Adhyaya 184

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । धौतपापं ततो गच्छेद्भृगुतीर्थसमीपतः । वृषेण तु भृगुस्तत्र भूयोभूयो धुतस्ततः

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം ഭൃഗുതീർത്ഥസമീപത്തിലുള്ള ‘ധൗതപാപം’ എന്ന തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ ഒരു വൃഷഭം മുഖേന ഭൃഗുമുനി വീണ്ടും വീണ്ടും ധൗതനായി ശുദ്ധി പ്രാപിച്ചു.

Verse 2

धौतपापं तु तत्तेन नाम्ना लोकेषु विश्रुतम् । तत्र स्थितो महादेवस्तुष्ट्यर्थं भृगुसत्तमे

അതുകൊണ്ടുതന്നെ അത് ലോകങ്ങളിൽ ‘ധൗതപാപം’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. അവിടെ ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠന്റെ തൃപ്തി (അനുഗ്രഹം)ക്കായി മഹാദേവൻ വസിക്കുന്നു.

Verse 3

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा शाठ्येनापि नरेश्वर । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा

ഹേ നരേശ്വരാ! ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും—even കപടത്തോടെയെങ്കിലും—സ്നാനം ചെയ്താൽ, അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും; ഇവിടെ വിചാരണ ആവശ്യമില്ല।

Verse 4

यस्तु सम्यग्विधानेन तत्र स्नात्वार्चयेच्छिवम् । देवान्पितॄन्समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः

എന്നാൽ ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ശിവനെ ആരാധിക്കുകയും, ദേവന്മാരെയും പിതൃകളെയും യഥാവിധി അർച്ചിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ സർവ്വ മഹാപാതകങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും।

Verse 5

ब्रह्महत्या गवां वध्या तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । प्रविशेन्न सदा भीता प्रविष्टापि क्षयं व्रजेत्

ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! ബ്രഹ്മഹത്യയും ഗോഹത്യയും എന്ന പാപം ആ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് എപ്പോഴും ഭയത്തോടെ പ്രവേശിക്കുകയില്ല; പ്രവേശിച്ചാലും അവിടെ തന്നെ നശിച്ചുപോകും।

Verse 6

युधिष्ठिर उवाच । आश्चर्यभूतं लोकेऽस्मिन्कथयस्व द्विजोत्तम । प्रविशेन्न ब्रह्महत्या यथा वै धौतपाप्मनि

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ഈ ലോകത്തിലെ ഈ അത്ഭുതം പറഞ്ഞുതരുക; ‘ധൗതപാപ’ത്തിൽ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം എങ്ങനെ പ്രവേശിക്കുകയില്ല?

Verse 7

ब्रह्महत्यासमं पापं भविता नेह किंचन । कथं वा धौतपापे तु प्रविष्टं नश्यते द्विज । एतद्विस्तरतः सर्वं पृच्छामि वद कौतुकात्

ഈ ലോകത്തിൽ ബ്രഹ്മഹത്യയ്ക്കു തുല്യമായ പാപം മറ്റൊന്നുമില്ല. ഹേ ദ്വിജാ! അത് ‘ധൗതപാപ’ത്തിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ എങ്ങനെ നശിക്കുന്നു? ഇതെല്ലാം ഞാൻ കൗതുകത്തോടെ വിശദമായി ചോദിക്കുന്നു—പറയുക।

Verse 8

मार्कण्डेय उवाच । आदिसर्गे पुरा शम्भुर्ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । विकारं पञ्चमं दृष्ट्वा शिरोऽश्वमुखसन्निभम्

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു: "ആദിസൃഷ്ടിയിൽ പണ്ട് ശംഭു പരമേഷ്ഠിയായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ കുതിരമുഖത്തിന് സമാനമായ അഞ്ചാമത്തെ തല കണ്ടു."

Verse 9

अङ्गुष्ठाङ्गुलियोगेन तच्छिरस्तेन कृन्तितम् । कृत्तमात्रे तु शिरसि ब्रह्महत्याऽभवत्तदा

തള്ളവിരലും ചൂണ്ടുവിരലും ചേർത്ത് ആ തല അറുത്തുമാറ്റി. തല അറുത്തയുടനെ അവിടെ ബ്രഹ്മഹത്യാ പാപം ഉണ്ടായി.

Verse 10

ब्रह्महत्यायुतश्चासीदुत्तरे नर्मदातटे । धुनितं तु यतो राजन्वृषेण धर्ममूर्तिना

ഹേ രാജാവേ! നർമ്മദയുടെ വടക്കേ കരയിൽ ബ്രഹ്മഹത്യാ പാപം ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ അവിടെ ധർമ്മസ്വരൂപനായ കാള അതിനെ കുടഞ്ഞുമാറ്റി.

Verse 11

तत्र धौतेश्वरीं देवीं स्थापितां वृषभेण तु । ददर्श भगवाञ्छम्भुः सर्वदैवतपूजिताम्

അവിടെ കാളയാൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടതും സകല ദേവന്മാരാൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്നതുമായ ധൗതേശ്വരി ദേവിയെ ഭഗവാൻ ശംഭു ദർശിച്ചു.

Verse 12

दृष्ट्वा धौतेश्वरीं दुर्गां ब्रह्महत्याविनाशिनीम् । तत्र विश्रममाणश्च शङ्करस्त्रिपुरान्तकः

ബ്രഹ്മഹത്യയെ നശിപ്പിക്കുന്ന ധൗതേശ്വരി ദുർഗ്ഗയെ കണ്ട്, ത്രിപുരാന്തകനായ ശങ്കരൻ അവിടെ വിശ്രമിച്ചു.

Verse 13

स शङ्करो ब्रह्महत्याविहीनं मेने त्मानं तस्य तीर्थस्य भावात् । सुविस्मितो देवदेवो वरेण्यो दृष्ट्वा दूरे ब्रह्महत्यां च तीर्थात्

ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹിമയാൽ ശങ്കരൻ താനെ ബ്രഹ്മഹത്യാദോഷരഹിതനെന്നു കരുതി. ദേവദേവനായ വരണ്യ മഹാദേവൻ അത്യന്തം വിസ്മയത്തോടെ തീർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് ദൂരെയായി നിന്ന ബ്രഹ്മഹത്യയെ കണ്ടു.

Verse 14

विधौतपापं महितं धर्मशक्त्या विशेन्न हत्या देवीभयात्प्रभीता । रक्ताम्बरा रक्तमाल्योपयुक्ता कृष्णा नारी रक्तदामप्रसक्ता

ധർമ്മശക്തിയാൽ മഹിമപ്പെട്ട ‘വിധൗതപാപ’ത്തിലേക്ക് ‘ഹത്യാ’ ദേവീഭയത്തിൽ വിറച്ച് പ്രവേശിക്കാനായില്ല. അവൾ ചുവന്ന വസ്ത്രധാരിണിയായി, ചുവന്ന മാലകളാൽ അലങ്കൃതയായി, കൃഷ്ണവർണ്ണ നാരിയായി, ചുവന്ന ദാമം/ഹാരത്തിൽ ആസക്തയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 15

मां वाञ्छन्ती स्कन्धदेशं रहस्ये दूरे स्थिता तीर्थवर्यप्रभावात् । संचिन्त्य देवो मनसा स्मरारिर्वासाय बुद्धिं तत्र तीर्थे चकार

എന്നെ ആഗ്രഹിച്ചിട്ടും അവൾ സ്കന്ദദേശത്തിലെ രഹസ്യസ്ഥാനത്ത്, ആ ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവം മൂലം ദൂരെയായി നിന്നു. ഇത് ആലോചിച്ച സ്മരശത്രുവായ ദേവൻ മനസ്സിൽ അതേ തീർത്ഥത്തിൽ വസിക്കുവാൻ നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 16

विमृश्य देवो बहुशः स्थितः स्वयं विधौतपापः प्रथितः पृथिव्याम् । बभूव तत्रैव निवासकारी विधूतपापनिकटप्रदेशे

പലവട്ടം ആലോചിച്ച ശേഷം ദേവൻ സ്വയം അവിടെയേ നിലകൊണ്ടു. ആ സ്ഥലം ഭൂമിയിൽ ‘വിധൗതപാപ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി; പാപം അകറ്റപ്പെടുന്ന പ്രദേശത്തിനടുത്ത് അവൻ അവിടെയേ വാസം ചെയ്തു.

Verse 17

तदाप्रभृति राजेन्द्र ब्रह्महत्याविनाशनम् । विधौतपापं तत्तीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम्

അന്നുമുതൽ, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, നർമദയിൽ സ്ഥിതമായ ആ തീർത്ഥം ‘വിധൗതപാപ’ എന്ന പേരിൽ ബ്രഹ്മഹത്യാനാശകമായി സ്ഥാപിതമായി.

Verse 18

आश्वयुक्शुक्लनवमी तत्र तीर्थे विशिष्यते । दिनत्रयं तु राजेन्द्र सप्तम्यादिविशेषतः

ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആശ്വയുജ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ നവമി തിഥി അതിവിശേഷമായി മഹിമപ്പെട്ടതാണ്. ഹേ രാജേന്ദ്ര, സപ്തമിയിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന മൂന്നു ദിവസത്തെ വ്രതാചരണം പ്രത്യേകമായി പ്രശംസിതമാണ്.

Verse 19

समुपोष्याष्टमीं भक्त्या साङ्गं वेदं पठेत्तु यः । अहोरात्रेण चैकेन ऋग्यजुःसामसंज्ञकम्

ആർ ഭക്തിയോടെ അഷ്ടമിയിൽ ഉപവാസമനുഷ്ഠിച്ച്, വേദം അങ്ങങ്ങളോടുകൂടി പാരായണം ചെയ്ത്, ഒരു ദിനരാത്രത്തിനുള്ളിൽ ഋഗ്-യജുഃ-സാമ എന്ന ത്രിവേദപാഠം പൂർത്തിയാക്കുന്നുവോ—

Verse 20

अभ्यसन्ब्रह्महत्याया मुच्यते नात्र संशयः । वृषलीगमनं चैव यश्च गुर्वङ्गनागमः

ഈ അനുഷ്ഠാനഫലമായി ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് അവൻ വിമുക്തനാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. അതുപോലെ വൃഷലീഗമനദോഷവും ഗുരുപത്നീഗമനദോഷവും നിന്നുമെല്ലാം മോചനം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 21

स्नात्वा ब्रह्मरसोत्कृष्टे कुम्भेनैव प्रमुच्यते । वन्ध्या स्त्रीजननी या तु काकवन्ध्या मृतप्रजा

ബ്രഹ്മരസത്താൽ ഉന്നതമായ ഈ സ്ഥലത്ത് ഒരു കുംഭജലത്തിൽ മാത്രം സ്നാനം ചെയ്താൽ പൂർണ്ണമായി മോചനം ലഭിക്കുന്നു. വന്ധ്യയായോ കാകവന്ധ്യയായോ മൃതപ്രജയായോ ആയ സ്ത്രീയും ആ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തയാകുന്നു.

Verse 22

सापि कुम्भोदकैः स्नाता जीवत्पुत्रा प्रजावती । अपठस्तु नरोपोष्य ऋग्यजुःसामसम्भवाम्

അവളും കുംഭജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന പുത്രന്മാരുള്ളവളായി, സന്താനവതിയായി മാറുന്നു. പഠനം ഇല്ലാത്ത പുരുഷനും ഉപവാസമനുഷ്ഠിച്ച്, ഋഗ്-യജുഃ-സാമജന്യമായ വിധിയെ (വേദജപത്തെ) ആശ്രയിച്ചാൽ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 23

ऋचमेकां जपन्विप्रस्तथा पर्वणि यो नृप । अनृचोपोष्य गायत्रीं जपेद्वै वेदमातरम्

ഹേ രാജാവേ! പർവ്വദിനങ്ങളിൽ ഒരു ഋച് പോലും ജപിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ധന്യനാകുന്നു. ഋചകൾ പാരായണം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവൻ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് വേദമാതാവായ ഗായത്രിയെ നിശ്ചയമായി ജപിക്കണം.

Verse 24

जपन्नवम्यां विप्रेन्द्रो मुच्यते पापसञ्चयात् । एवं तु कथितं तात पुराणोक्तं महर्षिभिः

നവമി തിഥിയിൽ ജപം ചെയ്യുന്ന ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണൻ പാപസഞ്ചയത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. പ്രിയ താതാ! മഹർഷികൾ പുരാണത്തിൽ ഇങ്ങനെ തന്നെയെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്.

Verse 25

धौतपापं महापुण्यं शिवेन कथितं मम । प्राणत्यागं तु यः कुर्याज्जले वाग्नौ स्थलेऽपि वा

ഈ ‘ധൗതപാപ’ മഹാപുണ്യം ശിവൻ എനിക്ക് ഉപദേശിച്ചു. അവിടെ ജലത്തിലോ അഗ്നിയിലോ ഭൂമിയിലോ പ്രാണത്യാഗം ചെയ്യുന്നവൻ പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 26

स गच्छति विमानेन ज्वलनार्कसमप्रभः । हंसबर्हिप्रयुक्तेन सेव्यमानोऽप्सरोगणैः

അവൻ അഗ്നിയുടെയും സൂര്യന്റെയും സമാന ദീപ്തിയോടെ വിമാനം കയറി യാത്ര ചെയ്യുന്നു. ഹംസങ്ങളും മയിലുകളും ചേർത്ത വാഹനത്തിൽ അപ്സരാഗണങ്ങൾ സേവിക്കുകയും ആദരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 27

शिवस्य परमं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । क्रीडते स्वेच्छया तत्र यावच्चन्द्रार्कतारकम्

അവൻ ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായ ശിവന്റെ പരമധാമം പ്രാപിക്കുന്നു. ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്ന കാലംവരെ അവിടെ സ്വേച്ഛയായി ആനന്ദത്തോടെ വിഹരിക്കുന്നു.

Verse 28

धौतपापे तु या नारी कुरुते प्राणसंक्षयम् । तत्क्षणादेव सा पार्थ पुरुषत्वमवाप्नुयात्

ഹേ പാർഥാ! ധൗതപാപത്തിൽ ഏതൊരു സ്ത്രീ പ്രാണത്യാഗം ചെയ്യുമോ, അവൾ അതേ ക്ഷണത്തിൽ പുരുഷത്വം പ്രാപിക്കുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 29

अथ किं बहुनोक्तेन शुभं वा यदि वाशुभम् । तदक्षयफलं सर्वं धौतपापे कृतं नृप

ഹേ നൃപാ! അധികം പറയേണ്ടതെന്ത്? ശുഭമോ അശുഭമോ, ധൗതപാപത്തിൽ ചെയ്തതെല്ലാം അക്ഷയഫലം നൽകുന്നു।

Verse 30

संन्यसेन्नियमेनान्नं संन्यसेद्विषयादिकम् । फलमूलादिकं चैव जलमेकं न संत्यजेत्

നിയമത്തോടെ പക്വാന്നം ഉപേക്ഷിക്കുകയും വിഷയഭോഗാദികളെ പരിത്യജിക്കുകയും വേണം; ഫലമൂലാദികളാൽ ജീവിക്കാം, എന്നാൽ ഏകമായ ജലം ഉപേക്ഷിക്കരുത്।

Verse 31

एवं यः कुरुते पार्थ रुद्रलोकं स गच्छति । तत्र भुक्त्वाखिलान्भोगाञ्जायते भुवि भूपतिः

ഹേ പാർഥാ! ഇങ്ങനെ ആചരിക്കുന്നവൻ രുദ്രലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; അവിടെ സകലഭോഗങ്ങളും അനുഭവിച്ച് പിന്നെ ഭൂമിയിൽ രാജാവായി ജനിക്കുന്നു।

Verse 184

अध्याय

അധ്യായം. (ഇത് അധ്യായ-സമാപ്തി സൂചിപ്പിക്കുന്ന ശീർഷക/ചിഹ്നമാണ്.)