दक्षस्य दुहितृविवाहवर्णनम् / The Marriages of Dakṣa’s Daughters (Genealogical Allocation)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नन्तरे देवमुने लोकपितामह । तत्रागममहं प्रीत्या ज्ञात्वा तच्चरितं द्रुतम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവമുനേ, ഹേ ലോകപിതാമഹാ! ഈ ഇടയിൽ ആ ചരിതം വേഗത്തിൽ അറിഞ്ഞ് ഞാൻ ആനന്ദത്തോടെ ഉടൻ അവിടെ എത്തി।

Verse 2

असांत्वयमहं दक्षं पूर्ववत्सुविचक्षणः । अकार्षं तेन सुस्नेहं तव सुप्रीतिमावहन्

ഞാൻ മുൻപുപോലെ വിവേകത്തോടെ ദക്ഷനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; അതിലൂടെ സ്നേഹം വർധിപ്പിച്ച് നിനക്കു പരമ പ്രസാദം വരുത്തി।

Verse 3

स्वात्मजं मुनिवर्यं त्वां सुप्रीत्या देववल्लभम् । समाश्वास्य समादाय प्रत्यपद्ये स्वधाम ह

ഹേ മുനിവര്യാ, എന്റെ ആത്മജാ, ദേവപ്രിയനേ! നിന്നെ സ്നേഹത്തോടെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് കൂടെ കൂട്ടി ഞാൻ വീണ്ടും എന്റെ സ്വധാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി।

Verse 4

ततः प्रजापतिर्दक्षोऽनुनीतो मे निजस्त्रियाम् । जनयामास दुहितॄस्सुभगाः षष्टिसंमिताः

അതിനു ശേഷം എന്നാൽ സമാധാനിപ്പിക്കപ്പെട്ട പ്രജാപതി ദക്ഷൻ തന്റെ സ്വന്തം ഭാര്യയിൽ നിന്നു അറുപതു മംഗളഗുണമുള്ള പുത്രിമാരെ ജനിപ്പിച്ചു।

Verse 5

तासां विवाहकृतवान्धर्मादिभिरतंद्रितः । तदेव शृणु सुप्रीत्या प्रवदामि मुनीश्वर

അവൻ ധർമ്മാദി ശാസ്ത്രവിധികളനുസരിച്ച് അശ്രാന്തമായ പരിശ്രമത്തോടെ അവരുടെ വിവാഹങ്ങൾ നടത്തി. ഹേ മുനീശ്വരാ, ആ വൃത്താന്തം സന്തോഷത്തോടെ കേൾക്കുക; ഞാൻ പറയുന്നു.

Verse 6

ददौ दश सुता दक्षो धर्माय विधिवन्मुने । त्रयोदश कश्यपाय मुनये त्रिनवेंदवे

ഹേ മുനേ, ദക്ഷൻ വിധിപൂർവം തന്റെ പത്ത് പുത്രിമാരെ ധർമ്മമുനിക്കു നൽകി; പതിമൂന്ന് പുത്രിമാരെ മുനി കശ്യപനു നൽകി; ഇരുപത്തേഴു പുത്രിമാരെ സോമൻ—ചന്ദ്രദേവനു അർപ്പിച്ചു.

Verse 7

भूतांगिरः कृशाश्वेभ्यो द्वेद्वे पुत्री प्रदत्तवान् । तार्क्ष्याय चापरः कन्या प्रसूतिप्रसवैर्यतः

ഭൂതാംഗിരസ് കൃശാശ്വന്മാർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കും രണ്ട് പുത്രിമാരെ നൽകി; പ്രസൂതിയുടെ സന്തതിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച മറ്റൊരു കന്യയെ താർക്ഷ്യനു വിവാഹാർത്ഥം നൽകി.

Verse 8

त्रिलोकाः पूरितास्तन्नो वर्ण्यते व्यासतो भयात्

ആ (അത്യന്തം ഭയങ്കര) സംഭവത്താൽ ത്രിലോകങ്ങളും നിറഞ്ഞു; അതിന്റെ അപാരതയും ഭീതിജനകതയും കാരണം ഇവിടെ വിശദമായി വർണ്ണിക്കുന്നില്ല.

Verse 9

केचिद्वदंति तां ज्येष्ठां मध्यमां चापरे शिवाम् । सर्वानन्तरजां केचित्कल्पभेदात्त्रयं च सत

ചിലർ ആ മംഗളദേവിയെ ജ്യേഷ്ഠയെന്ന് പറയുന്നു; ചിലർ ശിവയെ മധ്യമയെന്ന് പറയുന്നു; മറ്റുചിലർ അവൾ എല്ലാവർക്കും ശേഷം ജനിച്ചതെന്ന് പറയുന്നു. കല്പഭേദം മൂലം മൂന്നു വിവരണങ്ങളും സത്യമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു।

Verse 10

अनंतरं सुतोत्पत्तेः सपत्नीकः प्रजापतिः । दक्षो दधौ सुप्रीत्मा तां मनसा जगदम्बिकाम्

അതിനുശേഷം പുത്രിമാർ ജനിച്ചപ്പോൾ, ഭാര്യയോടുകൂടിയ പ്രജാപതി ദക്ഷൻ അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായി; ഹൃദയത്തിൽ പ്രേമഭക്തിയോടെ ആ ജഗദംബികയെ ചേർത്തുവെച്ചു।

Verse 11

अतः प्रेम्णा च तुष्टाव गिरा गद्गदया हि सः । भूयोभूयो नमस्कृत्य सांजलिर्विनयान्वितः

അതുകൊണ്ട് അവൻ പ്രേമം നിറഞ്ഞ് വികാരത്തിൽ തടഞ്ഞ ശബ്ദത്തോടെ സ്തുതിച്ചു; വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു, കൈകൂപ്പി, വിനയത്തോടെ നിന്നു।

Verse 12

सन्तुष्टा सा तदा देवी विचारं मनसीति च । चक्रेऽवतारं वीरिण्यां कुर्यां पणविपूर्तये

അപ്പോൾ ദേവി പൂർണ്ണമായി സന്തുഷ്ടയായി ഹൃദയത്തിൽ ആലോചിച്ചു—‘നിശ്ചിത ദിവ്യലക്ഷ്യം നിറവേറ്റാൻ ഞാൻ വീരവംശത്തിൽ അവതാരം എടുക്കും।’

Verse 13

अथ सोवास मनसि दक्षस्य जगदम्बिका । विललास तदातीव स दक्षो मुनिसत्तम

അപ്പോൾ ജഗദംബികയായ സതി, ദക്ഷന്റെ മനസ്സിൽ അധിവസിച്ച് അവിടെ അത്യന്തം ലീലാവിഹാരം ചെയ്തു; ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, അതിനാൽ ദക്ഷന്റെ അന്തഃകരണം ശക്തമായി കലങ്ങി।

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां सती खण्डे सतीजन्म बाललीलावर्णनंनाम चतुर्दशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ പവിത്രമായ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയിലെ സതീഖണ്ഡത്തിൽ ‘സതിയുടെ ജനനവും ബാലലീലാവർണ്ണനവും’ എന്ന പേരിലുള്ള പതിനാലാം അധ്യായം സമാപിച്ചു।

Verse 15

आविर्बभूवुश्चिह्नानि दोहदस्याखिलानि वै

നിശ്ചയമായും ദോഹദം (ഗർഭിണിയുടെ ആഗ്രഹം) സംബന്ധിച്ച എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും വ്യക്തമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 17

कुलस्य संपदश्चैव श्रुतेश्चित्तसमुन्नतेः । व्यधत्त सुक्रिया दक्षः प्रीत्या पुंसवनादिकाः

കുലസമൃദ്ധിക്കും ശ്രുതിവിധികളുടെ അനുസരണത്തിനും ചിത്തോന്നതിക്കും വേണ്ടി ദക്ഷൻ സന്തോഷത്തോടെ പുംസവനാദി മംഗളസംസ്കാരങ്ങൾ നടത്തിച്ചു।

Verse 18

उत्सवोतीव संजातस्तदा तेषु च कर्मसु । वित्तं ददौ द्विजातिभ्यो यथाकामं प्रजापतिः

അപ്പോൾ ആ കർമങ്ങളിൽ മഹോത്സവസദൃശമായ അന്തരീക്ഷം പിറന്നു. പ്രജാപതി (ദക്ഷൻ) ദ്വിജന്മാർക്ക് അവരുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ധനം നൽകി॥

Verse 19

अथ तस्मिन्नवसरे सर्वे हर्यादयस्सुराः । ज्ञात्वा गर्भगतां देवीं वीरिण्यास्ते मुदं ययुः

അപ്പോൾ തന്നേ ഹരി മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരും ദേവി വീരിണിയുടെ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ചതായി അറിഞ്ഞു. അത് അറിഞ്ഞ് അവർ പരമാനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞു—ശിവസങ്കൽപത്തിന്റെ ശുഭപ്രകടനം കണ്ടുകൊണ്ട്॥

Verse 20

तत्रागत्य च सर्वे ते तुष्टुवुर्जगदम्बिकाम् । लोकोपकारकरिणीं प्रणम्य च मुहुर्मुहुः

അവിടെ എത്തി എല്ലാവരും ജഗദംബികയായ വിശ്വമാതാവിനെ സ്തുതിച്ചു. ലോകഹിതം ചെയ്യുന്ന ആ ദേവിയെ അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു.

Verse 21

कृत्वा ततस्ते बहुधा प्रशंसां हृष्टमानसाः । दक्षप्रजापतेश्चैव वीरिण्यास्स्वगृहं ययुः

പിന്നീട് ഹർഷിതഹൃദയത്തോടെ അവർ പലവിധം പ്രശംസ നടത്തി; തുടർന്ന് ദക്ഷപ്രജാപതിയുടെ ഭാര്യയായ വീരിണിയുടെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 22

गतेषु नवमासेषु कारयित्वा च लौकिकीम् । गतिं शिवा च पूर्णे सा दशमे मासि नारद

ഒൻപതു മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ശിവാ (സതി) ലോകികക്രമം നടത്തിച്ച് അതിനെ പൂർത്തിയാക്കി; പത്താം മാസത്തിൽ, ഹേ നാരദ, അവൾ നിശ്ചിത ഗതിയെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 23

आविर्बभूव पुरतो मातुस्सद्यस्तदा मुने । मुहूर्ते सुखदे चन्द्रग्रहतारानुकूलके

ഓ മുനേ! അതേ നിമിഷം അവൾ മാതാവിന്റെ മുമ്പിൽ നേരിട്ട് ആവിർഭവിച്ചു—സുഖദമായ ആ ശുഭമുഹൂർത്തത്തിൽ, ചന്ദ്രനും ഗ്രഹങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും അനുകൂലമായിരിക്കെ.

Verse 24

तस्यां तु जातमात्रायां सुप्रीतोऽसौ प्रजापतिः । सैव देवीति तां मेने दृष्ट्वा तां तेजसोल्बणाम्

അവൾ ജനിച്ച ഉടൻ തന്നെ ആ പ്രജാപതി (ദക്ഷൻ) അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു. അവൾ തേജസ്സോടെ ദീപ്തയായി നിലകൊള്ളുന്നത് കണ്ടു, അവളെ സാക്ഷാൽ ദേവിയെന്നു തന്നെ കരുതി.

Verse 25

तदाभूत्पुष्पसद्वृष्टिर्मेघाश्च ववृषुर्जलम् । दिशश्शांता द्रुतं तस्यां जातायां च मुनीश्वर

അപ്പോൾ പുഷ്പങ്ങളുടെ പുണ്യവൃഷ്ടി ഉണ്ടായി; മേഘങ്ങൾ ജലം ധാരയായി പെയ്തു. ഹേ മുനീശ്വരാ, അവൾ ജനിച്ച ഉടനെ ദിക്കുകൾ ക്ഷണത്തിൽ ശാന്തമായി।

Verse 26

अवादयंत त्रिदशाश्शुभवाद्यानि खे गताः । जज्ज्वलुश्चाग्नयश्शांताः सर्वमासीत्सुमंगलम्

ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച ദേവന്മാർ ശുഭവാദ്യങ്ങൾ മുഴക്കി. അഗ്നികൾ ശാന്തമായിട്ടും ദീപ്തമായി ജ്വലിച്ചു; എല്ലാം പരമ മംഗളമായി മാറി।

Verse 27

वीरिणोसंभवां दृष्ट्वा दक्षस्तां जगदम्बिकाम् । नमस्कृत्य करौ बद्ध्वा बहु तुष्टाव भक्तितः

വീരിണയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ജഗദംബികയെ കണ്ട ദക്ഷൻ അവളെ നമസ്കരിച്ചു. കൈകൾ കൂട്ടി ഭക്തിയോടെ ദീർഘമായി സ്തുതിച്ചു।

Verse 28

दक्ष उवाच । महेशानि नमस्तुभ्यं जगदम्बे सनातनि । कृपां कुरु महादेवि सत्ये सत्यस्वरूपिणि

ദക്ഷൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹേശാനീ, ഹേ ജഗദംബേ സനാതനീ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ മഹാദേവീ, ഹേ സത്യമേ, സത്യസ്വരൂപിണീ, എനിക്കു കൃപ ചെയ്യണമേ.

Verse 29

शिवा शांता महामाया योगनिद्रा जगन्मयी । या प्रोच्यते वेदविद्भिर्नमामि त्वां हितावहाम्

ഞാൻ നിനക്കു നമസ്കരിക്കുന്നു—ഹേ ശിവാ, ഹേ ശാന്താ, ഹേ മഹാമായാ, ഹേ യോഗനിദ്രാ, ഹേ ജഗന്മയീ. വേദവിദ്വാൻമാർ പ്രസ്താവിക്കുന്ന, സർവ്വഹിതാവഹയായ നിനക്കു പ്രണാമം.

Verse 30

यया धाता जगत्सृष्टौ नियुक्तस्तां पुराकरोत् । तां त्वां नमामि परमां जगद्धात्रीं महेश्वरीम्

ആദിയിൽ ധാതാ (ബ്രഹ്മാവ്) ജഗത്സൃഷ്ടിയുടെ കര്‍മ്മത്തിലേക്ക് നിയുക്തനായത് ആരുടെ ശക്തിയാലോ—ആ പരമ ജഗദ്ധാത്രി മഹേശ്വരിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 31

यया विष्णुर्जगत्स्थित्यै नियुक्तस्तां सदाकरोत् । तां त्वां नमामि परमां जगद्धात्रीं महेश्वरीम्

ആരുടെയോ ശക്തിയാൽ വിഷ്ണു ജഗത്‌സ്ഥിതിക്കായി നിയുക്തനായി നിരന്തരം ആ ചുമതല നിർവഹിക്കുന്നു—ആ പരമ ജഗദ്ധാത്രി മഹേശ്വരിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 32

यया रुद्रो जगन्नाशे नियुक्तस्तां सदाकरोत् । तां त्वां नमामि परमां जगद्धात्रीं महेश्वरीम्

ആരുടെയോ ശക്തിയാൽ രുദ്രൻ ജഗന്നാശത്തിനായി നിയുക്തനായി എപ്പോഴും ആ മഹാക്രിയ നിർവഹിക്കുന്നു—ആ പരമ ജഗദ്ധാത്രി മഹേശ്വരിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 33

रजस्सत्त्वतमोरूपां सर्वकार्यकरीं सदा । त्रिदेवजननीं देवीं त्वां नमामि च तां शिवाम्

രജസ്-സത്ത്വ-തമസ് രൂപിണിയായും, സദാ സർവകാര്യസാധിനിയായും, ത്രിദേവജനനിയായും ഉള്ള ദേവി ശിവയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 34

यस्त्वां विचिंतयेद्देवीं विद्याविद्यात्मिकां पराम् । तस्य भुक्तिश्च मुक्तिश्च सदा करतले स्थिता

ആരു നിന്നെ—വിദ്യയും അവിദ്യയും സ്വരൂപമായ പരമ ദേവിയെ—നിരന്തരം ധ്യാനിക്കുന്നുവോ, അവനു ഭോഗവും മോക്ഷവും രണ്ടും സദാ കരതലത്തിൽ ഉള്ളതുപോലെ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 35

यस्त्वां प्रत्यक्षतो देवि शिवां पश्यति पावनीम् । तस्यावश्यं भवेन्मुक्तिर्विद्याविद्याप्रकाशिका

ഹേ ദേവീ, നിന്നെ പ്രത്യക്ഷമായി—പാവനയായ ശിവാരൂപിണിയായി—ദർശിക്കുന്നവന് നിർബന്ധമായും മോക്ഷം ലഭിക്കും; കാരണം നീ വിദ്യയും അവിദ്യയും രണ്ടും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവളാണ്।

Verse 36

ये स्तुवंति जगन्मातर्भवानीमंबिकेति च । जगन्मयीति दुर्गेति सर्वं तेषां भविष्यति

ജഗന്മാതാവിനെ “ഭവാനി”, “അംബിക”, “ജഗന്മയി”, “ദുര്ഗ” എന്നു വിളിച്ചു സ്തുതിക്കുന്നവർക്ക്, അവളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ എല്ലാം സഫലമാകും।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इति स्तुता जगन्माता शिवा दक्षेण धीमता । तथोवाच तदा दक्षं यथा माता शृणोति न

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ധീമാനായ ദക്ഷൻ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ ജഗന്മാതാവ് ശിവാ (സതി) അപ്പോൾ ദക്ഷനോട് സംസാരിച്ചു; എന്നാൽ അവൻ മാതൃവചനത്തെ അവഗണിക്കുന്നവനെന്നപോലെ ശരിയായി കേട്ടില്ല।

Verse 38

सर्वं मुमोह तथ्यं च तथा दक्षः शृणोतु तत् । नान्यस्तथा शिवा प्राह नानोतिः परमेश्वरी

ദക്ഷൻ പൂർണ്ണമായി മോഹിതനായിരുന്നു; എങ്കിലും അവൻ ആ സത്യം കേൾക്കണം. പരമേശ്വരി ശിവാ പറഞ്ഞു— “മറ്റൊരു മാർഗമില്ല; മറ്റൊരു ഉപദേശമില്ല.”

Verse 39

देव्युवाच । अहमाराधिता पूर्वं सुतार्थं ते प्रजापते । ईप्सितं तव सिद्धं तु तपो धारय संप्रति

ദേവി പറഞ്ഞു— ഹേ പ്രജാപതേ! മുമ്പ് പുത്രലാഭത്തിനായി നീ എന്നെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. നിന്റെ അഭിലാഷം സിദ്ധിച്ചു; അതിനാൽ ഇപ്പോൾ തപസ്സിനെ ദൃഢമായി പാലിക്കൂ.

Verse 40

ब्रह्मोवाच । एवमुक्त्वा तदा देवी दक्षं च निजमायया । आस्थाय शैशवं भावं जनन्यंते रुरोद सा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ദേവി തന്റെ മായയാൽ ദക്ഷന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു, ശിശുഭാവം സ്വീകരിച്ച് അമ്മയുടെ അരികിൽ കരയാൻ തുടങ്ങി.

Verse 41

अथ तद्रोदनं श्रुत्वा स्त्रियो वाक्यं ससंभ्रमाः । आगतास्तत्र सुप्रीत्या दास्योपि च ससंभ्रमाः

പിന്നീട് ആ കരച്ചിലും ആ വാക്കുകളും കേട്ട് സ്ത്രീകൾ ആശങ്കയോടെ വിറച്ചുകൊണ്ട്, എങ്കിലും സ്നേഹത്തോടെ, അവിടെ ഉടൻ എത്തി; ദാസിമാരും അതുപോലെ ആകുലതയോടെ ഓടിയെത്തി.

Verse 42

दृष्ट्वासिक्नीसुतारूपं ननन्दुस्सर्वयोषितः । सर्वे पौरजनाश्चापि चक्रुर्जयरवं तदा

അസിക്നിയുടെ പുത്രിയായ സതീദേവിയുടെ ദീപ്തിമയമായ ദിവ്യരൂപം കണ്ടു എല്ലാ സ്ത്രീകളും ആനന്ദിച്ചു. അപ്പോൾ നഗരവാസികളൊക്കെയും ‘ജയ ജയ’ എന്നു മഹാ ജയഘോഷം മുഴക്കി.

Verse 43

उत्सवश्च महानासीद्गानवाद्यपुरस्सरम् । दक्षोसिक्नी मुदं लेभे शुभं दृष्ट्वा सुताननम्

ഗാനവും വാദ്യങ്ങളും മുൻപന്തിയിലായി മഹോത്സവം നടന്നു. മകളുടെ ശുഭമുഖം കണ്ട ദക്ഷനും അസിക്നിയും ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു.

Verse 44

दक्षः श्रुतिकुलाचारं चक्रे च विधिवत्तदा । दानं ददौ द्विजातिभ्योन्येभ्यश्च द्रविणं तथा

അപ്പോൾ ദക്ഷൻ വേദസമ്മതവും കുലാചാരപരവുമായ കര്‍മ്മങ്ങൾ വിധിപൂർവ്വം നടത്തി. ദ്വിജന്മാർക്കും മറ്റു ജനങ്ങൾക്കും ധനവും ദാനസാമഗ്രിയും നൽകി.

Verse 45

बभूव सर्वतो गानं नर्तनं च यथोचितम् । नेदुर्वाद्यानि बहुशस्सुमंगलपुरस्सरम्

അപ്പോൾ എല്ലാടവും യഥോചിതമായ ഗാനവും നൃത്തവും ഉദിച്ചു. വാദ്യങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും മുഴങ്ങി, സുമംഗളത്തിന്റെ മുൻസൂചനയായി ശിവഭക്തിയുടെ അന്തർഹർഷം പുറമേ പ്രകടമാക്കി।

Verse 46

अथ हर्यादयो देवास्सर्वे सानुचरास्तदा । मुनिवृन्दैः समागत्योत्सवं चक्रुर्यथाविधि

അതിനുശേഷം ഹരി മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരും അനുചരന്മാരോടുകൂടി, മുനിവൃന്ദങ്ങളോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി വിധിപ്രകാരം ഉത്സവം നടത്തി।

Verse 47

दृष्ट्वा दक्षसुतामंबां जगतः परमेश्वरीम् । नेमुः सविनयास्सर्वे तुष्टुवुश्च शुभैस्तवैः

ദക്ഷന്റെ പുത്രിയായ അംബയെ—ലോകങ്ങളുടെ പരമേശ്വരിയെ—കണ്ട് എല്ലാവരും വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു, മംഗളകരമായ സ്തവങ്ങളാൽ സ്തുതിച്ചു।

Verse 48

ऊचुस्सर्वे प्रमुदिता गिरं जयजयात्मिकाम् । प्रशशंसुर्मुदा दक्षं वीरिणीं च विशेषतः

അപ്പോൾ എല്ലാവരും പരമാനന്ദത്തോടെ ‘ജയ ജയ’ എന്ന വിജയഘോഷം മുഴക്കി. സന്തോഷത്തോടെ അവർ ദക്ഷനെയും, പ്രത്യേകിച്ച് വീരിണിയെയും, പ്രശംസിച്ചു।

Verse 49

तदोमेति नाम चक्रे तस्या दक्षस्तदाज्ञया । प्रशस्तायास्सर्वगुणसत्त्वादपि मुदान्वितः

അപ്പോൾ അവളുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം ദക്ഷൻ അവൾക്ക് ‘ഓമാ’ എന്ന നാമം നൽകി. സർവ്വ സദ്ഗുണസമ്പന്നയായ ആ പ്രശസ്തയുടെ സത്തയിൽ ആനന്ദിതനായി അവൻ ഹർഷത്തോടെ അവളെ പ്രശംസിച്ചു।

Verse 50

नामान्यन्यानि तस्यास्तु पश्चाज्जातानि लोकतः । महामंगलदान्येव दुःखघ्नानि विशेषतः

അതിന് ശേഷം ജനങ്ങളിൽ അവളുടെ മറ്റു നാമങ്ങളും പ്രസിദ്ധമായി. അവ മഹാമംഗളം നൽകുന്നവയും, പ്രത്യേകിച്ച് ദുഃഖ‑ശോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവയും ആകുന്നു.

Verse 51

दक्षस्तदा हरिं नत्वा मां सर्वानमरानपि । मुनीनपि करौ बद्ध्वा स्तुत्वा चानर्च भक्तितः

അപ്പോൾ ദക്ഷൻ ഹരിയെ (വിഷ്ണുവിനെ) നമസ്കരിച്ചു; എന്നെയും എല്ലാ അമരദേവന്മാരെയും വന്ദിച്ചു. കൈകൂപ്പി മുനിമാരെയും നമസ്കരിച്ചു; അവരെ സ്തുതിച്ച് ഭക്തിയോടെ പൂജ ചെയ്തു.

Verse 52

अथ विष्ण्वादयस्सर्वे सुप्रशस्याजनंदनम् । प्रीत्या ययुस्वधामानि संस्मरन् सशिवं शिवम्

അപ്പോൾ വിഷ്ണു മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരും ആനന്ദദായകനായ പ്രഭുവിനെ ഉന്നതമായി പ്രശംസിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ധാമങ്ങളിലേക്കു പോയി—അന്തരത്തിൽ ശക്തിയോടുകൂടിയ മംഗളസ്വരൂപനായ ശിവനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്.

Verse 53

अतस्तां च सुतां माता सुसंस्कृत्य यथोचितम् । शिशुपानेन विधिना तस्यै स्तन्यादिकं ददौ

അതുകൊണ്ട് മാതാവ് മകളെ യഥോചിതമായി സംസ്കാരപ്പെടുത്തി, ശിശുപാനവിധിപ്രകാരം അവൾക്ക് പാൽ മുതലായ പോഷണം നൽകി।

Verse 54

पालिता साथ वीरिण्या दक्षेण च महात्मना । ववृधे शुक्लपक्षस्य यथा शशिकलान्वहम्

വീരിണിയും മഹാത്മാവായ ദക്ഷനും സ്നേഹത്തോടെ വളർത്തിയതിനാൽ അവൾ ദിനംപ്രതി വളർന്നു—ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ചന്ദ്രകലകൾ വർധിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 55

तस्यां तु सद्गुणास्सर्वे विविशुर्द्विजसत्तम । शैशवेपि यथा चन्द्रे कलास्सर्वा मनोहराः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, അവളിൽ എല്ലാ സദ്ഗുണങ്ങളും പ്രവേശിച്ചു—ചന്ദ്രൻ ബാല്യത്തിലുമെങ്കിലും തന്റെ എല്ലാ മനോഹര കലകളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുപോലെ।

Verse 56

आचरन्निजभावेन सखीमध्यगता यदा । तदा लिलेख भर्गस्य प्रतिमामन्वहं मुहुः

സതി സഖിമാരുടെ നടുവിൽ തന്റെ സ്വഭാവപ്രകാരം പെരുമാറുമ്പോൾ, അവൾ ദിനംപ്രതി വീണ്ടും വീണ്ടും ഭർഗ്ഗൻ (ശിവൻ)ന്റെ പ്രതിമ വരയ്ക്കുമായിരുന്നു।

Verse 57

यदा जगौ सुगीतानि शिवा बाल्योचितानि सा । तदा स्थाणुं हरं रुद्रं सस्मार स्मरशासनम्

ശിവാ (സതി) ബാല്യത്തിന് യോജിച്ച മധുരഗീതങ്ങൾ പാടുമ്പോൾ, അതേ വേളയിൽ അവൾ മനസ്സിൽ സ്ഥാണു—ഹര—രുദ്ര, സ്മരശാസനൻ (കാമദമകൻ)നെ സ്മരിച്ചു।

Verse 58

ववृधेतीव दंपत्योः प्रत्यहं करुणातुला । तस्या बाल्येपि भक्तायास्तयोर्नित्यं मुहुर्मुहुः

ആ ദമ്പതികളുടെ കരുണയുടെ അളവ് ദിനംപ്രതി വർധിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി. ബാല്യത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഭക്തയായ അവളോടു അവർ നിത്യം, വീണ്ടും വീണ്ടും, സ്നേഹപൂർവ്വം കരുതൽ കാണിച്ചു।

Verse 59

सर्वबालागुणा क्रांतां सदा स्वालयकारिणीम् । तोषयामास पितरौ नित्यंनित्यं मुहुर्मुहुः

ഉത്തമ ബാലികയ്ക്ക് യോജിച്ച എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നയായി, സ്വന്തം ഗൃഹധർമ്മകർമ്മങ്ങളിൽ സദാ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന അവൾ, മാതാപിതാക്കളെ നിത്യം നിത്യം, വീണ്ടും വീണ്ടും, സന്തോഷിപ്പിച്ചു।