Adhyaya 104

Verse 1

ऋषय ऊचुः । राक्षसैस्तत्र लिंगानि यानि भक्त्या समन्वितैः । स्थापितानि च माहात्म्यं तेषां सूत प्रकीर्तय

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ! അവിടെ ഭക്തിയോടെ ഉള്ള രാക്ഷസർ സ്ഥാപിച്ച ലിംഗങ്ങളുടെ മഹാത്മ്യം പ്രസ്താവിക്കണമേ।

Verse 2

सूत उवाच । तेषां पूजाकृते रौद्रा राक्षसा बलवत्तराः । लंकापुर्याः समायांति सदैव शतशः पुरा

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവയുടെ പൂജയ്ക്കായി പുരാതനകാലത്ത് ലങ്കാപുരിയിൽ നിന്ന് ക്രൂരരും അത്യന്തം ബലവാന്മാരുമായ രാക്ഷസർ എപ്പോഴും നൂറുകണക്കിന് വരികയുണ്ടായിരുന്നു।

Verse 3

आगच्छन्तो व्रजन्तस्ते मार्गे क्षेत्रे च तत्र च । भक्षयन्ति जनौघांश्च बालवृद्धाञ्जनानपि

അവർ വരുകയും പോകുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, വഴികളിലും ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലും, ജനക്കൂട്ടങ്ങളെ—കുട്ടികളെയും വൃദ്ധരെയും ഉൾപ്പെടെ—ഭക്ഷിച്ചുതുടങ്ങി.

Verse 4

ततस्ते मानवाः सर्वे प्रद्रवंतः समंततः । इतश्चेतश्च धावन्ति प्राणरक्षणतत्पराः

അപ്പോൾ ആ മനുഷ്യർ എല്ലാവരും എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും ഓടിപ്പോയി; ജീവൻ രക്ഷിക്കാനെന്നേ ലക്ഷ്യമാക്കി ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും പാഞ്ഞു.

Verse 5

तथान्ये बहवो गत्वा ह्ययोध्याख्यां महापुरीम् । रामपुत्रं नृपश्रेष्ठं कुशं प्रोचुः सुदुःखिताः

അതുപോലെ പലരും അയോധ്യാ എന്ന മഹാപുരിയിലേക്കു ചെന്നു, അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ രാമപുത്രനും നൃപശ്രേഷ്ഠനുമായ കുശനോട് ആ വാർത്ത അറിയിച്ചു.

Verse 6

तव पित्रा समं प्राप्ताः पूर्वं ये राक्षसा नृप । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे विभीषणपुरःसराः

ഹേ രാജാവേ! മുമ്പ് നിന്റെ പിതാവിനോടൊപ്പം വന്നിരുന്ന രാക്ഷസർ, വിഭീഷണന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഹാടകേശ്വരജ ക്ഷേത്രപ്രദേശത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 7

संस्थापितानि लिंगानि चतुर्वक्त्राणि तत्र वै । राक्षसेंद्रैः स्वमन्त्रैस्तैस्तस्य क्षेत्रस्य पश्चिमे

അവിടെ, ആ ക്ഷേത്രപ്രദേശത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത്, രാക്ഷസേന്ദ്രന്മാർ തങ്ങളുടെ മന്ത്രങ്ങളാൽ ചതുര്മുഖ ലിംഗങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 8

तेनैव चानुषंगेण समागच्छंति नित्यशः । तस्मिन्क्षेत्रे प्रकुर्वंति तथा लोकस्य भक्षणम्

ആ ബന്ധം കാരണമായിത്തന്നെ അവർ നിത്യവും അവിടെ വരുന്നു; ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ ജനങ്ങളെ ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 9

यदि वा तानि लिंगानि कश्चित्संपूजयेन्नरः । सद्यो विनाशमायाति सोऽप्यनर्थो महानभूत्

ആരെങ്കിലും ആ ലിംഗങ്ങളെ പൂജിച്ചാൽ, അവൻ ഉടനടി നാശത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു; അതും വലിയൊരു അനർത്ഥമായിത്തീർന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 10

तस्माद्यदि न रक्षा नः करिष्यसि महीपते । तच्छनैर्यास्यते लोकः सर्वोऽयं संक्षयं ध्रुवम्

ഹേ രാജാവേ! അതിനാൽ അങ്ങ് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ക്രമേണ ഈ ജനങ്ങളെല്ലാം തീർച്ചയായും നാശത്തെ പ്രാപിക്കും.

Verse 11

तच्च क्षेत्रं विशेषेण यत्रागच्छंति ते सदा । राक्षसाः क्रूरकर्माणो महामांसस्य लोलुपाः

ക്രൂരകർമ്മികളും മാംസത്തിൽ അത്യാഗ്രഹമുള്ളവരുമായ രാക്ഷസന്മാർ എപ്പോഴും വരുന്ന ആ പ്രത്യേക സ്ഥലത്ത് അവർ വിഹരിക്കുന്നു.

Verse 12

तच्छ्रुत्वा स नृपस्तूर्णं स्वामात्यानां न्यवेदयत् । राज्यभारं ततस्तत्र बलेन सहितो ययौ

അതുകേട്ട് ആ രാജാവ് ഉടനെ തൻ്റെ മന്ത്രിമാരെ വിവരമറിയിക്കുകയും, രാജ്യഭാരം അവരെ ഏൽപ്പിക്കുകയും, പിന്നീട് സൈന്യത്തോടുകൂടി അവിടേക്ക് പോവുകയും ചെയ്തു.

Verse 13

अथ प्राप्तं कुशं दृष्ट्वा हतशेषा द्विजोत्तमाः । प्रोचुस्तं भर्त्सयित्वा तु वचनैः परुषाक्षरैः

അപ്പോൾ കുശൻ എത്തിയതു കണ്ടു, വധത്തിൽ നിന്ന് അല്പം മാത്രമേ ശേഷിച്ചിരുന്ന ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ അവനെ കഠിനവചനങ്ങളാൽ ശാസിച്ചു പറഞ്ഞു.

Verse 14

किमेवं क्रियते राज्यं यथा त्वं क्षत्रियाधमः । करोषि यत्र विध्वंसं राक्षसै र्नीयते जनः

ഇത് എങ്ങനെയുള്ള രാജധർമ്മം? ഹേ ക്ഷത്രിയാധമാ, നിന്റെ കാരണത്താൽ ഇവിടെ നാശം നടക്കുന്നു; രാക്ഷസർ ജനങ്ങളെ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോകുന്നു!

Verse 15

नूनं जातो न रामेण भवान्रावणसंभवः । येनोपेक्षसि सर्वान्नो राक्षसैः परिपीडितान्

നിശ്ചയമായും നീ രാമജന്യൻ അല്ല; നീ രാവണസംബന്ധിയായവൻ. കാരണം രാക്ഷസന്മാർ പീഡിപ്പിക്കുന്ന ഞങ്ങളെയെല്ലാം നീ അവഗണിക്കുന്നു.

Verse 16

सत्यमेतत्पुरा प्रोक्तं नीतिशास्त्रविचक्षणैः । यस्य वर्णस्य यो राजा स वर्णः सुखमेधते

ഇത് സത്യമാകുന്നു; നീതിശാസ്ത്രവിദഗ്ധർ പുരാതനകാലത്ത് പറഞ്ഞതു പോലെ—ഏത് വർണത്തിന് ഏത് രാജാവോ, ആ വർണം സുഖത്തോടെ വളരും.

Verse 17

तस्मात्त्वं राक्षसोद्भूतो राक्षसैर्द्विजसत्तमान् । उपेक्षसे ततः सर्वान्भक्ष्यमाणांस्तथापरान्

അതുകൊണ്ട് നീ രാക്ഷസോത്ഭവൻ തന്നെയാകണം; രാക്ഷസർ ഭക്ഷിക്കുന്ന ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരെയും, അതുപോലെ മറ്റെല്ലാവരെയും നീ അവഗണിക്കുന്നു.

Verse 18

आर्तानां यत्र लोकानां दोषैः पार्थिवसंभवैः । पतंत्यश्रूणि भूपृष्ठे तत्र राजा स दोषभाक्

രാജാവിൽ നിന്നു ജനിച്ച ദോഷങ്ങളാൽ പീഡിതജനങ്ങളുടെ കണ്ണീർ ഭൂമിയിൽ വീഴുന്നിടത്ത്, അവിടെ ആ രാജാവുതന്നെ ആ പാപഭാരം വഹിക്കുന്നവനാകുന്നു।

Verse 19

कुश उवाच । प्रसादः क्रियतां विप्रा न मया ज्ञातमीदृशम् । राक्षसेभ्यः समुत्पन्नो ब्राह्मणानां पराभवः

കുശൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ, പ്രസാദിക്കണമേ; രാക്ഷസന്മാരിൽ നിന്നു ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ അപമാനം ഉദ്ഭവിച്ചതെന്നു ഞാൻ അറിഞ്ഞിരുന്നില്ല।

Verse 20

अद्यप्रभृति यः कश्चिद्विनाशं नीयते क्वचित् । ब्राह्मणो वाऽथवाऽन्योऽपि तद्भवेन्मम पातकम्

ഇന്നുമുതൽ എവിടെയെങ്കിലും ആരെങ്കിലും—ബ്രാഹ്മണനായാലും മറ്റാരായാലും—നാശത്തിലേക്കു നയിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, ആ പാപം എന്റേതാകട്ടെ।

Verse 21

एवमुक्त्वा ततस्तूर्णं प्रेषयामास राघवः । विभीषणाय संक्रुद्धो दूतं भयविवर्जितम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം രാഘവൻ ക്രോധത്തോടെ, ഭയരഹിതനായ ദൂതനെ ഉടൻ വിഭീഷണന്റെ അടുക്കൽ അയച്ചു।

Verse 22

गच्छ दूत द्रुतं गत्वा त्वया वाच्यो विभीषणः । रामोचितस्त्वया स्नेहो मया सह कृतो महान्

“ദൂതാ, പോകുക—വേഗത്തിൽ ചെന്നു വിഭീഷണനോട് പറയുക: ‘നീ എനിക്കൊപ്പം രാമോചിതമായ മഹത്തായ സ്നേഹബന്ധം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.’”

Verse 23

यद्राक्षसगणैः सार्धं मम भूमिं समंततः । त्वं क्लेशयसि दुर्बुद्धे मां विश्वास्य सुभाषितैः

ഹേ ദുർബുദ്ധേ! രാക്ഷസഗണങ്ങളോടുകൂടെ നീ എന്റെ ഭൂമിയെ എല്ലാടവും ക്ലേശിപ്പിക്കുന്നു; മധുരവചനങ്ങളാൽ എന്റെ വിശ്വാസം നേടിയിട്ടും എന്നെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 24

मम पित्रा कृतेयं ते प्रतिष्ठा राक्षसाधम । तेन नो हन्मि ते भ्राता यथा तातेन शातितः

ഹേ രാക്ഷസാധമാ! നിന്റെ ഈ പ്രതിഷ്ഠ എന്റെ പിതാവാണ് സ്ഥാപിച്ചത്; അതുകൊണ്ട് ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്റെ സഹോദരനെ വധിക്കും, എന്റെ പിതാവ് നിന്റെ പിതാവിനെ ശാസിച്ചപോലെ।

Verse 25

विषवृक्षोऽपि यो वृद्धिं स्वयमेव प्रणीयते । कथं संछिद्यते सोऽत्र स्वयमेव मनीषिभिः

സ്വയം തന്നെ വളരുന്ന വിഷവൃക്ഷം, അത് താനേ മുന്നോട്ടു വളരുകയാണെങ്കിൽ, ഇവിടെ മनीഷികൾ അതിനെ എങ്ങനെ വെട്ടിമാറ്റും?

Verse 26

तस्मादद्य दिनादूर्ध्वं यदि कश्चिन्निशाचरः । समुद्रस्योत्तरं पारं कथंचिदागमिष्यति

അതുകൊണ്ട് ഇന്നുതൊട്ട്, ഏതെങ്കിലും നിശാചരൻ എങ്ങനെയെങ്കിലും സമുദ്രം കടന്ന് വടക്കൻ തീരത്തെത്തിയാൽ…

Verse 27

तदहं सत्वरं प्राप्य लंकां तव पुरीमिमाम् । ससैन्यो ध्वंसयिष्यामि तथा सर्वान्निशाचरान्

അപ്പോൾ ഞാൻ വേഗത്തിൽ ലങ്കാ—നിന്റെ ഈ നഗരത്തിലേക്ക്—എത്തി, എന്റെ സൈന്യത്തോടുകൂടെ അതിനെ ധ്വംസിപ്പിക്കും; അതുപോലെ എല്ലാ നിശാചരരെയും സംഹരിക്കും।

Verse 28

त्वां च बद्ध्वा दृढैः पाशैर्निगडैश्च सुसंयतम् । कारासंस्थं करिष्यामि सद्य एव न संशयः

നിന്നെയും ശക്തമായ പാശങ്ങളാലും ചങ്ങലകളാലും കർശനമായി ബന്ധിച്ച്, ഇന്നുതന്നെ നിർഭയം കാരാഗാരത്തിൽ അടയ്ക്കും; സംശയമില്ല।

Verse 29

एवमुक्तस्ततो दूतो गत्वा सेतुं द्रुतं ततः । दृष्ट्वा रामेश्वरं देवं यावदग्रे व्यव स्थितः

അങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ദൂതൻ വേഗത്തിൽ സേതുവിലേക്കു പോയി. തുടർന്ന് ദേവൻ രാമേശ്വരനെ ദർശിച്ച് കുറച്ചുനേരം അവന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു।

Verse 30

तावत्पृष्टो जनैः कैश्चित्कस्त्वं वत्स इहागतः । केन कार्येण नो ब्रूहि नात्र गच्छंति मानवाः

അപ്പോൾ ചിലർ അവനോട് ചോദിച്ചു—“വത്സാ, നീ ആരാണ്, ഇവിടെ വന്നത്? ഏതു കാര്യത്തിനാണ് വന്നത്, പറയുക; കാരണം ഇവിടെ നിന്ന് മുന്നോട്ട് മനുഷ്യർ പോകാറില്ല।”

Verse 31

दूत उवाच । अहं कुशेन भूपेन विभीषणगृहं प्रति । प्रेषितः कार्यमुद्दिश्य तत्र यास्याम्यहं कथम्

ദൂതൻ പറഞ്ഞു—“രാജാവ് കുശൻ ഒരു കാര്യം ഉദ്ദേശിച്ച് എന്നെ വിഭീഷണന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് അയച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഞാൻ അവിടെ എങ്ങനെ പോകും?”

Verse 32

जना ऊचुः । नातः परं नरः कश्चिद्गन्तुं शक्तः कथंचन । भग्नः सेतुर्यतो मध्ये रामेणाक्लिष्टकर्मणा

ജനങ്ങൾ പറഞ്ഞു—“ഇതിനു അപ്പുറം ഒരു മനുഷ്യനും യാതൊരു വിധത്തിലും പോകാൻ കഴിയില്ല; കാരണം അക്ലിഷ്ടകർമ്മനായ ശ്രീരാമൻ സേതുവിനെ നടുവിൽ തകർത്തിരിക്കുന്നു.”

Verse 33

तस्मादत्रैव ते कार्यं सिद्धिं दूत प्रयास्यति । विभीषणकृतं सर्वं दर्शनात्तस्य रक्षसः

അതുകൊണ്ട് ദൂതാ, ഇവിടെത്തന്നെ നിന്റെ കാര്യം സാധിക്കും. ആ രാക്ഷസനെ (വിഭീഷണനെ) ദർശിക്കുന്നതിലൂടെ തന്നെ വിഭീഷണൻ ചെയ്തതെല്ലാം സഫലമാകും.

Verse 34

सर्वदा राक्षसेन्द्रोऽसौ शुभं रामेश्वरत्रयम् । त्रिकालं पूजयत्येव नियमं समुपाश्रितः

ആ രാക്ഷസരാജാവ് എപ്പോഴും ശുഭകരമായ രാമേശ്വരത്രയത്തെ വ്രതനിഷ്ഠയോടെ മൂന്നു നേരവും പൂജിക്കുന്നു.

Verse 35

लंकाद्वारे स्थितो यो वै सेतुखण्डे महेश्वरः । प्रभाते कुरुते तस्य स्वयं पूजां विभीषणः

ലങ്കാകവാടത്തിൽ സേതുഖണ്ഡത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മഹേശ്വരനെ, വിഭീഷണൻ സ്വയം പ്രഭാതത്തിൽ പൂജിക്കുന്നു.

Verse 36

जलमध्यगतं यच्च सेतुखंडं द्वितीयकम् । तत्र रामेश्वरो यश्च मध्याह्ने तं प्रपूजयेत्

ജലമധ്യത്തിലുള്ള രണ്ടാമത്തെ സേതുഖണ്ഡത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്ന രാമേശ്വരനെ അദ്ദേഹം മധ്യാഹ്നത്തിൽ പൂജിക്കുന്നു.

Verse 37

एनं देव निशीथे च सर्वदागत्य भक्तितः । संपूजयेन्न सन्देहः सत्यमेतत्प्रकीर्तितम्

അർദ്ധരാത്രിയിലും എപ്പോഴും വന്ന് ഭക്തിപൂർവ്വം ഈ ദേവനെ പൂജിക്കണം; ഇതിൽ സംശയമില്ല, ഇത് സത്യമാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 38

तस्मात्तिष्ठ त्वमव्यग्रः स्थानेऽत्रैव समाहितः । यावदागमनं तस्य राक्षसस्य महात्मनः

അതുകൊണ്ട് നീ അവ്യഗ്രനായി സമാഹിതചിത്തനായി ഈ സ്ഥാനത്തുതന്നെ നിലകൊൾക; ആ മഹാത്മാവായ രാക്ഷസന്റെ ആഗമനം വരുവോളം।

Verse 39

तेनैव सहितः पश्चात्स्वेच्छया तस्य मन्दिरम् । प्रयास्यसि गृहं वापि स्वकीयं तद्विसर्जितः

പിന്നീട് അവനോടൊപ്പം നീ ഇഷ്ടാനുസരണം അവന്റെ മന്ദിരത്തിലേക്കു പോകും; അല്ലെങ്കിൽ അവൻ വിടവാങ്ങിച്ചാൽ നിന്റെ സ്വന്തം ഗൃഹത്തിലേക്കും പോകാം।

Verse 40

अथ तेषां तदाकर्ण्य स दूतो हर्षसंयुतः । बाढमित्येव चोक्त्वाथ तत्र चैव व्यवस्थितः

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ ദൂതൻ ഹർഷഭരിതനായി. ‘ബാഢം’—‘അങ്ങനെ തന്നേ’ എന്നു പറഞ്ഞു അവിടെ തന്നേ നിലകൊണ്ടു।

Verse 41

अथ प्राप्ते निशार्धे स राक्षसैः परिवारितः । विभीषणः समायातस्तस्मिन्नायतने शुभे

പിന്നീട് അർദ്ധരാത്രി വന്നപ്പോൾ രാക്ഷസന്മാർ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ വിഭീഷണൻ ആ ശുഭമായ ആയതനത്തിലേക്ക് എത്തി।

Verse 42

विमानवरमारूढः स्तूयमानः समन्ततः । राक्षसैर्बंदिरूपैस्तैर्गीयमानस्तथा परैः

അവൻ ശ്രേഷ്ഠമായ വിമാനത്തിൽ ആരൂഢനായി, എല്ലാടത്തുനിന്നും സ്തുതിക്കപ്പെട്ടു; ഭാട്ടരൂപത്തിലുള്ള രാക്ഷസന്മാരാലും മറ്റുള്ളവരാലും അവന്റെ ഗുണഗാനം പാടപ്പെട്ടു।

Verse 43

उत्तीर्य च विमानाग्र्यात्कृत्वाऽथ त्रिः प्रदक्षिणाम् । रामेश्वरं प्रणम्योच्चैः स्तोत्रमेतच्चकार सः

ശ്രേഷ്ഠ വിമാനംമുകളിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി അദ്ദേഹം പിന്നെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രദക്ഷിണ ചെയ്തു. രാമേശ്വരനെ നമസ്കരിച്ചു ഉച്ചത്തിൽ ഈ സ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്തു.

Verse 44

नमस्ते देवदेवेश भक्तानामभयप्रद । सर्वतः पाणिपादं ते सर्वतोक्षिशिरोमुखम्

ദേവദേവേശ്വരാ! നിനക്കു നമസ്കാരം; ഭക്തർക്കു അഭയം നല്കുന്നവനേ. നിന്റെ കൈകളും കാലുകളും എല്ലായിടത്തും; എല്ലായിടത്തും നിന്റെ കണ്ണുകൾ, ശിരസ്സുകൾ, മുഖങ്ങൾ.

Verse 45

त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वं चंद्रस्त्वं प्रभाकरः । त्वं विष्णुस्त्वं चतुर्वक्त्रः शक्रस्त्वं परमेश्वरः

നീ തന്നെയാണ് യജ്ഞം, നീ തന്നെയാണ് വഷട്കാരം; നീ തന്നെയാണ് ചന്ദ്രൻ, നീ തന്നെയാണ് പ്രഭാകരൻ (സൂര്യൻ). നീ തന്നെയാണ് വിഷ്ണു, നീ തന്നെയാണ് ചതുര്വക്ത്ര ബ്രഹ്മ; നീ തന്നെയാണ് ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)—നീ തന്നെയാണ് പരമേശ്വരൻ.

Verse 47

यथा काष्ठगतो वह्निः संस्थितोऽपि न लक्ष्यते । मूढैः सर्वत्रसंस्थोपि तथा त्वं नैव लक्ष्यसे

മരത്തിനുള്ളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന അഗ്നി ഉണ്ടായിട്ടും കാണപ്പെടാത്തതുപോലെ, നീ സർവ്വത്ര നിലകൊള്ളുമ്പോഴും മൂഢന്മാർ നിന്നെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.

Verse 48

यथा दधिगतं सर्पिर्निगूढत्वेन संस्थितम् । चराचरेषु भूतेषु तथा त्वं देव संस्थितः

തൈരിനുള്ളിൽ നെയ്യ് ഗൂഢമായി നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, ഹേ ദേവാ! നീ ചരാചരമായ എല്ലാ ഭൂതങ്ങളിലും അന്തർനിഹിതനായി വസിക്കുന്നു.

Verse 49

यथा जलं धरापृष्ठात्खनन्नाप्नोति मानवः । तथा त्वां पूजयन्नित्यं मोक्षमाप्नोत्यसंशयम्

മനുഷ്യൻ ഭൂമിയെ കുഴിച്ച് ജലം ലഭിക്കുന്നതുപോലെ, നിത്യവും നിന്നെ പൂജിക്കുന്നവൻ സംശയമില്ലാതെ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 50

तावच्च दुर्लभः स्वर्गस्तावच्छूराश्च शत्रवः । यावदेव न सन्तोषं त्वं करोषि शरीरिणाम्

നീ ദേഹികള്ക്ക് സന്തോഷം നൽകാത്തിടത്തോളം സ്വർഗ്ഗം ദുർലഭമാണ്; അത്രത്തോളം വീരശത്രുക്കളും നിലനിൽക്കും.

Verse 51

तावल्लक्ष्मीश्चला नॄणां तावद्रोगाः पृथग्विधाः । न यावद्देवदेव त्वं सन्तोषं संप्रयास्यसि

ഹേ ദേവദേവാ! നീ സന്തോഷം അനുഗ്രഹിക്കുവോളം മനുഷ്യരുടെ ലക്ഷ്മി ചഞ്ചലമായിരിക്കും; പലവിധ രോഗങ്ങളും തുടരും.

Verse 52

तावत्पुत्रोद्भवं दुःखं तथा प्रियसमु द्भवम् । यावत्त्वं देव नायासि सन्तोषं देहिनामिह

ഹേ ദേവാ! നീ ഇവിടെ ദേഹികൾക്ക് സന്തോഷം വരുത്തുവോളം, പുത്രജന്യ ദുഃഖവും പ്രിയജന്യ ദുഃഖവും തുടരും.

Verse 53

एवं स्तुत्वा ततो लिंगं स्नापयित्वा यथाविधि । गन्धानुलेपनैदिव्यैर्मर्दयामास वै ततः

ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ച ശേഷം അവൻ വിധിപ്രകാരം ലിംഗത്തെ സ്നാനിപ്പിച്ചു; പിന്നെ ദിവ്യസുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും ലേപനങ്ങളും കൊണ്ട് അതിനെ മർദ്ദനം ചെയ്ത് അനുലേപനം ചെയ്തു.

Verse 54

पारिजातकपुष्पैश्च तथा सन्तानसम्भवैः । कल्पपादपसंभूतैस्तथा मन्दारजैरपि

അവൻ പാരിജാതപുഷ്പങ്ങളാലും, സന്താനവൃക്ഷത്തിൽ ജനിച്ച കുസുമങ്ങളാലും, കല്പവൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുയർന്ന പുഷ്പങ്ങളാലും, മന്ദാരപുഷ്പങ്ങളാലും കൂടി (ദേവനെ) പൂജിച്ചു।

Verse 55

पूजां चक्रे सुविस्तीर्णा श्रद्धया परया युतः । दिव्यैराभरणैर्भूष्य दिव्यवस्त्रैस्ततः परम्

പരമശ്രദ്ധയോടെ അവൻ വിശാലവും മഹത്തുമായ പൂജ നടത്തി; ദേവനെ ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിപ്പിച്ച്, തുടർന്ന് ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ചു।

Verse 56

स च गीतं स्वयं चक्रे तालमादाय पाणिना । मूर्छातालकृतं रम्यं सप्तस्वरविराजितम्

അവൻ സ്വയം ഗാനം രചിച്ച് പാടി, കൈകൊണ്ട് താളം പിടിച്ച്; അത് മൂർച്ചയും താളവും ചേർത്ത് മനോഹരമായി ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടതും സപ്തസ്വരങ്ങളുടെ തേജസ്സാൽ ദീപ്തവുമായിരിന്നു।

Verse 57

तानयुक्त्या समोपेतं ग्रामै रागैः स्वलंकृतम् । एवं कृत्वा स शुश्रूषा तस्य देवस्य भक्तितः

ആ ഗാനം യുക്തമായ താനുകളുടെ നൈപുണ്യത്തോടെ സമ്പന്നവും ഗ്രാമ-രാഗങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവുമായിരുന്നു; ഇങ്ങനെ ഭക്തിയാൽ പ്രേരിതനായി അവൻ ആ ദേവന്റെ ശുശ്രൂഷാ-സേവ ചെയ്തു।

Verse 58

यावत्संप्रस्थितो भूयो लंकां प्रति विभीषणः । तावद्दूतोऽग्रतः स्थित्वा कुशवाक्यमुवाच ह

വിഭീഷണൻ വീണ്ടും ലങ്കയിലേക്കു പുറപ്പെടുമ്പോൾ, ഒരു ദൂതൻ അവന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു കുശന്റെ വാക്കുകൾ അറിയിച്ചു।

Verse 59

विशेषतस्तु तेनोक्तं यत्तस्य पुरतः पुरा । अतिकोपाभिभूतेन प्ररक्तनयनेन च

വിശേഷമായി അവൻ, മുമ്പ് അവന്റെ സന്നിധിയിലേ തന്നെ പറഞ്ഞ വാക്ക് അറിയിച്ചു—അതികോപത്തിൽ ആകുലനായും കോപത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളുള്ളവനാലും പറഞ്ഞത്।

Verse 60

तच्छ्रुत्वाथ प्रणम्योच्चैर्दूतं प्राह विभीषणः । कृतांजलिपुटो भूत्वा विनयावनतः स्थितः

അത് കേട്ട് വിഭീഷണൻ നമസ്കരിച്ചു, ദൂതനോട് ആദരത്തോടെ ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു; അഞ്ജലി ചേർത്ത്, വിനയത്തോടെ തലകുനിച്ച് നിന്നു।

Verse 61

यद्येवं विहितं राज्ये रामपुत्रस्य राक्षसैः । तन्नूनं तन्मया सर्वं विहितं दूतसत्तम

രാമപുത്രന്റെ രാജ്യത്തിൽ രാക്ഷസർ ഇങ്ങനെ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അത് എല്ലാം നിശ്ചയമായും എന്റെ കാരണത്താലാണ്, ഹേ ദൂതശ്രേഷ്ഠാ।

Verse 62

तस्मान्महाप्रसादो मे कृतस्तेन महात्मना । कुशेन प्रेषितो यस्त्वं मम मूर्खस्य संनिधौ

അതുകൊണ്ട് ആ മഹാത്മാവായ കുശൻ എനിക്കു മഹാപ്രസാദം ചെയ്തു—അവൻ അയച്ച നീ, ഈ മൂഢനായ എന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തിയതുകൊണ്ട്।

Verse 63

एवमुक्त्वा स तान्सर्वाञ्छोधयामास राक्षसान् । ये गत्वा भूतले मर्त्यान्ध्वंसयंति सदैव हि

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഭൂതലത്തിലേക്ക് പോയി എപ്പോഴും മനുഷ്യരെ പീഡിപ്പിച്ച് നശിപ്പിക്കുന്ന ആ എല്ലാ രാക്ഷസരെയും അവൻ ശാസിച്ച് ശുദ്ധീകരിച്ചു।

Verse 64

ततस्तत्रैव चानीय तस्य दूतस्य संनिधौ । प्रत्येकं तानुवाचेदं कोपादश्रूणि चोत्सृजन्

അപ്പോൾ അവരെ അവിടെയേ തന്നെ ആ ദൂതന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു കൊണ്ടുവന്ന്, കോപത്തോടെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടും കണ്ണുനീർ ചൊരിഞ്ഞുകൊണ്ടും ഒരൊരുത്തനോടും പറഞ്ഞു.

Verse 65

यैः कृतो जनविध्वंसो राक्षसैः सुदुरात्मभिः । राज्ये कुशस्य संप्राप्तैः प्रभोर्मम महात्मनः

“കുശന്റെ രാജ്യത്തിലേക്ക് കടന്നുവന്ന അത്യന്തം ദുഷ്ടരായ ആ രാക്ഷസന്മാർ എന്റെ മഹാത്മനായ പ്രഭുവിന്റെ രാജ്യത്തിൽ ജനനാശം വരുത്തി.”

Verse 66

ते सर्वे व्यंतरा रौद्राः प्रभवंतु सुदुःखिताः । लंकाद्वारगता नित्यं क्षुत्पिपासानिपीडिताः

“അവർ എല്ലാവരും ക്രൂരമായ വ്യന്തരന്മാരായി, അത്യന്തം ദുഃഖിതരായി; ലങ്കയുടെ കവാടത്തിൽ നിത്യവും നിലകൊണ്ട്, ക്ഷുധയും ദാഹവും കൊണ്ട് നിരന്തരം പീഡിതരാകട്ടെ.”

Verse 67

सर्वभोगपरित्यक्ताः शीतातपसहि ष्णवः । श्लेष्ममूत्रकृताहारा निन्द्याः सर्वजनस्य च

“എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും നഷ്ടപ്പെട്ടവരായി, ശീതവും താപവും സഹിക്കുന്നവരായി, ശ്ലേഷ്മവും മൂത്രവും ആഹാരമാക്കുന്നവരായി—സകലജനത്താലും നിന്ദിക്കപ്പെടട്ടെ.”

Verse 68

एवं दत्त्वाथ तेषां स शापं राक्षससत्तमः । ततः प्राह च तं दूतं पुनरेव कृतां जलिः

“ഇങ്ങനെ അവർക്കു ശാപം നൽകിയ ശേഷം, രാക്ഷസന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ വീണ്ടും കരംകൂപ്പി ആ ദൂതനോടു പറഞ്ഞു.”

Verse 69

अद्यप्रभृति नो कश्चिद्राक्षसः संप्रयास्यति । तस्माद्वाच्यो रघुश्रेष्ठो मद्वाक्यात्स कुशस्त्वया । क्षम्यतामपराधो मे यदज्ञाना दयंकृतः

ഇന്നുമുതൽ ഇനി ഒരു രാക്ഷസനും വീണ്ടും ആക്രമിക്കുകയില്ല. അതിനാൽ എന്റെ വാക്കിനാൽ രഘുവംശശ്രേഷ്ഠനായ കുശനോട് നീ പറയുക— ‘എന്റെ അപരാധം ക്ഷമിക്കണമേ; അജ്ഞാനവശാൽ ഞാൻ ഹാനി വരുത്തി।’

Verse 70

राक्षसैर्दुष्टजातीयैर्महामांसस्यलोलुपैः । कृतश्च निग्रहस्तेषां प्रत्यक्षं तव दूत यः

ദുഷ്ടസ്വഭാവവും മഹാമാംസലോഭവും ഉള്ള ആ രാക്ഷസന്മാരെ നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു; ഹേ ദൂതാ, ആ നിയന്ത്രണം നിനക്ക് പ്രത്യക്ഷമായി തന്നെ കാണാം।

Verse 71

यदन्यदपि कृत्यं स्याद्दैवं वा मानुषं च वा । मम भृत्यस्य तत्सर्वं कथनीयमशंकितम्

ഇനി വേറെ എന്തെങ്കിലും കൃത്യം ഉണ്ടെങ്കിൽ—ദൈവികമോ മാനുഷികമോ—അത് എല്ലാം എന്റെ സേവകനോട് നീ സംശയമില്ലാതെ അറിയിക്കണം।

Verse 72

दूत उवाच । यानि तत्र च लिंगानि राक्षसैर्निर्मितानि च । तानि गत्वा स्वयं शीघ्रं त्वमुत्पाटय राक्षस

ദൂതൻ പറഞ്ഞു— ‘അവിടെ രാക്ഷസന്മാർ നിർമ്മിച്ച ലിംഗങ്ങൾ ഏതൊക്കെയുണ്ടോ, നീ തന്നെ വേഗത്തിൽ അവിടെ ചെന്നു അവയെ പിഴുതെറിയുക, ഹേ രാക്ഷസാ।’

Verse 73

एतदेव परं कृत्यं सर्वलोकसुखावहम् । स्थापितानि च यान्येव मंत्रै राक्षससंभवैः

ഇതുതന്നെ പരമ കൃത്യം, സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും സുഖം വരുത്തുന്നതു—രാക്ഷസസംബവ മന്ത്രങ്ങളാൽ സ്ഥാപിതമായ ആ ലിംഗങ്ങളുടെ (നിവാരണം).

Verse 74

संपूजितानि रक्षोभिश्चतुर्वक्त्राणि राक्षस । अजानन्मानवः कश्चिद्यदि पूजां समाचरेत्

ഹേ രാക്ഷസാ, ആ ചതുര്മുഖ (ലിംഗരൂപങ്ങൾ) രാക്ഷസഗണങ്ങളാൽ പൂർണ്ണമായി പൂജിക്കപ്പെട്ടവയാണ്; ഏതെങ്കിലും മനുഷ്യൻ അറിയാതെ പൂജ ചെയ്താൽ…

Verse 75

तत्क्षणान्नाशमायाति एतद्दृष्टं मया स्वयम् । एतस्मात्कारणाद्वच्मि त्वामहं राक्षसाधिप । तैः स्थितैर्भूतले लिंगैः स्थिताः सर्वे निशाचराः

അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ നാശം വരുന്നു—ഇത് ഞാൻ സ്വയം കണ്ടതാണ്. അതുകൊണ്ട്, ഹേ രാക്ഷസാധിപാ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു: ഭൂമിയിൽ സ്ഥാപിതമായ ആ ലിംഗങ്ങളാൽ എല്ലാ നിശാചരരും ഇവിടെ തന്നെ ബന്ധിതരായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 76

विभीषण उवाच । मया पूर्वं प्रतिज्ञातं रामस्य पुरतः किल । रामेश्वरमतिक्रम्य न गतव्यं धरातले

വിഭീഷണൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ മുമ്പ് രാമന്റെ സന്നിധിയിൽ തന്നെ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തിരുന്നു: ‘രാമേശ്വരം അതിക്രമിച്ച് ഭൂമിയിൽ മുന്നോട്ട് പോകരുത്’ എന്ന്।

Verse 77

अन्यच्च कारणं दूत प्रोक्तमत्र मनीषिभिः । दुःस्थितं सुस्थितं वापि शिवलिंगं न चालयेत्

മറ്റൊരു കാരണവും, ഹേ ദൂതാ, ഇവിടെ പണ്ഡിതർ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്—ശിവലിംഗം ദുഷ്‌സ്ഥിതിയിലായാലും സുസ്ഥിതിയിലായാലും അതിനെ നീക്കുകയോ കുലുക്കുകയോ ചെയ്യരുത്।

Verse 78

तत्कथं तत्र गत्वाऽथ लिंगभेदं करोम्यहम् । स्वयं माहेश्वरो भूत्वा प्रतिज्ञाय च वै स्वयम्

അങ്ങനെ എങ്കിൽ ഞാൻ അവിടെ ചെന്നു ലിംഗഭേദം എങ്ങനെ ചെയ്യും? ഞാൻ സ്വയം മാഹേശ്വരഭക്തനായി, സ്വയം തന്നെ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തവനല്ലോ।

Verse 79

तस्मात्प्रसादनीयस्ते मद्वाक्यात्स नराधिपः । यद्युक्तं मया प्रोक्तं तत्त्वं कुरु विनिग्रहम्

അതുകൊണ്ട് എന്റെ വാക്കുകളുടെ പ്രഭാവത്താൽ ആ നരാധിപനെ നീ പ്രസാദിപ്പിക്കണം. ഞാൻ പറഞ്ഞത് യുക്തമായ സത്യമെങ്കിൽ, അതിന്റെ തത്ത്വപ്രകാരം പ്രവർത്തിച്ച് സംയമം പാലിക്കണം.

Verse 80

एवमुक्त्वाथ तं दूतं रत्नैः सागरसंभवैः । प्रभूतैर्भूषयित्वाऽथ विससर्ज नृपं प्रति

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, സമുദ്രജന്യമായ ധാരാളം രത്നങ്ങളാൽ ആ ദൂതനെ അലങ്കരിച്ച്, പിന്നെ അവനെ രാജാവിന്റെ അടുക്കലേക്ക് അയച്ചു.

Verse 81

अथ ते राक्षसास्तेन शप्ताः प्रोचुः सुदुःखिताः । कुरु शापस्य मोक्षं नः सर्वेषां राक्षसेश्वर

അപ്പോൾ അവനാൽ ശപിക്കപ്പെട്ട ആ രാക്ഷസർ അത്യന്തം ദുഃഖിതരായി പറഞ്ഞു—“ഹേ രാക്ഷസേശ്വരാ! ഞങ്ങളൊക്കെയും ഈ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകണമേ.”

Verse 82

विभीषण उवाच । नाहं करोमि भूयोऽपि युष्माकं राक्षसाधमाः अनुग्रहं प्रशप्तानां वंचकानां विशेषतः

വിഭീഷണൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ രാക്ഷസാധമരേ! ഇനി ഞാൻ നിങ്ങളോട് വീണ്ടും അനുകമ്പ കാണിക്കുകയില്ല; പ്രത്യേകിച്ച് ശപിക്കപ്പെട്ടവരോടും, അതിലും അധികമായി വഞ്ചകരോടും.”

Verse 83

तस्मात्सोऽपि रघुश्रेष्ठः प्रसादं वः करिष्यति । मम वाक्याद संदिग्धं कालः कश्चित्प्रतीक्ष्यताम्

അതുകൊണ്ട് രഘുശ്രേഷ്ഠനായ ശ്രീരാമനും നിങ്ങളോട് പ്രസാദം കാണിക്കും. എന്റെ വാക്കിൽ സംശയമില്ല—കുറച്ചു കാലം കാത്തിരിക്കൂ.

Verse 84

एवमुक्त्वाऽथ रक्षेन्द्रः प्रेषयामास सत्वरम् । दूतं कुशमहीपस्य मानुषं देवपूजकम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം രാക്ഷസാധിപൻ വേഗത്തിൽ രാജാവ് കുശന്റെ അടുക്കലേക്ക് ഒരു ദൂതനെ അയച്ചു—അവൻ മനുഷ്യനും ദേവപൂജകനുമായിരുന്നു.

Verse 85

गत्वा ब्रूहि कुशं भूपं सत्वरं वचनान्मम । एतेषां मत्प्रशप्तानां राक्षसानां दुरात्मनाम् । अनुग्रहं कुरु विभो दीनानां भोजनाय वै

“വേഗത്തിൽ പോയി എന്റെ വചനപ്രകാരം രാജാവ് കുശനോട് പറയുക. എന്റെ ശാപം ബാധിച്ച ഈ ദുഷ്ടരാക്ഷസർ ദീനരായി കിടക്കുന്നു; ഹേ വിഭോ, ആഹാരത്തിനായി അപേക്ഷിക്കുന്ന ഇവർക്കു കരുണ കാണിക്കണമേ.”

Verse 86

एवमुक्तस्ततस्तेन इतो दूतेन संयुतः । कुशस्तेन विनिर्यातः सत्वरं द्विजसत्तमाः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരേ, രാജാവ് കുശൻ ആ ദൂതനോടൊപ്പം ഉടൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 87

ततो गत्वा द्रुतं दूतः कुशं प्रोवाच सादरम् । प्रणिपत्य यथा न्यायं विनयावनतः स्थितः

അപ്പോൾ ദൂതൻ വേഗത്തിൽ ചെന്നു കുശനോട് ആദരത്തോടെ സംസാരിച്ചു; യഥാവിധി പ്രണാമം ചെയ്ത് വിനയത്തോടെ തലകുനിച്ച് നിന്നു.

Verse 88

विभीषणो मया दृष्टो देवे रामेश्वरे विभो । पूजार्थं तत्र चायातो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः

“ഹേ വിഭോ, ദേവസ്വരൂപമായ രാമേശ്വരത്തിൽ ഞാൻ വിഭീഷണനെ കണ്ടു. അവൻ അവിടെ പൂജാർത്ഥം വന്നിരുന്നു; അനേകം രാക്ഷസർ അവനെ ചുറ്റിയിരുന്നു.”

Verse 89

प्रोक्तो मया भवद्वाक्यमशेषं रघुनन्दन । श्रुतं तेनापि तत्सर्वं विनयावनतेन च

ഹേ രഘുവംശാനന്ദനേ! നിന്റെ വാക്കുകളെല്ലാം ഞാൻ പൂർണ്ണമായി അറിയിച്ചു; അവനും വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു എല്ലാം ശ്രവിച്ചു.

Verse 90

अजानतः प्रभो तस्य राक्षसैः सुदुरात्मभिः । प्रजैवं पीडिता भूमौ महामांसस्य लोलुपैः

ഹേ പ്രഭോ! അവനറിയാതെ, മഹാമാംസലോഭികളായ അതിദുഷ്ടരാക്ഷസർ ഭൂമിയിലെ പ്രജകളെ കഠിനമായി പീഡിപ്പിച്ചു.

Verse 91

तच्छ्रुत्वा मन्मुखात्तेन सर्वेषां निग्रहः कृतः । यैः कृतं कदनं भूमौ तव पार्थिव सत्तम । कृतास्ते व्यन्तरा सर्वे पापाहारविहारिणः

എന്റെ വായിൽ നിന്നത് കേട്ട് അവൻ എല്ലാവരെയും നിയന്ത്രിച്ചു. ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ! ഭൂമിയിൽ കൂട്ടക്കൊല നടത്തിയവർ എല്ലാവരും പാപാഹാരവിഹാരികളായ വ്യന്തരരാക്കി മാറ്റപ്പെട്ടു.

Verse 92

भविष्यथ तथा यूयं क्षुत्पिपासानिपीडिताः । तैः सर्वैः प्रार्थितः सोऽपि भूयोभूयः प्रणम्य तम्

‘നിങ്ങൾ അങ്ങനെ തന്നെയാകും—ക്ഷുധയും ദാഹവും കൊണ്ട് പീഡിതരാകും.’ എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും അവനോട് അപേക്ഷിച്ചു; അവനും അവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു പ്രാർത്ഥിച്ചു.

Verse 93

शप्ताः सर्वे वयं तावत्प्रसादं कुरु तद्विभो । ते तेनाथ ततः प्रोक्ता नाहं वो राक्षसाधमाः

‘ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ശപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഹേ വിഭോ, പ്രസാദം ചെയ്ത് അനുഗ്രഹിക്കണമേ.’ അപ്പോൾ അവൻ പറഞ്ഞു—‘ഹേ അധമരാക്ഷസരേ! ഈ അനുഗ്രഹം നൽകുന്നത് ഞാൻ അല്ല.’

Verse 94

अनुग्रहं करिष्यामि न दास्यामि च भोजनम् । कुशादेशान्मया सर्वे यूयं पापसमन्विताः

ഞാൻ അല്പം അനുഗ്രഹം ചെയ്യും; എന്നാൽ ഭക്ഷണം നൽകുകയില്ല. രാജാവ് കുശന്റെ ആജ്ഞയാൽ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പാപസമന്വിതരായി (അങ്ങനെ തന്നെ) നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 95

निगृहीताः स युष्माकं प्रसादं प्रकरिष्यति । तदर्थं प्रेषितो दूतस्त्वत्सकाशं महीपते

നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട ശേഷം അവൻ നിങ്ങളുടെ പ്രസാദം (കൃപ) നേടാൻ ശ്രമിക്കും. അതിനായിട്ടാണ്, ഹേ മഹീപതേ, നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിലേക്കു ദൂതനെ അയച്ചിരിക്കുന്നത്.

Verse 96

रक्षसा तेन यद्युक्तमखिलं तत्त्वमाचर । किं वा ते बहुनोक्तेन नास्ति भक्तस्तथा विधः । भक्तिशक्तिसमोपेतो यथा ते स विभीषणः

ആ രാക്ഷസൻ പറഞ്ഞത് യുക്തമാണെങ്കിൽ, ആ സമഗ്ര തത്ത്വം ആചരിക്ക. അധികം പറയുന്നതെന്തിന്? ഭക്തിശക്തിയാൽ സമന്വിതനായ നിന്റെ വിഭീഷണനെപ്പോലെ ഭക്തൻ മറ്റൊരാളുമില്ല.

Verse 97

अद्यप्रभृति नो भूमौ विचरिष्यंति राक्षसाः । तस्य वाक्यादसंदेहं त्वं राजन्सुख भाग्भव

ഇന്നുമുതൽ നമ്മുടെ ഭൂമിയിൽ രാക്ഷസർ സഞ്ചരിക്കുകയില്ല. അവന്റെ വാക്കിനാൽ, ഹേ രാജാവേ, സംശയമില്ലാതെ നീ സുഖഭാഗിയായിരിക്കുക.

Verse 98

लिंगानां च कृते राजन्विज्ञप्तं तेन रक्षसा । न मया चात्र राजेंद्र आगन्तव्यं कथंचन । रामदेवस्य वाक्येन जंबुद्वीपे न मे गतिः

ലിംഗങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച്, ഹേ രാജാവേ, ആ രാക്ഷസൻ അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഹേ രാജേന്ദ്ര, ഞാൻ ഇവിടെ എങ്ങനെയും വരേണ്ടതില്ല; രാമദേവന്റെ വാക്കിനാൽ ജംബൂദ്വീപിൽ എനിക്ക് ഗതി ഇല്ല.

Verse 99

अत्र स्थितस्य यत्कृत्यं दैवं वा मानुषं च वा । तवादेशं करिष्यामि यद्यपि स्यात्सुदुष्करम्

ഇവിടെ വസിക്കുമ്പോൾ ചെയ്യേണ്ട കര്‍ത്തവ്യം ദൈവികമാകട്ടെ മാനുഷികമാകട്ടെ, അത്യന്തം ദുഷ്കരമായാലും ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞ നിർവ്വഹിക്കും।

Verse 100

तस्मात्तेन महाराज रामेश्वरप्रपूजकः । मनुष्यः प्रेषितो दूतो यस्तं पश्य महीपते

അതുകൊണ്ട്, മഹാരാജാവേ, അവനാൽ രാമേശ്വരന്റെ പരമപൂജകനായ ഒരു മനുഷ്യ ദൂതൻ അയക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഭൂപതേ, അവനെ കാണുക।

Verse 101

अथ तस्य समादेशाड्ढौकनीयैः पृथग्विधैः । सहितः स समायातो दूतो रक्षेंद्रनोदितः

പിന്നീട് അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, സമർപ്പണയോഗ്യമായ വിവിധ ഉപഹാരങ്ങളോടുകൂടി, രാക്ഷസേന്ദ്രൻ നിയോഗിച്ച ആ ദൂതൻ എത്തി।

Verse 102

धात्रीफलप्रमाणानां तेन प्रस्थास्त्रयोदश । मौक्तिकानां समानीताः कृते तस्य महीपतेः

ആ രാജാവിനുവേണ്ടി, ധാത്രീഫലത്തിന്റെ വലിപ്പമുള്ള മുത്തുകളുടെ പതിമൂന്ന് പ്രസ്ഥങ്ങൾ അവൻ കൊണ്ടുവന്നു।

Verse 103

वैडूर्याणां मरकतानां मणीनां च द्विजोत्तमाः । जात्यानां षोडश द्रोणाः समानीताः सुनिर्मलाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, വൈഡൂര്യം, മരകതം മുതലായ ജാത്യവും അത്യന്തം നിർമ്മലവുമായ രത്നങ്ങളുടെ പതിനാറ് ദ്രോണങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു।

Verse 104

अग्निशौचानि वस्त्राणि तथा देवमयानि च । असंख्यातानि वै हेम जात्यं संख्याविवर्जितम्

അഗ്നിശുദ്ധമായ വസ്ത്രങ്ങളും ദേവമയമായ വസ്ത്രങ്ങളും നൽകപ്പെട്ടു; കൂടാതെ നിർമല സ്വർണ്ണം അനന്തമായി—എണ്ണിക്കാനതീതമായി—അർപ്പിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 105

तत्सर्वं दर्शयित्वाथ कुशाय सुमहात्मने । कृत्वा प्रदक्षिणं पश्चात्प्रणाममकरोद्द्विजाः

അത് എല്ലാം മഹാത്മാവായ കുശനു കാണിച്ച ശേഷം, ദ്വിജൻ ആദ്യം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു; പിന്നെ ഭക്തിയോടെ പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 106

एष पार्थिवशार्दूल राक्षसेन्द्रो विभीषणः । प्रणामं कुरुते भक्त्या मन्मुखेनेदमब्रवीत्

“ഹേ രാജശാർദൂലാ! ഇദ്ദേഹം രാക്ഷസേന്ദ്രൻ വിഭീഷണൻ; ഭക്തിയോടെ നിങ്ങളെ പ്രണാമിക്കുന്നു.” എന്ന് എന്റെ മുഖത്തിലൂടെ പറഞ്ഞശേഷം, അവൻ പിന്നെയും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 107

प्रसादात्ते पितुः क्षेमं मम राज्ये मही पते । एष तिष्ठाम्यहं नित्यं पूजयंस्ते पितुर्हरम्

“ഹേ മഹീപതേ! നിങ്ങളുടെ പിതാവിന്റെ പ്രസാദത്താൽ എന്റെ രാജ്യത്തിൽ ക്ഷേമമുണ്ട്. ഞാൻ ഇവിടെ നിത്യമായി പാർത്ത്, നിങ്ങളുടെ പിതാവായ ഹരൻ (ശിവൻ)നെ നിരന്തരം പൂജിക്കുന്നു.”

Verse 108

मम राजन्नविज्ञातैर्यदि तैः सुदुरात्मभिः । महीतले कृतं किंचिद्विरुद्धं क्षम्यतां मम

“ഹേ രാജാവേ! എന്റെ അറിവില്ലാതെ ആ ദുഷ്ടന്മാർ ഭൂമിയിൽ എന്തെങ്കിലും അനുചിതം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, എന്റെ പേരിൽ അത് ക്ഷമിക്കണമേ.”

Verse 109

एते ये राक्षसाः शप्तास्तवार्थाय मया प्रभो । एतेषां प्रेतरूपाणां त्वमाहारं प्रकीर्तय

ഹേ പ്രഭോ! നിന്റെ നിമിത്തം തന്നെയാണ് ഞാൻ ഈ രാക്ഷസന്മാരെ ശപിച്ചത്. ഇവർ ഇപ്പോൾ പ്രേതസദൃശാവസ്ഥയിൽ ആകുന്നു; ഇവർക്കുള്ള ആഹാരം (പിണ്ഡാദി അർപ്പണം) എന്തെന്നു നീ പ്രസ്താവിക്കണം.

Verse 110

कुश उवाच । ममादेशात्समागत्य तेऽत्र लिंगानि कृत्स्नशः । पूरयंतु प्रयत्नेन पांसुभिः सर्वतोदिशम्

കുശൻ പറഞ്ഞു—എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഇവിടെ വന്ന്, അവർ ഇവിടെ ഉള്ള എല്ലാ ലിംഗങ്ങളെയും എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെത്തിച്ച മണലാൽ പരിശ്രമത്തോടെ പൂർണ്ണമായി നിറയ്ക്കട്ടെ.

Verse 111

ततस्तु भोजनं तेषां यद्भविष्यति भूतले । तद्वक्ष्यामि स्थिरो भूत्वा शृणु देवप्रपूजक

അതിനുശേഷം ഭൂമിയിൽ അവർക്കു ലഭിക്കുന്ന ആഹാരം എന്തെന്നു ഞാൻ സ്ഥിരചിത്തനായി പറയും. ഹേ ദേവപ്രപൂജകാ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.

Verse 112

तुलागते सदादित्ये तैरागत्य धरातले । विहर्तव्यं प्रयत्नेन यावद्वृश्चिकदर्शनम्

സൂര്യൻ തുലാരാശിയിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ അവർ ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങി, വൃശ്ചികദർശനം വരെയും പരിശ്രമത്തോടെ വിഹരിക്കണം.

Verse 113

तत्र यैर्न कृतं श्राद्धं प्रेतपक्षे नराधमैः । कन्यास्थे वा रवौ यावन्न तुलांतगतिर्भवेत्

ആ കാലത്ത് പ്രേതപക്ഷത്തിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യാത്ത അധമന്മാർ—സൂര്യൻ കന്നിരാശിയിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോഴും—സൂര്യൻ തുലയുടെ അന്ത്യം എത്തുന്നതുവരെ അതേ അവസ്ഥയിൽ തന്നെ തുടരുന്നു.

Verse 114

ज्वररूपैस्तदंगस्थैर्भक्ष्यमन्नं पृथग्विधम् । ममादेशादसंदिग्धं मासमेकं निशाचरैः

അവരുടെ അവയവങ്ങളിൽ വസിച്ച് ജ്വരരൂപം ധരിക്കുന്ന നിശാചരർ എന്റെ ആജ്ഞയാൽ സംശയമില്ലാതെ ഒരു മാസം വരെ നാനാവിധ ഭക്ഷ്യാന്നം ഭുജിക്കും।

Verse 115

विधिहीनं च यैर्दत्तं भुक्तं च विधिवर्जितम् । श्राद्धं वा मानुषैः सेव्या ज्वररूपैश्च ते सदा

വിധിയില്ലാതെ ദാനം ചെയ്യുന്നവരും, നിയമവിരുദ്ധമായി ഭക്ഷിക്കുന്നവരും, ശ്രാദ്ധം പോലും അവിധിയായി സേവിക്കുന്നവരും—അവരെ ജ്വരരൂപമായ ക്ലേശങ്ങൾ എപ്പോഴും അനുഗമിക്കുന്നു।

Verse 116

एवं वाच्यास्त्वया सर्वे प्रेतास्ते मद्वचोऽखिलम् । तस्मादागत्य कुर्वंतु कार्तिके मासि मद्वचः

ഇങ്ങനെ നീ ആ എല്ലാ പ്രേതങ്ങളോടും എന്റെ സമ്പൂർണ്ണ വചനം അറിയിക്കണം; അതിനാൽ അവർ വന്ന് കാർത്തിക മാസത്തിൽ എന്റെ ആജ്ഞ നടപ്പാക്കട്ടെ।

Verse 117

तथा दूत त्वया वाच्यो मम वाक्याद्विभीषणः । प्रमादाद्यन्मया प्रोक्तं परुषं वचनं तव

അതുപോലെ, ഹേ ദൂതാ, എന്റെ വാക്കായി വിഭീഷണനോടും പറയുക—അശ്രദ്ധവശാൽ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞ കടുത്ത വചനത്തെക്കുറിച്ച്।

Verse 118

जानाम्यहं महाभाग न तेऽस्ति विकृतिः क्वचित् । परिक्लिष्टं जनं दृष्ट्वा मयैतद्व्याहृतं वचः

ഹേ മഹാഭാഗാ, നിനക്കൊരിടത്തും ദോഷമില്ലെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു; ക്ലേശിതരായ ജനത്തെ കണ്ടിട്ടാണ് ഞാൻ ഈ വചനം ഉച്ചരിച്ചത്।

Verse 119

राक्षसेन्द्रे स्थिते भूमौ त्वयि जानाम्यहं सदा । तिष्ठते जनको मह्यं रामः शस्त्रभृतां वरः

ഹേ രാക്ഷസേന്ദ്രാ! നീ ഭൂമിയിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നിടത്തോളം, ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശ്രീരാമൻ എനിക്ക് പിതൃതുല്യനായ രക്ഷകനായി നിലനിൽക്കുന്നു എന്നു ഞാൻ എപ്പോഴും അറിയുന്നു।

Verse 120

एवमुक्त्वा ततो दूतं पूजया मास राघवः । वस्त्रैर्बहुविधै रत्नैर्नद्युत्थैश्च पृथग्विधैः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം രാഘവൻ ദൂതനെ പൂജിച്ചു; പലവിധ വസ്ത്രങ്ങളും നദികളിൽ നിന്നു ലഭിച്ച വിവിധ രത്നങ്ങളും നൽകി ആദരിച്ചു।

Verse 121

विभीषणकृते पश्चात्प्रेषयामास राघवः । ढौकनीयान्यनेकानि यानि संति च तत्र वै

പിന്നീട് വിഭീഷണനുവേണ്ടി, അവിടെ ലഭ്യമായിരുന്നവയിൽ നിന്നു പല യോജ്യമായ സമ്മാനങ്ങൾ രാഘവൻ അയച്ചു കൊടുത്തു।

Verse 122

सूत उवाच । एवं स सुखसंयुक्तान्कृत्वा सर्वान्द्विजोत्तमान् । एतत्सर्वं ददौ पश्चात्तेभ्यो मुक्तादिकं नृपः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ എല്ലാ ദ്വിജോത്തമന്മാരെയും സന്തോഷിപ്പിച്ച ശേഷം, രാജാവ് പിന്നീടു മുത്തുമുതലായ ഈ സകല സമ്പത്തും അവർക്കു ദാനമായി നൽകി।

Verse 123

ढौकनीयं तथाऽयातं तल्लंकायाः पृथग्विधम् । शासनानि तथान्यानि गजाश्वसहितानि च

ലങ്കയിൽ നിന്നുമും പലവിധ സമ്മാനങ്ങൾ എത്തി; അതുപോലെ മറ്റു ദാനപത്രങ്ങളും അനുഗ്രഹാദേശങ്ങളും വന്നു, കൂടെ ആനകളും കുതിരകളും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 124

पत्तनानि विचित्राणि ग्रामाणि नगराणि च । यच्चान्यद्वांछितं येन तद्दत्तं तेन तस्य वै

അവൻ വിചിത്രമായ പട്ടണങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും നഗരങ്ങളും ദാനം ചെയ്തു. ആരെന്ത് ആഗ്രഹിച്ചുവോ, അതുതന്നെ അവൻ ഉറപ്പായി അവനേയ്ക്ക് നൽകി.

Verse 125

ततः कुशेश्वरं देवं विधाय च लवेश्वरम् । स्वां तनुं च महाभागौ भ्रातरौ तौ रघूत्तमौ

അതിനുശേഷം രഘുവംശത്തിലെ ആ മഹാഭാഗ്യവാന്മാരായ രണ്ടു സഹോദരന്മാർ—രഘൂത്തമർ—കുശേശ്വരദേവനെയും ലവേശ്വരനെയും സ്ഥാപിച്ചു; അവിടെ തങ്ങളുടെ ദേഹസാന്നിധ്യം തന്നെയെന്നപോലെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

Verse 126

निवेद्य ब्राह्मणेन्द्राणां कृत्वा वृत्तिं यथोचिताम् । अयोध्यां नगरीं तूर्णं कृतकृत्यौ विनिर्गतौ

ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠർക്കു യഥോചിതമായി നിവേദ്യം അർപ്പിച്ച്, അവർക്കു അനുയോജ്യമായ ജീവിതവൃത്തി ക്രമപ്പെടുത്തി, ആ ഇരുവരും കൃതകൃത്യരായി വേഗത്തിൽ അയോധ്യാ നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 495

यथा तिलगतं तैलं गूढं तिष्ठति सर्वदा । तथा त्वं सर्व लोकेषु गूढस्तिष्ठसि शंकर

എള്ളിനുള്ളിലെ എണ്ണ എപ്പോഴും ഗൂഢമായി നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, ഹേ ശങ്കരാ, നീ സർവ്വലോകങ്ങളിലും ഗൂഢനായി നിലകൊണ്ടിട്ടും സർവ്വത്ര സന്നിഹിതനാകുന്നു.