്ടിൽ ആരെയും പ്രവേശിപ്പിക്കരുത്: ഭൃത്യനെയോ, ഭിക്ഷുക്കനെയോ, വൃദ്ധനെയോ, വ്രതസ്ഥ തപസ്വിയെയോ പോലും।’

Verse 18

एवं कृत्वा विधानं तु ततश्चक्रे जनैः समम् । व्यवहारक्रियाः सर्वा द्रव्यलक्षैः सहस्रशः

ഇങ്ങനെ ക്രമീകരണം നടത്തി, പിന്നെ അവൻ ജനങ്ങളോടൊപ്പം ലക്ഷങ്ങളായ ധനവുമായി സഹസ്രശഃ എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ലൗകിക ഇടപാടുകളും നടത്തി।

Verse 19

श्वशुरस्यापि नो दत्तं किंचित्तेन दुरात्मना । भार्यायाः श्वेतवस्त्राणि मुक्त्वाऽन्यन्नैव किंचन

ആ ദുഷ്ടാത്മാവ് ശ്വശുരനോടും ഒന്നും തന്നില്ല; ഭാര്യയ്ക്ക് വെളുത്ത വസ്ത്രങ്ങൾ ഒഴികെ മറ്റൊന്നും നൽകിയില്ല।

Verse 20

यामद्वयेऽपि संप्राप्ते दिनस्य गृहमागतः । मितमन्नं तत स्तस्या भोजनार्थं प्रयच्छति

ദിവസത്തിന്റെ രണ്ട് യാമങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും അവൻ വീട്ടിലെത്തി; പിന്നെ അവൾക്ക് ഭക്ഷിക്കാനായി അളന്നത്ര മാത്രം അന്നം നൽകി।

Verse 21

यावन्मात्रं च सा भुंक्त एकविप्रान्वितः स्वयम् । भुक्त्वा चैव ततो याति व्यवहारकृते बहिः

അവൾ എത്രത്തോളം ഭക്ഷിച്ചുവോ അത്രത്തോളം അവനും ഒരു ബ്രാഹ്മണനോടൊപ്പം ഭക്ഷിച്ചു; ഭക്ഷിച്ച ശേഷം കാര്യവ്യാപാരത്തിനായി വീണ്ടും പുറത്തുപോയി।

Verse 22

आगच्छति पुनर्हर्म्यं संध्याकाल उपस्थिते । साऽपि तिष्ठति हर्म्यस्था पत्नी तस्य दुरात्मनः

സന്ധ്യാകാലം എത്തിയപ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും മാളികയിലേക്കു വന്നു; ആ ദുഷ്ടാത്മാവിന്റെ ഭാര്യയും വീട്ടിനുള്ളിൽ തന്നെയിരുന്നു।

Verse 23

वैराग्यं परमं प्राप्ता दुःखशोकसमन्विता । मत्सीव पतिता तोयादन्यस्मिंस्तु स्थलांतिके

ദുഃഖശോകങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട അവൾക്ക് പരമ വൈരാഗ്യം ലഭിച്ചു; വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവീണ മീനുപോലെ സമീപത്തെ മറ്റൊരു വരണ്ട നിലത്തേക്ക് വീണുകിടന്നു।

Verse 24

चक्रवाकी विमुक्तेव संप्राप्ते दिवसक्षये । हंसी हंसवियुक्तेव मृगीव मृगवर्जिता

ദിവസാന്ത്യം എത്തിയപ്പോൾ അവൾ ചക്രവാകി പക്ഷിയെപ്പോലെ കൂട്ടാളിയിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടവളായി, ഹംസിനിയെപ്പോലെ ഹംസവിയോഗത്തോടെ, മൃഗിയെപ്പോലെ മൃഗരഹിതയായി മാറി।

Verse 25

सोऽपि नित्यं ददौ भोज्यं विप्रस्यैकस्य च द्विजाः । प्रोच्य तं ब्राह्मणं पूर्वं सामपूर्वमिदं वचः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അവനും നിത്യമായി ഒരു ബ്രാഹ്മണന് ഭക്ഷണം കൊടുക്കുമായിരുന്നു; എന്നാൽ ആദ്യം ആ ബ്രാഹ്മണനോട് സാമപൂർവമായ മധുരവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു ഇങ്ങനെ ഉച്ഛരിക്കുമായിരുന്നു।

Verse 26

अधोवक्त्रेण भोक्तव्यं सदा विप्र गृहे मम । यदि पश्यसि मे भार्यां संप्राप्स्यसि विडंबनाम्

“ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, എന്റെ വീട്ടിൽ നീ എപ്പോഴും മുഖം താഴ്ത്തി തന്നേ ഭക്ഷിക്കണം. എന്റെ ഭാര്യയെ നീ കണ്ടാൽ നീ അപമാനത്തിന് വിധേയനാകും.”

Verse 27

एवं विडंबितास्तेन ह्यूर्ध्ववक्त्रावलोकिनः । ये चान्ये भयसंत्रस्ता न यांति च तदालयम्

ഇങ്ങനെ മുഖം ഉയർത്തി നോക്കിയവരെ അവൻ പരിഹസിച്ചു അപമാനിച്ചു; മറ്റുള്ളവരും ഭയസന്ത്രസ്തരായി ആ വീട്ടിലേക്കു പോലും പോകാതെയിരുന്നു।

Verse 28

कस्यचित्त्वथ कालस्य पुष्पोनाम द्विजोत्तमः । तीर्थयात्राप्रसंगेन संप्राप्तस्तत्पुरं प्रति

പിന്നീട് കുറച്ച് കാലം കഴിഞ്ഞ്, തീർത്ഥയാത്രയുടെ അവസരത്തിൽ ‘പുഷ്പ’ എന്ന പേരുള്ള ഒരു ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണൻ ആ നഗരത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു।

Verse 29

पूर्वे वयसि संस्थश्च दर्शनीयतमाकृतिः । क्षुत्क्षामः सुपरिश्रांतो मध्याह्ने समुपस्थिते

അവൻ ഇനിയും യൗവനപ്രായത്തിലായിരുന്നു, അത്യന്തം ദർശനീയമായ രൂപവുമുണ്ടായിരുന്നു; എന്നാൽ മധ്യാഹ്നം എത്തിയപ്പോൾ വിശപ്പാൽ ക്ഷീണിച്ച് വളരെ തളർന്നു.

Verse 31

ततस्तं प्रार्थयामास गत्वा भोज्यं च स द्विजाः । तेनापि स द्विजः प्रोक्तस्तदासौ द्विजसत्तमाः

അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ അവന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു ഭോജനത്തിനായി അപേക്ഷിച്ചു. അപ്പോൾ ആ ഗൃഹസ്ഥനും, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ആ ബ്രാഹ്മണനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 32

अधोवक्त्रेण भोक्तव्यं त्वया वीक्ष्या न मे प्रिया । नो चेद्विडंबनां विप्र संप्राप्स्यसि न संशयः

‘നീ മുഖം താഴ്ത്തി വെച്ചുകൊണ്ട് ഭോജനം ചെയ്യണം; എന്റെ പ്രിയ ഭാര്യയെ നോക്കരുത്. അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ വിപ്രാ, സംശയമില്ലാതെ നീ അപമാനം അനുഭവിക്കും.’

Verse 33

एवं ज्ञात्वा महाभाग यत्क्षेमं तत्समाचर

‘ഇതു അറിഞ്ഞുകൊണ്ട്, ഹേ മഹാഭാഗാ, നിന്റെ ക്ഷേമത്തിനും സുരക്ഷയ്ക്കും യോജിച്ചതേ ആചരിക്ക.’

Verse 34

पुष्प उवाच । क्षुत्क्षामस्य न मे कार्यं परदारविलोकनैः । वेदाध्ययनयुक्तस्य तीर्थयात्रारतस्य च

പുഷ്പൻ പറഞ്ഞു—‘ഞാൻ വിശപ്പാൽ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു; പരസ്ത്രീയെ നോക്കുന്നതിൽ എനിക്ക് യാതൊരു കാര്യമുമില്ല. ഞാൻ വേദാധ്യയനത്തിൽ നിഷ്ഠനായി, തീർത്ഥയാത്രയിൽ രതനാണ്.’

Verse 35

मणिभद्र उवाच । तदागच्छ मया सार्धं सांप्रतं मम मंदिरम् । विशेषात्तव दास्यामि भोजनं दक्षिणान्वितम्

മണിഭദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ എന്റെ കൂടെ എന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് വരിക. ഞാൻ നിനക്ക് പ്രത്യേക ഭോജനവും യഥോചിത ദക്ഷിണയും നൽകാം.

Verse 36

एवं तौ संविदं कृत्वा ययतुर्ब्राह्मणोत्तमाः । हट्टमार्गे गतौ तत्र यत्र षंढो व्यव स्थितः

ഇങ്ങനെ പരസ്പര ധാരണ ഉറപ്പാക്കി ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണർ പുറപ്പെട്ടു. അവർ ചന്തവഴി ചെന്നു, അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്ന ഷണ്ഡന്റെ അടുത്തെത്തി.

Verse 37

तत्पार्श्वे ब्राह्मणं धृत्वा प्रविष्टो गृहमध्यतः । भार्यया श्रपयामास धान्यं मानमितं तदा

ബ്രാഹ്മണനെ തന്റെ അരികിൽ ഇരുത്തി അവൻ വീട്ടിന്റെ അകത്തളത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. അപ്പോൾ അളന്നെടുത്ത ധാന്യം ഭാര്യയെക്കൊണ്ട് പാകം ചെയ്യിച്ചു.

Verse 38

ततो देवार्चनं कृत्वा वैश्वदेवांत आगतम् । पुष्पमाहूय तत्पादौ प्रक्षाल्य च निवेश्य च

പിന്നീട് ദേവാരാധന നടത്തി, വൈശ്വദേവ കർമ്മം പൂർത്തിയാക്കി അവൻ മടങ്ങി വന്നു. പുഷ്പനെ വിളിച്ച് അവന്റെ പാദങ്ങൾ കഴുകി ആദരത്തോടെ ഇരുത്തി.

Verse 39

कृत्वार्चनविधिं तस्य दत्त्वान्नं च सुसंस्कृतम् । उपविश्य ततः पश्चाद्भोजनार्थं ततो द्विजाः । पुष्पोऽपि वीक्षते तस्याः पादौ पंकजसंनिभौ

അവനോട് വിധിപൂർവ്വം അർച്ചന-സത്കാരം നടത്തി, നന്നായി പാകം ചെയ്ത അന്നം നൽകി, ആ ദ്വിജർ ഭോജനാർത്ഥം ഇരുന്നു. പുഷ്പയും ആ സ്ത്രീയുടെ പദങ്ങൾ താമരപോലെ നോക്കി നിന്നു.

Verse 40

यथायथा स कौतुक्याद्वीक्षते यौवनाश्रितः । कौतुक्यात्तेन च ततस्तस्या वक्त्रं निरीक्षितम्

യൗവനവേഗത്തെ ‘കൗതുകം’ എന്ന മറവിൽ ഒളിപ്പിച്ച് അവൻ കൂടുതൽ കൂടുതൽ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, അതേ കൗതുകത്തിന്റെ പേരിൽ പിന്നെ അവളുടെ മുഖവും നിരീക്ഷിച്ചു।

Verse 41

ततश्चाकारयामास मणिभद्रः प्रकोपतः । तं षण्ढमुक्तवाञ्जारं त्वमेनं च विडंबय

അപ്പോൾ ക്രോധത്തോടെ മണിഭദ്രൻ തന്റെ ദൂതനെ പ്രേരിപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു—“ഹേ ഷണ്ഡാ! ഹേ വ്യഭിചാരീ! പോയി ഈ മനുഷ്യനെ അപമാനിക്ക.”

Verse 42

ततस्तेन द्विजश्रेष्ठाः स पुष्पो मूर्ध्नि ताडितः

അനന്തരം, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവനാൽ പുഷ്പൻ തലയിൽ അടിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 43

अधो निपतितं भूमौ रुधिरेण परिप्लुतम् । चरणाभ्यां समाकृष्य दूतो मार्गं समाश्रितः

അവൻ നിലത്ത് മുഖംകീഴായി വീണ് രക്തത്തിൽ മുഴുകി; ദൂതൻ അവന്റെ കാലുകൾ പിടിച്ച് വലിച്ചുകൊണ്ട് വഴിയെടുത്തു।

Verse 44

यावच्चतुष्पथं नीतो यत्र संचरते जनः । हाहाकारो महानासीत्तस्मिन्पुरवरे तदा

ജനങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്ന ചതുഷ്പഥം വരെ അവനെ കൊണ്ടുപോയപ്പോൾ, ആ ഉത്തമ നഗരത്തിൽ മഹാ ഹാഹാകാരം ഉയർന്നു।

Verse 45

सर्वेषामेव पौराणां तदवस्थं विलोक्य तम् । ततोऽन्यैः शीततोयेन सोभिषिक्तो दयान्वितैः

നഗരവാസികൾ എല്ലാവരും അവനെ ആ അവസ്ഥയിൽ കണ്ടപ്പോൾ, കരുണയുള്ള മറ്റുള്ളവർ അവന്റെ മേൽ ശീതളജലം തളിച്ച് അഭിഷേകം ചെയ്തു।

Verse 46

कृत्वा वायुप्रदानं च गमितश्चेतनां प्रति । स प्राप्य चेतनां कृच्छ्रात्तत्तोयात्तानथाब्रवीत्

പ്രാണപ്രദാനകർമ്മം ചെയ്ത് അവനെ ബോധത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. അവൻ വലിയ പ്രയാസത്തോടെ ബോധം പ്രാപിച്ച്, ആ ജലത്തിനുള്ളിൽ നിന്നുതന്നെ അവരോട് പറഞ്ഞു।

Verse 47

न मया विहितं चौर्यं परदारा न सेविताः । पश्यध्वं मणिभद्रेण यथाहं क्लेशितो जनाः

ഞാൻ ഒരിക്കലും മോഷണം ചെയ്തിട്ടില്ല; പരസ്ത്രീസംഗവും ചെയ്തിട്ടില്ല. ജനങ്ങളേ, നോക്കൂ—മണിഭദ്രൻ എങ്ങനെ എന്നെ പീഡിപ്പിച്ചു!

Verse 48

तीर्थयात्रापरो विप्रो ब्रह्मचर्यपरायणः । भोजनार्थं समामन्त्र्य नीतोऽवस्थामिमां ततः

ഞാൻ തീർത്ഥയാത്രയിൽ നിരതനായ വിപ്രൻ, ബ്രഹ്മചര്യനിഷ്ഠൻ. ഭോജനത്തിന്റെ പേരിൽ ക്ഷണിച്ച് എന്നെ ഈ ദയനീയാവസ്ഥയിലാക്കി।

Verse 49

किं नास्ति वात्र भूपालो येनैतदसमंजसम् । ब्राह्मणस्य विशेषेण निर्दोषस्य महाजनाः

ഇവിടെ ഒരു രാജാവുമില്ലേ, ഇത്തരമൊരു അന്യായം നടക്കാൻ അനുവദിക്കാൻ—വിശേഷിച്ച് കുറ്റമില്ലാത്ത ബ്രാഹ്മണനോടു, ഹേ മഹാജനങ്ങളേ?

Verse 50

जना ऊचुः । बहवस्तेन पापेन विप्राः पूर्वं विडंबिताः । राजप्रसादयुक्तेन चेर्ष्यां प्राप्य शरीरिणा

ജനങ്ങൾ പറഞ്ഞു—രാജാനുഗ്രഹം കൊണ്ടു ബലപ്പെട്ട്, മനുഷ്യദേഹത്തിൽ അസൂയയാൽ പ്രേരിതനായ ആ പാപി മുമ്പ് അനേകം ബ്രാഹ്മണരെ പരിഹസിച്ച് അപമാനിച്ചു।

Verse 51

कोऽपि राजप्रसादान्न किंचिद्ब्रूतेऽस्य सम्मुखम् । तस्मादुत्तिष्ठ गच्छामो दास्यामस्तेऽशनं वयम्

രാജാനുഗ്രഹം കാരണം ആരും അവന്റെ മുഖത്ത് ഒന്നും പറയുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് എഴുന്നേൽക്കൂ; നാം പോകാം—ഞങ്ങൾ നിനക്കു ആഹാരം നൽകാം।

Verse 156

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पादित्यमाहात्म्ये मणिभद्रकृतपुष्पब्राह्मणविडंबनवर्णनंनाम षट्पञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകസമ്ഹിതയിലെ ആറാം നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ പുഷ്പാദിത്യമാഹാത്മ്യാന്തർഗതമായി ‘മണിഭദ്രകൃത പുഷ്പബ്രാഹ്മണവിഡംബനവർണനം’ എന്ന 156-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।