Adhyaya 32

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पत्त्रेश्वरं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम् । यत्र सिद्धो महाभागश्चित्रसेनसुतो बली

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം സർവ്വപാപപ്രണാശകനായ പട്ട്രേശ്വരത്തിലേക്കു പോകണം; അവിടെ മഹാഭാഗ്യവാനും ബലവാനുമായ ചിത്രസേനന്റെ പുത്രൻ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कोऽसौ सिद्धस्तदा ब्रह्मंस्तस्मिंस्तीर्थे महातपाः । पुत्रः कस्य तु को हेतुरेतदिच्छामि वेदितुम्

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു— ഹേ പൂജ്യ ബ്രാഹ്മണാ! ആ തീർത്ഥത്തിൽ മഹാതപസ്സുള്ള ആ സിദ്ധൻ ആരായിരുന്നു? അവൻ ആരുടെ പുത്രൻ, അവന്റെ സിദ്ധി ലഭിച്ചതിന്റെ കാരണം എന്ത്? ഇത് ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । चित्रोनाम महातेजा इन्द्रस्य दयितः पुरा । तस्य पुत्रो नृपश्रेष्ठ पत्त्रेश्वर इति श्रुतः

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു— പൂർവകാലത്ത് ‘ചിത്ര’ എന്ന മഹാതേജസ്വി ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ഇന്ദ്രനു പ്രിയപ്പെട്ടവൻ. ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ! അവന്റെ പുത്രൻ ‘പത്ത്രേശ്വരൻ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനെന്ന് കേൾക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 4

रूपवान् सुभगश्चैव सर्वशत्रुभयंकरः । इन्द्रस्य दयितोऽत्यर्थं जय इत्येव चापरः

അവൻ രൂപവാനും സൗഭാഗ്യവാനും, എല്ലാ ശത്രുക്കൾക്കും ഭയങ്കരനും ആയിരുന്നു; ഇന്ദ്രനു അത്യന്തം പ്രിയനും, ‘ജയ’ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെട്ടവനും ആയിരുന്നു।

Verse 5

स कदाचित्सभामध्ये सर्वदेवसमागमे । मेनकानृत्यगीतेन मोहितः सुचिरं किल

ഒരിക്കൽ, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും സമാഗമമായ സഭാമദ്ധ്യേ, മേനകയുടെ നൃത്തവും ഗാനവും അവനെ ദീർഘകാലം മോഹിപ്പിച്ചു എന്നു പറയുന്നു।

Verse 6

तिष्ठते गतमर्यादो गतप्राण इव क्षणात् । तावत्सुरपतिर्देवः शशापाथाजितेन्द्रियम्

ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവൻ മര്യാദ നഷ്ടപ്പെടുത്തി പ്രാണമില്ലാത്തവനെപ്പോലെ നിന്നു. അപ്പോൾ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്കാതിരുന്നതിനാൽ ദേവാധിപനായ ഇന്ദ്രൻ അവനെ ശപിച്ചു।

Verse 7

यस्मात्त्वं स्वर्गसंस्थोऽपि मर्त्यधर्ममुपेयिवान् । तस्मान्मर्त्ये चिरं कालं क्षपयिष्यस्यसंशयम्

നീ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സ്ഥാപിതനായിരിക്കെ പോലും മർത്ത്യധർമ്മം സ്വീകരിച്ചു; അതിനാൽ സംശയമില്ലാതെ നീ മർത്ത്യലോകത്തിൽ ദീർഘകാലം കഴിക്കേണ്ടിവരും.

Verse 8

एवमुक्तः सुरेन्द्रेण चित्रसेनसुतो युवा । वेपमानः सुरश्रेष्ठः कृताञ्जलिरुवाच ह

സുരേന്ദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ചിത്രസേനന്റെ യുവപുത്രൻ—കമ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നാലും ദേവശ്രേഷ്ഠൻ—കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു.

Verse 9

पत्त्रेश्वर उवाच । मया पापेन मूढेन अजितेन्द्रियचेतसा । प्राप्तं वै यत्फलं तस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि

പത്ത്രേശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ പാപി, മൂഢൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്കാത്ത ചിത്തമുള്ളവൻ; എന്റെ കർമ്മഫലം ഞാൻ തന്നേ പ്രാപിച്ചു. എങ്കിലും ദയചെയ്ത് എനിക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകണം.

Verse 10

शक्र उवाच । नर्मदातटमाश्रित्य द्वादशाब्दं जितेन्द्रियः । आराधय शिवं शान्तं पुनः प्राप्स्यसि सद्गतिम्

ശക്രൻ പറഞ്ഞു—നർമദാതീരത്തെ ആശ്രയിച്ച് പന്ത്രണ്ടു വർഷം ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹത്തോടെ ശാന്തനായ ശിവനെ ആരാധിക്ക; അപ്പോൾ നീ വീണ്ടും സദ്ഗതി പ്രാപിക്കും.

Verse 11

सत्यशौचरतानां च धर्मिष्ठानां जितात्मनाम् । लोकोऽयं पापिनां नैव इति शास्त्रस्य निश्चयः

ഈ ലോകം സത്യവും ശൗചവും അനുഷ്ഠിക്കുന്ന, ധർമ്മനിഷ്ഠരും ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവരുമായ ജനങ്ങളുടെതാണ്; പാപികളുടെതല്ല—ഇതാണ് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഉറച്ച നിശ്ചയം.

Verse 12

एवमुक्ते महाराज सहस्राक्षेण धीमता । गन्धर्वतनयो धीमान्प्रणम्यागात्तु भूतलम्

മഹാരാജാവേ! ബുദ്ധിമാനായ സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്തപ്പോൾ, ബുദ്ധിമാനായ ഗന്ധർവപുത്രൻ നമസ്കരിച്ചു പിന്നെ ഭൂതലത്തേക്ക് (പൃഥ്വിയിലേക്ക്) പോയി।

Verse 13

रेवाया विमले तोये ब्रह्मावर्तसमीपतः । स्नात्वा जप्त्वा विधानेन अर्चयित्वा च शङ्करम्

ബ്രഹ്മാവർത്തത്തിനടുത്ത് രേവയുടെ നിർമല ജലത്തിൽ അവൻ സ്നാനം ചെയ്തു, വിധിപ്രകാരം ജപം ചെയ്തു, ശങ്കരനെ പൂജിച്ച് അർച്ചിച്ചു।

Verse 14

वाय्वम्बुपिण्याकफलैश्च पुष्पैः पर्णैश्च मूलाशनयावकेन । तताप पञ्चाग्नितपोभिरुग्रैस्ततश्च तोषं समगात्स देवः

വായു, ജലം, പിണ്യാകം, ഫലങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, ഇലകൾ, വേരുകൾ, യവകം (യവകഞ്ഞി) എന്നിവയിൽ ആശ്രയിച്ച് അവൻ പഞ്ചാഗ്നിയുടെ ഉഗ്രതപസ്സുകൾ അനുഷ്ഠിച്ചു; അപ്പോൾ ആ ദേവൻ (ശിവൻ) പ്രസന്നനായി।

Verse 15

पिनाकपाणिं वरदं त्रिशूलिनमुमापतिं ह्यन्धकनाशनं च । चन्द्रार्धमौलिं गजकृत्तिवाससं दृष्ट्वा पपाताग्रगतं समीक्ष्य

പിനാകപാണി, വരദൻ, ത്രിശൂലധാരി, ഉമാപതി, അന്ധകനാശകൻ, അർദ്ധചന്ദ്രമൗലി, ഗജചർമ്മവാസി ആയ പ്രഭുവിനെ തന്റെ മുന്നിൽ നില്ക്കുന്നതായി കണ്ടു, ദർശനം ചെയ്ത് ഭക്തിയോടെ ദണ്ഡവത് വീണു।

Verse 16

ईश्वर उवाच । वरं वृणीष्व भद्रं ते वरदोऽहं तवानघ । यमिच्छसि ददाम्यद्य नात्र कार्या विचारणा

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ അനഘാ! നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ. വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക; ഞാൻ നിന്റെ വരദാതാവാണ്. നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു ഇന്ന് തന്നെ നൽകുന്നു; ഇവിടെ ആലോചന വേണ്ട।

Verse 17

पत्त्रेश्वर उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । अत्र त्वं सततं तीर्थे मम नाम्ना भव प्रभो

പത്ത്രേശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശാ! നീ പ്രസന്നനായിരിക്കയും എനിക്ക് വരം നൽകേണ്ടതായിരിക്കയും ചെയ്താൽ, പ്രഭോ, ഈ തീർത്ഥത്തിൽ എന്റെ നാമത്തോടെ സദാ വസിക്കണമേ।

Verse 18

एतच्छ्रुत्वा महादेवो हर्षगद्गदया गिरा । तथेत्युक्त्वा ययौ हृष्ट उमया सह शङ्करः

ഇതു കേട്ട മഹാദേവൻ ആനന്ദത്തിൽ ഗദ്ഗദമായ വാക്കുകളോടെ ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞു; ഉമയോടുകൂടെ ഹർഷിതനായ ശങ്കരൻ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 19

सोऽपि तत्तीर्थमाप्लुत्य गते देवे दिवं प्रति । स्नात्वा जाप्यविधानेन तर्पयित्वा पितॄन् पुनः

അവനും ആ തീർത്ഥത്തിൽ മുങ്ങി; ദേവൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയ ശേഷം, ജപവിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്ത് വീണ്ടും പിതൃകൾക്ക് തർപ്പണം ചെയ്തു।

Verse 20

स्थापयामास देवेशं तस्मिंस्तीर्थे विधानतः । पत्त्रेश्वरं तु विख्यातं त्रिषु लोकेषु भारत

ഹേ ഭാരതാ! പിന്നെ അവൻ വിധിപൂർവ്വം ആ തീർത്ഥത്തിൽ ദേവേശനെ സ്ഥാപിച്ചു; അത് ‘പത്ത്രേശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ ത്രിലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായി।

Verse 21

इन्द्रलोकं गतः शापान्मुक्तः सोऽपि नरेश्वर । हृष्टः प्रमुदितो रम्यं जयशब्दादिमङ्गलैः

ഹേ നരേശ്വരാ! അവനും ശാപമുക്തനായി ഇന്ദ്രലോകത്തിലേക്ക് പോയി; ഹർഷിതനും പരമാനന്ദിതനുമായി ‘ജയ’ നാദാദി മംഗളോത്സവങ്ങൾ രമ്യമായി അനുഭവിച്ചു।

Verse 22

एष ते कथितः प्रश्नः पृष्टो यो वै युधिष्ठिर । तत्र स्नानेन चैकेन सर्वपापैः प्रमुच्यते

ഹേ യുധിഷ്ഠിര, നിന്റെ ചോദ്യം ഇങ്ങനെ വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടു; അവിടെ ഒരിക്കൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ മാത്രം സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 23

यस्त्वर्चयेन्महादेवं तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर । स्नात्वाभ्यर्च्य पित्ःन् देवान् सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ഹേ യുധിഷ്ഠിര, ആ തീർത്ഥത്തിൽ മഹാദേവനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ—സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃകളെയും ദേവന്മാരെയും അർച്ചിച്ച്—അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 24

मृतो वर्षशतं साग्रं क्रीडित्वा च शिवे पुरे । राजा वा राजतुल्यो वा पश्चान्मर्त्येषु जायते

മരണാനന്തരം അവൻ ശിവപുരിയിൽ പൂർണ്ണ നൂറു വർഷം ക്രീഡാസുഖം അനുഭവിച്ച്, പിന്നെ മനുഷ്യലോകത്തിൽ രാജാവായോ രാജസമനായോ ജന്മിക്കുന്നു.

Verse 25

वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो जीवेच्च शरदः शतम् । व्याधिशोकविनिर्मुक्तः पुनः स्मरति तज्जलम्

അവൻ വേദങ്ങളുടെയും വേദാംഗങ്ങളുടെയും തത്ത്വം അറിയുന്നവനായി, നൂറു ശരദ്കാലങ്ങൾ ജീവിച്ച്, വ്യാധി-ശോകമുക്തനായി വീണ്ടും ആ പുണ്യജലം സ്മരിക്കുന്നു.

Verse 32

। अध्याय

അധ്യായം സമാപ്തം.