भस्म–रुद्राक्ष–शिवनाममाहात्म्य (The Greatness of Bhasma, Rudrākṣa, and the Name of Śiva)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत सूत महाभाग व्यासशिष्य नमोस्तु ते । तदेव व्यासतो ब्रूहि भस्ममाहात्म्यमुत्तमम्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ, ഹേ മഹാഭാഗ്യവാനായ സൂതാ! വ്യാസശിഷ്യനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. നീ വ്യാസനിൽ നിന്ന് പഠിച്ചതുപോലെ തന്നെ, പവിത്ര ഭസ്മത്തിന്റെ ഉത്തമ മഹാത്മ്യം ഞങ്ങളോട് പറയുക.

Verse 2

तथा रुद्रा क्षमाहात्म्यं नाम माहात्म्यमुत्तमम् । त्रितयं ब्रूहि सुप्रीत्या ममानंदयचेतसम्

അതുപോലെ, ഹേ രുദ്രാ, ‘ക്ഷമാ-മാഹാത്മ്യം’ എന്ന പരമോത്തമ മഹിമ സ്നേഹത്തോടെ അരുളിച്ചെയ്യുക. ആ മൂന്ന് ഉന്നത ഉപദേശങ്ങൾ എനിക്ക് പറഞ്ഞ് എന്റെ ചിത്തത്തെ ആനന്ദിപ്പിക്കണമേ।

Verse 3

सूत उवाच । साधुपृष्टं भवद्भिश्च लोकानां हितकारकम् । भवंतो वै महाधन्याः पवित्राः कुलभूषणाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ ചോദിച്ചത് അത്യുത്തമമായ ചോദ്യം; ലോകഹിതകരമായത്. നിങ്ങൾ തീർച്ചയായും മഹാധന്യർ, പവിത്രർ, നിങ്ങളുടെ കുലത്തിന്റെ ഭൂഷണങ്ങൾ ആകുന്നു।

Verse 4

येषां चैव शिवः साक्षाद्दैवतं परमं शुभम् । सदा शिवकथा लोके वल्लभा भवतां सदा

ആർക്കു സ്വയം ശിവൻ തന്നെയാണ് പ്രത്യക്ഷമായ പരമ മംഗളദേവത, അവർക്കു ഈ ലോകത്തിൽ ശിവകഥ സദാ സദാകാലം പ്രിയമായിരിക്കട്ടെ।

Verse 5

ते धन्याश्च कृतार्थाश्च सफलं देहधारणम् । उद्धृतञ्च कुलं तेषां ये शिवं समुपासते

അവർ ധന്യർ, കൃതാർത്ഥർ; അവരുടെ ദേഹധാരണം ഫലവത്താകുന്നു. ഭക്തിയോടെ ശിവനെ ഉപാസിക്കുന്നവരുടെ കുലവും ഉയർത്തപ്പെടുന്നു.

Verse 6

मुखे यस्य शिवनाम सदाशिवशिवेति च । पापानि न स्पृशंत्येव खदिरांगारंकयथा

ആരുടെ വായിൽ ശിവനാമം സദാ ‘സദാശിവ, ശിവ’ എന്നു നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അവനെ പാപങ്ങൾ സ്പർശിക്കുകയില്ല; ഖദിരക്കരിയംഗാരം പിടിക്കാനാകാത്തതുപോലെ.

Verse 7

श्रीशिवाय नमस्तुभ्यं मुखं व्याहरते यदा । तन्मुखं पावनं तीर्थं सर्वपापविनाशनम्

വായ് “ശ്രീശിവായ നമഃ” എന്നു ഉച്ചരിക്കുന്നപ്പോൾ, അതേ വായ് പാവന തീർത്ഥമായി സർവ്വപാപനാശിനിയാകുന്നു।

Verse 8

तन्मुखञ्च तथा यो वै पश्यतिप्रीतिमान्नरः । तीर्थजन्यं फलं तस्य भवतीति सुनिश्चितम्

ഭക്തിഭാവം നിറഞ്ഞ ഹൃദയത്തോടെ ആ പാവന മുഖം (വിശ്വേശ്വര ദർശനം) കാണുന്നവന് തീർത്ഥജന്യ പുണ്യഫലം നിശ്ചയമായും ലഭിക്കുന്നു।

Verse 9

यत्र त्रयं सदा तिष्ठेदेतच्छुभतरं द्विजा । तस्य दर्शनमात्रेण वेणीस्नानफलंलभेत्

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! എവിടെ ഈ ത്രയം സദാ നിലകൊള്ളുന്നുവോ ആ സ്ഥലം അത്യന്തം ശുഭം; അതിന്റെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടു വേണീ-സ്നാനഫലം ലഭിക്കും।

Verse 10

शिवनामविभूतिश्च तथा रुद्रा क्ष एव च । एतत्त्रयं महापुण्यं त्रिवेणीसदृशं स्मृतम्

ശിവനാമം, വിഭൂതി, രുദ്രാക്ഷം—ഈ ത്രയം മഹാപുണ്യകരം; ത്രിവേണിയോട് സമമാണെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 11

एतत्त्रयं शरीरे च यस्य तिष्ठति नित्यशः । तस्यैव दर्शनं लोके दुर्लभं पापहारकम्

ആരുടെ ശരീരത്തിൽ ഈ ത്രയം നിത്യമായി നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അവന്റെ ദർശനം തന്നെ ലോകത്തിൽ ദുർലഭവും പാപഹാരകവുമാകുന്നു।

Verse 12

तद्दर्शनं यथा वेणी नोभयोरंतरं मनाक् । एवं योनविजानाति सपापिष्ठो न संशयः

വേണി നോക്കുമ്പോൾ അതിലെ നൂലിഴകളുടെ ഇടയിൽ അല്പമെങ്കിലും വിടവ് കാണാത്തതുപോലെ, അതിപാപിഷ്ഠൻ—സംശയമില്ലാതെ—യോനി (കാമവിഷയം) മാത്രമേ കാണൂ; അതിലെ ഉയർന്ന ഭേദം തിരിച്ചറിയാൻ അവനാകില്ല।

Verse 13

विभूतिर्यस्य नो भाले नांगे रुद्रा क्षधारणम् । नास्ये शिवमयी वाणी तं त्यजेदधमं यथा

നെറ്റിയിൽ വിഭൂതി ഇല്ലാത്തവനും, ശരീരത്തിൽ രുദ്രാക്ഷധാരണം ഇല്ലാത്തവനും, വായിൽ ശിവമയമായ വാക്ക് ഇല്ലാത്തവനും—അവനെ അധമനെന്നു കരുതി ഉപേക്ഷിക്കണം।

Verse 14

शैवं नाम यथा गंगा विभूतिर्यमुना मता । रुद्रा क्षं विधिना प्रोक्ता सर्वपापाविनाशिनी

ശൈവനാമം ഗംഗയെപ്പോലെ; വിഭൂതി യമുനയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; വിധിപ്രകാരം ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട രുദ്രാക്ഷം സർവ്വപാപവിനാശിനിയാണ്।

Verse 15

शरीरे च त्रयं यस्य तत्फलं चैकतः स्थितम् । एकतो वेणिकायाश्च स्नानजंतुफलं बुधैः

ശരീരത്തിൽ ശൈവചിഹ്നത്രയം ഉള്ളവന് അതിന്റെ ഫലം എല്ലാം ഒന്നായി ഏകഫലമായി നിലകൊള്ളുന്നു; അതുപോലെ സ്നാനം, ശൗചം മുതലായ ശുദ്ധികർമങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പുണ്യഫലവും അതിലേയ്ക്ക് ഏകീകരിക്കപ്പെട്ടതാണെന്ന് പണ്ഡിതർ പറയുന്നു।

Verse 16

तदेवं तुलितं पूर्वं ब्रह्मणाहितकारिणा । समानं चैव तज्जातं तस्माद्धार्यं सदा बुधैः

ഇങ്ങനെ ലോകഹിതകാരിയായ ബ്രഹ്മാവ് മുമ്പേ ഇതിനെ തൂക്കി പരിശോധിച്ചു; അത് സമാനമായ (ഫലപ്രദമായ)തന്നെയെന്ന് തെളിഞ്ഞു. അതിനാൽ പണ്ഡിതർ ഇത് എപ്പോഴും ധരിച്ചു സ്വീകരിക്കണം।

Verse 17

तद्दिनं हि समारभ्य ब्रह्मविष्ण्वादिभिः सरैः । धार्यते त्रितयं तच्च दर्शनात्पापहारकम्

ആ ദിനം മുതൽ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു മുതലായ ദേവഗണങ്ങൾ ഈ ത്രിവിധ ശൈവവ്രതം ധരിക്കുന്നു; അതിന്റെ ദർശനമാത്രം പോലും പാപഹാരകമാണ്.

Verse 18

ऋष्य ऊचुः । ईदृशं हि फलं प्रोक्तं नामादित्रितयोद्भवम् । तन्माहात्म्यं विशेषेण वक्तुमर्हसि सुव्रत

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ദിവ്യനാമത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്ന ത്രയത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ഇത്തരമൊരു ഫലം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഹേ സുവ്രത, അതിന്റെ മഹാത്മ്യം പ്രത്യേകമായി പറയേണ്ടത് നിങ്ങളാണ്.

Verse 19

सूत उवाच । ऋषयो हि महाप्राज्ञाः सच्छैवा ज्ञानिनां वराः । तन्माहात्म्यं हि सद्भक्त्या शृणुतादरतो द्विजाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഋഷിമാരേ, നിങ്ങൾ മഹാപ്രാജ്ഞർ, സത്യശൈവന്മാർ, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠർ. അതിനാൽ ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ആദരത്തോടും സദ്ഭക്തിയോടും കൂടി ആ (ശിവതത്ത്വത്തിന്റെ) മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കൂ.

Verse 20

सुगूढमपि शास्त्रेषु पुराणेषु श्रुतिष्वपि । भवत्स्नेहान्मया विप्राः प्रकाशः क्रियतेऽधुना

ഈ തത്ത്വം ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും ശ്രുതികളിലും അത്യന്തം ഗൂഢമായി മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഹേ വിപ്രന്മാരേ, നിങ്ങളോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ ഞാൻ ഇപ്പോൾ അതിനെ വ്യക്തമായി വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

Verse 21

कस्तत्त्रितयमाहात्म्यं संजानाति द्विजोत्तमाः । महेश्वरं विना सर्वं ब्रह्माण्डे सदसत्परम्

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ആ ത്രയത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം യഥാർത്ഥത്തിൽ ആര് അറിയും? കാരണം ഈ സമസ്ത ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിൽ മഹേശ്വരനെ ഒഴികെ എല്ലാം സത്-അസത് എന്ന പരമ ലീല മാത്രമാണ്—ആശ്രിതം, പരമമല്ല.

Verse 22

वच्म्यहं नाम माहात्म्यं यथाभक्ति समासतः । शृणुत प्रीतितो विप्राः सर्वपापहरं परम्

ഇപ്പോൾ ഭക്തിയനുസരിച്ച് സംക്ഷിപ്തമായി ദിവ്യ നാമത്തിന്റെ മഹിമ ഞാൻ പറയുന്നു; ഹേ വിപ്ര ഋഷിമാരേ, പ്രീതിയോടെ കേൾക്കുവിൻ—അത് പരമോപദേശം, സർവ്വപാപഹരം।

Verse 23

इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखंडेशिवनममाहात्म्यवर्णनोनामत्रयोविंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ പവിത്ര ശ്രീശിവ മഹാപുരാണത്തിലെ വിദ്യേശ്വര സംഹിതയിലെ സാധ്യസാധന ഖണ്ഡത്തിൽ “ശിവനാമമാഹാത്മ്യവർണ്ണനം” എന്ന ഇരുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപിച്ചു।

Verse 24

पापमूलानि दुःखानि विविधान्यपि शौनक । शिवनामैकनश्यानि नान्यनश्यानि सर्वथा

ഹേ ശൗനകാ! പാപമൂലമായ നാനാവിധ ദുഃഖങ്ങൾ ശിവനാമം കൊണ്ടുമാത്രമേ നശിക്കൂ; മറ്റേതൊരു മാർഗ്ഗത്താലും അവ പൂർണ്ണമായി നശിക്കുകയില്ല।

Verse 25

स वैदिकः स पुण्यात्मा स धन्यस्स बुधो मतः । शिवनामजपासक्तो यो नित्यं भुवि मानव

ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യരിൽ യാർ നിത്യവും ശിവനാമജപത്തിൽ ആസക്തനായി ഇരിക്കുമോ, അവൻ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥ വൈദികൻ; അവൻ തന്നെയാണ് പുണ്യാത്മാവ്; അവൻ തന്നെയാണ് ധന്യൻ; അവൻ തന്നെയാണ് ബുദ്ധിമാൻ എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു।

Verse 26

भवंति विविधा धर्मास्तेषां सद्यः फलोन्मुखाः । येषां भवति विश्वासः शिवनामजपे मुने

മുനേ, ശിവനാമജപത്തിൽ ദൃഢവിശ്വാസം ഉദിക്കുന്നവരുടെ വിവിധ ധർമ്മകർമ്മങ്ങൾ ഉടൻ തന്നെ ഫലോന്മുഖമായി വേഗം ഫലം നൽകുന്നു।

Verse 27

पातकानि विनश्यंति यावंति शिवनामतः । भुवि तावंति पापानि क्रियंते न नरैर्मुने

മുനേ, ശിവനാമം മൂലം എത്ര പാതകങ്ങൾ നശിക്കുമോ, ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യർ അത്ര പാപങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതേയില്ല।

Verse 28

ब्रह्महत्यादिपापानां राशीनप्रमितान्मुने । शिवनाम द्रुतं प्रोक्तं नाशयत्यखिलान्नरैः

ഹേ മുനേ! ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപങ്ങളുടെ അളവറ്റ കൂമ്പാരങ്ങളും മനുഷ്യർക്കു ശിവനാമോച്ചാരണമാത്രം കൊണ്ടു വേഗത്തിൽ നശിക്കുന്നു.

Verse 29

शिवनामतरीं प्राप्य संसाराब्धिं तरंति ये । संसारमूलपापानि तानि नश्यंत्यसंशयम्

ശിവനാമമെന്ന തോണി ലഭിച്ച് അതിൽ കയറുന്നവർ സംസാരസമുദ്രം കടക്കുന്നു; സംസാരബന്ധത്തിന്റെ മൂലപാപങ്ങൾ സംശയമില്ലാതെ നശിക്കുന്നു.

Verse 30

संसारमूलभूतानां पातकानां महामुने । शिवनामकुठारेण विनाशो जायते ध्रुवम्

ഹേ മഹാമുനേ! സംസാരബന്ധത്തിന്റെ മൂലമായ പാതകങ്ങൾ ശിവനാമമെന്ന കുഠാരത്താൽ തീർച്ചയായും നശിക്കുന്നു.

Verse 31

शिवनामामृतं पेयं पापदावानलार्दितैः । पापदावाग्नितप्तानां शांतिस्तेन विना न हि

പാപമെന്ന ദാവാനലത്തിൽ പീഡിതർ ശിവനാമാമൃതം പാനം ചെയ്യണം; ആ പാപദാവാഗ്നിയിൽ ദഗ്ധരായവർക്ക് അതില്ലാതെ ശാന്തി ഇല്ല.

Verse 32

शिवेति नामपीयूषवर्षधारापरिप्लुताः । संसारदवमध्येपि न शोचंति कदाचन

‘ശിവ’ എന്ന നാമാമൃതവർഷധാരയിൽ മുഴുവനായി നനഞ്ഞവർ, സംസാരമെന്ന ദാവാനലത്തിന്റെ നടുവിലായാലും ഒരിക്കലും ശോകിക്കുന്നില്ല।

Verse 33

शिवनाम्नि महद्भक्तिर्जाता येषां महात्मनाम् । तद्विधानां तु सहसा मुक्तिर्भवति सर्वथा

ശിവനാമത്തിൽ മഹാഭക്തി ഉദിച്ച മഹാത്മാക്കൾ, ആ പുണ്യവിധി അനുഷ്ഠിക്കുന്നതാൽ അതിവേഗം സർവ്വഥാ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 34

अनेकजन्मभिर्येन तपस्तप्तं मुनीश्वर । शिवनाम्नि भवेद्भक्तिः सर्वपापापहारिणी

ഹേ മുനീശ്വരാ! അനേകം ജന്മങ്ങളിലായി തപസ്സു ചെയ്തവനേ ശിവനാമത്തിൽ സർവ്വപാപഹാരിണിയായ ഭക്തി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 35

यस्या साधारणं शंभुनाम्नि भक्तिरखंडिता । तस्यैव मोक्षः सुलभो नान्यस्येति मतिर्मम

എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ശംഭുനാമത്തിൽ സാധാരണമായിട്ടുപോലും അഖണ്ഡഭക്തി നിലനിൽക്കുന്നവനേ മോക്ഷം സുലഭം; മറ്റാർക്കും അല്ല।

Verse 36

कृत्वाप्यनेकपापानि शिवनामजपादरः । सर्वपापविनिर्मुक्तो भवत्येव न संशयः

അനേകം പാപങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ശിവനാമജപത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ലീനനായവൻ സംശയമില്ലാതെ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനാകുന്നു।

Verse 37

भवंति भस्मसाद्वृक्षा दवदग्धा यथा वने । तथा तावंति दग्धानि पापानि शिवनामतः

കാട്ടിൽ കാട്ടുതീയിൽ ദഹിച്ച വൃക്ഷങ്ങൾ ഭസ്മമാകുന്നതുപോലെ, ശിവനാമത്തിന്റെ മാത്രം ശക്തിയാൽ പാപങ്ങൾ വേരോടെ ദഹിച്ച് നശിക്കുന്നു।

Verse 38

यो नित्यं भस्मपूतांगः शिवनामजपादरः । संतरत्येव संसारं सघोरमपि शौनक

ഹേ ശൗനകാ, നിത്യവും ഭസ്മം ധരിച്ചു ദേഹം ശുദ്ധീകരിച്ച് ശിവനാമജപത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ലീനനായവൻ, ഭയാനകമായ സംസാരത്തെയും നിശ്ചയമായി കടന്നുപോകുന്നു।

Verse 39

ब्रह्मस्वहरणं कृत्वा हत्वापि ब्राह्मणान्बहून् । न लिप्यते नरः पापैः शिवनामजपादरः

ബ്രാഹ്മണന്റെ ധനം അപഹരിക്കുകയും അനേകം ബ്രാഹ്മണരെ വധിക്കുകയും ചെയ്താലും, ശിവനാമജപത്തിൽ ആദരവുള്ളവൻ പാപത്തിൽ ലിപ്തനാകുന്നില്ല।

Verse 40

विलोक्य वेदानखिलाञ्छिवनामजपः परम् । संसारतारणोपाय इति पूर्वैर्विनिश्चितः

സകല വേദങ്ങളും സമഗ്രമായി പരിശോധിച്ച പൂർവമുനിമാർ, ശിവനാമജപം തന്നെയാണ് പരമസാധനയും സംസാരതരണം ചെയ്യാനുള്ള ഉപായവും എന്നു നിർണ്ണയിച്ചു।

Verse 41

किं बहूक्त्या मुनिश्रेष्ठाः श्लोकेनैकेन वच्म्यहम् । शिवनाम्नो महिमानं सर्वपापापहारिणम्

മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അധികം വാക്കുകൾ എന്തിന്? ഒരൊറ്റ ശ്ലോകത്തിൽ ഞാൻ ശിവനാമത്തിന്റെ മഹിമ പറയുന്നു; അത് സർവ്വപാപങ്ങളും അകറ്റുന്നതാണ്.

Verse 42

पापानां हरणे शंभोर्नामः शक्तिर्हि पावनी । शक्नोति पातकं तावत्कर्तुं नापि नरः क्वचित्

പാപങ്ങൾ ഹരിക്കുന്നതിൽ ശംഭുവിന്റെ നാമം തന്നെയാണ് പാവനശക്തി. എവിടെയും ഒരു മനുഷ്യനും അത്ര വലിയ പാതകം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല; അതിനെ ആ (ദിവ്യ നാമം) ശുദ്ധീകരിക്കാതിരിക്കുമെന്നത്ര.

Verse 43

शिवनामप्रभावेण लेभे सद्गतिमुत्तमाम् । इन्द्र द्युम्ननृपः पूर्वं महापापः पुरामुने

ഓ മുനേ! ശിവനാമത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ, മുമ്പ് മഹാപാപഭാരത്തിൽ ആയിരുന്ന ഇന്ദ്രദ്യുമ്ന രാജാവ് പരമോത്തമ സദ്ഗതി പ്രാപിച്ചു।

Verse 44

तथा काचिद्द्विजायोषा सौ मुने बहुपापिनी । शिवनामप्रभावेण लेभे सद्गतिमुत्तमाम्

ഓ മുനേ! അതുപോലെ അനേകം പാപങ്ങളാൽ മലിനയായ ഒരു ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീയും ശിവനാമത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ പരമോത്തമ സദ്ഗതി പ്രാപിച്ചു।

Verse 45

इत्युक्तं वो द्विजश्रेष्ठा नाममाहात्म्यमुत्तमम् । शृणुध्वं भस्ममाहात्म्यं सर्वपावनपावनम्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! നാമമാഹാത്മ്യത്തിന്റെ പരമോത്തമം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പ്രസ്താവിച്ചു; ഇനി സർവ്വപാവനങ്ങളെയും പാവനമാക്കുന്ന ഭസ്മമാഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കുവിൻ।