Adhyaya 24

Verse 1

नारद उवाच । एवं श्रुत्वा सभार्यः स प्रमोदप्लुतमानसः । प्रणम्य मामिति प्राह यद्येवं पुण्यवानहम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ അവൻ ഭാര്യയോടുകൂടെ ഹൃദയം ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി. എന്നെ നമസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞു: “ഞാൻ സത്യമായും ഇങ്ങനെ പുണ്യവാനാണെങ്കിൽ…”

Verse 2

पुनः किंचित्प्रवक्ष्यामि पुत्र्या मे दक्षिणः करः । उत्तानः कारणं किं तच्छ्रोतुमिच्छामि नारद

“വീണ്ടും കുറെ കൂടി പറയുന്നു: എന്റെ പുത്രിയുടെ വലങ്കൈ മേലോട്ടു തുറന്ന നിലയിൽ (ഉത്താനമായി) ഇരിക്കുന്നു—അതിന്റെ കാരണം എന്ത്? ഹേ നാരദാ, അത് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.”

Verse 3

इति पृष्टोऽस्मि शैलेन प्रावोचं कारणं तदा । सर्वदैव करो ह्यस्याः सर्वेषां प्राणिनां प्रति

ഇങ്ങനെ ശൈലരാജൻ ചോദിച്ചതിനാൽ ഞാൻ അന്ന് കാരണം പറഞ്ഞു—അവളുടെ കൈ സദാ എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയായി നീളുന്നു।

Verse 4

अभयस्य प्रदाताऽसावुत्तानस्तु करस्ततः । एषा भार्या जगद्भर्तुर्वृषांकस्य महीधर

അതുകൊണ്ട് ആ ഉയർത്തിയ കൈ അഭയം നൽകുന്നതാണ്. ഹേ മഹീധരാ! ഇവൾ ജഗദ്ഭർത്താവായ വൃഷാങ്കൻ (ശിവൻ)ന്റെ ഭാര്യയാണ്।

Verse 5

जननी सर्वलोकस्य भाविनी भूतभाविनी । तद्यथा शीघ्रमेवैषा योगं यातु पिनाकिना

അവൾ എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ജനനി—ക്ഷേമം വരുത്തുന്നവൾ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഹിതമായവൾ. അതുകൊണ്ട് ഈ ശുഭയാം പിനാകി (ശിവൻ)യോടു शीഘ്രം യോഗം പ്രാപിക്കട്ടെ।

Verse 6

त्वया विधेयं विधिवत्तथा शैलेन्द्रसत्तम । अस्त्यत्र सुमहतकार्यं देवानां हिमभूधर

ഹേ ശൈലേന്ദ്രശ്രേഷ്ഠാ! നീ വിധിപ്രകാരം യഥാവിധി ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ഹേ ഹിമഭൂധരാ! ഇവിടെ ദേവന്മാർക്കുള്ള അതിമഹത്തായ കാര്യമുണ്ട്।

Verse 7

इति प्रोच्य तमापृच्छ्य प्रावोचं वासवाय तत् । मम भूयस्तु कर्तव्यं तन्मया कृतमेव हि

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവനോട് വിടപറഞ്ഞ ശേഷം ആ കാര്യം വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ)നോട് അറിയിച്ചു. എനിക്കു പിന്നെയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ, അത് ഞാൻ മുമ്പേ ചെയ്തുകഴിഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 8

किं तु पंचशरः प्रेर्यः कार्यशेषेऽत्र वासव । इत्यादिश्य गतश्चाहं तारकं प्रति फाल्गुन

എന്നാൽ ഹേ വാസവാ! ഈ കര്‍മ്മത്തിന്റെ ശേഷിച്ച ഭാഗത്തിനായി പഞ്ചശരനായ കാമദേവനെ പ്രേരിപ്പിക്കണം. ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ച്, ഹേ ഫാല്‍ഗുനാ, ഞാൻ താരകനെ ലക്ഷ്യമാക്കി പോയി।

Verse 9

कलिप्रियत्वात्तस्यैनमर्थं कथयितुं स्फुटम् । हिमाद्रिरपि मे वाक्यप्रेरितः पार्वतीं प्रति

അവൻ കലിയിൽ (വിവാദത്തിൽ) പ്രിയനാകയാൽ ആ ലക്ഷ്യം അവനോട് വ്യക്തമായി പറയുന്നത് ദുഷ്കരമായി. എന്റെ വാക്കുകളാൽ പ്രേരിതനായ ഹിമാദ്രിയും പാർവതിയിലേക്കു ശ്രമിച്ചു।

Verse 10

भवस्याराधनां कर्तुं ससखीमादिशत्तदा । सा तं परिचचारेशं तस्या दृष्ट्वा सुशीलताम्

അപ്പോൾ സഖിയോടുകൂടെ ഭവൻ (ശിവൻ) ആരാധന ചെയ്യുവാൻ അവളോട് ആജ്ഞാപിച്ചു. അവൾ ആ ഈശനെ സേവിച്ചു; അവളുടെ സുസ്വഭാവം കണ്ടു (ഈശൻ) പ്രസന്നനായി।

Verse 11

पुष्पतोयफलाद्यानि नियुक्ता पार्वती व्यधात् । महेन्द्रोपि च मद्वाक्यात्स्मरं सस्मार भारत

നിയോഗിക്കപ്പെട്ട പാർവതി പുഷ്പം, ജലം, ഫലം മുതലായവ ഒരുക്കി. ഹേ ഭാരതാ! എന്റെ വാക്കുകളാൽ മഹേന്ദ്രനും സ്മരൻ (കാമദേവൻ)നെ സ്മരിച്ചു।

Verse 12

स च तत्स्मरणं ज्ञात्वा वसंतरतिसंयुतः । चूतांकुरास्त्रःऋ सहसा प्रादुरासीन्मनोभवः

അവൻ (കാമദേവൻ) തன்னை സ്മരിച്ചതറിഞ്ഞ്, വസന്തനും രതിയും കൂടെ, മാവിൻ മുകുളങ്ങളെന്ന ആയുധം ധരിച്ചു, ക്ഷണത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായി—മനോഭവൻ।

Verse 13

तमाह च वचो धीमान्स्मरन्निव च तं स्पृशन् । उपदेशेन बहुना किं त्वां प्रति रतिप्रिय

അപ്പോൾ ആ ധീമാൻ അവനെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയും സ്നിഗ്ധമായി സ്പർശിക്കുന്നതുപോലെയും പറഞ്ഞു— “ഹേ രതിപ്രിയ, നിനക്ക് ഏറെ ഉപദേശമെന്തിന്?”

Verse 14

चित्ते वससि तेन त्वं वेत्सि भूतमनोगतम् । तथापि त्वां वदिष्यामि स्वकार्यपरतां स्मरन्

നീ ചിത്തത്തിൽ വസിക്കുന്നു; അതിനാൽ സംഭവിച്ചതും സംഭവിക്കാനിരിക്കുന്നതും നീ അറിയുന്നു. എങ്കിലും നിന്റെ സ്വകാര്യപരത ഓർത്ത് ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.

Verse 15

ममैकं सुमहत्कार्यं कर्तुमर्हसि मन्मथ । महेश्वरं कृपानाथं सतीभार्यावियोजितम्

എനിക്ക് ഒരു അതിമഹത്തായ കാര്യമുണ്ട്, ഹേ മന്മഥാ—നീ അത് നിർവഹിക്കണം. കൃപാനാഥനായ മഹേശ്വരൻ സതി-ഭാര്യയിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 16

संयोजय पुनर्देव्या हिमाद्रिगृहजातया । देवी देवश्च तुष्टौ ते करिष्यत इहेप्सितम्

ഹിമാദ്രിയുടെ ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ച ദേവിയുമായി (പാർവതിയുമായി) അവനെ വീണ്ടും ചേർക്കുക. ദേവിയും ദേവനും പ്രസന്നരായാൽ, ഇവിടെ നിന്റെ ഇപ്സിതം സാധിപ്പിക്കും.

Verse 17

मदन उवाच । अलीकमेतद्देवेन्द्र स हि देवस्य पोरतिः । नान्यासादयितव्यानि तेजांसि मुनरब्रवीत्

മദനൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവേന്ദ്രാ, ഇത് വ്യർത്ഥം; കാരണം അദ്ദേഹം ദേവൻ (ശിവൻ) എന്നവന്റെ മുൻ സഹചാരിയാണ്. മുനി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്—ഇത്തരം ദിവ്യ തേജസ്സുകളെ മറ്റെ രീതിയിൽ സമീപിക്കുകയോ പ്രകോപിപ്പിക്കുകയോ അരുത്।”

Verse 18

वेदान्तेषु च मां विप्रा गर्हसंयति पुनःपुनः । महाशनो महापाप्मा कामोऽयम नलो गहान्

വേദാന്തങ്ങളിലും ബ്രാഹ്മണർ എന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും നിന്ദിക്കുന്നു—“ഈ കാമം മഹാഭക്ഷകൻ, മഹാപാപി; അഗ്നിപോലെ ഗൃഹങ്ങളെ വിഴുങ്ങി ദഹിപ്പിക്കുന്നു।”

Verse 19

आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनां नित्यवैरिणा । तस्मादयं सदा त्याज्यः कामऽहिरिव सत्तमैः

ഈ (കാമം) എന്ന നിത്യവൈരിയാൽ ജ്ഞാനികളുടെ ജ്ഞാനം മറയുന്നു. അതിനാൽ സത്തമർ ഇതിനെ എപ്പോഴും ഉപേക്ഷിക്കണം—സർപ്പത്തെപ്പോലെ।

Verse 20

एवं शीलस्य मे कस्मात्प्रतुष्यति महेश्वरः । मद्यपस्येव पापस्य वासुदेवो जगद्गुरः

എന്റെ സ്വഭാവം ഇങ്ങനെയിരിക്കെ മഹേശ്വരൻ എനിക്കെങ്ങനെ പ്രസന്നനാകും? പാപിയായ മദ്യപനിൽ ജഗദ്ഗുരു വാസുദേവൻ എങ്ങനെ പ്രസന്നനാകും?

Verse 21

इंद्र उवाच । मैवं ब्रूहि महाभाग त्वां विनाकः पुमान्भुवि । धर्ममर्थं तथा कामं मोक्षं वा प्राप्तुमीश्वरः

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ, ഇങ്ങനെ പറയരുത്. നിന്നില്ലാതെ ഭൂമിയിൽ ആര് ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം അല്ലെങ്കിൽ മോക്ഷം നേടാൻ കഴിയും?

Verse 22

यत्किंचित्साध्यते लोके मूलं तस्य च कामना । कथं कामं विनिंदति तस्मात्ते मोक्षसाधकाः

ലോകത്തിൽ എന്തെങ്കിലും സാധ്യമാകുന്നതിന്റെ മൂലമാണ് കാമന. അപ്പോൾ കാമത്തെ എങ്ങനെ നിന്ദിക്കാം? അതിനാൽ മോക്ഷസാധകരും (സൂക്ഷ്മരൂപത്തിൽ) അതിനെയേ ആശ്രയിക്കുന്നു।

Verse 23

सत्यं चापि श्रुतेर्वाक्यं तव रूपं त्रिधागतम् । तामसं राजसं चैव सात्त्विकं चापि मन्मथ

ശ്രുതിവാക്യം നിശ്ചയമായും സത്യം—ഹേ മന്മഥാ! നിന്റെ രൂപം ത്രിവിധം: താമസം, രാജസം, സാത്ത്വികം.

Verse 24

अमुक्तितः कामनया रूपं तत्तामसं तव । सुखबुद्ध्या स्पृहा या च रूपं तद्राजसं तव

അമുക്തി (ബന്ധനബുദ്ധി)യിൽ നിന്നുയരുന്ന കാമന നിന്റെ താമസരൂപം. സുഖബുദ്ധിയിൽ നിന്നുള്ള സ്പൃഹ നിന്റെ രാജസരൂപം.

Verse 25

केवलं यावदर्थार्थं तद्रूपं सात्त्विकं तव । तत्ते रूपत्रयमिदं ब्रूहि नोपासते हि के

കേവലം കാര്യസിദ്ധിക്കാവശ്യമായത്ര മാത്രം ഉള്ള ആഗ്രഹം നിന്റെ സാത്ത്വികരൂപം. നിന്റെ ഈ ത്രിരൂപസ്വഭാവം പറയുക; നിന്നെ ഉപാസിക്കാത്തവർ ആരുണ്ട്?

Verse 26

त्वं साक्षात्परमः पूज्यः कुरु कार्यमिदं हि नः । अथ वा पीडितान्दृष्ट्वा सामान्यानपि पंडिताः । स्वप्राणैरपि त्रायांति परमेतन्महाफलम्

നീ സാക്ഷാത് പരമപൂജ്യൻ—ഞങ്ങളുടെ ഈ കാര്യം സാധിപ്പിക്കൂ. കാരണം പണ്ഡിതരും സാധാരണരെ പീഡിതരായി കണ്ടാൽ, സ്വന്തം പ്രാണം പോലും പണയപ്പെടുത്തി രക്ഷിക്കുന്നു; ഇതു പരമ മഹാഫലദായകം.

Verse 27

इति संचिंत्य कार्यं त्वं सर्वथा कुरु तत्स्फुटम्

ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, ആ കാര്യം നീ എല്ലാതരത്തിലും—വ്യക്തമായി, തെറ്റാതെ—നിറവേറ്റുക.

Verse 28

इत्या कर्ण्य तथेत्युक्त्वा वसंतरतिसंयुतः । पिकादिसैन्यसंपन्नो हिमाद्रिं प्रययौ स्मरः

ഇതു കേട്ട സ്മരൻ (കാമൻ) “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു. തുടർന്ന് വസന്തനും രതിയും കൂടെ, കുയിൽ മുതലായ സൈന്യസഹിതൻ ഹിമാദ്രി (ഹിമാലയം) ലക്ഷ്യമാക്കി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 29

तत्रापश्यत शंभोः स पुण्यमाश्रममंडलम् । नानावृक्षसमाकीर्णं शांतसत्त्वसमाकुलम्

അവിടെ സ്മരൻ ശംഭുവിന്റെ പുണ്യമായ ആശ്രമമണ്ഡലം കണ്ടു—വിവിധ വൃക്ഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും ശാന്തസ്വഭാവമുള്ള സത്ത്വങ്ങളാൽ സമാകുലമായതും.

Verse 30

तत्रापश्यत्त्रिनेत्रस्य वीरकंनाम द्वारपम् । यथा साक्षान्महेशानं गणआंश्चायुतशोऽस्य च

അവിടെ അവൻ ത്രിനേത്രനായ പ്രഭുവിന്റെ ‘വീരക’ എന്ന ദ്വാരപാലനെ കണ്ടു; കൂടാതെ സാക്ഷാൽ മഹേശാനനെപ്പോലെ തോന്നുന്ന, അവനോടനുബന്ധമായ അനന്തഗണങ്ങളെയും കണ്ടു.

Verse 31

ददर्श च महेशानं नासाग्रकृतलोचनम् । देवदारुद्रुमच्छायावेदिका मध्यमाश्रितम् । समाकायं सुखासीनं समाधिस्थं महेश्वरम्

അവൻ മഹേശാനനെ കണ്ടു—അവന്റെ ദൃഷ്ടി നാസാഗ്രത്തിൽ സ്ഥിരമായിരുന്നു. ദേവദാരു വൃക്ഷങ്ങളുടെ നിഴലുള്ള വേദികയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ, സമഭാവത്തോടെ സുഖാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് സമാധിസ്ഥനായ മഹേശ്വരനെ അവൻ ദർശിച്ചു.

Verse 32

निस्तरंगं विनिर्गृह्य स्थितमिंद्रियगोचरान् । आत्मानमात्मना देवं प्रविष्टं तपसो निधिम्

ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച് മനസ്സിനെ തരംഗരഹിതമാക്കി, അവൻ ആത്മയിൽ സ്ഥാപിതനായി നിന്നു—ആത്മയാൽ തന്നെ തപസ്സിന്റെ നിധിസ്വരൂപനായ ദേവനിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 33

तं तथाविधमालोक्य सोंतर्भेदाय यत्नवान् । भ्रमरध्वनिव्याजेन विवेश मदनो मनः

അവനെ ആവിധം കണ്ടു, അന്തഃസമാധി ഭേദിക്കുവാൻ ഉത്സുകനായ മദനൻ ഭ്രമരധ്വനിയുടെ വ്യാജേന മനസ്സിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 34

एतस्मिन्नंतरे देवो विकासितविलोचनः । सस्मार नगराजस्य तनयां रक्तमानसः

അപ്പോൾ ദേവൻ കണ്ണുകൾ വിരിച്ചു തുറന്നു; രാഗം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ പർവ്വതരാജന്റെ പുത്രിയെ സ്മരിച്ചു।

Verse 35

निवेदिता वीरकेण विवेश च गिरेः सुता । तस्मिन्काले महाभागा सदा यद्वदुपैति सा

വീരകൻ അറിയിച്ചതോടെ ഗിരിരാജന്റെ പുത്രി അകത്തു പ്രവേശിച്ചു. അപ്പോൾ മഹാഭാഗ്യവതി അവൾ എപ്പോഴും പോലെ പതിവുപോലെ മുന്നോട്ട് വന്നു।

Verse 36

ततस्तस्यां मनः स्वीयमनुरक्तमवेक्ष्य च । निगृह्य लीलया देवः स्वकं पृष्ठमवैक्षत । तावदापूर्णधनुषमपश्यत रतिप्रियम्

പിന്നെ അവളോടു തന്റെ മനസ്സ് അനുരക്തമായതായി കണ്ട ദേവൻ അതിനെ ലീലാപൂർവ്വം നിയന്ത്രിച്ച് പിന്നോട്ട് നോക്കി. ഉടനെ തന്നെ പൂർണ്ണമായി വലിച്ച ധനുസ്സോടെ രതിപ്രിയനായ മദനനെ കണ്ടു।

Verse 37

तन्नाशकृपया देवो नानास्थानेषु सोऽगमत् । तावत्पस्यति पृष्ठस्तमाकृष्य धनुषः शरम्

അവനെ നശിപ്പിക്കരുതെന്ന കരുണയാൽ ദേവൻ പല സ്ഥലങ്ങളിലേക്കു പോയി; എങ്കിലും പിന്നിൽ തന്നെയിരിക്കുന്നവനെ കണ്ടു—ധനുസ്സിൽ നിന്നു ശരമെടുത്തു വലിക്കുന്നവനെ।

Verse 38

स नदीः पर्वताश्चैव आश्रमान्सरसीस्तथा । परिभ्रमन्महादेवः पृष्ठस्थं तमवैक्षत

അവൻ നദികളും പർവതങ്ങളും ആശ്രമങ്ങളും സരോവരങ്ങളും ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചു; മഹാദേവൻ എവിടെയെല്ലാം പര്യടനം ചെയ്താലും അവനെ തന്റെ പിന്നിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നതായി കണ്ടുകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 39

जगत्त्रयं परिभ्रम्य पुनरागात्स्वमाश्रमम् । पृष्ठस्थमेव तं वीक्ष्य निःश्वासं मुमुचे हरः

ത്രിലോകങ്ങളും ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ച് അവൻ വീണ്ടും സ്വന്തം ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. അവൻ ഇപ്പോഴും പിന്നിൽ തന്നെയുണ്ടെന്ന് കണ്ട ഹരൻ (ശിവൻ) ഒരു ദീർഘ നിശ്വാസം വിട്ടു।

Verse 40

ततस्तृतीयनेत्रोत्थवह्निना नाकवासिनाम् । क्रोशतां गमितः कामो भस्मत्वं पांडुनंदन

അപ്പോൾ തൃതീയനേത്രത്തിൽ നിന്നുയർന്ന അഗ്നിയാൽ, സ്വർഗവാസികൾ കരഞ്ഞുകൂവുമ്പോൾ, കാമൻ ഭസ്മമായി—ഹേ പാണ്ഡുനന്ദന।

Verse 41

सस तु तं भस्मसात्कृत्वा हरनेत्रोद्भवोऽनलः । व्यजृंभत जगद्दग्धुं ज्वालापूरितदिङ्मुखः

അവനെ ഭസ്മമാക്കിയ ശേഷം, ഹരന്റെ നേത്രത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ആ അനലം ലോകമൊട്ടാകെ ദഹിപ്പാൻ എന്നപോലെ ഉഗ്രമായി ജ്വലിച്ചു; ദിക്കുകളുടെ മുഖങ്ങൾ ജ്വാലകളാൽ നിറഞ്ഞു।

Verse 42

ततो भवो जगद्धेतोर्व्यभजज्जातवेदसम् । साहंकारे जने चंद्रे सुमनस्सु च गीतके

അപ്പോൾ ലോകകാരണമനായ ഭവൻ (ശിവൻ) ആ ജാതവേദസ് അഗ്നിയെ വിഭജിച്ചു—അഹങ്കാരത്തിൽ, ജനങ്ങളിൽ, ചന്ദ്രനിൽ, സുമനസ്സുകളിൽ (പുഷ്പങ്ങളിൽ) കൂടാതെ ഗീതത്തിൽ।

Verse 43

भृंगेषु कोकिलास्येषु विहारेषु स्मरानलम् । तत्प्राप्तौ स्नेहसंयुक्तं कामिनां हृदयं किल

ഭൃംഗങ്ങളിൽ, കുയിലിന്റെ കണ്ഠത്തിൽ, വിഹാരവനങ്ങളിൽ സ്മരാഗ്നി വസിക്കുന്നു. അത് ലഭിക്കുമ്പോൾ കാമികളുടെ ഹൃദയം സ്നേഹബന്ധത്തിൽ സത്യമായി ബന്ധിതമാകുന്നു.

Verse 44

ज्वालयत्यनिशं सोऽग्निर्दुश्चिकित्स्योऽसुखावहः । विलोक्य हरनिःश्वासज्वालाभस्मीकृतं स्मरम्

ആ അഗ്നി ഇടവിടാതെ ജ്വലിക്കുന്നു—ചികിത്സയ്ക്ക് ദുഷ്കരം, ദുഃഖം വരുത്തുന്നതും. പ്രത്യേകിച്ച് ഹരന്റെ നിശ്വാസജ്വാലയിൽ ഭസ്മമായ സ്മരനെ കണ്ടാൽ.

Verse 45

विललाप रतिर्द्दीना मधुना बंधुना सह । विलपंती सुबहुशो मधुना परिसांत्विता

ദുഃഖത്തിൽ ദീനയായ രതി തന്റെ ബന്ധു മധുവിനൊപ്പം വിലപിച്ചു. അവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും കരഞ്ഞപ്പോൾ മധു അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.

Verse 46

रत्याः प्रलापमाकर्ण्य देवदेवो वृषध्वजः । कृपया परया प्राह कामपत्नीं निरीक्ष्य च

രതിയുടെ പ്രലാപം കേട്ട് ദേവദേവൻ വൃഷധ്വജൻ (ശിവൻ) കാമപത്നിയെ നോക്കി പരമകരുണയോടെ പറഞ്ഞു.

Verse 47

अमूर्तोऽपि ह्ययं भद्रे कार्यं सर्वं पतिस्तव । रतिकाले ध्रुवं बाले करिष्यति न संशयः

ഭദ്രേ! ഇപ്പോൾ നിന്റെ ഭർത്താവ് അമൂർത്തനായാലും അവൻ എല്ലാ കാര്യവും നിർവഹിക്കും. ബാലേ! രതികാലത്തിൽ അവൻ തീർച്ചയായും പ്രവർത്തിക്കും—സംശയമില്ല.

Verse 48

यदा विष्णुश्च भविता वसुदेवात्मजो विभुः । तदै तस्य सुतो यः स्यात्सपतिस्ते भविष्यति

സർവ്വശക്തനായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു വസുദേവന്റെ പുത്രനായി അവതരിക്കുമ്പോൾ, അവനു ജനിക്കുന്ന പുത്രൻ തന്നെയാകും നിന്റെ ഭർത്താവ്.

Verse 49

सा प्रणम्य ततो रुद्रमिति प्रोक्ता रतिस्ततः । जगाम स्वेच्छया गत्या वसंतादिभिरन्विता

ഇങ്ങനെ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട രതി രുദ്രനെ നമസ്കരിച്ചു; പിന്നെ വസന്താദികളോടൊപ്പം, തന്റെ ഇഷ്ടഗതിയിൽ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.