कामशापानुग्रहः (Kāmaśāpānugraha) — “The Curse and Grace Concerning Kāma”

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ततस्ते मुनयः सर्वे तदाभिप्रायवेदिनः । चक्रुस्तदुचितं नाम मरीचिप्रमुखास्सुताः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം ആ അഭിപ്രായം അറിഞ്ഞിരുന്ന എല്ലാ മുനിമാരും, മരീചി മുതലായ ആദി ഋഷികളുടെ പുത്രന്മാർ, അതിനുയോജ്യമായ ഒരു നാമം നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 2

मुखावलोकनादेव ज्ञात्वा वृत्तांतमन्यतः । दक्षादयश्च स्रष्टारः स्थानं पत्नीं च ते ददुः

അവന്റെ മുഖം മാത്രം ദർശിച്ചതിനാൽ തന്നെ അവർ മറ്റു സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുമുള്ള യഥാർത്ഥ വൃത്താന്തവും അറിഞ്ഞു. അതിനാൽ ദക്ഷാദി സ്രഷ്ടാക്കൾ അവനു മാന്യസ്ഥാനവും ഭാര്യയെയും നൽകി.

Verse 3

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे कामशापानुग्रहो नाम तृतीयोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ ഗ്രന്ഥമായ രുദ്രസംഹിതയുടെ ദ്വിതീയ വിഭാഗമായ സതീഖണ്ഡത്തിൽ ‘കാമശാപാനുഗ്രഹ’ എന്ന നാമമുള്ള മൂന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 4

ऋषय ऊचुः । यस्मात्प्रमथसे तत्त्वं जातोस्माकं यथा विधेः । तस्मान्मन्मथनामा त्वं लोके ख्यातो भविष्यसि

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—വിധാതാ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വിധിപ്രകാരം ഞങ്ങളുടെ മഥനത്തിൽ നിന്നാണ് നീ ഉദ്ഭവിച്ചത്; അതിനാൽ ലോകത്തിൽ നീ ‘മന്മഥ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനാകും.

Verse 5

जगत्सु कामरूपस्त्वं त्वत्समो न हि विद्यते । अतस्त्वं कामनामापि ख्यातो भव मनोभव

സകല ലോകങ്ങളിലും നീ തന്നെയാണ് കാമസ്വരൂപൻ; നിനക്കു തുല്യൻ ആരുമില്ല. അതിനാൽ ഹേ മനോഭവാ, ‘കാമ’ എന്ന നാമത്താലും പ്രസിദ്ധനാകുക.

Verse 6

मदनान्मदनाख्यस्त्वं जातो दर्पात्सदर्पकः । तस्मात्कंदर्पनामापि लोके ख्यातो भविष्यसि

മദനത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചതിനാൽ നീ ‘മദനൻ’ എന്നു അറിയപ്പെടും; ദർപ്പത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചതിനാൽ നീ സദാ ദർപ്പയുക്തനാകും. അതിനാൽ ലോകത്തിൽ ‘കന്ദർപ്പൻ’ എന്ന നാമത്താലും പ്രസിദ്ധനാകും.

Verse 7

त्वत्समं सर्वदेवानां यद्वीर्यं न भविष्यति । ततः स्थानानि सर्वाणि सर्वव्यापी भवांस्ततः

സകല ദേവന്മാരിലും നിനക്കു തുല്യമായ വീര്യം ആരിലും ഉണ്ടാകില്ല. അതിനാൽ എല്ലാ സ്ഥാനങ്ങളും ധാമങ്ങളും നിനക്കാൽ വ്യാപ്തമാകും; നീ സർവ്വവ്യാപിയാകും.

Verse 8

दक्षोयं भवते पत्नी स्वयं दास्यति कामिनीम् । आद्यः प्रजापतिर्यो हि यथेष्टं पुरुषोत्तमः

ഹേ പുരുഷോത്തമാ, ഈ ദക്ഷൻ സ്വയം തന്റെ പ്രിയ കന്യകയെ നിനക്കു ഭാര്യയായി നൽകും. കാരണം അവൻ ആദി പ്രജാപതി; തന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ.

Verse 9

एषा च कन्यका चारुरूपा ब्रह्ममनोभवा । संध्या नाम्नेति विख्याता सर्वलोके भविष्यति

ഈ കന്യക മനോഹരരൂപിണി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൾ. ‘സന്ധ്യാ’ എന്ന നാമത്താൽ അവൾ സർവ്വലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധയാകും.

Verse 10

ब्रह्मणो ध्यायतो यस्मात्सम्यग्जाता वरांगना । अतस्संध्येति विख्याता क्रांताभा तुल्यमल्लिका

ബ്രഹ്മാവ് ധ്യാനത്തിലിരിക്കെ ആ ശ്രേഷ്ഠ കന്യ ശരിയായി ജനിച്ചതിനാൽ അവൾ ‘സന്ധ്യാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായി. അവളുടെ പ്രഭ മയക്കുന്നവയും, മല്ലിക (മുല്ല) പുഷ്പംപോലെ സുന്ദരിയുമായിരുന്നു.

Verse 11

ब्रह्मोवाच । कौसुमानि तथास्त्राणि पंचादाय मनोभवः । प्रच्छन्नरूपी तत्रैव चिंतयामास निश्चयम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—മനോഭവൻ (കാമദേവൻ) തന്റെ അഞ്ചു കുസുമാസ്ത്രങ്ങൾ എടുത്ത്, മറഞ്ഞ രൂപം ധരിച്ചു, അവിടെയേ നിന്നുകൊണ്ട് തന്റെ നിശ്ചയം ആലോചിച്ചു.

Verse 12

हर्षणं रोचनाख्यं च मोहनं शोषणं तथा । मारणं चेति प्रोक्तानि मुनेर्मोहकराण्यपि

ഹർഷണം, ‘രോചന’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ക്രിയ, മോഹനം, ശോഷണം, മാരണം—ഇവയെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ഇവ മുണിയെയും മോഹിപ്പിക്കുന്ന കർമങ്ങളായും പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 13

ब्रह्मणा मम यत्कर्म समुद्दिष्टं सनातनम् । तदिहैव करिष्यामि मुनीनां सन्निधौ विधे

ഹേ ബ്രഹ്മാ! നീ എനിക്കായി നിർദ്ദേശിച്ച സനാതന കർത്തവ്യം ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ ഈ മുനികളുടെ സന്നിധിയിൽ വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിക്കും।

Verse 14

तिष्ठंति मुनयश्चात्र स्वयं चापि प्रजापतिः । एतेषां साक्षिभूतं मे भविष्यंत्यद्य निश्चयम्

ഇവിടെ മുനിമാർ നിലകൊള്ളുന്നു; സ്വയം പ്രജാപതിയും ഇവിടെ തന്നെയുണ്ട്. നിശ്ചയമായി ഇന്ന് ഇവർ എന്റെ സാക്ഷികളാകും।

Verse 15

संध्यापि ब्रह्मणा प्रोक्ता चेदानीं प्रेषयेद्वचः । इह कर्म परीक्ष्यैव प्रयोगान्मोहयाम्यहम्

ബ്രഹ്മാവ് സന്ധ്യാവന്ദനം കൽപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ തന്റെ ആജ്ഞ അയക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ ആദ്യം ഇവിടെ ചെയ്യുന്ന കർമ്മത്തെ പരീക്ഷിക്കും; അതിന്റെ പ്രയോഗത്തിൽ ഇടപെട്ട് ഞാൻ അവരെ മോഹത്തിലാഴ്ത്തും.

Verse 16

ब्रह्मोवाच । इति संचित्य मनसा निश्चित्य च मनोभवः । पुष्पजं पुष्पजातस्य योजयामास मार्गणैः

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു: ഇപ്രകാരം മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച് ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്ത്, മനോഭവൻ (കാമദേവൻ) പുഷ്പധനുസ്സിൽ പുഷ്പബാണങ്ങൾ തൊടുത്ത് അവ പ്രയോഗത്തിന് സജ്ജമാക്കി.

Verse 17

आलीढस्थानमासाद्य धनुराकृष्य यत्नतः । चकार वलयाकारं कामो धन्विवरस्तदा

അപ്പോൾ ശ്രേഷ്ഠനായ വില്ലാളി കാമദേവൻ ആലീഢ ഭാവത്തിൽ നിലയുറപ്പിക്കുകയും പ്രയത്നപൂർവ്വം വില്ല് വലിച്ച് അതിനെ വട്ടത്തിലാക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 18

संहिते तेन कोदंडे मारुताश्च सुगंधयः । ववुस्तत्र मुनिश्रेष्ठ सम्यगाह्लादकारिणः

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ആ സുസംയോജിത കോദണ്ഡത്തിൽ സുഗന്ധവായുക്കൾ വീശിത്തുടങ്ങി; അവ സമ്യക് ആഹ്ലാദം പകരുന്നതായിരുന്നു—ശിവകാര്യത്തിന്റെ പവിത്ര വികാസത്തിന് ശുഭലക്ഷണം.

Verse 19

ततस्तानपि धात्रादीन् सर्वानेव च मानसान् । पृथक् पुष्पशरैस्तीक्ष्णैर्मोहयामास मोहनः

അതിനുശേഷം ആ മോഹകൻ കാമദേവൻ തീക്ഷ്ണമായ പുഷ്പശരങ്ങളാൽ ധാത്ര മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും, മനസ്സിൽ ജനിച്ച എല്ലാ മാനസജ സത്തകളെയും വേർതിരിച്ച് മോഹിപ്പിച്ചു।

Verse 20

ततस्ते मुनयस्सर्वे मोहिताश्चाप्यहं मुने । सहितो मनसा कंचिद्विकारं प्रापुरादितः

അപ്പോൾ ആ എല്ലാ മുനിമാരും മോഹിതരായി—ഹേ മുനേ, ഞാനും അങ്ങനെ തന്നെ. അവരുടെ കൂടെ എന്റെ മനസ്സും ആദിമുതൽ ഒരു തരത്തിലുള്ള വികാരത്തിലേക്ക് വീണു.

Verse 21

संध्यां सर्वे निरीक्षंतस्सविकारं मुहुर्मुहुः । आसन् प्रवृद्धमदनाः स्त्री यस्मान्मदनैधिनी

അവർ എല്ലാവരും വീണ്ടും വീണ്ടും സന്ധ്യയെ വികാരഭരിതമായ മനസ്സോടെ നോക്കി; അവൾ മദനനെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്ന സ്ത്രീയായതിനാൽ, അവരുടെ ഉള്ളിൽ കാമം ശക്തമായി വളർന്നു.

Verse 22

ततः सर्वान्स मदनो मोहयित्वा पुनःपुनः । यथेन्द्रियविकारं त प्रापुस्तानकरोत्तथा

അതിനുശേഷം മദനൻ എല്ലാവരെയും വീണ്ടും വീണ്ടും മോഹിപ്പിച്ച്, അവർ അനുഭവിച്ച ഇന്ദ്രിയവികാരങ്ങളിലേക്കുതന്നെ അവരെ അങ്ങനെ തന്നെ ആക്കി വീഴ്ത്തി.

Verse 23

उदीरितेंद्रियो धाता वीक्ष्याहं स यदा च ताम् । तदैव चोनपंचाशद्भावा जाताश्शरीरतः

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഉണർന്ന ധാതാ (സൃഷ്ടികർത്താവ്) അവളെ ദർശിച്ച്—“ഞാൻ അവളെ നോക്കുന്നു” എന്നു പറഞ്ഞു. അതേ നിമിഷം അവന്റെ സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഒൻപത്തൊൻപത്? (49) ഭാവ-തത്ത്വങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 24

सापि तैर्वीक्ष्यमाणाथ कंदर्पशरपातनात् । चक्रे मुहुर्मुहुर्भावान्कटाक्षावरणादिकान्

അവളും അവരുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പെട്ട്, കന്ദർപ്പന്റെ (കാമന്റെ) അമ്പുകളുടെ പ്രഹാരത്തിൽ പീഡിതയായി, വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രണയത്തിന്റെ സുകുമാരഭാവങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിച്ചു—വശനോട്ടം ഇടുക, പിന്നെ ലജ്ജയാൽ അത് മറയ്ക്കുക മുതലായവ.

Verse 25

निसर्गसुंदरी संध्या तान्भावान् मानसोद्भवान् । कुर्वंत्यतितरां रेजे स्वर्णदीव तनूर्मिभिः

സ്വഭാവസുന്ദരിയായ ആ സന്ധ്യ, മനസ്സിൽ നിന്നുയർന്ന ആ ഭാവങ്ങളെ പ്രകടിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, സ്വന്തം ദേഹത്തിലെ പ്രഭാതരംഗങ്ങളാൽ സ്വർണ്ണദീപംപോലെ അത്യന്തം ദീപ്തിയായി തിളങ്ങി।

Verse 26

अथ भावयुतां संध्यां वीक्ष्याकार्षं प्रजापतिः । धर्माभिपूरित तनुरभिलाषमहं मुने

അപ്പോൾ ഭാവസമ്പന്നയായ ആ സന്ധ്യയെ കണ്ട പ്രജാപതി (ബ്രഹ്മാവ്) ഉള്ളിൽ നിന്നു തന്നെ അവളിലേക്കു ആകർഷിതനായി। ഹേ മുനേ, ധർമ്മം നിറഞ്ഞ ദേഹം ഉണ്ടായിട്ടും അവന്റെ അന്തഃകരണത്തിൽ ആഗ്രഹം ഉദിച്ചു।

Verse 27

ततस्ते मुनयस्सर्वे मरीच्यत्रिमुखा अपि । दक्षाद्याश्च द्विजश्रेष्ठ प्रापुर्वेकारिकेन्द्रियम्

അപ്പോൾ മരീചി, അത്രി മുതലായ എല്ലാ മുനിമാരും, ദക്ഷാദികളും, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, വൈകാരിക ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ (സൂക്ഷ്മവും ശുദ്ധവുമായ ഇന്ദ്രിയശക്തികൾ) പ്രാപിച്ചു।

Verse 28

दृष्ट्वा तथाविधा दक्षमरीचिप्रमुखाश्च माम् । संध्यां च कर्मणि निजे श्रद्दधे मदनस्तदा

എന്നെ ആ നിലയിൽ കണ്ട ദക്ഷനും മരീചി-പ്രമുഖ മുനിമാരും തങ്ങളുടെ സന്ധ്യാവന്ദനവും നിയതകർമ്മങ്ങളും ശ്രദ്ധയോടെ അനുഷ്ഠിച്ചു; അപ്പോൾ മദനൻ (കാമദേവൻ)യും തന്റെ നിയുക്ത കൃത്യത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 29

यदिदं ब्रह्मणा कर्म ममोद्दिष्टं मयापि तत् । कर्तुं शक्यमिति ह्यद्धा भावितं स्वभुवा तदा

“ബ്രഹ്മാവ് എനിക്ക് നിർദ്ദേശിച്ച ആ കൃത്യം ഞാനും നിർവഹിക്കാം”—എന്ന് അപ്പോൾ സ്വയംഭൂ ബ്രഹ്മാവ് സംശയമില്ലാതെ ദൃഢമായി നിശ്ചയിച്ചു।

Verse 30

इत्थं पापगतिं वीक्ष्य भ्रातॄणां च पितुस्तथा । धर्मस्सस्मार शंभुं वै तदा धर्मावनं प्रभुम्

ഇങ്ങനെ സഹോദരന്മാരുടെയും പിതാവിന്റെയും പാപഗതി കണ്ട ധർമ്മൻ അപ്പോൾ ധർമ്മസംരക്ഷകനായ പ്രഭു ശംഭു മഹേശ്വരനെ സ്മരിച്ചു ശരണം പ്രാപിച്ചു।

Verse 31

संस्मरन्मनसा धर्मं शंकरं धर्मपालकम् । तुष्टाव विविधैर्वाक्यैर्दीनो भूत्वाजसंभवः

മനസ്സിൽ ധർമ്മസ്വരൂപനും ധർമ്മപാലകനുമായ ശങ്കരനെ സ്മരിച്ച് അജസംഭവൻ (ബ്രഹ്മാവ്) ദീനനായി വ്യാകുലനായി പലവിധ വിനയവചനങ്ങളാൽ അവനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 32

धर्म उवाच । देवदेव महादेव धर्मपाल नमोस्तु ते । सृष्टिस्थितिविनाशानां कर्ता शंभो त्वमेव हि

ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവദേവ മഹാദേവ, ഹേ ധർമ്മപാല, നമസ്കാരം. ഹേ ശംഭോ, സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-നാശങ്ങളുടെ കർത്താവ് സത്യത്തിൽ നീയേ.

Verse 33

सृष्टौ ब्रह्मा स्थितौ विष्णुः प्रलये हररूपधृक् । रजस्सत्त्वतमोभिश्च त्रिगुणैरगुणः प्रभो

സൃഷ്ടിയിൽ ബ്രഹ്മാവായി, നിലനിൽപ്പിൽ വിഷ്ണുവായി, പ്രളയത്തിൽ ഹരരൂപം ധരിക്കുന്നു; രജസ്-സത്ത്വ-തമസ് എന്ന ത്രിഗുണങ്ങളാൽ പ്രവർത്തിച്ചാലും, ഹേ പ്രഭോ, നീ സത്യത്തിൽ നിർഗുണൻ തന്നെ.

Verse 34

निस्त्रैगुण्यः शिवः साक्षात्तुर्यश्च प्रकृतेः परः । निर्गुणो निर्विकारी त्वं नानालीलाविशारदः

നീ സാക്ഷാൽ ശിവൻ—ത്രിഗുണാതീതൻ, തുര്യാവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, പ്രകൃതിക്കപ്പുറം. നീ നിർഗുണൻ, നിർവികാരൻ; എങ്കിലും അനേകം ദിവ്യ ലീലകളിൽ പരമ നിപുണൻ.

Verse 35

रक्षरक्ष महादेव पापान्मां दुस्तरादितः । मत्पितायं तथा चेमे भ्रातरः पापबुद्धयः

ഹേ മഹാദേവാ! രക്ഷിക്കേണമേ, രക്ഷിക്കേണമേ—ഈ ദുസ്തര പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് എന്നെ കാത്തരുളേണമേ. ഇവിടെ എന്റെ പിതാവും, ഈ സഹോദരന്മാരും പാപബുദ്ധിയുള്ളവർ ആകുന്നു।

Verse 36

ब्रह्मोवाच । इति स्तुतो महेशानो धर्मेणैव परः प्रभुः । तत्राजगाम शीघ्रं वै रक्षितुं धर्ममात्मभूः

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ധർമ്മനിഷ്ഠനായ പരമപ്രഭു മഹേശാനൻ, ധർമ്മത്തെ രക്ഷിക്കുവാൻ സ്വയംഭുവായി അവിടെ അതിവേഗം എത്തി।

Verse 37

जातो वियद्गतश्शंभुर्विधिं दृष्ट्वा तथाविधम् । मां दक्षाद्यांश्च मनसा जहासोपजहास च

പ്രകടമായി ആകാശമാർഗ്ഗം ഗമിച്ച ശംഭു, വിധി (ബ്രഹ്മാവിനെ) ആ അവസ്ഥയിൽ കണ്ടപ്പോൾ, മനസ്സിനുള്ളിൽ എന്നെയും ദക്ഷാദികളെയും കുറിച്ച് ചിരിച്ചു; സ്വയം മന്ദഹാസവും ചെയ്തു।

Verse 38

स साधुवादं तान् सर्वान्विहस्य च पुनः पुनः । उवाचेदं मुनिश्रेष्ठ लज्जयन् वृषभध्वजः

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! വൃഷഭധ്വജനായ ഭഗവാൻ ശിവൻ എല്ലാവരുടെയും സാധുവാദം വീണ്ടും വീണ്ടും പുഞ്ചിരിയോടെ സ്വീകരിച്ച്, ലജ്ജിച്ചവനെപ്പോലെ ഈ വചനങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 39

शिव उवाच । अहो ब्रह्मंस्तव कथं कामभावस्समुद्गतः । दृष्ट्वा च तनयां नैव योग्यं वेदानुसारिणाम्

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അയ്യോ ബ്രഹ്മനേ! നിനക്കുള്ളിൽ ഈ കാമഭാവം എങ്ങനെ ഉദിച്ചു? സ്വന്തം പുത്രിയെ കണ്ടിട്ടും ഇത്തരമൊരു ചിന്ത വേദാനുസാരികൾക്ക് ഒരിക്കലും യോജ്യമല്ല।

Verse 40

यथा माता च भगिनी भ्रातृपत्नी तथा सुता । एतः कुदृष्ट्या द्रष्टव्या न कदापि विपश्चिता

മാതാവ്, സഹോദരി, സഹോദരന്റെ ഭാര്യ, മകൾ—ഇവരെ അങ്ങനെ തന്നെയായി കാണണം; വിവേകി ഒരിക്കലും കുദൃഷ്ടിയോടെ അവരെ നോക്കരുത്।

Verse 41

एष वै वेदमार्गस्य निश्चयस्त्वन्मुखे स्थितः । कथं तु काममात्रेण स ते विस्मारितो विधे

വേദമാർഗ്ഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ ദൃഢനിശ്ചയം നിന്റെ തന്നെ അധരങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. എങ്കിൽ ഹേ വിധാതാ ബ്രഹ്മാ, വെറും കാമം കൊണ്ടു അത് നിനക്കു എങ്ങനെ മറന്നുപോയി?

Verse 42

धैर्ये जागरितं ब्रह्मन्मनस्ते चतुरानन । कथं क्षुद्रेण कामेन रंतुं विगटितं विधे

ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഹേ ചതുരാനന! ധൈര്യത്തിൽ ജാഗരിതമായ നിന്റെ മനസ്സ് സ്ഥിരമാണ്. എങ്കിൽ ഹേ വിധാതാ, നിസ്സാര കാമത്തിൽ രമിക്കുവാൻ അത് എങ്ങനെ ശിഥിലമായി?

Verse 43

एकांतयोगिनस्तस्मात्सर्वदादित्यदर्शिनः । कथं दक्षमरीच्याद्या लोलुपाः स्त्रीषु मानसाः

അതുകൊണ്ട് ഏകാന്തയോഗികൾ, സദാ അന്തർസ്ഥിത ആദിത്യൻ—ചൈതന്യസൂര്യൻ—ദർശിക്കുന്നവർ, അവരുടെ മനസ്സ് സ്ത്രീകളെ പിന്തുടർന്ന് എങ്ങനെ ഓടും? അങ്ങനെ ഇരിക്കെ ദക്ഷൻ, മരീചി മുതലായ ഋഷിമാർ സ്ത്രീകളോട് എങ്ങനെ ലോലുപരാകാം?

Verse 44

कथं कामोपि मंदात्मा प्राबल्यात्सोधुनैव हि । विकृतान्बाणैः कृतवानकालज्ञोल्पचेतनः

കാമൻ മന്ദബുദ്ധിയാണെങ്കിലും, ബലവും അഹങ്കാരവും പ്രേരിപ്പിച്ച് അവൻ ഇപ്പോഴേ വികൃതമായ ബാണങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചു; അകാലജ്ഞനും അല്പചേതനനും ആയിട്ട് അവൻ ഇങ്ങനെ എങ്ങനെ ചെയ്തു?

Verse 45

धिक्तं श्रुतं सदा तस्य यस्य कांता मनोहरत् । धैर्यादाकृष्य लौल्येषु मज्जयत्यपि मानसम्

ആളുടെ മനോഹരയായ ഭാര്യ തന്റെ മോഹനാകർഷണത്തോടെ അവന്റെ മനസ്സിനെ ധൈര്യത്തിൽ നിന്ന് വലിച്ചിഴച്ച് ചാഞ്ചല്യമായ ആഗ്രഹങ്ങളിൽ മുങ്ങിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ആ പുരുഷന്റെ സകല ശ്രുതജ്ഞാനവും ധിക്കാരയോഗ്യം.

Verse 46

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा लोके सोहं शिवस्य च । व्रीडया द्विगुणीभूतस्स्वेदार्द्रस्त्वभवं क्षणात्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ലോകത്തിനുമുമ്പിലും ശിവന്റെ മുമ്പിലും, ഞാൻ ലജ്ജയിൽ ഇരട്ടിയായി; ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ എന്റെ ശരീരം വിയർപ്പിൽ നനഞ്ഞു.

Verse 47

ततो निगृह्यैंद्रियकं विकारं चात्यजं मुने । जिघृक्षुरपि तद्भीत्या तां संध्यां कामरूपिणीम्

പിന്നീട്, ഹേ മുനേ, ഇന്ദ്രിയജന്യമായ വികാരചലനം നിയന്ത്രിച്ച് അവൻ ആ പ്രേരണ ഉപേക്ഷിച്ചു; പിടിക്കണമെന്നുണ്ടായിരുന്നാലും, അതിന്റെ ഭയത്താൽ, ഇഷ്ടാനുസരണം രൂപം ധരിക്കുന്ന ആ സന്ധ്യയെ അവൻ വിട്ടുകളഞ്ഞു.

Verse 48

मच्छरीरात्तु घर्मांभो यत्पपात द्विजोत्तम धर्मांभो । अग्निष्वात्ताः पितृगणा जाताः पितृगणास्ततः

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, എന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വീണ വിയർപ്പുതുള്ളികൾ—ആ ധർമ്മമയമായ പവിത്രജലം—അഗ്നിഷ്വാത്തർ എന്ന പിതൃഗണങ്ങളായി ജനിച്ചു; ഇങ്ങനെ പിതൃഗണങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 49

भिन्नांजननिभास्सर्वे फुल्लराजीवलोचनाः । नितांतयतयः पुण्यास्संसारविमुखाः परे

അവർ എല്ലാവരും ഭിന്ന അഞ്ജനത്തെപ്പോലെ ശ്യാമവർണ്ണരും, പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ താമരപോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവരുമായിരുന്നു. അവർ അത്യന്തം നിയന്ത്രിത യതികൾ, പവിത്രരും പുണ്യവാന്മാരും—സംസാരവിമുഖർ, ശിവമാർഗത്തിൽ മോക്ഷപരായണർ.

Verse 50

सहस्राणां चतुःषष्टिरग्निष्वात्ताः प्रकीर्तिता । षडशीतिसहस्राणि तथा बर्हिषदो मुने

ആയിരങ്ങളിൽ അറുപത്തിനാല് ‘അഗ്നിഷ്വാത്ത’ പിതൃകൾ എന്നു പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ, ഹേ മുനേ, എൺപത്താറായിരം ‘ബർഹിഷദ്’ പിതൃകളും എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 51

घर्मांभः पतितं भूमौ तदा दक्षशरीरतः । समस्तगुणसंपन्ना तस्माज्जाता वरांगना

അപ്പോൾ ദക്ഷന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു വീണ ഘർമ്മജലം ഭൂമിയിൽ പതിച്ചപ്പോൾ, ആ തുള്ളിയിൽ നിന്നുതന്നെ സർവ്വഗുണസമ്പന്നയായ ഒരു ശ്രേഷ്ഠ കന്യ ജനിച്ചു.

Verse 52

तन्वंगी सममध्या च तनुरोमावली श्रुता । मृद्वंगी चारुदशना नवकांचनसुप्रभा

അവൾ തന്വംഗിയും സമമധ്യയും ആയിരുന്നു; ദേഹത്തിലെ സൂക്ഷ്മ രോമാവലിക്കായി പ്രസിദ്ധയായിരുന്നു. മൃദുലാംഗി, ചാരുദശന, നവകാഞ്ചനത്തെപ്പോലെ ദീപ്തിമയിയായി പ്രകാശിച്ചു.

Verse 53

सर्वावयवरम्या च पूर्णचन्द्राननाम्बुजा । नाम्ना रतिरिति ख्याता मुनीनामपि मोहिनी

അവൾ എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും മനോഹരിയായിരുന്നു; അവളുടെ പദ്മമുഖം പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു. ‘രതി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായ അവൾ മുനിമാരെയും മോഹിപ്പിക്കുന്നവളായിരുന്നു.

Verse 54

मरीचिप्रमुखा षड् वै निगृहीतेन्द्रियक्रियाः । ऋते क्रतुं वसिष्ठं च पुलस्त्यांगिरसौ तथा

മരീചി-പ്രമുഖമായ ആറു മുനിമാർ ഇന്ദ്രിയപ്രവൃത്തികളെ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നു; പുലസ്ത്യനും അങ്ഗിരസനും അതുപോലെ—ക്രതുവിനെയും വസിഷ്ഠനെയും ഒഴികെ.

Verse 55

क्रत्वादीनां चतुर्णां च बीजं भूमौ पपात च । तेभ्यः पितृगणा जाता अपरे मुनिसत्तम

ക്രത്വാദി നാലുപേരുടെ ബീജം ഭൂമിയിൽ വീണു. അതിൽ നിന്ന്, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, പിതൃഗണങ്ങളുടെ മറ്റൊരു കൂട്ടങ്ങൾ ജനിച്ചു.

Verse 56

सोमपा आज्यपा नाम्ना तथैवान्ये सुकालिनः । हविष्मंतस्तु तास्सर्वे कव्यवाहाः प्रकीर्तिताः

അവർ ‘സോമപാ’ ‘ആജ്യപാ’ എന്ന നാമങ്ങളാൽ പ്രസിദ്ധർ; തത്തത്ത ശുഭകാലങ്ങളിൽ നിയതരായ മറ്റുള്ളവരും ഉണ്ട്. ഹവിസ്സാൽ സമൃദ്ധരായ അവർ എല്ലാവരും ‘കവ്യവാഹ’—പിതൃഅർപ്പണം വഹിക്കുന്നവർ—എന്നു കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 57

क्रतोस्तु सोमपाः पुत्रा वसिष्ठात्कालिनस्तथा । आज्यपाख्याः पुलस्त्यस्य हविष्मंतोंगिरस्सुताः

ക്രതുവിൽ നിന്ന് ‘സോമപാ’ എന്ന പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; വസിഷ്ഠനിൽ നിന്ന് അതുപോലെ ‘കാലിന’രും ജനിച്ചു. പുലസ്ത്യനിൽ നിന്ന് ‘ആജ്യപാ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവർ, അങ്ഗിരസിൽ നിന്ന് ‘ഹവിഷ്മന്ത’ പുത്രന്മാർ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 58

जातेषु तेषु विप्रेन्द्र अग्निष्वात्तादिकेष्वथ । लोकानां पितृवर्गेषु कव्यवाह स समंततः

ഹേ വിപ്രശ്രേഷ്ഠാ! അഗ്നിഷ്വാത്താദി പിതൃവർഗങ്ങൾ ജനിച്ചപ്പോൾ, ‘കവ്യവാഹ’—ആഹുതി വഹിക്കുന്നവൻ—ലോകങ്ങളുടെ പിതൃസമൂഹങ്ങളിൽ എല്ലാടവും സ്ഥാപിതനായി.

Verse 59

संध्या पितृप्रसूर्भूत्वा तदुद्देशयुताऽभवत् । निर्दोषा शंभुसंदृष्टा धर्मकर्मपरायणा

പിതൃകളിൽ നിന്ന് ജനിച്ച് അവൾ ‘സന്ധ്യാ’യായി, അതേ ലക്ഷ്യത്തിൽ തന്നെ നിബദ്ധയായി വസിച്ചു. അവൾ നിർദോഷിണി; ശംഭു (ശിവൻ) അവളെ ദർശിച്ചു, അവൾ ധർമ്മവും കർത്തവ്യകർമ്മവും അനുഷ്ഠിക്കുന്നതിൽ പൂർണ്ണപരായണയായി നിന്നു.

Verse 60

एतस्मिन्नंतरे शम्भुरनुगृह्याखिलान्द्विजान् । धर्मं संरक्ष्य विधिवदंतर्धानं गतो द्रुतम्

ഇതിനിടയിൽ ഭഗവാൻ ശംഭു സർവ്വ ദ്വിജ ഋഷിമാരെയും അനുഗ്രഹിച്ച്, വിധിപ്രകാരം ധർമ്മം സംരക്ഷിച്ച്, വേഗത്തിൽ അന്തർധാനം പ്രാപിച്ച് അപ്രകടനായി।

Verse 61

अथ शंकरवाक्येन लज्जितोहं पितामहः । कंदर्प्पायाकोपिंत हि भ्रुकुटीकुटिलाननः

അപ്പോൾ ശങ്കരന്റെ വചനങ്ങളാൽ ലജ്ജിതനായ ഞാൻ—പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്)—കന്ദർപ്പനോടു കോപിച്ചു; ഭ്രൂകുടി ചുളിച്ച് മുഖം വികൃതമായി।

Verse 62

दृष्ट्वा मुखमभिप्रायं विदित्वा सोपि मन्मथः । स्वबाणान्संजहाराशु भीतः पशुपतेर्मुने

(ശിവന്റെ) മുഖം കണ്ടും അവിടുത്തെ അന്തർഭാവം അറിഞ്ഞും, മന്മഥനും—ഹേ മുനേ—പശുപതിയെ ഭയന്ന് തന്റെ ബാണങ്ങൾ ഉടൻ പിന്‍വലിച്ചു।

Verse 63

ततः कोपसमायुक्तः पद्मयोनिरहं मुने । अज्वलं चातिबलवान् दिधक्षुरिव पावकः

അപ്പോൾ ഹേ മുനേ, ഞാൻ പദ്മയോനി ബ്രഹ്മാവ് ക്രോധസമന്വിതനായി അതിബലവാനായി, എല്ലാം ദഹിപ്പാൻ ഉദ്ദേശിച്ച അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു.

Verse 64

भवनेत्राग्निनिर्दग्धः कंदर्पो दर्पमोहितः । भविष्यति महादेवे कृत्वा कर्मं सुदुष्करम्

ദർപ്പമോഹിതനായ കന്ദർപ്പൻ മഹാദേവനോടു വിരോധമായി അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ കർമ്മം ചെയ്യും; എന്നാൽ നിന്റെ നേത്രാഗ്നിയിൽ ദഗ്ധനായി അവൻ ഭസ്മമാകും।

Verse 65

इति वेधास्त्वहं काममक्षयं द्विजसत्तम । समक्षं पितृसंघस्य मुनीनां च यतात्मनाम्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഇങ്ങനെ ഞാൻ വേധാ (ബ്രഹ്മാ) പിതൃസംഘങ്ങളുടെയും യതാത്മരായ മുനിമാരുടെയും സന്നിധിയിൽ ഈ അക്ഷയ വരം നൽകുന്നു.

Verse 66

इति भीतो रतिपतिस्तत्क्षणात्त्यक्तमार्गणः । प्रादुर्बभूव प्रत्यक्षं शापं श्रुत्वातिदारुणम्

അതിദാരുണമായ ശാപം കേട്ടപ്പോൾ രതിപതി കാമൻ ഭീതനായി. അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ അമ്പ് ഉപേക്ഷിച്ച്, പിന്നെ പ്രത്യക്ഷമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 67

ब्रह्माणं मामुवाचेदं स दक्षादिसुतं मुने । शृण्वतां पितृसंघानां संध्यायाश्च विगर्वधीः

ഹേ മുനേ, ദക്ഷന്റെ ആ പുത്രൻ—ഗർവംകൊണ്ട് ബുദ്ധി വീങ്ങിയവൻ—പിതൃസംഘങ്ങളും സന്ധ്യയും കേൾക്കുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ തന്നേ എന്നോടു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 68

काम उवाच । किमर्थं भवता ब्रह्मञ् शप्तोहमिति दारुणम् । अनागास्तव लोकेश न्याय्यमार्गानुसारिणः

കാമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രഹ്മൻ! എന്തുകൊണ്ടാണ് നിങ്ങൾ എനിക്ക് ഇത്ര ദാരുണമായ ശാപം നൽകിയതു? ഹേ ലോകേശ്വരാ! ഞാൻ കുറ്റമറ്റവൻ; ധർമ്മ-ന്യായമാർഗം അനുസരിക്കുന്നവൻ ആകുന്നു।

Verse 69

त्वया चोक्तं नु मत्कर्म यत्तद्ब्रह्मन् कृतं मया । तत्र योग्यो न शापो मे यतो नान्यत्कृतं मया

ഹേ ബ്രഹ്മൻ! ആ കര്‍മ്മം എന്റെ കൈയ്യാൽ തന്നെയാണെന്ന് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. എങ്കിലും അതിനാൽ പോലും ഞാൻ ശാപയോഗ്യനല്ല; കാരണം അതൊഴികെ മറ്റൊന്നും ഞാൻ ചെയ്തിട്ടില്ല।

Verse 70

अहं विष्णुस्तथा शंभुः सर्वे त्वच्छ रगोचराः । इति यद्भवता प्रोक्तं तन्मयापि परीक्षितम्

ഞാൻ (ബ്രഹ്മാവ്), വിഷ്ണു, ശംഭു (ശിവൻ)—നാം എല്ലാവരും നിന്റെ നിർമലവും നിർദോഷവുമായ തേജസ്സിന്റെ പരിധിക്കുള്ളിലേ സഞ്ചരിക്കുന്നു. നീ പ്രസ്താവിച്ചതിനെ ഞാനും പ്രത്യക്ഷമായി പരിശോധിച്ച് സത്യമെന്ന് ഉറപ്പാക്കി.

Verse 71

नापराधो ममाप्यत्र ब्रह्मन् मयि निरागसि । दारुणः समयश्चैव शापो देव जगत्पते

ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഇവിടെ എനിക്ക് യാതൊരു അപരാധവും ഇല്ല; ഞാൻ സത്യത്തിൽ നിർദോഷനാണ്. എങ്കിലും കാലം ദാരുണമാണ്; ഹേ ദേവാ, ജഗത്പതേ—ശാപവും തീർച്ചയായും ഫലിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 72

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्माहं जगतां पतिः । प्रत्यवोचं यतात्मानं मदनं दमयन्मुहुः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം ഞാൻ, ബ്രഹ്മാവ്, ലോകങ്ങളുടെ അധിപൻ, ആ ആത്മനിയന്ത്രിതനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു; മനസ്സിൽ മദനൻ (കാമദേവൻ) ഉയരുന്നത് വീണ്ടും വീണ്ടും അടക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 73

ब्रह्मोवाच । आत्मजा मम संध्येयं यस्मादेतत्स कामतः । लक्ष्यीकृतोहं भवता ततश्शापो मया कृतः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—നീ കാമവശനായി സന്ധ്യാകാലത്ത് എന്റെ തന്നെ പുത്രിയെ ധ്യാനിച്ചു; അതുകൊണ്ടുതന്നെ എന്നിലേക്കു ദൃഷ്ടി പതിപ്പിച്ചു. അതിനാലാണ് ഞാൻ ഈ ശാപം പ്രസ്താവിച്ചത്.

Verse 74

अधुना शांतरोषोहं त्वां वदामि मनोभव । शृणुष्व गतसंदेहस्सुखी भव भयं त्यज

ഇപ്പോൾ എന്റെ കോപം ശമിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹേ മനോഭവ (കാമദേവാ), ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു—സംശയം വിട്ട് കേൾക്കുക. സുഖിയായി ഇരിക്കുക; ഭയം ഉപേക്ഷിക്കുക.

Verse 75

त्वं भस्म भूत्वा मदन भर्गलोचनवह्निना । तथैवाशु समं पश्चाच्छरीरं प्रापयिष्यसि

ഹേ മദനാ! ഭർഗൻ (ശിവൻ)ന്റെ നേത്രാഗ്നിയാൽ നീ ഭസ്മമായാലും, പിന്നീടു യഥാകാലം शीഘ്രം വീണ്ടും ശരീരം പ്രാപിക്കും।

Verse 76

यदा करिष्यति हरोंजसा दारपरिग्रहम् । तदा स एव भवतश्शरीरं प्रापयिष्यति

ഹരൻ (ശിവൻ) സ്വയമേവ ഇച്ഛാപൂർവ്വം ഭാര്യയെ സ്വീകരിച്ച് വിവാഹം കഴിക്കുന്നപ്പോൾ, അപ്പോൾ അവൻ തന്നെയാണ് നിനക്ക് ശരീരം പ്രാപിപ്പിക്കുക।

Verse 77

ब्रह्मोवाच । एवमुक्त्वाथ मदनमहं लोकपितामहः । अंतर्गतो मुनीन्द्राणां मानसानां प्रपश्यताम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ മദനനോട് പറഞ്ഞിട്ട്, ലോകപിതാമഹനായ ഞാൻ, മുനീന്ദ്രന്മാരുടെ മാനസദൃഷ്ടിയിൽ കാണപ്പെടുമ്പോഴേ അന്തർഹിതനായി।

Verse 78

इत्येवं मे वचश्श्रुत्वा मदनस्तेपि मानसाः । संबभूवुस्सुतास्सर्वे सुखिनोऽरं गृहं गताः

എന്റെ ഈ വചനങ്ങൾ കേട്ട് മദനനും ആ മാനസപുത്രന്മാരും എല്ലാവരും ആനന്ദിതരായി; തൃപ്തിയോടെ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി।