Adhyaya 115

Verse 1

त्रिजातो ब्राह्मणस्तत्र किन्नामा कस्य सम्भवः । किंगोत्रश्चैव किंसंज्ञः कीर्तयस्व महामते

അവിടെ ത്രിജാതൻ എന്ന ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ പൂർണ്ണനാമം എന്ത്, ആരിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്, അവന്റെ ഗോത്രം എന്ത്, ഏത് പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടത്? ഹേ മഹാമതേ, പ്രസ്താവിക്കണമേ.

Verse 2

किं कुलीनैर्गुणाढ्यैर्वा तेजोविद्याविचक्षणैः । त्रिजातोऽपि वरं सोऽपि स्वं स्थानं येन चोद्धृतम्

കുലീനരും ഗുണസമ്പന്നരും തേജസ്സും വിദ്യയും ഉള്ളവരും എന്തിന്? ത്രിജാതനും ശ്രേഷ്ഠനാണ്; കാരണം അവനാൽ തന്നെയാണ് അവന്റെ സ്വന്തം സ്ഥാനം ഉയർത്തി പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.

Verse 3

सूत उवाच सांकृत्यस्य मुनेर्वंशे स संभूतो द्विजोत्तमः । प्रभाव इति विख्यातो दत्तसंज्ञो निमेः सुतः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—സാങ്കൃത്യ മുനിയുടെ വംശത്തിൽ ആ ദ്വിജോത്തമൻ ജനിച്ചു. അവൻ ‘പ്രഭാവ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ, ‘ദത്ത’ എന്ന നാമത്താലും അറിയപ്പെട്ടു; അവൻ നിമിയുടെ പുത്രൻ ആയിരുന്നു.

Verse 4

स एवं स्थानमुद्धृत्य चकारायतनं शुभम् । त्रिजातेश्वरनाम्ना च देवदेवस्य शूलिनः

അങ്ങനെ ആ പുണ്യസ്ഥലം പുനഃസ്ഥാപിച്ച് ദേവദേവനായ ശൂലിനുവേണ്ടി ഒരു മംഗളകരമായ ക്ഷേത്രം പണിതു; ‘ത്രിജാതേശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ അവനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു।

Verse 5

तमाराध्य दिवा नक्तं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । सशरीरो गतः स्वर्गं ततः कालेन केनचित्

ദൃഢമായ ശ്രദ്ധയോടെ പകലും രാത്രിയും വിധിപൂർവ്വം അവനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ, കുറെ കാലം കഴിഞ്ഞാൽ ഈ ശരീരത്തോടുകൂടി സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 6

यस्तं पश्यति सद्भक्त्या स्नापयेद्विषुवे सदा । न त्रिजातः कुले तस्य कथञ्चिदपि जायते

സത്യഭക്തിയോടെ അവനെ ദർശിച്ച് വിഷുവകാലത്ത് നിത്യമായി സ്നാനാഭിഷേകം നടത്തിക്കുന്നവന്റെ വംശത്തിൽ ‘ത്രിജാത’ (മിശ്ര/അധമ ജന്മം) ഒരിക്കലും ജനിക്കുകയില്ല।

Verse 7

ऋषय ऊचुः । यानि गोत्राणि नष्टानि यानि संस्थापितानि च । नामतस्तानि नो ब्रूहि तत्पुरं सूत नन्दन

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—നശിച്ച ഗോത്രങ്ങളും പുനഃസ്ഥാപിതമായ ഗോത്രങ്ങളും ഏതൊക്കെയാണെന്ന് പേരോടെ ഞങ്ങളോട് പറയുക; ഹേ സൂതനന്ദന, ആ നഗരവും വിവരിക്കൂ।

Verse 8

सूत उवाच । तत्रोपमन्युगोत्रा ये क्रौंचगोत्रसमुद्भवाः । कैशोर्यं गोत्रसंभूतास्त्रैवणेया द्विजोत्तमः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ ഉപമന്യു ഗോത്രക്കാർ, ക്രൗഞ്ച ഗോത്രത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവർ; കൂടാതെ കൈശോര്യ ഗോത്രജനങ്ങൾ, ‘ത്രൈവണേയ’ എന്ന ഉത്തമ ദ്വിജനും (ഉണ്ടായിരുന്നു/അറിയപ്പെടുന്നു)।

Verse 9

ते भूयोऽपि न संप्राप्ता यथा गोत्रचतुष्टयम् । तत्पूर्वकं शुकादीनां यन्नष्टं नागजाद्भयात्

അവർ വീണ്ടും മടങ്ങിവന്നില്ല—നാലു ഗോത്രങ്ങളുടെ കൂട്ടം (മടങ്ങിവരാത്തതുപോലെ). മുമ്പ് ശുകാദികളുടെയ വംശപരമ്പര നാഗജന്യ ഭയത്താൽ നശിച്ചതുപോലെ, അതും വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷമായില്ല।

Verse 10

शेषान्वः संप्रवक्ष्यामि ब्राह्मणान्गोत्रसंभवान् । कौशिकान्वयसं भूताः षड्विंशतिश्च ते स्मृताः

ഇപ്പോൾ ഗോത്രസംബന്ധമായി ജനിച്ച ശേഷിച്ച ബ്രാഹ്മണരെ ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു. കൗശിക വംശത്തിൽ ജനിച്ചവർ ഇരുപത്താറെന്ന് സ്മൃതിയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു।

Verse 11

कश्यपान्वयसंभूताः सप्ताशीतिर्द्विजोत्तमाः । लक्ष्मणान्वयसंभूता एकविंशतिरागताः

കശ്യപ വംശത്തിൽ ജനിച്ച ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജർ എൺപത്തേഴായിരുന്നു. ലക്ഷ്മണ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവർ ഇരുപത്തൊന്ന് പേർ അവിടെ എത്തി।

Verse 12

तत्र नष्टाः पुनः प्राप्तास्तस्मिन्स्थाने सुदुःखिताः । भारद्वाजास्त्रयः प्राप्ताः कौंडनीयाश्चतुर्दश

അവിടെ നഷ്ടപ്പെട്ടവർ അത്യന്തം ദുഃഖിതരായി അതേ സ്ഥലത്തേക്ക് വീണ്ടും എത്തി. ഭാരദ്വാജ ഗോത്രത്തിൽ നിന്ന് മൂന്നു പേർ, കൗണ്ഡിനീയ ഗോത്രത്തിൽ നിന്ന് പതിനാലു പേർ എത്തി।

Verse 13

रैतिकानां तथा विंशत्पाराशर्याष्टकं तथा । गर्गाणां च द्विविंशं च हारीतानां विविंशतिः

അതുപോലെ റൈതിക ഗോത്രത്തിൽ നിന്ന് ഇരുപത്, പാരാശര്യ ഗോത്രത്തിൽ നിന്ന് എട്ട്, ഗർഗ ഗോത്രത്തിൽ നിന്ന് ഇരുപത്തിരണ്ട്, ഹാരീത ഗോത്രത്തിൽ നിന്ന് ഇരുപത് പേർ (ഉണ്ടായിരുന്നു)।

Verse 14

और्वभार्गवगोत्राणां पञ्चविंशदुदाहृताः । गौतमानां च षड्विंशमालूभायनविंशतिः

ഔർവ-ഭാർഗവ ഗോത്രങ്ങൾ ഇരുപത്തഞ്ച് എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഗൗതമർ ഇരുപത്താറും, ആലൂഭായനർ ഇരുപതും ആകുന്നു.

Verse 15

मांडव्यानां त्रिविंशच्च बह्वृचानां त्रिविंशतिः । सांकृत्यानां विशिष्टानां पृथक्त्वेन दशैव तु

മാണ്ടവ്യ വംശം ഇരുപത്തിമൂന്ന് എന്നു പറയുന്നു. ബഹ്വൃച (ഋഗ്വേദീയ) വിഭാഗം ഇരുപത്; വിശിഷ്ട സാംകൃത്യർ വേർതിരിച്ച് എണ്ണുമ്പോൾ പത്ത് മാത്രം.

Verse 16

तथैवांगिरसानां च पंच चैव प्रकीर्तिताः । आत्रेया दश संख्याताः शुक्लात्रेयास्तथैव च

അതുപോലെ ആംഗിരസർ അഞ്ചെന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു. ആത്രേയർ പത്ത് എന്നു എണ്ണപ്പെടുന്നു; ശുക്ലാത്രേയരും അതുപോലെ തന്നെ.

Verse 19

याजुषास्त्रिंशतिः ख्याताश्च्यावनाः सप्त विंशतिः । आगस्त्याश्च त्रयस्त्रिंशज्जैमिनेया दशैव तु

യാജുഷർ മുപ്പത് എന്നു പ്രസിദ്ധം; ച്യാവനർ ഇരുപത്തേഴ്; ആഗസ്ത്യർ മുപ്പത്തിമൂന്ന്; ജൈമിനേയർ പത്ത് മാത്രം എന്നു പറയുന്നു.

Verse 21

औशनसाश्च दाशार्हास्त्रयस्त्रय उदाहृताः । लोकाख्यानां तथा षष्टिरैणिशानां द्विसप्ततिः

ഔശനസരും ദാശാർഹരും—ഓരോന്നും മൂന്നു വീതം എന്നു പറയുന്നു. ലോകാഖ്യർ അറുപത്; ഐണിശർ എഴുപത്തിരണ്ട്.

Verse 22

कापिष्ठलाः शार्कराख्या दत्ताख्याः सप्तसप्ततिः । शार्कवानां शतं प्रोक्तं दार्ज्यानां सप्तसप्ततिः

കാപിഷ്ഠലർ, ശാർകരർ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവർ, ദത്തർ എന്നു പ്രസിദ്ധർ—ഇവർ എല്ലാം എഴുപത്തേഴു. ശാർകവർ നൂറെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; ദാർജ്യരും എഴുപത്തേഴു.

Verse 23

कात्यायन्यास्त्रयोऽधिष्ठा वैदिशाश्च त्रयः स्मृताः । कृष्णात्रेयास्तथा पंच दत्तात्रेया स्तथैव च

കാത്യായനിമാർക്ക് മൂന്ന് അധിഷ്ഠാതാക്കൾ; വൈദിശരും മൂന്ന് എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ കൃഷ്ണാത്രേയർ അഞ്ചു, ദത്താത്രേയരും അതേപോലെ അഞ്ചു.

Verse 24

नारायणाः शौनकेया जाबालाः शतसंख्यया । गोपाला जामदन्याश्च शालिहोत्राश्च कर्णिकाः

നാരായണർ, ശൗനകേയർ, ജാബാലർ—ഇവർ നൂറ് എണ്ണമാണ്. കൂടാതെ ഗോപാലർ, ജാമദന്യർ, ശാലിഹോത്രർ, കർണികർ എന്നിവരും ഉണ്ട്.

Verse 25

भागुरायणकाश्चैव मातृकास्त्रैणवास्तथा । सर्वे ते ब्राह्मणश्रेष्ठाः क्रमेण द्विजसत्तमाः

ഭാഗുരായണകർ, മാതൃകർ, ത്രൈണവർ—ഇവർ എല്ലാവരും ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠർ; ക്രമമായി ദ്വിജോത്തമർ.

Verse 26

एतेषामेव सर्वेषां सत्काराय द्विजोतमाः । चत्वारिंशत्तथाष्टौ च पुरा प्रोक्ताः स्वयंभुवा

ഇവരെയെല്ലാം സത്കരിക്കുന്നതിനായി, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, പുരാതനകാലത്ത് സ്വയംഭൂ (ബ്രഹ്മാവ്) നാല്പത്തെട്ട് പേരെ നിയമിച്ച് പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു.

Verse 27

ते सर्वे च पृथक्त्वेन निर्दिष्टाः पद्मयोनिना । संध्यातर्पणकृत्यानि वैश्वदेवोद्भवानि च । श्राद्धानि पक्षकृत्यानि पितृपिंडांस्तथैव च

അവയെല്ലാം പദ്മയോനി ബ്രഹ്മാവ് വേർതിരിച്ച് നിർദ്ദേശിച്ചു—സന്ധ്യയും തർപ്പണവും സംബന്ധിച്ച കൃത്യങ്ങൾ, വൈശ്വദേവബന്ധിത കർമ്മങ്ങൾ, ശ്രാദ്ധവിധികൾ, പക്ഷകൃത്യങ്ങൾ, കൂടാതെ പിതൃകൾക്കുള്ള പിണ്ഡദാനവും।

Verse 28

यज्ञोपवीतसंयुक्ताः प्रवराश्चैव कृत्स्नशः । तथा मौंजीविशेषाश्च शिखाभेदाः प्रकीर्तिताः

അവർ വിധിപൂർവ്വം യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ചു; അവരുടെ സമ്പൂർണ്ണ പ്രവർപരമ്പര പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു; കൂടാതെ മൗഞ്ജീബന്ധനത്തിന്റെ പ്രത്യേകതകളും ശിഖാഭേദങ്ങളും വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 29

त्रिजातेन समाराध्य देवदेवं पितामहम् । तेषां कृत्वा द्विजेद्राणामात्मकीर्तिकृते तदा

മഹാത്മാവ് ത്രിജാതൻ ‘ത്രിവിധ’ രീതിയാൽ ദേവദേവനായ പിതാമഹ ബ്രഹ്മാവിനെ ആരാധിച്ചു; തുടർന്ന് തന്റെ കീർത്തിക്കായി ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർക്കായി (ഈ) ക്രമീകരണം നടത്തി।

Verse 30

ऋषय ऊचुः । कथं सन्तोषितो ब्रह्मा त्रिजातेन महात्मना । कर्मकांडं कथं भिन्नं कृतं तेन महात्मना । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—മഹാത്മാവ് ത്രിജാതൻ ബ്രഹ്മാവിനെ എങ്ങനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു? അദ്ദേഹം കർമകാണ്ഡത്തെ എങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമായി വിഭജിച്ചു? എല്ലാം വിശദമായി പറയുക; ഞങ്ങൾക്ക് അത്യന്തം കൗതുകമുണ്ട്।

Verse 31

सूत उवाच । तस्यार्थे ब्राह्मणैः सर्वैस्तोषितः प्रपितामहः । अनेनैवोद्धृतं स्थानमस्माकं सकलं विभो

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ ലക്ഷ്യാർത്ഥം എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരാലും പ്രപിതാമഹ ബ്രഹ്മാവ് സന്തുഷ്ടനായി; ഹേ വിഭോ, ഈ കർമം കൊണ്ടുതന്നെ ഞങ്ങളുടെ സമഗ്ര സ്ഥാനം/പ്രതിഷ്ഠ ഉയർത്തി പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 32

तस्मादस्य विभो यच्छ वेदज्ञानमनुतमम् । येन कर्मविशेषाश्च जायतेऽत्र पुरोत्तमे

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വിഭോ, അവനു വേദത്തിന്റെ അനുത്തമജ്ഞാനം ദാനമരുളേണമേ; അതിനാൽ ഈ ശ്രേഷ്ഠനഗരത്തിൽ കർമ്മകാണ്ഡത്തിലെ പ്രത്യേകവിധികൾ യഥാവിധി ഉദ്ഭവിച്ച് സ്ഥാപിതമാകട്ടെ.

Verse 33

एतस्य च गुरुत्वं च प्रसादात्तव पद्मज । यथा भवति देवेश तया नीतिर्विधीयताम्

ഹേ പദ്മജ, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവനു ഗുരുത്വവും (ആചാര്യാധികാരവും) ലഭിക്കട്ടെ. ഹേ ദേവേശ, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സിദ്ധിക്കുമാറ് യുക്തമായ നീതി വിധിക്കപ്പെടട്ടെ.

Verse 34

ब्रह्मा ददौ ततस्तस्य मंत्रग्राममनुत्तमम् । येन विज्ञायते सर्वं वेदार्थो यज्ञकर्म च

അനന്തരം ബ്രഹ്മാവ് അവനു അനുത്തമമായ മന്ത്രസമൂഹം ദാനം ചെയ്തു; അതിനാൽ എല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നു—വേദാർത്ഥവും യജ്ഞകർമ്മത്തിന്റെ ക്രമവും കൂടെ.

Verse 35

ततः प्रोवाच तान्सर्वान्प्रहष्टेनातरात्मना । एष वेदार्थसंपन्नो भविष्यति महायशाः

പിന്നീട് അന്തരാത്മയിൽ ആനന്ദത്തോടെ അവൻ എല്ലാവരോടും പറഞ്ഞു—“ഇവൻ വേദാർത്ഥസമ്പന്നനായി മഹായശസ്സു പ്രാപിക്കും.”

Verse 37

तत्कार्यं स्वर्गमोक्षाय मम वाक्यात्प्रबोधितैः । वेदार्थानेष सर्वेषां युष्माकं योजयिष्यति

ആ പ്രവർത്തി സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും ലക്ഷ്യമാക്കുന്നതാണ്. എന്റെ വചനത്താൽ പ്രബുദ്ധനായി ഇവൻ നിങ്ങളെല്ലാവർക്കും വേദാർത്ഥങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിച്ച് ഉപദേശിക്കുകയും പകർന്നു നൽകുകയും ചെയ്യും.

Verse 38

ये चान्येषु च देशेषु स्थानेषु च गताः क्वचित् । एतत्स्थानं परित्यज्य सत्यमेतद्विजोत्तमाः

മറ്റു ദേശങ്ങളിലും മറ്റു സ്ഥലങ്ങളിലും എവിടെയെങ്കിലും പോയി, ഈ പുണ്യസ്ഥാനത്തെ ഉപേക്ഷിച്ചവരെക്കുറിച്ച്—ഇത് സത്യമാകുന്നു, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ.

Verse 39

वेदस्थाने च बुद्ध्यैष यत्कर्म प्रचरिष्यति । नानृते वाथ पापे च वाणी चास्य चरिष्यति

വേദസ്ഥാനത്തിൽ സ്ഥാപിതനായാൽ, അവന്റെ ബുദ്ധി ഏത് കർമ്മം ആരംഭിച്ചാലും അത് ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ തന്നെയാകും; അവന്റെ വാക്കും അസത്യത്തിലേക്കോ പാപത്തിലേക്കോ പോകുകയില്ല.

Verse 40

एवमुक्त्वा स देवेशो विरराम पितामहः । भर्तृयज्ञोऽपि ताः सर्वाश्चक्रे यज्ञक्रियाः शुभाः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ദേവേശനായ പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) മൗനത്തിലായി. ഭർത്തൃയജ്ഞനും ആ എല്ലാ മംഗളകരമായ യജ്ഞക്രിയകളും നിർവഹിച്ചു.

Verse 41

ब्राह्मणानां हितार्थाय श्रुत्यर्थं तस्य केवलम् । दशप्रमाणाः संप्रोक्ताः सर्वे ते ब्राह्मणोत्तमाः

ബ്രാഹ്മണരുടെ ഹിതത്തിനായും, ശ്രുതിയെ സംരക്ഷിച്ച് പരമ്പരയായി പകർന്നുനൽകുന്നതിനായും മാത്രം, പത്ത് ‘പ്രമാണ’ങ്ങൾ നിയമിക്കപ്പെട്ടു—അവർ എല്ലാവരും ബ്രാഹ്മണോത്തമന്മാർ ആയിരുന്നു.

Verse 42

चतुःषष्टिषु गोत्रेषु ह्येवं ते ब्राह्मणोत्तमाः । तेन तत्र समानीतास्त्रिजातेन महात्मना

ഇങ്ങനെ ആ ബ്രാഹ്മണോത്തമന്മാർ അറുപത്തിനാലു ഗോത്രങ്ങളിലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; മഹാത്മാവായ ത്രിജാതൻ അവരെ അവിടെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 43

तेषामेकत्र जातानि दशपंचशतानि च । सामान्य भोगमोक्षाणि तानि तेन कृतानि च

അവിടെ ഒരിടത്ത് അവരുടെ പതിനഞ്ചുനൂറ് ഗൃഹസമൂഹങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടു; അവരുടെ ഉപജീവനത്തിനും മോക്ഷക്ഷേമത്തിനുമായി അദ്ദേഹം പൊതുവായ ക്രമീകരണം സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 44

अष्टषष्टिविभागेन पूर्वमायुव्ययोद्भवम् । तत्रासीदथ गोत्रे च पुरुषाणां प्रसंख्यया

മുമ്പ് അവിടെ അറുപത്തെട്ട് വിഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചതിനാൽ ആയുസ്സും വ്യയവും സംബന്ധിച്ച ക്രമബദ്ധമായ സംവിധാനം ഉദിച്ചു; ഗോത്രങ്ങളിലുമെല്ലാം പുരുഷന്മാരുടെ എണ്ണമനുസരിച്ചുള്ള കണക്കെടുപ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 45

ततः प्रभृति सर्वेषां सामान्येन व्यवस्थितम् । त्रिजातस्य च वाक्येन येन दूरादपि द्रुतम्

അതിനുശേഷം എല്ലാവർക്കും അത് പൊതുവായ നിയമമായി നിശ്ചിതമായി; ത്രിജാതന്റെ വചനത്താൽ—ദൂരെയുള്ളവരെയും വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന ആ വചനത്താൽ—ആ ക്രമം നിലനിന്നു।

Verse 46

समागच्छंति विप्रेन्द्राः पुरवृद्धिः प्रजायते । न कश्चिद्याति संत्यक्त्वा दौस्थ्यादन्यत्र च द्विजाः

വിപ്രേന്ദ്രന്മാർ അവിടെ ഒന്നിച്ചുകൂടുന്നു; നഗരത്തിന് വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്നു. ദുരിതം കാരണം ഒരു ദ്വിജനും അതു ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുന്നില്ല।

Verse 47

ततस्तेषां सुतैः पौत्रैर्नप्तृभिश्च सहस्रशः । दौहित्रैर्भागिनेयैश्च भूयो भूरि प्रपूरितम्

പിന്നീട് അവരുടെ പുത്രന്മാർ, പൗത്രന്മാർ, പ്രപൗത്രന്മാർ—ആയിരങ്ങളായി—കൂടാതെ ദൗഹിത്രന്മാരും ഭാഗിനേയന്മാരും കൂടി, അതിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും മഹത്തായി നിറച്ചു।

Verse 48

तत्पुरं वृद्धिमायाति दूर्वांकुरैरिव द्विजाः । कांडात्कांडात्प्ररोहद्भिः संख्याहीनैरनेकधा

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ആ നഗരം ദൂർവാ പുല്ലിന്റെ മുളകളെപ്പോലെ മഹാവൃദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു—തണ്ടിന് പിന്നാലെ തണ്ട് മുളച്ച്, എണ്ണമറ്റതായും പലവിധമായും।

Verse 49

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं गोत्रसंख्यानकं शुभम् । ऋषीणां कीर्तनं चापि सर्वपातकनाशनम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഗോത്രങ്ങളുടെ എണ്ണിപ്പറയുന്ന ഈ ശുഭവിവരണം നിങ്ങളോട് മുഴുവനായി അറിയിച്ചു. ഋഷിമാരുടെ നാമകീർത്തനവും സർവ്വപാപനാശകമാണ്।

Verse 50

यश्चैतत्पठते नित्यं शृणुयाद्वा प्रभक्तितः । न स्यात्तस्य कुलच्छेदः कदाचिदपि भूतले

ഇത് നിത്യം പാരായണം ചെയ്യുന്നവനോ, അല്ലെങ്കിൽ പരമഭക്തിയോടെ ശ്രവിക്കുന്നവനോ—അവന്റെ കുലപരമ്പര ഭൂമിയിൽ ഒരിക്കലും മുറിയുകയില്ല।

Verse 51

तथा विमुच्यते पापैराजन्ममरणोद्भवैः । न पश्यति वियोगं च कदाचित्प्रियसंभवम्

അതുപോലെ ജനനമരണങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് അവൻ വിമുക്തനാകുന്നു; തന്റെ പ്രിയജനങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർപാട് അവൻ ഒരിക്കലും കാണുകയില്ല।