Sarga 11

Verse 1

तं मन्मथशरैर्विद्धमं कामवेगवशानुगम्।उवाच पृथिवीपालं कैकेयी दारुणं वचः।।।।

മന്മഥന്റെ ശരങ്ങളാൽ വേദനപ്പെട്ടവനെപ്പോലെ, കാമവേഗത്തിന്റെ വശത്തായി ഒഴുകുന്ന ഭൂമിപാലനോടു കൈകേയി കഠിനവും ഭയാനകവും ആയ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 2

नास्मि विप्रकृतादेव केनचिन्नावमानिता।अभिप्रायस्तु मे कश्चित्तमिच्छामि त्वया कृतम्।।।।

ഹേ രാജാവേ, ആരും എന്നോട് അന്യായം ചെയ്തിട്ടില്ല, അപമാനിച്ചുമില്ല; എങ്കിലും എനിക്ക് ഒരു നിശ്ചിത അഭിലാഷമുണ്ട്—അത് നീ നടപ്പാക്കണം.

Verse 3

प्रतिज्ञां प्रतिजानीष्व यदि त्वं कर्तुमिच्छसि।अथ तद्व्याहरिष्यामि यदभिप्रार्थितं मया।।।।

നീ സത്യമായി എന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ആദ്യം പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുക. അതിനുശേഷം മാത്രമേ ഞാൻ അപേക്ഷിച്ചതെന്തെന്നു പറയുകയുള്ളൂ.

Verse 4

तामुवाच महातेजाः कैकेयीमीषदुत्स्मितः।कामी हस्तेन संगृह्य मूर्धजेषु शुचिस्मिताम्।।।।

മഹാതേജസ്വിയായ രാജാവ് അല്പം പുഞ്ചിരിച്ച്, കാമാവേശത്തിൽ സാവധാനം കൈകേയിയുടെ മുടി കൈകൊണ്ട് പിടിച്ചു, ശുദ്ധവും ദീപ്തവുമായ പുഞ്ചിരിയുള്ള അവളോടു സംസാരിച്ചു.

Verse 5

आवलिप्ते न जानासि त्वत्तः प्रियतरो मम।मनुजो मनुजव्याघ्राद्रामादन्यो न विद्यते।।।।

അഹങ്കാരിണീ, നീ അറിയുന്നില്ലയോ? എനിക്കു നിന്നേക്കാൾ പ്രിയയായ മറ്റൊരു സ്ത്രീയില്ല; മനുഷ്യരിൽ മനുഷ്യവ്യാഘ്രനായ രാമനെക്കാൾ മറ്റാരുമില്ല.

Verse 6

तेनाजय्येन मुख्येन राघवेण महात्मना।शपे ते जीवनार्हेण ब्रूहि यन्मनसेच्छासि।।।।

അജയ്യനും മുഖ്യനും മഹാത്മാവുമായ രാഘവനെ സാക്ഷിയാക്കി—ദീർഘായുസ്സിന് യോഗ്യനായ അവനെച്ചൊല്ലി ഞാൻ നിനക്കു ശപഥം ചെയ്യുന്നു. ഹൃദയത്തിലെ ആഗ്രഹം പറയുക.

Verse 7

यं मुहूर्तमपश्यंस्तु न जीवेयमहं ध्रुवम्।तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम्।।।।

ഹേ കൈകേയീ, അവനെ ഒരു നിമിഷം പോലും കാണാതെ ഞാൻ തീർച്ചയായും ജീവിക്കില്ല. ആ രാമനെച്ചൊല്ലി ഞാൻ ശപഥം ചെയ്യുന്നു—നിന്റെ വാക്ക്, നിന്റെ ആഗ്രഹം ഞാൻ നടപ്പാക്കും.

Verse 8

आत्मना वात्मजैश्चान्यैर्वृणेयं मनुजर्षभम्।तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम्।।।।

എന്നെക്കാളും, എന്റെ പുത്രന്മാരെക്കാളും, മറ്റെല്ലാവരെയുംക്കാളും മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠനായ രാമനെയാണു ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുക. ഹേ കൈകേയീ, ആ രാമനെ സാക്ഷിയാക്കി ഞാൻ ശപഥം ചെയ്യുന്നു—നിന്റെ അപേക്ഷ ഞാൻ തീർച്ചയായും നിറവേറ്റും.

Verse 9

भद्रे हृदयमप्येतदनुमृशोद्धरस्व मे।एतत्समीक्ष्य कैकेयि ब्रूहि यत्साधु मन्यसे।।।।

ഹേ ഭദ്രേ, എന്റെ ഈ ഹൃദയം പോലും വ്യഥിതമായിരിക്കുന്നു; അതിനെ സ്പർശിച്ച് എന്നെ ഈ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തുക. ഹേ കൈകേയീ, ഇതു പരിഗണിച്ച് നിനക്കു യുക്തമെന്നു തോന്നുന്നതു പറയുക.

Verse 10

बलमात्मनि जानन्ती न मां शङ्कितुमर्हसि।करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे।।।।

എന്നിൽ നിനക്കുള്ള ശക്തി അറിഞ്ഞിരിക്കുന്ന നീ എന്നെ സംശയിക്കരുത്; എന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ ശപഥം ചെയ്ത് പറയുന്നു—നിനക്കു പ്രീതിയുണ്ടാകുന്നതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യും.

Verse 11

सा तदर्थमना देवी तमभिप्रायमागतम्।निर्माध्यस्थ्याच्च हर्षाच्च बभाषे दुर्वचं वचः।।।।

സ്വകാര്യ ലക്ഷ്യത്തിൽ മനസ്സ് പതിഞ്ഞിരുന്ന ആ ദേവിയായ രാജ്ഞി, മധ്യമാർഗം കാണാതെ ആനന്ദത്തോടെ, പറയാൻ കഠിനമായ ദുർവചനങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 12

तेन वाक्येन संहृष्टा तमभिप्रायमागतम्।व्याजहार महाघोरमभ्यागतमिवान्तकम्।।।।

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആഹ്ലാദിച്ച അവൾ, ഉള്ളിൽ ഉദിച്ചിരുന്ന ഉദ്ദേശം പ്രസ്താവിച്ചു—അത്യന്തം ഭയാനകം, പെട്ടെന്നെത്തിയ അന്തകനെപ്പോലെ.

Verse 13

यथा क्रमे शपसि वरं मम ददासि च।तच्छृण्वन्तु त्रयस्त्रिंशद्देवास्साग्निपुरोगमाः।।।।

നീ ക്രമക്രമമായി സത്യം ചൊല്ലി എനിക്ക് വരം നല്കുന്നുവല്ലോ; അഗ്നിയെ അഗ്രസ്ഥാനത്ത് വച്ചിരിക്കുന്ന ത്രയസ്ത്രിംശ ദേവന്മാർ സാക്ഷിയായി ഇതു കേൾക്കട്ടെ.

Verse 14

चन्द्रादित्यौ नभश्चैव ग्रहा रात्र्यहनी दिशः।जगच्च पृथिवी चेयं सगन्धर्वा सराक्षसा।।।।निशाचराणि भूतानि गृहेषु गृहदेवता।यानि चान्यानि भूतानि जानीयुर्भाषितं तव।।।।

ചന്ദ്രനും സൂര്യനും, ആകാശവും, ഗ്രഹങ്ങളും, രാത്രിയും പകലും, ദിക്കുകളും; ലോകവും ഈ ഭൂമിയും—ഗന്ധർവരും രാക്ഷസരും സഹിതം—നിശാചരഭൂതങ്ങൾ, വീടുകളിലെ ഗൃഹദേവതകൾ, മറ്റെല്ലാ ജീവഭൂതങ്ങളും നിന്റെ ഉച്ചരിച്ച പ്രതിജ്ഞ അറിയട്ടെ.

Verse 15

चन्द्रादित्यौ नभश्चैव ग्रहा रात्र्यहनी दिशः।जगच्च पृथिवी चेयं सगन्धर्वा सराक्षसा।।2.11.14।।निशाचराणि भूतानि गृहेषु गृहदेवता।यानि चान्यानि भूतानि जानीयुर्भाषितं तव।।2.11.15।।

ചന്ദ്രനും സൂര്യനും, ആകാശവും, ഗ്രഹങ്ങളും, രാത്രിയും പകലും, ദിക്കുകളും, ലോകവും ഈ ഭൂമിയും—ഗന്ധർവരും രാക്ഷസരും സഹിതം—കൂടാതെ നിശാചരഭൂതങ്ങൾ, ഗൃഹദേവതകൾ, മറ്റെല്ലാ ജീവഭൂതങ്ങളും നിന്റെ ഉച്ചരിച്ച പ്രതിജ്ഞ അറിയട്ടെ.

Verse 16

सत्यसन्धो महातेजाः धर्मज्ञः सुसमाहितः।वरं मम ददात्येष तन्मे श्रृण्वन्तु दैवताः।।।।

സത്യത്തിൽ അചഞ്ചലനും മഹാതേജസ്സും ധർമ്മജ്ഞനും സ്വസംയമനുമായ ഈ പുരുഷൻ എനിക്ക് വരം നല്കുന്നു; എന്റെ നിമിത്തം ദേവതകൾ ഇതു കേൾക്കട്ടെ.

Verse 17

इति देवी महेष्वासं परिगृह्याभिशस्य च।ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम्।।।।

ഇങ്ങനെ ദേവിയായ രാജ്ഞി മഹാധനുർധരനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് പ്രശംസിച്ചു; പിന്നെ കാമമോഹത്തിൽ മയങ്ങിയ വരദാതാവിനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 18

स्मर राजन् पुरावृत्तं तस्मिन् दैवासुरे रणे।तत्र चाच्यावयच्छत्रुस्तव जीवितमन्तरा।।।।

ഹേ രാജാവേ, ദേവാസുരസമരത്തിലെ ആ പുരാതന സംഭവത്തെ സ്മരിക്കൂ; അവിടെ ശത്രു നിന്റെ എല്ലാം കവർന്നു, നിന്റെ ജീവൻ മാത്രം ശേഷിപ്പിച്ചു.

Verse 19

तत्र चापि मया देव यत्त्वं समभिरक्षितः।जाग्रत्या यतमानायास्ततो मे प्राददा वरौ।।।।

ഹേ ദേവസമനായ രാജാവേ, അവിടെ നിന്നെയും ഞാൻ കാത്തുരക്ഷിച്ചു; ജാഗരൂകയായി പരിശ്രമിച്ചതിനാൽ നീ എനിക്ക് രണ്ടു വരങ്ങൾ ദാനമായി നൽകി.

Verse 20

तौ तु दत्तौ वरौ देव निक्षेपौ मृगयाम्यहम्।तथैव पृथिवीपाल सकाशे सत्यसङ्गर।।।।

ഹേ ദേവാ, ഭൂമിപാലകനേ, സത്യത്തിൽ അചഞ്ചലനേ, നീ എനിക്ക് നൽകിയ ആ രണ്ടു വരങ്ങൾ ഞാൻ ഇപ്പോൾ അപേക്ഷിക്കുന്നു; അവ കാലം വരുവോളം നിന്റെ പക്കൽ നിക്ഷേപമായി സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 21

तत् प्रतिश्रुत्य धर्मेण न चेद्दास्यसि मे वरम्।अद्यैव हि प्रहास्यामि जीवितं त्वद्विमानिता।।।।

ധർമ്മപ്രകാരം നീ നൽകിയ വാഗ്ദാനം പാലിച്ച് എനിക്ക് വരം നൽകുന്നില്ലെങ്കിൽ, നിന്നാൽ അപമാനിതയായി ഞാൻ ഇന്നുതന്നെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും.

Verse 22

वाङ्मात्रेण तदा राजा कैकेय्या स्ववशे कृतः।प्रचस्कन्द विनाशाय पाशं मृग इवात्मनः।।।।

അപ്പോൾ കൈകേയിയുടെ വാക്കുമാത്രത്താൽ രാജാവ് അവളുടെ വശത്തിലായി; സ്വന്തം നാശത്തിലേക്ക് തന്നെ പാഞ്ഞുവീണു—മൃഗം കുരുക്കിലേക്കു ചാടുന്നതുപോലെ.

Verse 23

ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम्।वरौ यौ मे त्वया देव तदा दत्तौ महीपते।।।।तौ तावदहमद्यैव वक्ष्यामि शृणु मे वचः।

പിന്നീട് കാമമോഹത്തിൽ മയങ്ങിയ വരദാതാവായ രാജാവിനോട് അവൾ പറഞ്ഞു: “ദേവാ, ഭൂപതേ മഹാരാജാ! അന്ന് നീ എനിക്കു നൽകിയ ആ രണ്ടു വരങ്ങൾ—ഇന്ന് ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; എന്റെ വാക്കു കേൾക്കുക.”

Verse 24

अभिषेकसमारम्भो राघवस्योपकल्पितः।।।।अनेनैवाभिषेकेण भरतो मेऽभिषिच्यताम्।

രാഘവന്റെ അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ സജ്ജമായിരിക്കുന്നു; ഇതേ അഭിഷേകസാമഗ്രികളാൽ എന്റെ പുത്രൻ ഭരതനെ അഭിഷേകം ചെയ്യട്ടെ.

Verse 25

यो द्वितीयो वरो देव दत्तः प्रीतेन मे त्वया।।।।तदा दैवासुरे युद्धे तस्य कालोऽयमागत।

മറ്റൊരു വരം, ദേവരാജാ, ദേവാസുരയുദ്ധകാലത്ത് നീ സന്തോഷത്തോടെ എനിക്കു നൽകിയതു—അത് നടപ്പാക്കേണ്ട സമയം ഇപ്പോൾ വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 26

नव प़ञ्च च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः।।।।चीराजिनजटाधारी रामो भवतु तापसः।

പതിനാലു വർഷം ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ ആശ്രയിച്ച്, രാമൻ ചീരവസ്ത്രവും മൃഗചർമ്മവും ധരിച്ചു ജടാധാരിയായി തപസ്വിയായി വസിക്കട്ടെ.

Verse 27

भरतो भजतामद्य यौवराज्यमकण्टकम्।।।।एष मे परमः कामो दत्तमेव वरं वृणे।अद्य चैव हि पश्येयं प्रयान्तं राघवं वनम्।।।।

ഇന്ന് ഭരതൻ എതിരാളികളുടെ മുള്ളുകളില്ലാതെ യുവരാജപദം ഏറ്റെടുക്കട്ടെ. ഇതാണ് എന്റെ പരമാഭിലാഷം; മുമ്പേ നൽകിയ വരം തന്നെയാണ് ഞാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നത്. ഇന്നുതന്നെ രാഘവൻ വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നതും ഞാൻ കാണട്ടെ.

Verse 28

भरतो भजतामद्य यौवराज्यमकण्टकम्।।2.11.27।।एष मे परमः कामो दत्तमेव वरं वृणे।अद्य चैव हि पश्येयं प्रयान्तं राघवं वनम्।।2.11.28।।

ഇന്ന് ഭരതൻ എതിരാളികളുടെ മുള്ളുകളില്ലാതെ യുവരാജപദം ഏറ്റെടുക്കട്ടെ. ഇതാണ് എന്റെ പരമമായ ആഗ്രഹം; വാഗ്ദത്തമായ വരം തന്നെയാണ് ഞാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നത്. ഇന്നുതന്നെ രാഘവൻ വനത്തിലേക്ക് പോകുന്നതും ഞാൻ കാണട്ടെ.

Verse 29

स राजराजः भव सत्यसङ्गरःकुलं च शीलं च हि रक्ष जन्म च।परत्रवासे हि वदन्त्यनुत्तमंतपोधनास्सत्यवचो हितं नृणाम्।।।।

ഹേ രാജരാജാ, സത്യത്തിൽ അചഞ്ചലനായിരിക്കൂ. നിന്റെ വംശവും, നിന്റെ ശീലവും, നിന്റെ ഉന്നത ജന്മപരമ്പരയും സംരക്ഷിക്കൂ. തപസ്സാണ് ധനം എന്ന ഋഷിമാർ പറയുന്നു: പരലോകക്ഷേമത്തിനായി സത്യവചനത്തേക്കാൾ ഉത്തമം ഒന്നുമില്ല; സത്യം മനുഷ്യർക്കു ഹിതകരമാണ്.