Adhyaya 78

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र नरदेश्वरमुत्तमम् । तीर्थानां परमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु

ശ്രീമാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഉത്തമമായ നരദേശ്വര തീർത്ഥത്തിലേക്കു പോകണം; അത് തീർത്ഥങ്ങളിൽ പരമ തീർത്ഥം, നാരദൻ സ്ഥാപിച്ചതാണ്.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । नारदेन मुनिश्रेष्ठ कस्मात्तीर्थं विनिर्मितम् । एतदाख्याहि मे सर्वं प्रसन्नो यदि सत्तम

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, നാരദൻ ഏതു കാരണത്താൽ ഈ തീർത്ഥം നിർമ്മിച്ചു? ഹേ സത്തമാ, നിങ്ങൾ പ്രസന്നനാകുന്നുവെങ്കിൽ സമസ്ത വൃത്താന്തവും എനിക്കു പറയുക.

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । परमेष्ठिसुतः पार्थ नारदो मुनिसत्तमः । रेवायाश्चोत्तरे कूले तपस्तेन पुरा कृतम्

ശ്രീമാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പാർഥ, പരമേഷ്ഠി (ബ്രഹ്മാ)യുടെ പുത്രനും മുനിസത്തമനുമായ നാരദൻ പുരാകാലത്ത് റേവാ നദിയുടെ ഉത്തര തീരത്ത് തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 4

नवनाडीनिरोधेन काष्ठावत्यां गतेन च । तोषितः पशुभर्ता वै नारदेन युधिष्ठिर

ഒൻപതു നാഡികളുടെ നിരോധനവും കാഷ്ഠാവതീ എന്ന നിലയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനവും കൊണ്ടു, ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ, നാരദൻ പശുഭർത്താ—സകല ജീവികളുടെയും പോഷകനായ പ്രഭുവിനെ—തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.

Verse 5

ईश्वर उवाच । तुष्टोऽहं तव विप्रेन्द्र योगिनाथ अयोनिज । वरं प्रार्थय मे वत्स यस्ते मनसि वर्तते

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ഹേ യോഗിനാഥാ, ഹേ അയോനിജാ! ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാണ്. വത്സാ, നിന്റെ മനസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്ന വരം എന്നോടു അപേക്ഷിക്കു.

Verse 6

नारद उवाच । त्वत्प्रसादेन मे शम्भो योगश्चैव प्रसिध्यतु । अचला ते भवेद्भक्तिः सर्वकालं ममैव तु

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ശംഭോ, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ എന്റെ യോഗം സിദ്ധിയാകട്ടെ. സകലകാലവും നിനക്കുള്ള എന്റെ ഭക്തി അചലമായിരിക്കട്ടെ.

Verse 7

स्वेच्छाचारी भवे देव वेदवेदाङ्गपारगः । त्रिकालज्ञो जगन्नाथ गीतज्ञोऽहं सदा भवे

ഹേ ദേവാ, ഞാൻ സ്വേച്ഛാനുസാരമായി സഞ്ചരിക്കുന്നവനാകട്ടെ; വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതനാകട്ടെ. ഹേ ജഗന്നാഥാ, ഞാൻ ത്രികാലജ്ഞനായി സദാ പവിത്രഗീതങ്ങളിൽ നിപുണനാകട്ടെ.

Verse 8

दिने दिने यथा युद्धं देवदानवमानुषैः । पाताले मर्त्यलोके वा स्वर्गे वापि महेश्वर

ഹേ മഹേശ്വരാ, ദിനംപ്രതി ദേവന്മാർ, ദാനവർ, മനുഷ്യർ എന്നിവരിടയിൽ എവിടെയെവിടെ യുദ്ധം ഉണ്ടാകുന്നുവോ—പാതാളത്തിലോ, മർത്ത്യലോകത്തിലോ, സ്വർഗത്തിലോ പോലും…

Verse 9

पश्येयं त्वत्प्रसादेन भवन्तं पार्वतीं तथा । तीर्थं लोकेषु विख्यातं सर्वपापक्षयंकरम्

നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ നിന്നെയും പാർവതീദേവിയെയും ദർശിക്കട്ടെ. സകലലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ, എല്ലാ പാപങ്ങളും ക്ഷയിപ്പിക്കുന്ന ഒരു തീർത്ഥവും ഉണ്ടാകട്ടെ.

Verse 10

ईश्वर उवाच । एवं नारद सर्वं तु भविष्यति न संशयः । चिन्तितं मत्प्रसादेन सिध्यते नात्र संशयः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ നാരദാ, അങ്ങനെ തന്നെയാകും; എല്ലാം നിസ്സംശയം സംഭവിക്കും. ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം എന്റെ പ്രസാദത്താൽ സിദ്ധിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 11

स्वेच्छाचारो भवेर्वत्स स्वर्गे पातालगोचरे । मर्त्ये वा भ्रम वै योगिन्न केनापि निवार्यसे

വത്സാ, നീ സ്വേച്ഛാനുസാരം പ്രവർത്തിക്കും—സ്വർഗ്ഗത്തിലും പാതാളഗോചര പ്രദേശങ്ങളിലും. ഹേ യോഗീ, മർത്ത്യലോകത്തിലും സഞ്ചരിക്ക; നിന്നെ ആരും തടയുകയില്ല.

Verse 12

सप्त स्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्च्छनाश्चैकविंशतिः । ताना एकोनपञ्चाशत्प्रसादान्मे तव ध्रुवम्

ഏഴ് സ്വരങ്ങൾ, മൂന്ന് ഗ്രാമങ്ങൾ, ഇരുപത്തൊന്ന് മൂർച്ച്ഛനകൾ; കൂടാതെ നാല്പത്തൊമ്പത് താനങ്ങൾ ഉണ്ട്. എന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഇവ എല്ലാം നിന്മൂലം നിശ്ചയമായി സ്ഥാപിതമാകും.

Verse 13

मम प्रियंकरं दिव्यं नृत्यगीतं भविष्यति । कलिं च पश्यसे नित्यं देवदानवकिन्नरैः

എനിക്ക് പ്രിയവും മനോഹരവും ആയ ദിവ്യ നൃത്ത-ഗാനം ഉദ്ഭവിക്കും. ദേവന്മാർ, ദാനവർ, കിന്നരർ എന്നിവരുടെ മദ്ധ്യേ നീ നിത്യവും കലിയെ (സാക്ഷാൽ) ദർശിക്കും.

Verse 14

त्वत्तीर्थं भूतले पुण्यं मत्प्रसादाद्भविष्यति । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो ह्यशेषज्ञानकोविदः । एकस्त्वमसि निःसङ्गो मत्प्रसादेन नारद

എന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഭൂതലത്തിൽ നിന്റെ തീർത്ഥം പുണ്യമയമാകും. നീ വേദ-വേദാംഗങ്ങളുടെ തത്ത്വജ്ഞൻ, സമസ്തജ്ഞാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ; എന്റെ പ്രസാദത്താൽ, ഹേ നാരദാ, നീ ഏകാകിയായി നിസ്സംഗനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 15

इत्युक्त्वान्तर्दधे देवो नारदस्तत्र शूलिनम् । स्थापयामास राजेन्द्र सर्वसत्त्वोपकारकम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവൻ അന്തർധാനം ചെയ്തു. തുടർന്ന്, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, നാരദൻ അവിടെ സർവ്വജീവികൾക്കും ഉപകാരകനായ ശൂലധാരി ശിവനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

Verse 16

पृथिव्यामुत्तमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु । तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ यो गच्छेद्विजितेन्द्रियः

ഭൂമിയിൽ അത്യുത്തമമായ ഒരു തീർത്ഥം നാരദൻ തന്നെയാണ് നിർമ്മിച്ചത്. ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച് ആ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകുന്നവൻ—

Verse 17

मासि भाद्रपदे पार्थ कृष्णपक्षे चतुर्दशी । उपोष्य परया भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम्

ഹേ പാർഥാ, ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ പരമഭക്തിയോടെ ഉപവസിച്ച് രാത്രിയിൽ ജാഗരണം ചെയ്യണം.

Verse 18

छत्रं तत्र प्रदातव्यं ब्राह्मणे शुभलक्षणे । शस्त्रेण तु हता ये वै तेषां श्राद्धं प्रदापयेत् । ते यान्ति परमं लोकं पिण्डदानप्रभावतः

അവിടെ ശുഭലക്ഷണമുള്ള ബ്രാഹ്മണന് കുട (ഛത്രം) ദാനം ചെയ്യണം. ആയുധങ്ങളാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടവർക്കായി ശ്രാദ്ധം നടത്തിക്കൊടുക്കണം; പിണ്ഡദാനത്തിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ അവർ പരമലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 19

कपिला तत्र दातव्या पित्ःनुद्दिश्य भारत । इत्युच्चार्य द्विजे देया यान्तु ते परमां गतिम्

ഹേ ഭാരതാ, അവിടെ പിതൃകളെ ഉദ്ദേശിച്ച് കപിലാ പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യണം. ‘അവർ പരമഗതി പ്രാപിക്കട്ടെ’ എന്ന് ഉച്ചരിച്ച് ബ്രാഹ്മണന് നൽകണം.

Verse 20

अस्य श्राद्धस्य भावेन ब्राह्मणस्य प्रसादतः । नर्मदातोयभावेन न्यायार्जितधनस्य च । तेषां चैव प्रभावेन प्रेता यान्तु परां गतिम्

ഈ ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ ശുദ്ധഭാവത്താൽ, ബ്രാഹ്മണന്റെ പ്രസാദത്താൽ, നർമദാജലത്തിന്റെ പാവനത്വത്താൽ, ധർമ്മമായി സമ്പാദിച്ച ധനത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ—ഇവയൊക്കെയുടെയും ശക്തിയാൽ—പ്രേതാത്മാക്കൾ പരമഗതി പ്രാപിക്കട്ടെ।

Verse 21

इत्युच्चार्य द्विजे देया दक्षिणा च स्वशक्तितः । हविष्यान्नं विशालाक्ष द्विजानां चैव दापयेत्

ഇങ്ങനെ ഉച്ചരിച്ച ശേഷം, സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് ബ്രാഹ്മണർക്കു ദക്ഷിണ നൽകണം; ഹേ വിശാലാക്ഷാ, ദ്വിജന്മാർക്ക് ഹവിഷ്യാന്നം (ശുദ്ധ യജ്ഞാഹാരം) കൂടി വിളമ്പിക്കൊടുക്കണം।

Verse 22

दीपं भक्त्या प्रदातव्यं नृत्यं गीतं च कारयेत् । अवाप्तं तेन वै सर्वं यः करोतीश्वरालये

ഭക്തിയോടെ ദീപം അർപ്പിക്കണം; നൃത്തവും ഗീതവും കൂടി നടത്തിക്കൊടുക്കണം. കർത്താവിന്റെ ആലയത്തിൽ ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവൻ സകല അഭീഷ്ടഫലങ്ങളും നിശ്ചയമായി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 23

स याति रुद्रसांनिध्यमिति रुद्रः स्वयं जगौ । विद्यादानेन चैकेन अक्षयां गतिमाप्नुयात्

“അവൻ രുദ്രസാന്നിധ്യം പ്രാപിക്കുന്നു” എന്ന് രുദ്രൻ തന്നേ പ്രസ്താവിച്ചു. കൂടാതെ ഒരൊറ്റ വിദ്യാദാനത്താൽ പോലും അക്ഷയഗതി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 24

धूर्वहास्तत्र दातव्या भूमिः सस्यवती नृप । चित्रभानुं शुभैर्मन्त्रैः प्रीणयेत्तत्र भक्तितः

ഹേ രാജാവേ, അവിടെ പൂജാർഹമായ ദാനങ്ങൾ (ധൂർവഹാ മുതലായവ) നൽകണം; വിളവുള്ള സസ്യവതി ഭൂമിയും ദാനം ചെയ്യണം. അവിടെ ഭക്തിയോടെ ശുഭമന്ത്രങ്ങളാൽ ചിത്രഭാനുവിനെ പ്രസന്നനാക്കണം।

Verse 25

आज्येन सुप्रभूतेन होमद्रव्येण भारत । ये यजन्ति सदा भक्त्या त्रिकालं नृत्यमेव च

ഹേ ഭാരതാ! സമൃദ്ധമായ ആജ്യവും യഥോചിതമായ ഹോമദ്രവ്യങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് സദാ ഭക്തിയോടെ യജിക്കുന്നവർ, ത്രികാലപൂജയും പവിത്രനൃത്തവും കൂടി ആചരിക്കുന്നു।

Verse 26

तीर्थे नारदनामाख्ये रेवायाश्चोत्तरे तटे । चित्रभानुमुखा देवाः सर्वदेवमय ऋषिः

രേവയുടെ ഉത്തരതീരത്തിലെ ‘നാരദ’ എന്ന പേരിലുള്ള തീർത്ഥത്തിൽ ചിത്രഭാനു-പ്രമുഖ ദേവന്മാർ സന്നിഹിതരാണ്; അവിടെയുള്ള ഋഷി സർവ്വദേവമയനായി വിരാജിക്കുന്നു।

Verse 27

ऋषिणा प्रीणिताः सर्वे तस्मात्प्रीत्यो हुताशनः । पूजिते हव्यवाहे तु दारिद्र्यं नैव जायते

ഋഷി എല്ലാവരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തി; അതിനാൽ ഹുതാശനൻ (അഗ്നി) പ്രസന്നനായി. ഹവ്യവാഹൻ (അഗ്നിദേവൻ) പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ദാരിദ്ര്യം ഒരിക്കലും ഉദിക്കുകയില്ല।

Verse 28

धनेन विपुला प्रीतिर्जायते प्रतिजन्मनि । कुलीनाश्च सुवेषाश्च सर्वकालं धनेन तु

ധനത്താൽ ഓരോ ജന്മത്തിലും മഹത്തായ തൃപ്തി ജനിക്കുന്നു; ധനത്താൽ തന്നെയാണ് മനുഷ്യൻ എല്ലായ്പ്പോഴും കുലീനനും സുസജ്ജിതനുമായി നിലകൊള്ളുന്നത്।

Verse 29

प्लवो नदीनां पतिरङ्गनानां राजा च सद्वृत्तरतः प्रजानाम् । धनं नराणामृतवस्तरूणां गतं गतं यौवनमानयन्ति

നദികളുടെ ‘അധിപതി’ തോണി; സ്ത്രീകളുടെ അധിപതി ഭർത്താവ്; സദ്വൃത്തത്തിൽ നിരതനായ രാജാവ് പ്രജകളുടെ അധിപതി എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ ധനം മനുഷ്യരുടെ ആശ്രയം; ജീവിതത്തിന്റെ ഋതുക്കളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് യൗവനത്തിൽ, അത് വീണ്ടും വീണ്ടും യൗവനം തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നതുപോലെ ചെയ്യുന്നു।

Verse 30

धनदत्वं धनेशेन तस्मिंस्तीर्थे ह्युपार्जितम् । यमेन च यमत्वं हि इन्द्रत्वं चैव वज्रिणा

ആ തീർത്ഥത്തിൽ ധനേശൻ (കുബേരൻ) ധനദത്വം നേടി; യമൻ യമത്വവും, വജ്രധാരി ഇന്ദ്രൻ ഇന്ദ്രത്വവും പ്രാപിച്ചു.

Verse 31

अन्यैरपि महीपालैः पार्थिवत्वमुपार्जितम् । नारदेश्वरमाहात्म्याद्ध्रुवो निश्चलतां गतः

മറ്റു മഹീപാലന്മാരും അവിടെ പാർഥിവത്വം (ഭൗമാധിപത്യം) നേടി. നാരദേശ്വര മഹാത്മ്യത്താൽ ധ്രുവൻ നിശ്ചലത പ്രാപിച്ചു.

Verse 32

सर्वतीर्थवरं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु । पृथिव्यां सागरान्तायां रेवायाश्चोत्तरे तटे । तद्वरं सर्वतीर्थानां महापातकनाशनम्

സമുദ്രാന്തമായ ഈ ഭൂമിയിൽ, രേവയുടെ ഉത്തര തീരത്ത്, നാരദൻ സകല തീർത്ഥങ്ങളിലെയും ശ്രേഷ്ഠമായ ഒരു തീർത്ഥം സ്ഥാപിച്ചു. ആ പരമോത്തമ തീർത്ഥം, എല്ലാ പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിലും അഗ്രഗണ്യമായി, മഹാപാതകങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 78

। अध्याय

“അധ്യായം”—ഇത് അധ്യായ വിഭജന സൂചകമാണ്.