Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 14

Devanagari script

त्वत्तीर्थं भूतले पुण्यं मत्प्रसादाद्भविष्यति । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो ह्यशेषज्ञानकोविदः । एकस्त्वमसि निःसङ्गो मत्प्रसादेन नारद

Transliteration

tvattīrthaṃ bhūtale puṇyaṃ matprasādādbhaviṣyati | vedavedāṅgatattvajño hyaśeṣajñānakovidaḥ | ekastvamasi niḥsaṅgo matprasādena nārada

Translation

എന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഭൂതലത്തിൽ നിന്റെ തീർത്ഥം പുണ്യമയമാകും. നീ വേദ-വേദാംഗങ്ങളുടെ തത്ത്വജ്ഞൻ, സമസ്തജ്ഞാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ; എന്റെ പ്രസാദത്താൽ, ഹേ നാരദാ, നീ ഏകാകിയായി നിസ്സംഗനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Word by Word

• त्वत्तीर्यम्: your tīrtha (holy place)
• त्वत्तीर्यम्: Karta/Pratipadyam (Subject)
• Type: Noun
• Root: त्वत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (your + sacred place)

• भूतले: on earth
• भूतले: Adhikarana (Location)
• Type: Noun
• Root: भूतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• पुण्यम्: holy/meritorious
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘त्वत्तीर्यम्’ इति विशेषण

• मत्प्रसादात्: from my grace
• मत्प्रसादात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः

• भविष्यति: will become
• भविष्यति: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः: knower of the truth of the Vedas and Vedāṅgas
• वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः: Visheshana (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + वेदाङ्ग (प्रातिपदिक) + तत्त्व (प्रातिपदिक) + ज्ञ (कृदन्त; √ज्ञा धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (knower of the truth of Vedas and Vedāṅgas)

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha-bodhaka (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक निपात (particle: indeed/for)

• अशेषज्ञानकोविदः: expert in all knowledge
• अशेषज्ञानकोविदः: Visheshana (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: अशेष (प्रातिपदिक) + ज्ञान (प्रातिपदिक) + कोविद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (skilled in all knowledge)

• एकः: alone/one
• एकः: Visheshana (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• असि: are
• असि: Kriya (Copula)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद

• निःसङ्गः: detached
• निःसङ्गः: Visheshana (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: निः (उपसर्ग/अव्यय) + सङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्/निः-तत्पुरुषः (free from attachment)

• मत्प्रसादेन: by my grace
• मत्प्रसादेन: Karana (Instrument)
• Type: Noun
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः

• नारद: O Nārada
• नारद: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

Speaker

Śiva (contextual deduction)

Characters & Entities

• Śiva
• Nārada
• Veda
• Vedāṅga
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha becomes supremely purifying when rooted in divine grace and upheld by a realized, unattached sage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A tīrtha associated with Nārada in the Revā/Narmadā sacred region is being declared holy.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual here; it is a declaration of tīrtha-sānctity and the spiritual stature of Nārada.