Adhyaya 46

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । स दानवो वरं लब्ध्वा जगाम स्वपुरं प्रति । ददर्श स्वपुरं राजञ्छोभितं चित्रचत्वरैः

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു— വരം ലഭിച്ച ആ ദാനവൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഹേ രാജാവേ, അവൻ തന്റെ നഗരം ചിത്രവത്കൃതമായ ചത്വരങ്ങളും ചൗരസ്തകളും കൊണ്ട് ശോഭിതമായതായി കണ്ടു।

Verse 2

उद्यानैश्चैव विविधैः कदलीखण्डमण्डितैः । पनसैर्बकुलैश्चैवाम्रातैराम्रैश्च चम्पकैः

അത് പലവിധ ഉദ്യാനങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായിരുന്നു, വാഴക്കൂട്ടങ്ങളുടെ കുഞ്ചങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായിരുന്നു; ചക്ക, ബകുല, ആമ്രവനങ്ങൾ, മാവുകൾ, ചമ്പകപുഷ്പങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ട് ശോഭിച്ചു।

Verse 3

अशोकैर्नालिकेरैश्च मातुलिङ्गैः सदाडिमैः । नानावृक्षैश्च शोभाढ्यं तडागैरुपशोभितम्

അത് അശോകവും തെങ്ങുകളും, മാതുലിംഗവും മാതളനാരകവും കൊണ്ട് സമൃദ്ധമായിരുന്നു; നാനാവൃക്ഷങ്ങളുടെ ശോഭയാൽ സമ്പന്നമായി, കുളങ്ങളും തടാകങ്ങളും കൊണ്ട് കൂടുതൽ മനോഹരമായി.

Verse 4

देवतायतनैर्दिव्यैर्ध्वजमालासुशोभितैः । वेदाध्ययननिर्घोषैर्मङ्गलाद्यैर्विनादितम्

ആ നഗരം ദേവതകളുടെ ദിവ്യ ക്ഷേത്രങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചു; ധ്വജ‑പതാകകളുടെ നിരകളാൽ മനോഹരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. വേദപാരായണഘോഷവും മംഗളകർമ്മങ്ങളുടെ ശുഭനാദവും എല്ലാടവും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 5

प्राविशद्भवने दिव्ये काञ्चने रुक्ममालिनि । अपश्यत्स सुतान् भार्याममात्यान् दासभृत्यकान्

അവൻ റുക്മമാലകളാൽ വിഭൂഷിതമായ ദിവ്യ സ്വർണമന്ദിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ തന്റെ പുത്രന്മാരെയും ഭാര്യയെയും മന്ത്രിമാരെയും ദാസ‑ഭൃത്യരെയും കണ്ടു.

Verse 6

ततो जयप्रदान् सर्वानितश्चेतश्च धावतः । हृच्छोभां च प्रकुर्वाणान् वै जयन्तीभिरुच्चकैः

അതിനുശേഷം അവൻ എല്ലാവരും ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും ഓടിക്കൊണ്ട് ‘ജയ ജയ’ എന്ന് ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ച് വിജയം ആശംസിക്കുന്നതു കണ്ടു. അവരുടെ ഉന്നത ജയഘോഷം ഹൃദയത്തിൽ ആനന്ദം ഉണർത്തി.

Verse 7

केचित्तोरणमाबध्य केचित्पुष्पाण्यवाकिरन् । मातुलिङ्गकराश्चान्ये धावन्ति ह्यन्धकं प्रति

ചിലർ തോരണങ്ങൾ കെട്ടി, ചിലർ പുഷ്പങ്ങൾ വിതറി. മറ്റുചിലർ കൈയിൽ മാതുലിംഗം (ബീജപൂരകം) പിടിച്ച് അന്ധകന്റെ അടുക്കൽ വേഗത്തിൽ ഓടുകയായിരുന്നു.

Verse 8

पुरे जनाश्च दृश्यन्ते भाजनैरन्नपूरितैः । पूर्णहस्ताः प्रदृश्यन्ते तत्रैव बहवो जनाः

നഗരത്തിൽ അന്നം നിറഞ്ഞ പാത്രങ്ങൾ ചുമന്നുകൊണ്ടുള്ള ജനങ്ങളെ കാണാമായിരുന്നു. അവിടെയേ തന്നെ അനേകർ കൈ നിറയെ നൈവേദ്യ‑അർപ്പണങ്ങളുമായി കൂട്ടമായി ദൃശ്യമായി.

Verse 9

साक्षतैर्भाजनैस्तत्र शतसाहस्रयोषितः । मन्त्रान् पठन्ति विप्राश्च मङ्गलान्यपि योषितः

അവിടെ അക്ഷതം നിറച്ച പാത്രങ്ങൾ കൈയിൽ പിടിച്ച് ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ നിന്നിരുന്നു. ബ്രാഹ്മണർ മന്ത്രങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്തു; സ്ത്രീകളും മംഗളാശീർവാദങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 10

अमात्याश्चैव भृत्याश्च गजांश्चाढौकयन्ति च । वर्धापयन्ति ते सर्वे ये केचित्पुरवासिनः

അമാത്യരും ഭൃത്യരും ആനകളെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുവന്നു. നഗരവാസികളായ എല്ലാവരും—ആരായാലും—വർധാപനം എന്ന മംഗളോത്സവകർമ്മം നടത്തി.

Verse 11

हृष्टस्तुष्टोऽवसत्तत्र सचिवैः सह सोऽन्धकः । ददर्श स जगत्सर्वं तुरङ्गांश्च पदातिकान्

അവിടെ അന്ധകൻ തന്റെ സചിവന്മാരോടൊപ്പം ഹർഷിതനും തൃപ്തനുമായി താമസിച്ചു. അവൻ സമസ്ത രാജ്യം—അശ്വസേനയും പദാതിസേനയും ഉൾപ്പെടെ—കണ്ടു.

Verse 12

तथैव विविधान् कोशांस्तत्र काञ्चनपूरितान् । महिषीर्गा वृषांश्चैवापश्यच्छत्राण्यनेकधा

അതുപോലെ അവിടെ സ്വർണ്ണം നിറഞ്ഞ വിവിധ തരത്തിലുള്ള ഖജനകൾ അവൻ കണ്ടു. മഹിഷികൾ, പശുക്കൾ, കാളകൾ, കൂടാതെ പലവിധ രാജഛത്രങ്ങളും അവൻ കണ്ടു.

Verse 13

स एवमन्धकस्तत्र कियन्तं कालमावसत् । हृष्टस्तुष्टो वसन्मर्त्ये स सुरैर्नाभ्यभूयत

ഇങ്ങനെ അന്ധകൻ അവിടെ ദീർഘകാലം താമസിച്ചു—മർത്ത്യലോകത്തിൽ ഹർഷിതനും തൃപ്തനുമായി വസിച്ചു; ദേവന്മാർക്കും അവനെ കീഴടക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

Verse 14

वरं लब्धं तु तं ज्ञात्वा शङ्किताः स्वर्गवासिनः । एकीभूताश्च ते सर्वे वासवं शरणं गताः

അവൻ വരം ലഭിച്ചതെന്ന് അറിഞ്ഞപ്പോൾ സ്വർഗ്ഗവാസികൾ ആശങ്കപ്പെട്ടു. എല്ലാവരും ഒന്നായി വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 15

शक्र उवाच । कथमागमनं वोऽत्र सर्वेषामपि नाकिनाम् । कस्माद्वो भयमुत्पन्नमागताः शरणं कथम्

ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) പറഞ്ഞു—ഹേ സ്വർഗ്ഗവാസികളേ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇവിടെ ഒരുമിച്ച് എങ്ങനെ വന്നു? നിങ്ങൾക്ക് ഏതു കാരണത്താൽ ഭയം ഉദിച്ചു, എന്തുകൊണ്ട് ശരണം തേടിവന്നു?

Verse 16

ततस्ते ह्यमराः सर्वे शक्रमेतद्वचोऽब्रुवन्

അപ്പോൾ ആ എല്ലാ അമരന്മാരും ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുമ്പിൽ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 17

देवा ऊचुः । सुरनाथान्धको नाम दैत्यः शम्भुवरोर्जितः । अजेयः सर्वदेवानां किं नु कार्यमतः परम्

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശാ, അന്ധകൻ എന്ന ദൈത്യൻ ശംഭു (ശിവൻ) നൽകിയ വരബലത്തിൽ ശക്തിമാനായി. അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും അജേയൻ; ഇനി എന്ത് ചെയ്യണം?

Verse 18

तत्त्वं चिन्तय देवेश क उपायो विधीयताम् । इत्थं वदन्ति ते देवाः शक्राग्रे मन्त्रणोद्यताः

ഹേ ദേവേശാ, കാര്യത്തിന്റെ സത്യത ചിന്തിച്ച് ഒരു ഉപായം നിശ്ചയിക്കണമേ. ഇങ്ങനെ ശക്രന്റെ മുമ്പിൽ ആലോചനയ്ക്ക് ഒരുങ്ങി ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു.

Verse 19

मन्त्रयन्ति च यावद्वै तावच्चारमुखेरितम् । ज्ञात्वा तत्र स देवौघं दानवो निर्गतो गृहात्

അവർ ഇനിയും ആലോചനയിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴേക്കും ചാരന്റെ വായിൽ നിന്നു വാർത്ത പുറപ്പെട്ടു. അവിടെ ദേവസമൂഹം കൂടിയിരിക്കുന്നതു അറിഞ്ഞ് ആ ദാനവൻ തന്റെ ഗൃഹത്തിൽ നിന്നു പുറത്തേക്കിറങ്ങി.

Verse 20

एकाकी स्यन्दनारूढ आयुर्धैबहुभिर्वृतः । दुर्गमं मेरुपृष्ठं स लीलयैव गतो नृप

ഹേ നൃപാ! അവൻ ഏകാകിയായി രഥാരൂഢനായി, അനേകം ആയുധങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി, ദുർഗമമായ മേരുപർവതത്തിന്റെ പൃഷ്ഠഭാഗത്തേക്ക് ലീലപോലെ തന്നെ പോയി.

Verse 21

स्वर्णप्राकारसंयुक्तं शोभितं विविधाश्रमैः । दुर्गमं शत्रुवर्गस्य तदा पार्थिवसत्तम

ഹേ പാർത്ഥിവസത്തമാ! അത് സ്വർണ്ണപ്രാകാരങ്ങളാൽ സംയുക്തവും, വിവിധ ആശ്രമങ്ങളാൽ ശോഭിതവും ആയിരുന്നു; അന്ന് ശത്രുസമൂഹത്തിന് അത് പൂർണ്ണമായും ദുർഗമമായിരുന്നു.

Verse 22

प्रविवेशासुरस्तत्र लीलया स्वगृहे यथा । वृत्रहा भयमापन्नः स्वकीयं चासनं ददौ

അവിടെ ആ അസുരൻ ലീലാഭാവത്തിൽ, സ്വന്തം ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതുപോലെ പ്രവേശിച്ചു. വൃത്രഹാ ഇന്ദ്രൻ ഭയാകുലനായി തന്റെ തന്നെ ആസനം അവനു നൽകി.

Verse 23

उपविष्टोऽन्धकस्तत्र शक्रस्यैवासने शुभे । आस्थानं कलयामास सर्वतस्त्रिदशावृतम्

അപ്പോൾ അന്ധകൻ അവിടെ ശക്രന്റെ തന്നെ ശുഭാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, എല്ലാടത്തുനിന്നും ത്രിദശന്മാർ ചുറ്റിനിന്ന ആ രാജസഭയെ നിരീക്ഷിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 24

शक्र उवाच । किं तवागमनं चात्र किं कार्यं कथयस्व मे । यदस्मदीयं वित्तं हि तत्ते दास्यामि दानव

ശക്രൻ പറഞ്ഞു—നീ ഇവിടെ വന്നത് എന്തിന്? നിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം എന്ത്? എനിക്കു പറയുക. ഹേ ദാനവാ, ഞങ്ങളുടേതായ ധനം ഏതൊക്കെയുണ്ടോ അതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു തരാം.

Verse 25

अन्धक उवाच । नाहं वै कामये कोशं न गजांश्च सुरेश्वर । स्वकीयं दर्शयस्वाद्य स्वर्गशृङ्गारभूषितम्

അന്ധകൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സുരേശ്വരാ, എനിക്ക് നിന്റെ കോശവും വേണ്ട, നിന്റെ ആനകളും വേണ്ട. ഇന്ന് നിന്റെ സ്വന്തം വൈഭവം കാണിക്കൂ; ദിവ്യശൃംഗാരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സ്വർഗ്ഗം എനിക്കു കാണിക്കൂ.

Verse 26

ऐरावतं महानागं तं चैवोच्चैःश्रवोहयम् । उर्वश्यादीनि रत्नानि मम दर्शय गोपते

ഐരാവത മഹാനാഗത്തെയും, ഉച്ചൈഃശ്രവസ് എന്ന അശ്വത്തെയും; ഉർവശി മുതലായ രത്നസമമായ ദിവ്യനിധികളെയും—ഹേ ഗോപതേ, എനിക്കു കാണിക്കൂ.

Verse 27

पारिजातकपुष्पाणि वृक्षजातीननेकशः । वादित्राणि च सर्वाणि दर्शयस्व शचीपते

പാരിജാതപുഷ്പങ്ങളും, അനേകം തരത്തിലുള്ള ദിവ്യവൃക്ഷങ്ങളും, എല്ലാ വാദ്യോപകരണങ്ങളും കൂടി—ഹേ ശചീപതേ, എനിക്കു കാണിക്കൂ.

Verse 28

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शक्रश्चिन्तितवानिदम् । योऽमुं निहन्ति पाप्मानं न तं पश्यामि कर्हिचित्

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശക്രൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു—ഈ പാപിയെ വധിക്കാനാകുന്നവനെ ഞാൻ ഒരിക്കലും കാണുന്നില്ല.

Verse 29

नास्ति रक्षाप्रदः कश्चित्स्वर्गलोकस्य दुःखिनः । भयत्रस्तो ददावन्यद्वादित्राद्यप्सरोगणैः

ദുഃഖിതമായ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിന് രക്ഷ നൽകുന്നവൻ ആരുമില്ല. ഭയത്തിൽ വിറച്ച് അവൻ അപ്സരാഗണങ്ങളോടൊപ്പം വാദ്യങ്ങളാദി മറ്റ് വസ്തുക്കളും നൽകി.

Verse 30

रङ्गभूमावुपाविश्य कारयामास ताण्डवम् । उपविष्टाः सुराः सर्वे यममारुतकिन्नराः

രംഗഭൂമിയിൽ ഇരുന്ന് അവൻ താണ്ഡവം നടത്തിച്ചു. യമൻ, മരുതർ, കിന്നരർ എന്നിവരോടൊപ്പം എല്ലാ ദേവന്മാരും ഇരുന്ന് ദർശിച്ചു.

Verse 31

उर्वश्याद्या अप्सरसो गीतवादित्रयोगतः । ननृतुः पुरतस्तस्य सर्वा एकैकशो नृप

ഹേ രാജാവേ! ഉർവശീ മുതലായ അപ്സരസുകൾ ഗാനം-വാദ്യം സഹിതം അവന്റെ മുമ്പിൽ നൃത്തം ചെയ്തു; ഓരോരുത്തിയും മാറിമാറി മുന്നോട്ട് വന്ന് നർത്തിച്ചു.

Verse 32

न व्यश्राम्यत तच्चित्तं दृष्ट्वा चाप्सरसस्तदा । शचीं प्रति मनस्तस्य सकाममभवन्नृप

ഹേ രാജാവേ! അപ്പോൾ അപ്സരസുകളെ കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ ചിത്തത്തിന് വിശ്രമം ലഭിച്ചില്ല; ആഗ്രഹത്തോടെ അവന്റെ മനസ് ശചിയിലേക്കു തിരിഞ്ഞു.

Verse 33

गृहीत्वा शक्रभार्यां स प्रस्थितः स्वपुरं प्रति । ततः प्रववृते युद्धमन्धकस्य सुरैः सह

ശക്രന്റെ ഭാര്യയെ പിടിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ദേവന്മാരോടൊപ്പം അന്ധകന്റെ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു.

Verse 34

तेन देवगणाः सर्वे ध्वस्ताः पार्थिवसत्तम । संग्रामे विविधैः शस्त्रैश्चक्रवज्रादिभिर्घनैः

ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ! യുദ്ധത്തിൽ ചക്രം, വജ്രം മുതലായ ഘനമായ ഭാരമേറിയ നാനാവിധ ആയുധപ്രഹാരങ്ങളാൽ അവൻ സർവ്വ ദേവഗണങ്ങളെയും തകർത്തുകളഞ്ഞു.

Verse 35

संतापिताः सुराः सर्वे क्षयं नीता ह्यनेकशः । सर्वेऽपि मरुतस्तेन भग्नाः संग्राममूर्धनि

സകല സുറന്മാരും അവനാൽ പീഡിതരായി പലവട്ടം നാശത്തിലേക്ക് നീക്കപ്പെട്ടു; യുദ്ധത്തിന്റെ ഉച്ചക്ഷണത്തിൽ എല്ലാ മരുത്തുകളും അവനാൽ ഭഗ്നരായി.

Verse 36

यथा सिंहोगजान् सर्वान् विचित्य विचरेद्वनम् । तद्वदेकेन ते देवा जिताः सर्वे पराङ्मुखाः

സിംഹം എല്ലാ ആനകളെയും ചിതറിച്ചു വനത്തിൽ സ്വേച്ഛയായി സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, ഒരുത്തൻ മാത്രം അവരെ ദേവഗണങ്ങളെ ജയിച്ചു; എല്ലാവരും പിന്‍മാറി ഓടി.

Verse 37

बालोऽधिपो यथा ग्रामे स्वेच्छया पीडयेज्जनान् । स्वैरमाक्रम्य गृह्णाति कोशवासांसि चासकृत्

ഗ്രാമത്തിൽ ബാലിശനായ അധിപൻ ഇഷ്ടംപോലെ ജനങ്ങളെ പീഡിപ്പിച്ച്, അഹങ്കാരത്തോടെ നടന്ന്, അവരുടെ ഖജനാവും വസ്ത്രങ്ങളും വീണ്ടുംവീണ്ടും പിടിച്ചെടുക്കുന്നതുപോലെ—അവനും അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു.

Verse 38

गतं न पश्यत्यात्मानं प्रजासंतापनेन च । गृहीत्वा शक्रभार्यां स गतो वै दानवोत्तमः

പ്രജകളെ പീഡിപ്പിച്ചതിന്റെ മദത്തിൽ അവൻ തന്റെ തന്നെ വരാനിരിക്കുന്ന പതനം കാണാതെ പോയി; ശക്രന്റെ ഭാര്യയെ പിടിച്ചെടുത്ത് ആ ദാനവശ്രേഷ്ഠൻ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 46

। अध्याय

അധ്യായം (അധ്യായ-ചിഹ്നം).