Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18
Devanagari script
तत्त्वं चिन्तय देवेश क उपायो विधीयताम् । इत्थं वदन्ति ते देवाः शक्राग्रे मन्त्रणोद्यताः
Transliteration
tattvaṃ cintaya deveśa ka upāyo vidhīyatām | itthaṃ vadanti te devāḥ śakrāgre mantraṇodyatāḥ
Translation
ഹേ ദേവേശാ, കാര്യത്തിന്റെ സത്യത ചിന്തിച്ച് ഒരു ഉപായം നിശ്ചയിക്കണമേ. ഇങ്ങനെ ശക്രന്റെ മുമ്പിൽ ആലോചനയ്ക്ക് ഒരുങ്ങി ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു.
Word by Word
तत्त्वम्the truth, reality
तत्त्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चिन्तयconsider, think
चिन्तय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
देवेशO lord of the gods
देवेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन
कःwhat/which
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक
उपायःmeans, strategy
उपायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउपाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विधीयताम्let (it) be devised/arranged
विधीयताम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु)
Formलोट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive imperative): 'let it be arranged/ordained'
इत्थम्thus
इत्थम्:
Kriya-viseshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/in this way)
वदन्तिsay
वदन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'ते' इत्यस्य अप्पोजिशन
शक्राग्रेin front of Śakra
शक्राग्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुष (शक्रस्य अग्रे/समक्षम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
मन्त्रणcounsel, consultation
मन्त्रण:
Sambandha (Instrumental in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमन्त्रण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
उद्यताःready, intent
उद्यताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउद् + यत् (धातु) → उद्यत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'देवाः' इति विशेष्यस्य विशेषणम्
Speaker
Devas (with narrator framing)
Visual Art Cues
Scene: The devas stand in a semicircle before Indra, hands folded or raised in counsel; a visual focus on thoughtful faces, indicating ‘tattva-cintā’ and planning.
Characters & Entities
I
Indra (Śakra/Deveśa)D
DevasFAQs
Dharma is upheld through clear discernment (tattva-vicāra) and appropriate strategy (upāya), not panic.
None.
None.