Adhyaya 7

Verse 1

अगस्त्य उवाच । अथोग्रं स तपो दैत्यो दशवर्षसहस्रकम् । चकार भानुमक्ष्णा च पश्यन्नूर्ध्वपदे स्थितः

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ ദൈത്യൻ പത്തായിരം വർഷം ഘോരതപസ് ചെയ്തു; ഉയർന്ന നിലയിൽ നില്ക്കെ കണ്ണുകളാൽ ഭാനുവായ സൂര്യദേവനെ മാത്രം ഏകാഗ്രമായി ദർശിച്ചു।

Verse 2

कुंभकर्णोऽपि कृतवांस्तपः परमदुश्चरम् । विभीषणस्तु धर्मात्मा चचार परमं तपः

കുംഭകർണനും അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ് ചെയ്തു; ധർമ്മാത്മാവായ വിഭീഷണൻ പരമമായ തപശ്ചര്യ അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 3

तदा प्रसन्नो भगवान्देवदेवः प्रजापतिः । देवदानवयक्षादि मुकुटैः परिसेवितः

അപ്പോൾ ദേവദേവനായ പ്രജാപതി ഭഗവാൻ പ്രസന്നനായി; ദേവർ, ദാനവർ, യക്ഷർ മുതലായവരുടെ മുകുടനമസ്കാരങ്ങളാൽ അദ്ദേഹം പരിസേവിതനായി।

Verse 4

ददौ राज्यं च सुमहद्भुवनत्रयभास्वरम् । वपुश्च कृतवान्रम्यं देवदानवसेवितम्

അദ്ദേഹം ത്രിഭുവനമൊട്ടാകെ ഭാസ്വരമായ അതിമഹത്തായ രാജ്യം ദാനം ചെയ്തു; കൂടാതെ ദേവ-ദാനവർ സേവിക്കുന്ന രമ്യമായ ദേഹരൂപവും സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 5

तदा संतापितो भ्राता धनदो धर्मबुद्धिमान् । विमानं तु ततो नीतं लंका च नगरी हठात्

അപ്പോൾ ധർമ്മബുദ്ധിയുള്ള ധനദൻ (കുബേരൻ) എന്ന സഹോദരൻ അത്യന്തം വ്യസനിച്ചു; അവിടെ നിന്ന് വിമാനം കൊണ്ടുപോയി, ലങ്കാനഗരവും ബലപ്രയോഗത്തോടെ പിടിച്ചെടുത്തു।

Verse 6

भुवनं तापितं सर्वं देवाश्चैव दिवो गताः । हतवान्ब्राह्मणकुलं मुनीनां मूलकृंतनः

അവൻ സമസ്ത ഭുവനവും ദഹിപ്പിച്ചു; ദേവന്മാർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഓടിപ്പോയി. ബ്രാഹ്മണകുലത്തെ വധിച്ചു—മുനികളുടെ മൂലമേ മുറിച്ചെറിയുന്നവൻ ആയിരുന്നു.

Verse 7

तदातिदुःखिता देवाः सेंद्रा ब्रह्माणमाययुः । स्तुतिं चक्रुर्महात्मानो दंडवत्प्रणतिं गताः

അപ്പോൾ മഹാദുഃഖത്തിൽ ആകുലരായ ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനോടുകൂടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുക്കലേക്ക് ചെന്നു. ആ മഹാത്മാക്കൾ സ്തുതി ചെയ്തു ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 8

ते तुष्टुवुः सुराः सर्वे वाग्भिरर्थ्याभिरादृताः । ततः प्रसन्नो भगवान्किंकरोमीति चाब्रवीत्

എല്ലാ ദേവന്മാരും യോജ്യവും ആദരപൂർണ്ണവുമായ വാക്കുകളാൽ അദ്ദേഹത്തെ സ്തുതിച്ചു. അപ്പോൾ പ്രസന്നനായ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു—“നിങ്ങൾക്കായി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?”

Verse 9

ततो निवेदयांचक्रुर्ब्रह्मणे विबुधाः पुरः । दशग्रीवाच्च संकष्टं तथा निजपराभवम्

പിന്നീട് ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ ദശഗ്രീവൻ (രാവണൻ) വരുത്തിയ ദുരിതവും, തങ്ങളുടെ അപമാനവും പരാജയവും അറിയിച്ചു.

Verse 10

क्षणं ध्यात्वा ययौ ब्रह्मा कैलासं त्रिदशैः सह । तस्य शैलस्य पार्श्वे तु वैचित्र्येण समाकुलाः

ഒരു ക്ഷണം ധ്യാനിച്ച ശേഷം ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരോടുകൂടെ കൈലാസപർവതത്തിലേക്ക് പോയി. ആ ശൈലത്തിന്റെ പാർശ്വഭാഗം നാനാവിധ അത്ഭുത വൈചിത്ര്യങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 11

स्थिताः संतुष्टुवुर्देवाः शंभुं शक्रपुरोगमाः । नमो भवाय शर्वाय नीलग्रीवाय ते नमः

അവിടെ നിന്നുകൊണ്ട് ഇന്ദ്രൻ മുൻപന്തിയിലുള്ള ദേവന്മാർ ശംഭു (ശിവൻ)നെ സ്തുതിച്ചു— “ഭവനു നമസ്കാരം, ശർവനു നമസ്കാരം; ഹേ നീലകണ്ഠാ, നിനക്കു നമസ്കാരം।”

Verse 12

नमः स्थूलाय सूक्ष्माय बहुरूपाय ते नमः । इति सर्वमुखेनोक्तां वाणीमाकर्ण्य शंकरः

“സ്ഥൂലരൂപത്തിനു നമസ്കാരം, സൂക്ഷ്മരൂപത്തിനു നമസ്കാരം; ഹേ ബഹുരൂപാ, നിനക്കു നമസ്കാരം”— ഇങ്ങനെ എല്ലാ മുഖങ്ങളാലും ഉച്ചരിച്ച വാക്കുകൾ കേട്ട് ശങ്കരൻ…

Verse 13

प्रोवाच नंदिनं देवा नानयेति ममांतिकम् । एतस्मिन्नंतरे देवा आहूता नंदिना च ते

ദേവന്മാർ നന്ദിയോട് പറഞ്ഞു— “ഇവനെ എന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു കൊണ്ടുവരിക.” അതിനിടയിൽ നന്ദി ആ ദേവന്മാരെയും വിളിച്ചുവരുത്തി.

Verse 14

प्रविश्यांतःपुरे देवा ददृशुर्विस्मितेक्षणाः । ब्रह्मागत्य ददर्शाथ शंकरं लोकशंकरम्

അന്തഃപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച ദേവന്മാർ വിസ്മയഭരിതമായ കണ്ണുകളാൽ (അവനെ) കണ്ടു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് വന്ന് ലോകഹിതകാരിയായ ശങ്കരനെ ദർശിച്ചു.

Verse 15

गणकोटिसहस्रैस्तु सेवितं मोदशालिभिः । नग्नैर्विरूपैः कुटिलैर्धूसरैर्विकटैस्तथा

അത് ആനന്ദോന്മാദമുള്ള കോടിസഹസ്ര ഗണങ്ങളാൽ സേവിതമായിരുന്നു— അവർ നഗ്നർ, വിരൂപർ, കുഴഞ്ഞവർ, ധൂളിധൂസരിതർ, ഭീകരരുമായിരുന്നു.

Verse 16

प्रणिपत्याग्रतः स्थित्वा सह देवैः पितामहः । उवाच देवदेवेशं पश्यावस्थां दिवौकसाम्

നമസ്കരിച്ചു ദേവന്മാരോടുകൂടെ മുന്നിൽ നിന്ന പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാ ദേവദേവേശനോട് പറഞ്ഞു—“സ്വർഗവാസികളുടെ ഈ ദുർദശ കാണുക।”

Verse 17

कृपां कुरु महादेव शरणागतवत्सल । दुष्टदैत्यवधार्थं त्वं समुद्योगं विधेहि भोः

കരുണ കാണിക്കണമേ, മഹാദേവാ, ശരണാഗതവത്സലാ! ദുഷ്ട ദൈത്യന്മാരുടെ വധത്തിനായി നീ ദൃഢമായ നടപടി സ്വീകരിക്കണമേ, പ്രഭോ।

Verse 18

सोऽपि तद्वचनं श्रुत्वा दैन्यशोकसमन्वितम् । त्रिदशैः सहितैः सर्वैराजगाम हरेः पदम्

ദൈന്യവും ശോകവും നിറഞ്ഞ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവനും എല്ലാ ദേവന്മാരോടുകൂടെ ഹരിയുടെ പാദസ്ഥാനത്തേക്ക് ചെന്നു।

Verse 19

तुष्टुवुर्मुनयः सर्वे ससुरोरगकिन्नराः । जय माधव देवेश जय भक्तजनार्तिहन्

എല്ലാ മുനിമാരും—ദേവന്മാർ, നാഗങ്ങൾ, കിന്നരങ്ങൾ സഹിതം—സ്തുതിച്ചു: “ജയം മാധവാ, ദേവേശാ! ജയം, ഭക്തജനങ്ങളുടെ ആർതി നീക്കുന്നവനേ!”

Verse 20

विलोकय महादेव लोकयस्व स्वसेवकान् । इत्युच्चैर्जगदुः सर्वे देवाः शर्वपुरोगमाः

“കാണുക, മഹാദേവാ—നിന്റെ സേവകരെ നോക്കണമേ!” എന്ന് ശർവൻ (ശിവൻ) മുൻപിൽ നിൽക്കേ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഉച്ചത്തിൽ നിലവിളിച്ചു।

Verse 21

इत्युक्तमाकर्ण्य सुराधिनाथो दृष्ट्वा सुरार्तिं परिचिंत्य विष्णुः । जगाद देवाञ्जलदोच्चया गिरा दुःखं तु तेषां प्रशमं नयन्निव

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവാധിനാഥൻ വിഷ്ണു ദേവന്മാരുടെ ആർത്തി കണ്ടു ചിന്തിച്ച്, മഴമേഘസമൂഹംപോലെ ഗംഭീരമായ സ്വരത്തിൽ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു—അവരുടെ ദുഃഖം ശമിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 22

भो ब्रह्मशर्वेंद्र पुरोगमामराः शृण्वंतु वाचं भवतां हितेरताम् । जाने दशग्रीवकृतं भयं वस्तन्नाशयाम्यद्य कृतावतारः

ഹേ ബ്രഹ്മാ, ശർവ്വൻ (ശിവൻ), ഇന്ദ്രൻ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ദേവന്മാരേ! നിങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി പറയുന്ന എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക. ദശഗ്രീവൻ (രാവണൻ) സൃഷ്ടിച്ച ഭയം നിങ്ങളെ ബാധിച്ചതെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു; അവതാരം ധരിച്ചു ഇന്ന് തന്നെ അതിനെ നശിപ്പിക്കും।

Verse 23

पुरी त्वयोध्या रविवंशजातैर्नृपैर्महादानमखादिसत्क्रियैः । प्रपालिता भूतलमंडनीया विराजते राजतभूमिभागैः

ഈ അയോധ്യാപുരി, സൂര്യവംശജനായ രാജാക്കന്മാർ മഹാദാനവും യജ്ഞാദി സത്ക്രിയകളും നടത്തി പോഷിപ്പിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തതുകൊണ്ട്, ഭൂമിയുടെ അലങ്കാരമായി, വെള്ളിപോലെ തിളങ്ങുന്ന ഭൂഭാഗങ്ങളാൽ ദീപ്തിമാനായി വിരാജിക്കുന്നു।

Verse 24

तस्यां दशरथो राजा निरपत्यः श्रियान्वितः । पालयत्यधुना राज्यं दिक्चक्रजयवान्विभुः

അവിടെ ദശരഥ രാജാവ്—സന്താനം ഇല്ലെങ്കിലും ശ്രീസമ്പന്നൻ—ഇപ്പോൾ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നു; ദിക്ക്ചക്രം (എല്ലാ ദിക്കുകളും) ജയിച്ച പരാക്രമശാലിയായ അധിപൻ।

Verse 25

स तु वंद्यादृष्यशृंगात्प्रार्थितात्पुत्रकाम्यया । पुत्रेष्ट्यां विधिना यज्वा महाबलसमन्वितः

അവൻ (ദശരഥൻ), പുത്രകാമനയാൽ (രാജ്ഞിയുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന്) പ്രാർത്ഥിക്കപ്പെട്ട്, വന്ദ്യനായ ഋഷ്യശൃംഗന്റെ പ്രേരണയോടെ, വിധിപൂർവ്വം പുത്രേഷ്ടി യജ്ഞം അനുഷ്ഠിച്ചു; മഹാബലസമ്പന്നനായി।

Verse 26

ततोऽहं प्रार्थितः पूर्वं तपसा तेन भोः सुराः । पत्नीषु तिसृषु प्रीत्या चतुर्धापि भवत्कृते

അപ്പോൾ, ഹേ ദേവന്മാരേ, അവൻ തപസ്സിനാൽ മുൻപ് എന്നെ പ്രാർത്ഥിച്ചു; നിങ്ങളുടെ ഹിതാർത്ഥം പ്രീതിവശാൽ ഞാൻ മൂന്നു ഭാര്യമാരിൽ നാലു രൂപങ്ങളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 27

राम लक्ष्मण शत्रुघ्न भरताख्या समन्वितः । कर्तास्मि रावणोद्धारं समूल बलवाहनम्

രാമൻ, ലക്ഷ്മണൻ, ശത്രുഘ്നൻ, ഭരതൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ എന്നിവരോടുകൂടെ ഞാൻ രാവണനെ സമൂലമായി ഉന്മൂലനം ചെയ്യും—അവന്റെ സൈന്യവും വാഹനങ്ങളും സഹിതം।

Verse 28

भवंतोऽपि स्वकैरंशैरवतीर्य चरंत्विह । ऋक्षवानररूपेण सर्वत्र पृथिवीतले

നിങ്ങളും നിങ്ങളുടെ നിങ്ങളുടെ അംശങ്ങളോടെ ഇവിടെ അവതരിച്ച്, കരടി-വാനര രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു, ഭൂമിതലമാകെ സഞ്ചരിക്കുവിൻ।

Verse 29

इत्युक्त्वा विररामाशु नभसीरितवाङ्मुने । देवाः श्रुत्वा महद्वाक्यं सर्वे संहृष्टमानसाः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, ആകാശത്തിലൂടെ പരന്ന വാക്കുള്ള മുനി ഉടൻ മൗനമായി; ആ മഹാവാക്യം കേട്ട് ദേവന്മാർ എല്ലാവരും ഹൃദയം നിറഞ്ഞു ആനന്ദിച്ചു।

Verse 30

ते चक्रुर्गदितं यादृग्देवदेवेन धीमता । स्वैःस्वैरंशैर्मही पूर्णा ऋक्षवानररूपिभिः

ബുദ്ധിമാനായ ദേവദേവൻ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നേ അവർ ചെയ്തു; അവരുടെ അവരുടെ അംശങ്ങളാൽ കരടി-വാനര രൂപികളാൽ ഭൂമി നിറഞ്ഞു।

Verse 31

योऽसौ विष्णुर्महादेवो देवानां दुःखनाशकः । सत्वमेव महाराज भगवान्कृतविग्रहः

ആ വിഷ്ണുവേ മഹാദേവൻ; ദേവന്മാരുടെ ദുഃഖം നശിപ്പിക്കുന്നവൻ. ഹേ മഹാരാജാ, പ്രത്യക്ഷരൂപം ധരിച്ച ആ ഭഗവാൻ നീ തന്നെയാണ്.

Verse 32

भरतोऽयं लक्ष्मणश्च शत्रुघ्नश्च महामते । तावकांशाद्दशग्रीवो जनितश्च सुरार्द्दनः

ഹേ മഹാമതേ, ഇവൻ ഭരതൻ; ലക്ഷ്മണനും ശത്രുഘ്നനും കൂടെ. നിന്റെ അംശത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ദേവന്മാരെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന ദശഗ്രീവൻ (രാവണൻ)യും ജനിച്ചു.

Verse 33

पूर्ववैरानुबंधेन जानकीं हृतवान्पुनः । स त्वया निहतो दैत्यो ब्रह्मराक्षसजातिमान्

പൂർവ്വവൈരബന്ധം മൂലം അവൻ വീണ്ടും ജാനകിയെ അപഹരിച്ചു. ബ്രഹ്മരാക്ഷസജാതിയിലുള്ള ആ ദൈത്യൻ നിന്റെ കൈകളാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 34

पुलस्त्यपुत्रो दैत्येंद्र सर्वलोकैककंटकः । पातितः पृथिवी सर्वा सुखमापमहेश्वर

ഹേ മഹേശ്വരാ, പുലസ്ത്യപുത്രനായ ദൈത്യേന്ദ്രൻ, സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും ഏക കണ്ഠകമായിരുന്നവൻ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു; സമസ്ത ഭൂമിയും സുഖം പ്രാപിച്ചു.

Verse 35

ब्राह्मणानां सुखं त्वद्य मुनीनां तापसं बलम् । शिवानि सर्वतीर्थानि सर्वे यज्ञाः सुसंहिताः

ഇന്ന് ബ്രാഹ്മണർക്കു സുഖം, മുനിമാർക്കും തപസ്വികൾക്കും ബലം. സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളും ശിവമയമായ മംഗളം; സർവ്വ യജ്ഞങ്ങളും സുസംഹിതയായി വിധിപൂർവ്വം സമ്പന്നം.

Verse 36

त्वयि राज्ञि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् । सुखं प्रपेदे विश्वात्मञ्जगद्योने नरोत्तम

ഹേ രാജാവേ! നിന്റെ ഭരണത്തിൽ ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, മനുഷ്യർ എന്നിവരോടുകൂടിയ സർവ്വലോകവും സുഖം പ്രാപിച്ചു. ഹേ വിശ്വാത്മാവേ, ഹേ ജഗദ്യോനേ, ഹേ നരോത്തമാ!

Verse 37

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं त्वयानघ । उत्पत्तिश्च विपत्तिश्च मया मत्यनुसारतः

ഹേ അനഘാ! നീ എന്നോടു ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞു—ഉത്ഭവവും വിപത്തും—എന്റെ ബുദ്ധിയനുസരിച്ച്.

Verse 38

इत्थं निशम्य दितिजेंद्र कुलानुकारिवार्तां महापुरुष ईश्वरईशिता च । संरुद्धबाष्पगलदश्रुमुखारविंदो भूमौ पपात सदसि प्रथितप्रभावः

ദിതിജേന്ദ്രന്റെ കുലാനുക്രമവാർത്തയും മഹാപുരുഷനായ ഈശ്വരന്റെ ഈശിതയും—ഭഗവാൻ എങ്ങനെ ഭരിക്കുന്നു എന്നതും—ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ, അടക്കിയ കരച്ചിൽ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു കണ്ണീർ ഒഴുകി; അവന്റെ താമരമുഖം മൂടപ്പെട്ടു, പ്രസിദ്ധപ്രഭാവനായ ആ വീരൻ സഭയിൽ ഭൂമിയിലേക്കു വീണു.